L­ kÖ ni®m 50 nåm (1946 - 1996) lên ngôi cüa vua bhumibol ðã tÕo cho vß½ng qu¯c Thái lan có c½ hµi ð¬ t± chÑc mµt l­ hµi l¾n nh¤t chßa t×ng xäy ra trong l¸ch sØ cüa nß¾c này. Vào ðúng ngày mùng 9/6/1996, vua bhumibol adulyadej (Rama IX) ðã tr· thành v¸ vua ð¥u tiên cüa Thái lan tÕi v¸ ðßþc 50 nåm và cûng là ng߶i · ngôi lâu nh¤t trong l¸ch sØ cüa thª gi¾i.

Các l­ hµi cüa Hoàng gia, qu¯c gia và tôn giáo ðßþc t± chÑc kÖ ni®m kéo dài t× ð¥u nåm 1995 ðªn cu¯i nåm 1996. Chính phü Thái lan ðã thành l§p mµt üy ban t± chÑc l­ kÖ ni®m này, ðÑng ð¥u là Thü tß¾ng chính phü, ng߶i l§p kª hoÕch và giám sát m÷i hoÕt ðµng khác nhau ðßþc t± chÑc b·i nhi«u ban ngành, thành ph¥n trong xã hµi vào d¸p l­ này. T¤t cä nhæng chß½ng trình l­ hµi phäi ðßþc thñc hi®n ð¥y ðü và ðúng theo ý cüa vua ð¬ không phung phí ti«n bÕc mà nó có th¬ mang lÕi lþi ích và an vui cho nhân dân Thái.

Chß½ng trình di­n ra trong l­ hôîi l¸ch sØ này g°m có: treo c¶ qu¯c gia · m÷i nhà, m÷i ð߶ng xá và trang trí ðèn · các thành ph¯ chính; các nhà hát k¸ch di­n lÕi các vÞ tu°ng c±, truy«n th¯ng; tri¬n lãm tranh, änh v« Hoàng gia và Ph§t giáo (PG), ð£c bi®t trong l­ này có thïnh xá lþi cüa Ph§t t× „n е v« cho nhân dân chiêm ngßÞng; ¤n hành sách v·, tem, ti«n ð°ng v« hoàng gia; t± chÑc thi viªt vån và th½ ca v« ðÑc vua; Hoàng gia tiªn hành ân xá cho tù nhân; ban c¤p b§c và t± chÑc cúng d߶ng cho tu sî PG; t± chÑc nhæng ðoàn di­u hành b¢ng xà lan trên sông chao Praya; xây dñng mµt công viên công cµng tÕi tïnh Nonthabun; t± chÑc tr°ng r×ng, t± chÑc phát tri¬n nhæng dñ án khác v.v...

Ðôi Nét V« vua bhumibol Adulyadej 

Vua sinh ngày thÑ hai 5/12/1927 tÕi b®nh vi®n mount auburn · bang Masshachusetts, hoa KÏ. Ngài là con út cüa Hoàng tØ mahidol và bà sanwalya và là cháu trñc h® cüa vua chulalongkorn (Rama V). Ngài có mµt ch¸ gái là Công chúa galayani vadhana và mµt anh trai là vua ananda mahidol (Rama VIII).

Sau khi t¯t nghi®p khoa y · ÐÕi h÷c Harvard, Hoàng tØ ananda tr· v« Thái lan và qua ð¶i sau hai nåm làm vua. Lúc ðó gia ðình vua d¶i t× hoa KÏ sang Thøy Sî, n½i này vua tiªp tøc h÷c trung h÷c và ÐÕi h÷c tÕi tr߶ng ecole nouvelle de la suisee romande và ð§u vån b¢ng CØ nhân vån chß½ng tÕi tr߶ng gymase classique Cantonal. sau ðó ông tiªp tøc theo h÷c khoa Lu§t và khoa h÷c chính tr¸ tÕi ðÕi h÷c Lausanme, tuy nhiên cái chªt ðµt ngµt cüa ng߶i anh trai, tÑc vua ananda · bangkok ðã làm thay ð±i cuµc ð¶i cüa ông, vì hoàng gia ðã ch÷n ông là ng߶i kª v¸.

Sau khi lên ngôi vào ngày 9/6/1946, ông tr· lÕi Thøy sî ð¬ hoàn t¤t chß½ng trình h÷c v¤n cüa mình. Nåm 1950 ông tr· v« Thái lan và b¡t ð¥u v¾i cß½ng v¸ là qu¯c vß½ng cüa nhân dân Thái lan .

Vua bhumibol kªt hôn v¾i rajawongse sirikit (con gái cüa mµt v¸ bµ trß·ng Thái Lan) vào ngày 28/4/1950 và h÷c có b¯n ng߶i con : Công chúa ubol ratana sinh nåm 1951, Hoàng tØ maha vajiralongkorn (sinh nåm 1952, t×ng ðªn thåm Vi®t nam vào nåm 1992), Công chúa chakri sarindhorn (sinh nåm 1955, ðã viªng thåm Vi®t nam vào nåm 1993) và Công chúa Chulabhorn, sinh ngày 4/7/1957.

Яi V¾i Ph§t Giáo 

Hiªn pháp cüa Thái lan (xßa và nay) quy ð¸nh r¢ng qu¯c vß½ng phäi là mµt Ph§t tØ và là ng߶i üng hµ các tôn giáo trong nß¾c. vua bhumibol ðã hoàn thành nghîa vø này qua vi®c quan tâm và khuyªn khích bäo v® t¤t cä nhæng truy«n th¯ng tín ngßÞng cüa dân tµc Thái. Riêng bän thân, vào ngày 22/10/1956 (PL 2500), bhumidol ðã cØ hành l­ xu¤t gia tÕi chùa benchamabopotr và ðßþc vua sãi Thái lan là Trß·ng lão somdech phra vanarat truy«n gi¾i cø túc và vua ðã tr· thành môt tÏ kheo v¾i ðÕo hi®u là Bhumibalo. sau khi th÷ ðÕi gi¾i, ngài ðªn trø trì chùa emerald Buddha. Hªt hÕn 15 ngày, vua xä gi¾i hoàn tøc và tr· lÕi v¾i cß½ng v¸ cüa mình.

Trß¾c ðó, vì mu¯n phát tri¬n n«n giáo døc PG, sau khi lên ngôi vua ðã cho xây dñng hai tr߶ng ÐÕi h÷c pg dành riêng cho gi¾i tu sî theo h÷c, mµt trong hai ngôi tr߶ng này là ðÕi h÷c mahachulalongkorn tÕi Bangkok, quy tñu hàng ngàn tu sî trên kh¡p Thái lan v« h÷c và cho ðªn ngày nay, ðÑc vua vçn là ng߶i tài trþ chính cho tr߶ng này. Nåm 1951, vua üng hµ xây dñng b®nh vi®n pg · ngoÕi ô bangkok dành riêng cho tu sî Ph§t giáo ðªn chæa b®nh mi­n phí. Nåm 1952, vua chü trß½ng và üng hµ tài chánh 𬠤n hành ÐÕi TÕng kinh tiªng Thái g°m 250 quy¬n (bµ ÐÕi TÕng này ðßþc vua ananda kh·i xß¾ng phiên d¸ch t× TÕng Pàli ra tiªng Thái t× ð¥u nåm 1946). và g¥n ðây (1987) vua cûng là nhà tài trþ chính cho trung tâm tin h÷c cüa ðÕi h÷c mahidol thñc hi®n bµ ðîa cd-rom v« tam TÕng Thánh Ði¬n PG, (ðã gi¾i thi®u công trình này trên báo gn s¯ 13, ra ngày 29/6/1996).

Nhìn chung, vua bhumibol là mµt ông vua hµ pháp, ông kh·i xß¾ng và üng hµ cho nhi«u công trình l¾n cüa Ph§t giáo Thái. trong ð¶i s¯ng tâm linh, vua th÷ trì pháp môn Th§p Thi®n Nghi®p ÐÕo và hàng ngày cùng v¾i Hoàng h§u l­ Ph§t và tøng kinh trong ði®n Ph§t tÕi hoàng cung.

Яi V¾i Dân Tµc 

Trong ngày lên ngôi, vua bhumibol ðã long tr÷ng tuyên th® r¢ng "S¨ tr¸ vì và dçn d¡t nhân dân Thái theo ð߶ng l¯i cüa pg ngö h¥u mang lÕi hÕnh phúc và lþi lÕc cho h÷". T× ngày ¤y ðªn nay, ông chßa bao gi¶ xao lãng v¾i l¶i th« nguy®n này.

Trong cách cß xØ, ông xem m÷i ng߶i ð«u nhß nhau, t× giai c¤p thßþng lßu, quan chÑc nhà nß¾c cho ðªn thÑ dân cûng ð«u nhß v§y. M¯i quan tâm cüa ông không có sñ phân bi®t giæa ng߶i này và ng߶i khác, t¤t cä ð«u bình ðÆng. Ông tñ xem mình là mµt ng߶i phøc vø cho dân tµc Thái, ông th߶ng xuyên viªng thåm các tïnh, thành cüa Thái Lan, k¬ cä nhæng vùng xa xôi hëo lánh nh¤t. Nhæng cuµc viªng thåm nhß thª ông tiªp c§n, tìm hi¬u thñc tª nh¡c nh· ng߶i dân ån hi«n · lành, nâng cao ð¶i s¯ng qua siêng nång làm vi®c, bäo v® môi tr߶ng và giæ gìn sÑc khöe.

SÑc khöe và an sinh cüa ng߶i dân luôn là m¯i quan tâm hàng ð¥u cüa ông. Ь ðäm bäo ðßþc sÑc khöe cüa dân chúng ông ðã cho xây dñng trÕm y tª kh¡p n½i trên ð¤t Thái. Ông cûng thành l§p mµt ngân quÛ ð¬ tài trþ cho nhæng nhóm nghiên cÑu khoa h÷c và y h÷c.

Nhi«u dñ án (2000) ðã ð« xß¾ng và thñc hi®n hoàn thành dß¾i sñ lãnh ðÕo cüa ông. Nhæng dñ án cüa ông luôn luôn liên quan ðªn cãi cách nông nghi®p, y tª, giáo døc, xã hµi, vån hóa và tôn giáo. N½i nào không có ngân quÛ l§p tÑc ðßþc ngài huy ðµng qua ngân sách cüa qu¯c gia hay kêu g÷i các t± chÑc t× thi®n ho£c t× ngu°n tài chính cüa riêng ngài.

Vua bhumibol luôn duy trì và tiªp xúc v¾i gi¾i thanh niên và th߶ng quan tâm ðªn vi®c h÷c cüa h÷. Ngài ðóng góp mµt ngân quÛ r¤t l¾n ð¬ thành l§p mµt t± chÑc c¤p phát h÷c b±ng cho h÷c sinh, sinh viên trong và ngoài nß¾c. Ông cûng t± chÑc xây dñng tr߶ng h÷c · các vùng ven, vùng sâu ð¬ cho trë em có n½i h÷c hành. qua sñ ðóng góp khích l® cüa ông, gi¾i trë qu¯c gia này ðã phát tri¬n theo chi«u hß¾ng t¯t và tr· thành nhæng công dân gß½ng mçu sau này.

V« ð¶i s¯ng riêng tß, vua bhumibol ðßþc xem là mµt nhà nhiªp änh, mµt thüy thü, mµt h÷a sî và mµt nhà soÕn nhÕc giöi. KÖ nång ðua thuy«n bß°m cüa ông cûng ðßþc khÆng ð¸nh v¾i huy chß½ng vàng tÕi kÏ sea games nåm 1967. trong khi nhæng bài hát ðßþc ông soÕn ðã tr· thành nhæng bài hát n±i tiªng và ph± biªn trong nhân dân. Tài nång ch½i nhÕc và soÕn nhÕc cüa vua ðã ðßþc th×a nh§n khi vi®n nhÕc k¸ch n±i tiªng cüa nß¾c Áo thu nh§n ông làm hµi viên vào nåm 1964 và ðã kh¡c danh hi®u cüa ông trên phiªn ðá kÖ ni®m cüa t± chÑc này nhß là mµt hµi viên danh dñ thÑ 21, ông là ng߶i Á châu duy nh¤t ðßþc vinh hÕnh này. Và trong mµt d¸p khác, khi viªng thåm hoa KÏ, ông ðã ðßþc m¶i ch½i nhÕc cùng v¾i ngh® sî l×ng danh benny Goodman.

M£c dù ÐÑc vua ðã tìm th¤y n«m vui trong thú giäi trí cüa mình, nhßng ông vçn dành nhi«u th¶i gian ð¬ phøc vø nhân dân Thái. Vì ông nghî r¢ng ng߶i dân c¥n ông nhi«u h½n và h÷ mu¯n ông tr¸ vì lâu h½n. quan ði¬m s¯ng hy sinh và t§n tøy v¾i nhân dân cüa ông ðã khiªn cho ông tr· thành mµt v¸ vua anh minh cüa dân tµc Thái.
 

Theo "50 years of reign và tÕp chí today (1995-1996)". Tài li®u này do ông Phó T±ng Lãnh Sñ Thái tÕi TP.HCM cung c¤p. Nhân ðây chúng tôi xin thành th§t cäm ½n ông Nimit