Mahamudra là ÐÕi Bi¬u Tßþng (The great Symbol) hay là ÐÕi Thü „n, là pháp môn tu t§p siêu vi®t ðem lÕi an vui hÕnh phúc chân th§t cho ð¶i s¯ng cüa chúng ta. mahamudra cûng còn có nghîa là ÐÕi Thü „n, ¤n tín do v¸ Qu¯c Vß½ng ðóng ð¬ xác nh§n tính cách chân th§t không ai có th¬ vi phÕm ðßþc. Bi¬u tßþng là nhæng ký hi®u tßþng trßng cho sñ th§t. ÐÕi Bi¬u Tßþng là sñ chân th§t tñ nhiên cüa vÕn pháp và cûng còn có nghîacách tiªp xúc thÆng v¾i chân lý qua sñ thñc hành, qua chính sñ s¯ng cüa m²i chúng ta. Ðó chính là Di®u Pháp cao quý ð§p tan m÷i xi«ng xích vô minh.

Trong Ph§t giáo, t¤t cä l¶i dÕy cüa chß Ph§t và chß t± ð«u nh¢m giúp chúng ta th¤y ðßþc, nh§n rõ, kinh nghi®m và s¯ng v¾i chân lý vi di®u cüa tánh tñ nhiên an vui rµng l¾n sÇn có n½i ta g÷i là Ph§t tánh. ÐÕi Bi¬u Tñþng hay ÐÕi Thü „n là cách chï dÕy cho ng߶i Ph§t tØ thñc hành Pháp Môn Tâm иa, tÑc là thñc hành sñ tu t§p n½i chính tâm mình trong ð¶i s¯ng hàng ngày b¢ng cách nh§n biªt t¤t cä nhæng phän Ñng trong lòng v¾i tâm trong sáng và linh ðµng khi ð¯i di®n cuµc s¯ng mà không chút che ð§y, ð¬ r°i t× ðó trñc tiªp kinh nghi®m ðßþc, s¯ng v¾i ngu°n hÕnh phúc trong sáng bao la không cùng t§n ngay trong kiªp này và ngay trong cuµc ð¶i bình th߶ng hàng ngày cüa mình.

Di®u Pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng ðßþc ngài Tilopa, v¸ thánh tång M§t Giáo (988-1069) truy«n lÕi cho ngài naropa (1016-1100). Ngài naropa là b§c thông minh ðïnh tu®, h÷c nhi«u hi¬u rµng, ðã th¡ng t¤t cä các cuµc tranh lu§n v« lý thuyªt Ph§t giáo và ðßþc b¥u làm Vi®n Chü Vi®n ÐÕi H÷c Ph§t Giáo Nalanda. sau khi m½ th¤y mµt ng߶i ðàn bà già cä và x¤u xí nói rõ t¤t cä nhæng trÕng thái tâm lý cüa mình, ngài th¤y lý thuyªt không giúp mình giäi thoát khöi nhæng phi«n não trong cuµc s¯ng tÑc là vßþt ra ðßþc dòng sanh tØ luân h°i nên t× chÑc và lên ð߶ng tìm th¥y h÷c ðÕo. Ngài có duyên v¾i b§c thßþng sß Tilopa, b§c thánh tång có hÕnh nguy®n kÏ di®u cùng sñ chÑng ð¡c tâm linh cao vút, mà ngài naropa nghî ðã hi®n ra trong hình änh cüa ng߶i ðàn bà già cä trong gi¤c mµng ð¬ nh¡c nh· mình v« sñ hi¬u biªt lý thuyªt d¥u có giöi ðªn bao nhiêu cûng không th¬ giúp mình thoát khöi nhæng kh± ðau trong cuµc s¯ng. sau khi träi qua nhi«u thØ thách cam go, ngài ðßþc ngài tilopa nh§n làm ð® tØ và theo th¥y hoc ðÕo trong m߶i hai nåm.

Nhæng nåm h÷c ðÕo cüa ngài th§t ð¥y gian kh± vì b§c ðÕo sß mu¯n có mµt ð® tØ chân truy«n. Ngài theo h¥u th¥y h÷c ðÕo cho ðªn khi th¥y ngài qua ð¶i tÕi „n е. Vào lúc ðó, ngài ðã thâm nh§p sâu xa vào chân lý, ðã n¡m b¡t cái không n¡m b¡t ðßþc, ðã hoàn t¤t nhæng pháp môn th¥n thông cùng di®u pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng.

Ngài naropa tr· thành b§c danh sß th¶i ðÕi, dÕy d² cho nhi«u ð® tØ trong ðó ngài marpa ðªn t× Tây TÕng. Ngài marpa tuy thành tñu pháp môn vi di®u nhßng ngài là mµt ng߶i cß sî có vþ và con. Ngài marpa có r¤t nhi«u h÷c trò xu¤t chúng trong ðó có ngài milarepa b§c ðÕi thánh mà chúng ta th߶ng nghe nh¡c nh· qua tác ph¦m Milarepa, con Ng߶i Siêu Vi®t. Ю tØ cüa ngài là gampopa truy«n lÕi di®u pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng cùng các pháp môn th¥n thông cho ng߶i ng߶i th×a kª mà sau này ðßþc tiªp tøc thñc hành b·i các ð® tØ dòng kargyutpa (BÕch Giáo M§t Tông).

Nhæng phép th¥n thông mà các v¸ LÕt ma Tây TÕng thñc hành chúng ta th߶ng nghe ðªn là phép tam Muµi Höa (làm cho thân ¤m, ng°i ngoài bång tuyªt mà không b¸ lÕnh), TÕo Äo Mµng Thân (tÕo hình änh cüa mµt thân ng߶i hoÕt ðµng nhß ng߶i thñc), Th¥n Hành (bß¾c ði r¤t xa và r¤t nhanh nhß phi hành), Thång Thiên (bay lên không), v.v...Nhæng ði«u nói trên ðã ðßþc bà david neel k¬ lÕi trong nhi«u tác ph¦m xu¤t bän tÕi phß½ng tây.

Riêng v« sáu phép tu t§p bí truy«n cüa ngài naropa g°m có:

1.Tam Muµi Höa: Làm cho thân th¬ th§t ¤m,ng°i ngoài tuyªt giá không c¥n áo qu¥n mà không b¸ lÕnh.

2.Thi«n quán v« huy­n thân: Th¤u rõ thân th¬ cüa mình v¯n là r²ng l£ng ð¬ t× ðó thân th¬ tñ bi¬u lµ Ph§t thân.

3.Chuy¬n hoá các gi¤c m½: Biªt rõ mình m½ gì khi ðang ngü và chuy¬n hóa các hình änh trong gi¤c m½ thành nhæng ði«u t¯t lành cho sñ tu t§p và giác ngµ.

4.Duy trì ð¸nh tâm (Samadhi) khi ngü: Tâm trong sáng và töa chiªu khi ngü.

5.Thân trung „m ch÷n lña ð߶ng tái sanh: Th¥n thÑc, cái hay biªt còn lÕi (Conciousness) sau khi thân th¬ ðã chªt (mà chúng ta th߶ng g÷i là linh h°n) là cái thân có m£t sau khi chªt và trß¾c khi ð¥u thai ðßþc g÷i là Thân trung „m. Ng߶i thành tñu pháp môn này có th¬ tùy nghi ch÷n ð߶ng tái sanh cüa mình nhß tr߶ng hþp ngài ÐÕt lai LÕt ma hay các v¸ B° Tát tái sanh khác.

6.Chuy¬n th¥n thÑc: Th¥n thÑc, cái hay biªt còn t°n tÕi sau khi thân th¬ ðã chªt, có th¬ ch÷n các thª gi¾i chß Ph§t ð¬ ðªn ðó nhß thª gi¾i T¸nh е hay các thª gi¾i t¯t ð©p khác.

(Bác sî herbert benson ðã xác nh§n sñ hæu hi®u cüa tam Muµi Höa sau khi cØ phái ðoàn nghiên cÑu cüa tr߶ng y khoa thuµc Vi®n ÐÕi H÷c havard ðªn vùng núi hy Mã LÕp S½n. Nhæng phép th¥n thông khác ðßþc bà david neel di­n tä rõ ràng v« cách tu và sñ thành ðÕt trong nhæng quy¬n sách sau khi bà tu t§p · Tây TÕng và tr· v« Pháp.)

Nhæng v¸ thñc hành các pháp môn tu t§p nói trên th߶ng phäi: kính l­ chß Ph§t (lÕy mµt tråm ngàn lÕy trß¾c khi thñc hành m§t pháp và tiªp tøc lÕy Ph§t sau ðó), ng°i thi«n, quán tß·ng chß Ph§t và B° tát cùng các lu°ng nång lßþng và bäo liên hoa (chakra) trong thân, thñc hành t× bi quán, sám h¯i ð¬ di®t tr× ngã mÕn và thanh l÷c thân tâm, tøng kinh, trì chú, c¥u nguy®n cùng phát ðÕi nguy®n cÑu ðµ chúng sanh.

Sñ tu t§p sáu pháp môn nói trên r¤t khó khån và gian kh±, không nói là có th¬ nguy hi¬m ðªn tính mÕng nªu thñc hành không có v¸ ÐÕo Sß hß¾ng dçn cho ðúng cách ho£c là tu t§p v¾i lòng ham mu¯n kiªm cüa cäi v§t ch¤t hay danh v÷ng trong ð¶i. Sñ ham mu¯n ðó nªu không di®t tr× s¨ tÕo ra nhæng xung ðµt nµi tâm ðßa ðªn các chÑng b®nh tâm th¥n. do ðó, pháp môn thÑ bäy ðßþc truy«n dÕy.

Di®u Pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng (Mahamudra), pháp tu thÑ bäy, ðßþc thñc hành ð¬ giúp ng߶i tu t§p xä bö nhæng gánh n£ng tâm linh khi hành trì, nên nhi«u lúc ta nghe tß·ng là tiêu cñc. Sñ thñc trái ngßþc hÇn. khi ði sâu vào nhæng l¶i dÕy bên ngoài có v¨ tiêu cñc này, bên trong là sñ tích cñc siêu vßþt t¤t cä m÷i ði«u tích cñc khác vì chúng giúp ta giäi tr× m÷i kh± ðau t§n g¯c r­ cüa chúng và ðßa chúng ta tr· v« thª gi¾i an vui vô lßþng. Di®u Pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng này cûng có th¬ thñc hành riêng bi®t, giän d¸ hay phÑc tÕp, tùy trình ðµ và cån c½ cüa m²i ng߶i.

Ngoài ra, nhæng cß sî tÕi gia, s¯ng ð¶i bình th߶ng trong gia ðình, không th¬ thñc hành pháp môn tu t§p cüa nhæng v¸ xu¤t gia nhßng nªu thñc hành r¯t ráo Di®u Pháp thì h÷ cûng ðÕt ðßþc sñ giäi thoát viên mãn ngay trong cuµc s¯ng chÑ không tách lìa cuµc s¯ng. Ðó là sñ m¥u nhi®m, tích cñc và t¯t lành cüa pháp môn vi di®u này.

Bän vån DÕi Bi¬u Tßþng dß¾i ðây là do ngài tilopa truy«n lÕi cho ð® tØ là ngài Naropa. Ðây là l¶i dÕy v« Tâm Yªu Thi«n, không khác gì bài Bát Nhã Tâm Kinh, Pháp Bäo Ðàn kinh hay kinh kim cang mà lÕi còn thêm ð£c ði¬m là hß¾ng dçn chúng ta cách thñc hành cho hæu hi®u. Chúng tôi xin ðßþc thành kính gi¾i thi®u và s¾ giäi ð¬ chúng ta cùng thñc hành h¥u ðÕt ðßþc ni«m an vui rµng l¾n trong sáng bao la trong ð¶i s¯ng hàng ngày.

Nguy®n c¥u chß Ph§t, chß ÐÕi B° Tát, chß Hi«n Tánh Tång gia hµ cho quý v¸, nhæng ng߶i mu¯n cho m£t tr¶i trí tu® töa sáng ð¬ thâm nh§p vào ý nghîa chân th§t cüa vÕn pháp, mu¯n hßng kh·i lòng yêu thß½ng trong sáng rµng l¾n ð¬ ðem lÕi an vui cho kë khác, mu¯n s¯ng trong hÕnh phúc n°ng ¤m bao la ð¬ biªt rõ sñ m¥u nhi®m cüa kiªp làm ng߶i, ðßþc nhß ý nguy®n.

Om mani pad me Hum

Di®u Pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng

ÐÕi Bi¬u Tßþng vßþt ra ngoài m÷i ngôn ngæ và ký hi®u, 
Nay ta truy«n cho con Naropa, Kë ðã n² lñc tu hành và ð¥y lòng trung h§u. Tánh Không không c¥n ch² tña, ÐÕi Bi¬u Tßþng cûng không c¥n nß½ng tña vào ðâu cä. 
 

"Không c¥n mµt chút c¯ g¡ng nào, 
Ta chï c¥n ð¬ tâm buông xä tñ nhiên 
Thì ta có th¬ ð§p tan xi«ng xích trói buµc 
Và ðÕt ðªn ch¯n tñ do vô cùng.
Nªu khi nhìn vào không gian mà không th¤y gì cä 
Và nªu v¾i Tâm mà quan sát tâm 
Thì các sñ phân bi®t b¸ tiêu tr× Và ta ðÕt ngay ðªn Ph§t quä.
Các ðám mây lang thang trên b¥u tr¶i Không g¯c r­, không n½i trú ngø. 
Các ý tß·ng phân bi®t cûng thª 
Chúng n±i trôi trong tâm chúng ta 
Khi ta th¤y ðßþc tánh tñ nhiên cüa mình 
Thì m÷i sñ phân bi®t ð«u ch¤m dÑt.
Trong không gian, các hình thù và màu s¡c xu¤t hi®n 
Nhßng chÆng v§t gì làm v¦n ðøc ðßþc không gian. T× tñ tánh cüa chúng ta m÷i thÑ xu¤t hi®n, 
Nhßng ðÑc hÕnh và tµi l²i không làm nó ô nhi­m.
BÑc màn ðen t¯i cüa muôn thª kÖ 
Không che n±i m£t tr¶i töa chiªu; 
Th¶i gian dài vô cùng cüa luân h°i 
Không th¬ ngån ch£n ánh sáng chiªu di®u cüa Tâm.
Dù có dùng ngôn ngæ mà giäi thích v« Tánh Không 
Thì Tánh Không ¤y cûng không th¬ di­n tä ðßþc. 
Dù nói r¢ng 'Tâm chiªu sáng mµt cách huy«n di®u ' 
Thì chân lý ¤y vßþt ra ngoài ngôn ngæ và bi¬u tßþng. 
Dù th¬ tánh cüa tâm là tr¯ng r²ng 
Nhßng nó bao trùm và chÑa ðñng m÷i v§t.
Ь thâm nh§p vào chân lý nhi®m m¥u ðó, 
Ð×ng ð¬ tâm thñc hành ði«u gì. 
Hãy câm nín và yên l£ng, 
Hãy ð¬ cho tâm tr¯ng r²ng và không nghî ðªn gì cä. 
Nhß mµt cành trúc r²ng lòng, 
Thân th¬ an nghî thoäi mái. 
Ð×ng cho gì mà cûng ð×ng nh§n gì cä, 
Hãy ð¬ tâm an nhiên tñ tÕi. 
ÐÕi Bi¬u Tßþng là tâm chÆng dính m¡c vào ðâu, 
Khi thñc hành nhß thª thì ta s¨ ðÕt ðßþc Ph§t quä. 
Kë nào ðã buông bö sñ ham mu¯n 
Và không còn bám víu vào ðâu, 
Thì th¤y ðßþc ý nghîa ðích thñc cüa kinh ði¬n." (trích Di®u Pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng, 
Thích Phøng S½n d¸ch và s¾ giäi)

Trong ÐÕi Bi¬u Tßþng, t¤t cä tµi l²i ði«u cháy tiêu. trong ÐÕi Bi¬u Tßþng chúng ta ðßþc giäi phóng Khöi ngøc tù cüa thª gian này. Ðó là ng÷n Pháp Ðång t¯i thßþng Mà kë nào không tin là kë dÕi kh¶ Vì luôn luôn phäi mg§m nh¤m sñ ð¾n ðau và kh¯n kh±.

Trên con ð߶ng giäi phóng mình ra khöi phi«n não, Hãy nß½ng vào các b§c ÐÕo Sß. khi tâm ðßþc ân ði¬n cüa ngài con ð߶ng giäi thoát ðã b¡t ð¥u.

M÷i thÑ trong cuµc ð¶i này th§t vô nghîa, Chï là nhæng hÕt gi¯ng phi«n muµn. Các l¶i dÕy h©p hòi chï ðßa ðªn v÷ng ðµng, Chúng ta chï nên noi theo nhæng l¶i dÕy rµng l¾n.

Cái th¤y biªt cüa b§c Nhân Vß½ng là siêu lên m÷i sñ ð¯i ðãi Và thñc hành sñ không quên lãng trong ð¶i s¯ng. con ð߶ng Vô Hành là con ð߶ng chß Ph§t, Nhæng ai nß½ng theo ðó thñc hành s¨ ðÕt ðßþc Ph§t quä.

Thª gi¾i vô th߶ng này nhß äo änh, nhß mµng huy­n, Thñc ch¤t cüa nó v¯n th§t không có. Hãy t× bö nó cùng xa lìa quyªn thuµc, Mà thñc hành thi«n quán n½i ch¯n núi r×ng. Nªu ta · trong trÕng thái thoäi mái tñ nhiên Mà không c¥n chút n² lñc nào Thì ta s¨ chóng ðÕt ðßþc DÕi Bi¬u Tßþng Và chÑng ðßþc quä v¸ Vô ChÑng.

Khi c¡t r­ v÷ng tâm thì luân h°i r½i røng. Ánh sáng b¤t cÑ ng÷n ðèn nào, Cûng tÑc kh¡c làm tan biªn Bóng t¯i trong muôn ngàn kiªp. Ánh sáng mÕnh m¨ cüa tâm giác ngµ Chï lóe lên là tiêu hüy bÑc màn vô minh.

Kë nào còn dính m¡c vào tâm Thì không th¤y ðßþc chân lý vßþt ngoài tâm. Kë nào n² lñc tu t§p Thì không th¤y ðßþc chân lý vßþt ngoài sñ tu t§p. Ь biªt ðßþc ði«u vßþt ngoài tâm và sñ tu t§p Thì hãy c¡t tr÷n m÷i g¯c r­ cüa tâm Và nhìn m÷i v§t b¢ng con m¡t chân th§t. Nhß thª ta s¨ thoát ðßþc sñ dính m¡c vào tâm phân bi®t Và · trong sñ thoäi mái tñ nhiên.

Ð×ng cho gì và cûng ð×ng nh§n gì cä Mà chï c¥n · trong trÕng thái tñ nhiên, Vì ÐÕi Bi¬u Tßþng vßþt qua m÷i sñ ch¤p nh§n hay khß¾c t×, Vì a LÕi gia ThÑc là vô sinh, Nên không th¬ b¸ ngån che hay làm ô nhi­m. Nªu ta an trú trong ch¯n Vô sinh Thì t¤t cä m÷i s¡c tß¾ng ði«u tan trong Pháp Gi¾i. Và nhæng ý mu¯n cùng lòng kiêu hãnh Cûng tan biªn vào ch¯n hß không.

Sñ Hi¬u Biªt T¯i Thßþng Vßþt lên m÷i sñ ð¯i ðãi. Hành еng T¯i Thßþng bao trùm m÷i thÑ mà không dính m¡c. Sñ ChÑng Сc T¯i Thßþng Là th¬ hi®n sñ huy«n di®u n½i ta mà không chút mong c¥u.

Khi m¾i thñc hành sñ tu t§p, Hành giä th¤y tâm vang ðµng nhß ng÷n thác ð±. R°i sau ðó, tâm nhß sông H¢ng Hà, chäy ch§m rãi và êm d¸u. Và cu¯i cùng tâm là ðÕi dß½ng bao la, N½i ðó Ánh Sáng cüa M© và con hþp làm mµt.
 
 

Di®u Pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng

"ÐÕi Bi¬u Tßþng vßþt ra ngoài m÷i ngôn ngæ và ký hi®u, nay ta truy«n lÕi cho con Naropa, Kë ðã n² lñc tu hành và ð¥y lòng trung h§u."

Ngài naropa ðã t× bö m÷i chÑc tß¾c và ð¶i s¯ng an lành cüa v¸ Vi®n Chü ÐÕi H÷c Nalanda, ðÕi h÷c danh tiªng Ph§t giáo th¶i b¤y gi¶ và lên ð߶ng tìm th¥y h÷c ðÕo. Ngài träi qua bao sñ gian nguy và khi cái chªt c§n k« thì v¸ th¥y chân th§t xu¤t hi®n. Ngài theo h¥u th¥y h÷c ðÕo, ch¸u nhi«u thØ thách cam go, thñc hành nhæng ði«u không ai thñc hành ðßþc ð¬ thanh l÷c thân tâm theo l¶i chï dÕy cüa b§c tôn sß ngài kính ngßÞng. M§t Tông chú tr÷ng r¤t nhi«u ðªn sñ liên h® giæa tôn sß và ð® tØ. M"t ng߶i h÷c trò mu¯n h÷c ðÕo phäi có lòng trung h§u, thành th§t tôn kính th¥y mình nhß mµt v¸ Ph§t. Ph§t giáo M§t Tông có TÑ Bäo: Ph§t, Pháp, Tång và v¸ Tôn Sß cüa mình. Tö bày sñ tôn kính v¸ th¥y cüa mình mµt cách thành th§t giúp cho ng߶i h÷c ðÕo thñc hành cách buông xä ngã ch¤p và mÕnh m¨ tiªn lên trên con ð߶ng tu h÷c.

ÐÕi Bi¬u Tßþng (Mahamudra) có hai nghîa: V×a là phß½ng pháp thñc hành ðßa ðªn sñ giäi thoát tròn ð¥y v×a chính là tâm giäi thoát. trong câu trên, ÐÕi Bi¬u Tßþng có nghîa là phß½ng pháp thñc hành ngài tilopa trao lÕi cho ð® tØ cüa mình.

"Tánh Không không c¥n ch² tña ÐÕi Bi¬u Tßþng cûng không c¥n nß½ng tña vào ðâu cä. Không c¥n mµt chút c¯ g¡ng nào ta chï c¥n ð¬ tâm buông xä và tñ nhiên Thì ta có th¬ ð§p tan xi«ng xích trói buµc Và ðÕt ðªn ch¯n tñ do vô cùng."

-M²i chúng ta ð«u có Ph§t tánh. Ph§t tánh là tánh r²ng l£ng, trong sáng, rµng l¾n vô cùng, luôn luôn có m£t và chÆng bao gi¶ thay ð±i. Ph§t tánh ¤y bi¬u lµ thành tình thß½ng yêu bao la töa sáng, sñ thông minh, sñ bén nhÕy, sñ hi¬u biªt chân th§t mà chúng ta th߶ng g÷i là t× bi và trí tu®. khi tình thß½ng yêu và sñ hi¬u biªt chân th§t có m£t thì lòng ta tràn ð¥y mµt ngu°n an vui vô t§n. Ðó là ba yªu t¯ t× bi, trí hu® và an lÕc cüa Ph§t tánh bi¬u lµ trong ð¶i s¯ng hàng ngày mà ta có th¬ tñ mình kinh nghi®m ðßþc hay th¤y xu¤t hi®n n½i nhæng ng߶i s¯ng ð¶i giác ngµ.

Nhß thª, Ph§t tánh là cái tñ nhiên ban ð¥u, tînh l£ng và tròn ð¥y còn tâm là sñ bi¬u lµ cüa Ph§t tánh ¤y qua t× bi, trí hu® và an lÕc nên ðßþc go¸ là tâm chân th§t, chân tâm hay tâm Ph§t ðó. Nhßng khi không biªt ðßþc Ph§t tánh ðó, chßa giác ngµ, chßa tïnh thÑc, thì thay vì s¯ng v¾i tâm chân th§t hay tâm Ph§t, chúng ta s¯ng v¾i tâm mê m¶, tâm không có ánh sáng cüa sñ hi¬u biªt chân th§t hay là tâm vô minh. Tâm mê m¶ này thiªu v¡ng các yªu t¯ tình thß½ng yêu trong sáng, sñ hi¬u biªt chân th§t và ngu°n an vui töa chiªu nên luôn luôn phäi bám vào nhæng ði«u m¡t th¤y, tai nghe, mi®ng nªm, mûi ngØi, thân xúc chÕm, ý suy nghî ð¬ r°i ch¤p dính vào ðó mà ßa, ghét, khen chê làm d¤y lên nhßng vui, bu°n, thß½ng, gi§n tÕo ra sß¾ng hay kh± trong cuµc s¯ng.

Khi chúng ta s¯ng v¾i tâm giác ngµ, tâm chân th§t hay tâm Ph§t thì chúng ta có sñ hi¬u biªt chân th§t hay trí tu®. V¾i sñ hi¬u biªt chân th§t ðó chúng ta th¤y rõ m÷i sñ v§t, vÕn pháp, dù hình dÕng khác nhau nhßng ð«u chân th§t, r²ng l£ng, tinh sÕch nhß nhau cä. Ðó là Tánh Không cüa m÷i hi®n tßþng có m£t trong vû trø còn ðßþc g÷i là tánh chân th§t tñ nhiên nhß v§y hay Chân Nhß Th§t Tánh.

Câu "Tánh Không không c¥n ch² tña" là nói v« cái tánh tñ nhiên ban ð¥u hay cái Ch½n Nhß Th§t Tánh tñ nó có m£t chÑ không tùy thuµc vào mµt thÑ gì, không nß½ng tña vào mµt v§t gì m¾i có ðßþc. Nhß không gian bao la cüa vû trø tñ nó có m£t nhß thª chÑ chÆng do ai sinh ra hay tùy thuµc vào thÑ gì m¾i có, Tánh Không cûng có m£t nhß thª.

ÐÕi Bi¬u Tßþng hay ÐÕi Thü „n (Mahamudra) nói trong câu kª tiªp "ÐÕi Bi¬u Tßþng cûng không c¥n nß½ng tña vào ðâu cä" chính là nói v« Ph§t tánh chân th§t, rµng l¾n bao la bi¬u lµ thành tâm an vui, linh ðµng tràn ð¥y tình thß½ng yêu và sñ hi¬u biªt chân th§t.

Ph§t tánh, tâm chân th§t ðó luôn luôn có m£t nhßng vì trí óc chúng ta lúc nào cûng b§n b¸u v¾i muôn ngàn ý tß·ng phân bi®t làm kh½i d§y liên tiªp nhæng tâm tß vui, bu°n, thß½ng, ghét tÕo ra sß¾ng hay kh± n¯i tiªp mãi mãi không ng×ng nên ta không th¤y ðßþc con ng߶i chân th§t cüa mình. nay ð¬ tâm l£ng l¨ trong sñ tïnh thÑc tñ nhiên không chút n² lñc nào, thoäi mái theo sñ buông xä tñ nhiên không chút c¯ g¡ng nào thì t¤t cä m÷i kh± ðau trói buµc ta t× trß¾c ðªn nay tñ chúng tan biªn và ta ðÕt ðßþc sñ th¤y biªt chân th§t, sñ giác ngµ tròn ð¥y và cûng là sñ tñ do vô cùng.

"Nªu khi nhìn vào không gian mà không th¤y gì cä Và nªu v¾i Tâm mà quan sát tâm Thì các sñ phân bi®t b¸ tiêu tr× Và ta ðÕt ngay ðªn Ph§t quä."

Tâm là chü th¬, "kë" chü ðµng trong sñ th¤y biªt n½i m²i chúng ta. M¡t chúng ta tiªp xúc v¾i màu s¡c, tai chúng ta tiªp xúc v¾i âm thanh, mi®ng chúng ta tiªp xúc v¾i v¸, mûi tiªp xúc v¾i mùi, thân th¬ có sñ xúc chÕm, ý kh·i lên ði«u nghî tß·ng. Chính cái tâm n½i ta là "kë" nh§n biªt màu s¡c, tiªng ðµng, v¸ ng÷t ð¡ng, mùi th½m hôi, cái nóng lÕnh do các giác quan chuy¬n ðªn. khi ý tß·ng kh·i d§y trong trí óc cüa mình thì tâm cûng nh§n biªt các ý tß·ng ðó. Nhß thª, tâm là chü th¬ nh§n thÑc các thÑ xu¤t hi®n bên ngoài cûng nhß bên trong ta.

Thông th߶ng khi nhìn vào v§t gì hay ng߶i nào, chúng ta th߶ng nh§n biªt ðây là cái bàn, ðó là ðóa hoa, ðây là ng߶i nam, kia là ng߶i næ. Kª tiªp chúng ta lÕi phân bi®t cái này t¯t, cái kia x¤u, ng߶i này hay, kë kia d·. Sñ phân bi®t ðó dî nhiên là c¥n thiªt trong ð¶i s¯ng hàng ngày, chúng giúp ta nh§n ð¸nh, phê phán và có thái ðµ thích hþp. M£t khác, nhæng sñ phân bi®t ¤y th߶ng kh½i d§y nhæng tâm tß vui, bu°n, thß½ng, ghét tÕo ra sñ sß¾ng hay kh± làm cho chúng ta luôn luôn b¸ xáo rµn b·i nhæng gì chúng ta nghe th¤y quanh mình. Nhæng gì ta ßa mà b¸ xa cách, nhæng gì ta ghét mà phäi c§n k« là ð¥u m¯i cüa các kh± ðau tinh th¥n. Kh± ðau ¤y tÕo thành mµt áp lñc, mµt gánh n£ng ðè lên tâm mình. Làm sao thoát khöi áp lñc cüa kh± ðau là ði«u chúng ta mong ß¾c.

Mu¯n ðßþc nhß thª, chúng ta phäi nhìn th¤y tánh r²ng l£ng tñ nhiên hay tánh không cüa m÷i thÑ xu¤t hi®n bên ngoài cûng nhß trong lòng mình. Cách giän d¸ nh¤t là khi nhìn sñ v§t ta không gán thêm ý nghîa giä tÕo gì cho nó cä thì m÷i sñ v§t xu¤t hi®n trong sñ trong sáng, tràn ð¥y và tñ nhiên cüa chúng. Ðó là ta ðã nhìn mà không th¤y gì cä ngoài th§t tß¾ng, tß¾ng chân th§t cüa m÷i sñ v§t. Nhß khi ta nhìn mµt ðóa hoa v¾i sñ chú tâm tñ nhiên thì ðóa hoa s¨ bày tö sñ m¥u nhi®m chân th§t cüa nó. Cûng nhß thª, khi chúng ta thñc hành sñ quán chiªu, tÑc là nhìn sâu vào nhæng lo l¡ng, gi§n h¶n, sþ hãi, vui bu°n n½i ta thì sñ dính m¡c s¨ tan biªn và ta tr· v« v¾i tâm trong sáng tñ nhiên có sÇn cüa mình mà chúng ta g÷i là chân tâm hay Ph§t tánh.

Chæ Tâm trong "Và nªu v¾i Tâm mà quan sát tâm" chính là cái tâm giác ngµ, tâm trong sáng, tïnh thÑc biªt rõ t¤t cä nhæng ý tß·ng cùng nhæng vui, bu°n, thß½ng, ghét, sß¾ng, kh± xu¤t hi®n n½i ta mà không b¸ chúng lôi kéo hay khu¤y ðµng vì tâm giác ngµ th¤y rõ Tánh Không, tánh trong sáng, r²ng l£ng cüa các ý tß·ng và tâm tß vui bu°n ðó. khi th¤y rõ nhß thª thì sñ phân bi®t ßa cái này, ghét cái kia cûng tñ nó tan biªn, tñ nó tiêu tr× mà chúng ta không c¥n phäi can thi®p.

Câu: "Và chúng ta ðÕt ngay ðªn Ph§t quä" không phäi là chúng ta thành Ph§t tÑc thì. L¶i dÕy cüa ngài tilopa nh¤n mÕnh ðªn Ph§t tánh, tánh trong sáng, r²ng l£ng, rµng l¾n, töa chiªu, an vui tràng ð¥y n½i m²i chúng ta khi không còn b¸ che l¤p thì l§p tÑc tö bày. Nhß m£t tr¶i trên không, lúc không còn b¸ mây che, l§p tÑc ánh sáng töa ð¥y m÷i ch¯n. Dù chúng ta có kinh nghi®m ðßþc trÕng thái giäi thoát nói trên, thì trÕng thái ¤y chï có m£t trong ch¯c lát r°i tan biªn, trong khi ðÑc Ph§t mãi mãi an ngñ trong trÕng thái kÏ di®u nói trên. Vì thª, chúng ta phäi khiêm t¯n mà biªt r¢ng nªu mình chßa có ðßþc sñ giäi thoát tròn ð¥y (viên mãn) · m÷i th¶i và m÷i n½i nhß ðÑc Ph§t thì mình chßa thành Ph§t dù Ph§t tánh n½i m²i chúng ta và n½i ðÑc Ph§t ð«u bình ðÆng nhß nhau, không chút khác bi®t.

Do ðó, mµt ng߶i h÷c ðÕo chân th§t trong Ph§t giáo, dù h÷ theo b¤t cÑ tông phái nào nhß Thi«n, T¸nh hay M§t tông, luông luôn thñc hành sñ kính l­ chß Ph§t ð¬ tö lòng biªt ½n b§c th¥y tôn kính cüa mình, ð¬ làm tiêu tan cái tánh kiêu ngÕo cüa mình, ð¬ ðßa thân và tâm vào trÕng thái r²ng rang, thoäi mái và tñ tÕi cüa sñ không dính m¡c vào cái tôi sai l¥m. ÐÑc ÐÕt lai LÕt Ma, v¸ ðÕo sß tôn kính cüa hàng tri®u Ph§t tØ kh¡p thª gi¾i vçn th߶ng l­ lÕy chß Ph§t v¾i lòng thành kính. Dù ð® tØ cüa ngài g÷i ngài là v¸ Ph§t s¯ng, ngài nói rõ ngài chï là mµt ng߶i tu sî bình th߶ng.

Nhß thª, ðÕt ðßþc Ph§t quä là chúng ta có kinh nghi®m rõ r®t v« Ph§t tánh cüa mình. Ph§t tánh ¤y bi¬u lµ qua lòng thß½ng yêu, sñ hi¬u biªt chân th§t và ngu°n an vui kÏ di®u trong ð¶i s¯ng hàng ngày mà chúng ta g÷i là s¯ng v¾i tâm Ph§t.

Tâm Ph§t hay tâm chân th§t ¤y luôn luôn linh ðµng, luôn luôn tïnh thÑc, luôn luôn th¤y biªt trñc tiªp m÷i ý tß·ng và m÷i tâm tß mà không b¸ các ý tß·ng và các tâm tß vui bu°n ðó làm mình b¸ xáo trµn, quay cu°ng ðßa ðªn kh± ðau.

Mµt cách cø th¬ h½n, khi thñc hành dùng "Tâm mà quan sát tâm" thì chúng ta biªt rõ m÷i thÑ ý tß·ng xu¤t hi®n liên tiªp làm kh½i d§y nhæng tâm tß vui, bu°n thß½ng, ghét n¯i tiªp không ng×ng tÕo thành bÑc t߶ng dày ð£c quanh ta mà ta g÷i là cái tôi, cái ngã cüa mình. Các ý tؽng cùng tâm tß ¤y khi ðßþc chúng ta trñc nh§n, th¤y biªt mµt cách trñc tiªp, không ch÷n lña, không né tránh, không bám víu vào chúng ð¬ tÕo ra nhæng chuy®n ng¡n chuy®n dài trong tâm mình, không dùng nhæng thÑ bào chæa, bi®n minh, tñ v® ð¬ khen mình chê ng߶i, ð¬ tñ cho mình ðúng và kë khác sai thì chúng thßa d¥n và t× t× tan biªn. BÑc t߶ng vây b÷c quanh ta do sñ n¯i tiªp không ngßng nghï cüa các ý tß·ng cùng bao nhiêu thÑ vui, bu°n, thß½ng, ghét tÕo ra sñ sß¾ng kh± ¤y gi¶ ðây cûng thßa d¥n và tan biªn theo. khi không còn b¤t cÑ ði«u gì che m¶ thì tâm chân th§t töa chiªu.

Tâm chân th§t ¤y tñ nó xu¤t hi®n, nhß b¥u tr¶i không còn mây thì tñ nhiên m£t tr¶i töa sáng. Chúng ta ð×ng bao gi¶ quên ði«u t¯i quang tr÷ng mà ðÑc Ph§t cùng các v¸ t± th߶ng dÕy và nh¡c nh· ng߶i tu: ÐÕt ðßþc sñ giác ngµ hay ðÕt ðßþc Ph§t quä th§t ra chÆng phäi ðßþc mµt cái gì thêm cä. Chúng ta trñc tiªp kinh nghi®m rõ r®t là tâm rµng l¾n chân th§t v¯n luôn luôn có m£t n½i mình.

(V¾i nhæng ng߶i chßa thñc hành thi«n quán có th¬ b¡t ð¥u thñc hành mµt phß½ng pháp th§t giän d¸ nh¤t là bß¾c ði trong tïnh thÑc hay Thi«n Hành: Hít h½i vào, bß¾c t¾i và ðªm M"t, hai và Ba, theo m²i bß¾c chân. Th· ra và ðªm Mµt, hai và ba nhß thª. Hít vào và th· ra mµt cách tñ nhiên, không kéo h½i dài thêm ra hay làm ng¡n lÕi. do ðó, nªu h½i dài tñ nhiên thì có th¬ bß¾c b¯n bß¾c thay vì ba,và nªu h½i ng¡n thì bß¾c hai bß¾c. Th· r¤t thoäi mái và tñ nhiên. Tâm ð¬ ý mµt tí ( е 1/10) vào h½i th· và nhi«u ( е 9/10) vào cØ ðµng thân th¬ cùng các v§t chung quanh. Thñc hành mµt cách thoäi mái tñ nhiên quanh sân nhà, tr߶ng h÷c, sân v§n ðµng hay n½i các trung tâm siêu th¸ (Shopping Mall) thì tâm tr· thành linh ðµng và ta s¨ th¤y biªt m÷i sñ v§t chung quanh: màu s¡c, dáng d¤p, âm thanh, mùi v¸, hß½ng th½m, xúc chÕm, ý tß·ng mµt cách chân th§t: chúng có m£t tràn ð¥y nhßng r²ng l£ng, rµn r¸p nhßng an bình, rñc rÞ nhßng tînh m¸ch, yên l£ng nhßng chiªu sáng. Ðó là th¤y rõ ràng, chân th§t nhßng không dính m¡c vào v§t gì cä, hay nói là "nhìn mà không th¤y gì cä". Chúng ta th¤y rõ m÷i thÑ mà vçn thong dong tñ tÕi trong cái th¤y biªt ðó. xin ð÷c ph¥n thñc hành phía sau ð¬ biªt rõ h½n).

-"Các ðám mây lang thang trên b¥u tr¶i Không g¯c r­, không n½i trú ngø. Các ý tß·ng phân bi®t cûng thª Chúng n±i trôi trong tâm chúng ta khi ta th¤y ðßþc tánh tñ nhiên cüa mình Thì m÷i sñ phân bi®t ð«u ch¤m dÑt."

Nªu quan sát các ðám mây trên b¥u tr¶i, chúng ta th¤y rõ chúng v¯n không có dính m¡c vào mµt ch² c¯ ð¸nh nào. Các ý tß·ng và tâm tß cüa chúng ta dù liên tiªp xu¤t hi®n trong tâm cüa mình cûng chÆng khác nào các ý tß·ng hay tâm tß ðó cä.

Khi các ý tß·ng phân bi®t cho cái này hay, cái kia d·, cái này t¯t, cái kia x¤u cùng sñ dính m¡c vào sñ phân bi®t ðó làm kh½i d§y nhæng xung ðµt trong lòng tÕo ra sß¾ng hay kh± không còn choán ð¥y tâm ta, thì sñ thoäi mái, tñ tÕi có m£t nên tánh tñ nhiên cüa chúng ta, còn ðßþc g÷i là tñ tánh a di Ðà hay là Ph§t tánh, tñ nó xu¤t hi®n. Chúng ta th߶ng nói tu ð¬ ðÕt ðßþc Ph§t quä. ÐÕt ðßþc Ph§t quä tÑc là giäi thoát mình ra khöi nhæng kh± ðau trong cuµc s¯ng, lòng mình an vui thoäi mái, không còn b¸ dính m¡c vào các ý tß·ng ð¯i ngh¸ch làm kh½i d§y nhæng ßa ghét trong lòng tÕo ra phi«n não.

Ði«u chính yªu n½i ðây là chúng ta không ngån ch£n ý tß·ng. Làm nhß thª là vô ích vì không th¬ nào làm ðßþc ngoÕi tr× c¯ tình làm cho ð¥u óc mình tê li®t, mê m¶. Ði«u chúng ta thñc hành t¯t ð©p khi tu t§p là nh§n biªt rõ ràng mà không dính m¡c v¾i b¤t cÑ ý tß·ng nào ð¬ tâm mình lúc nào cûng trong sáng và linh ðµng. Ь nh¤n mÕnh ði«u t¯i quan tr÷ng này, ngài tilopa ðã nói v¾i ngài naropa bên b¶ sông H¢ng Hà nåm xßa khi dÕy v« tinh yªu cüa Di®u Pháp ÐÕi Bi¬u Tßþng:

"Không phäi các tß¾ng trói buµc con trong Luân H°i
Chính sñ dính m¡c vào chúng ðã trói buµc con
Chính sñ dính m¡c ðã tÕo cho con cái äo tß·ng
Con là Naropa."

Chúng ta cûng nhß thª ðó, dính ch£c v¾i nhæng ý tß·ng,nhæng vui bu°n thß½ng ghét ðªn và ði, ð¬ chï th¤y mình chï là mµt cái tôi nhö bé, không th¬ tiªp xúc ðßþc v¾i cái rµng l¾n bao la, cái tñ do vô cùng. Tâm tñ nhiên cüa chúng ta v¯n nhß b¥u tr¶i trong xanh rµng l¾n v¾i m£t tr¶i töa chiªu. khi mây kéo ðªn và bao phü thì ta không còn th¤y ðßþc sñ rµng l¾n cüa b¥u tr¶i. Các ðám mây trên b¥u tr¶i không dính m¡c vào n½i nào cä, nhæng ý tß·ng phân bi®t làm kh½i d§y kh± ðau phi«n não n½i ta cûng nhß thª. Chúng tñ ðªn và chúng tñ ði. Chúng ta không th¬ ch§n ðßþc mây trên b¥u tr¶i, chúng ta cûng không ch§n ðßþc ý tß·ng khi chúng xu¤t hi®n. tu không phäi là ð¬ ch§n ðÑng các ý tß·ng, tu là ð¬ cho mình ðßþc thong dong khi ý tß·ng này kéo ðªn r°i ði, ý tß·ng khác xu¤t hi®n r°i tan biªn. khi tâm tïnh thÑc, linh ðµng và tñ tÕi thì tâm tñ nó · trong trÕng thái an ±n, r²ng l£ng, rµng l¾n, töa chiªu. TrÕng thái ðó là trÕng thái tñ nhiên chân th§t không bao gi¶ thay ð±i cüa chúng ta nên g÷i là Chân Nhß th§t tánh hay Ph§t tánh. khi tâm · trong trÕng thái chân th§t ðó thì m÷i dính m¡c vào các sñ phân bi®t ði«u tñ nó ch¤m dÑt, tñ nó tan biªn. Nói khác ði, sñ phân bi®t thì có, sñ dính m¡c thì không.

Ngài tilopa nói "M÷i sñ phân bi®t ði«u ch¤m dÑt" có nghîa rõ ràng nhß trên. trong ð¶i s¯ng hàng ngày chúng ta giao tiªp v¾i ng߶i và thiên nhiên. Có s¯ng là có nh§n ð¸nh, có phân bi®t ð¬ biªt ðúng, sai, hay, d· ð¬ mà có hành vi và thái ðµ thích hþp c¥n thiªt. do ðó, ðÑc Ph§t dÕy:

"Ð×ng làm các ði«u ác
Hãy làm các ði«u lành
Ь lòng ðßþc trong sÕch"

Do ðó, chúng ta không làm các ði«u x¤u r°i dùng danh t× "Không phân bi®t" ð¬ bào chæa cho mình. Trái lÕi, trong ð¶i s¯ng hàng ngày m²i ng߶i Ph§t tØ phäi giæ gìn không phÕm vào các gi¾i giªt ng߶i, tà dâm, nói d¯i, trµm c¡p và xØ døng các ch¤t làm cho tâm trí mê m¶. Nhß thª, sñ phân bi®t luôn luôn c¥n có. Nhßng phân bi®t mà không b¸ dính m¡c vào sñ phân bi®t m¾i giúp mình thoát kh± ðau. Nhß ng߶i ån chay là t¯t, phân bi®t rõ ràng các món ån chay nào có lþi cho sÑc khöe cüa mình. tuy nhiên, nªu ån chay mà lÕi ch¤p dính vào ðó, cho nhæng ng߶i khác không ån chay là tµi l²i hay kém cöi thì ðó là ån chay v¾i tâm phân bi®t, gây ra xáo trµn trong lòng mình và kh± ðau, khó ch¸u cho ng߶i khác. Nói khác ði, khi lòng ta thong dong tñ tÕi thì các sñ phân bi®t kh·i d§y không làm ta dính m¡c theo chúng.

-"Trong không gian, các hình thù và màu s¡c xu¤t hi®n Nhßng chÆng v§t gì làm v¦n ðøc ðßþc không gian T× tñ tánh cüa chúng ta mà m÷i thÑ xu¤t hi®n. Nhßng ðÑc hÕnh và tµi l²i không làm nó ô nhi­m."

-Tñ tánh, tánh tñ nhiên chân th§t cüa chúng ta, còn ðßþc g÷i tñ tánh a di Ðà, là tánh chân th§t, Chân Nhß th§t tánh, hay Ph§t tánh, v¯n rµng l¾n nhß b¥u tr¶i. Và cûng nhß trong không gian, m÷i thÑ xu¤t hi®n nhßng chÆng thÑ gì lßu lÕi dâu vªt. Các ý tß·ng, các tâm tß vui, bu°n, thß½ng, ghét, nhæng ði«u chúng ta ca ngþi là cao quý, nhæng ði«u chúng ta chê bai ghét bö, nhæng ði«u chúng ta ham mu¯n, nhæng gi§n h¶n thù h§n, nhæng ni«m vui n²i bu°n, nhæng tình thß½ng yêu, tha thÑ, t¤t cä xu¤t hi®n r°i tan biªn ði trong cái rµng l¾n bao la ðó mà chÆng lßu lÕi d¤u vªt nào. Nhæng thÑ chúng ta bám ch£t vào ð¬ tÕo cho chúng ta nhæng ni«m vui hay n²i bu°n ðó còn lßu lÕi chÆng qua là chúng ta c¯ tình dính m¡c vào nhæng ý tß·ng, nhæng ði«u chúng ta nh¾ v« qúa khÑ ð¬ làm kh½i d§y nhæng xúc cäm, ð¬ cho chúng ta th¤y ð¶i mình có ý nghîa nào dó, ð¬ cho trí óc mình có ðßþc sñ giäi trí qua nhæng ni«m vui n²i nh¾, qua nhæng cäm giác cô ð½n s¥u muµn hay nhæng rµn ràng nh¾ thß½ng, qua nhæng sñ ð« cao mình là thánh thi®n hay chê bai mình là tµi l²i, qua sñ khen chê hay tha thÑ v« mình hay v« ng߶i. Tóm lÕi, qua các thÑ giäi trí mà tâm mình tÕo ra ð¬ tr¯n chÕy cái hi®n tÕi ðang di­n ra bây gi¶ và n½i ðây.

Nói tâm chân th§t vßþt lên m÷i ði«u thánh thi®n hay tµi l²i không có nghîa chúng ta mu¯n làm ði«u gì càn b§y cûng ðßþc. Tâm chân th§t tñ nó töa chiªu, tñ nó là ni«m an vui kÏ di®u, tñ nó là tình thß½ng yêu trong sáng bao la, tñ nó là là sñ r²ng l£ng nhßng linh ðµng vô cùng, tñ nó là ðÕo hÕnh tuy®t v¶i, tñ nó là ðÕo ðÑc chân th§t tñ nhiên. M÷i thÑ hay, d·, ðúng, sai do thân mình làm, mi®ng mình nói, ý mình suy nghî chÆng bao gi¶ làm cho tâm chân th§t ðó b¸ ô nhi­m cä. Tâm ¤y vçn luôn luôn trong sáng, rµng l¾n bao la. do ðó, trong Thi«n môn chúng ta nghe nói: "H­ buông dao ð° t¬ tÑc thì thành Ph§t". Nói khác ði, khi không còn dính m¡c v¾i các ý tؽng d¯i ngh¸ch làm kh½i d§y các tâm tß phi«n não thì ta nh§n biªt ngay chân tâm mình v¯n xßa nay không h« v¦n ðøc.

-"BÑc màn ðen t¯i cüa muôn thª kÖ Không th¬ che n²i m£t tr¶i töa chiªu; Th¶i gian dài vô cùng cüa luân h°i Không th¬ ngån ch£n ánh sáng chiªu di®u cüa Tâm.

--Dù cho bóng t¯i kéo dài bao nhiêu thª kÖ, h­ m£t tr¶i xu¤t hi®n thì l§p tÑc chúng tan biªn ngay. Mµt cån phòng t¯i dù qua nhi«u nåm tháng, chï c¥n b§t ng÷n ðèn lên là ánh sáng tràn ð¥y. Nhæng kh± ðau, gi§n h¶n, bu°n tüi n¯i tiªp trong cuµc ð¶i chúng ta tÕo thành cõi luân h°i tß·ng nhß miên vi­n, khi chúng ta quay v« v¾i sñ tïnh thÑc, sñ th¤y biªt chân th§t thì tñ nhiên chúng tan biªn. Sñ th¤y biªt chân th§t ðó töa chiªu t× chân tâm cüa chúng ta. hay nói ðúng h½n, chân tâm chúng ta chính là sñ th¤y biªt chân th§t ¤y có tác døng làm tiêu tan hªt m÷i cái dính m¡c tÕo ra phi«n não lâu nay.

Khi thñc hành sñ tu t§p, ta khai m· su¯i ngu°n an vui kÏ diêu rµng l¾n. Ni«m vui l¾n ðó khi b×ng d§y thì t¤t cä m÷i tÑc t¯i, ð¡ng cay, gi§n h¶n, sþ hãi, thù h§n, bñc bµi, kh± ðau ð«u tan biªn nhß bóng t¯i trß¾c ng÷n ðèn töa sáng.

--"Dù có dùng ngôn ngæ mà giäi thích v« Tánh Không Thì Tánh Không ¤y cûng không th¬ di­n tä ðßþc. Dù nói r¢ng 'Tâm chiªu sáng mµt cách huy«n di®u ' Thì chân lý ¤y vßþt ra ngoài ngôn ngæ và bi¬u tßþng. Dù bän ch¤t cüa Tâm là tr¯ng r²ng Nhßng nó bao trùm và chÑa ðñng m÷i v§t."

-T¤t cä nhæng gì chúng ta c¯ g¡ng di­n tä v« kinh nghi®m tâm linh nói trên, chï là sñ trình bày qua ngôn ngæ chÑ chÆng phäi là kinh nghi®m th§t sñ mà chúng ta có th¬ chia xë cho nhau. Vì Tánh Không hay là tánh chân th§t chï có th¬ tñ mình kinh nghi®m trñc tiªp mà thôi, nhß khi nói Tánh Không là tánh chân th§t, r²ng l£ng, tinh sÕch cüa m÷i thÑ trong vû trø bao la thì chúng ta không th¬ qua ngôn ngæ ðó mà biªt ðßþc sñ chân th§t luôn hi¬n bày ðó.

ChÆng khác gì chï có ng߶i u¯ng trà m¾i biªt rõ mùi v¸ cüa trà. Dù ð÷c quy¬n sách ngàn trang cùng v¾i các hình änh tä rõ hß½ng v¸ cùng màu s¡c cüa trà cûng không b¢ng mình nªm mµt gi÷t nhö thì tÑc kh¡c biªt ngay mµt cách chân th§t. do ðó, khi nói là tâm chiªu sáng hay tâm rµng l¾n bao la, chúng ta không th¬ dùng cái kinh nghi®m v« ánh sáng m£t tr¶i hay cái không gian rµng l¾n quanh mình mà hi¬u rõ ðßþc sñ m¥u nhi®m cüa chân tâm, Ph§t tánh. Tâm ¤y v¯n r²ng l£ng bao la vì nó không dính m¡c vào thÑ gì cä nhßng ð°ng th¶i nó chÑa ðñng t¤t cä mà không chút ngån ngÕi hay làm cho nó nhi­m ô.

--" Ь thâm nh§p vào chân lý m¥u nhi®m ðó, Ð×ng ð¬ thân phäi thñc hành ði«u gì. Hãy câm nín và yên l£ng, Hãy làm cho tâm thành tr¯ng r²ng và không nghî ðªn gì cä. Nhß mµt cành trúc r²ng lòng, Thân th¬ an nghï thoäi mái. Ð×ng cho gì mà cûng ð×ng nh§n gì cä, Hãy ð¬ tâm an nhiên tñ tÕi. ÐÕi Bi¬u Tßþng là tâm chÆng dính m¡c vào ðâu. khi thñc hành nhß thª thì ta s¨ ðÕt ðßþc Ph§t quä.

--Ngài tilopa d£n dò ngài naropa ð×ng thñc hành mµt phß½ng pháp tu t§p nào mà chï ð¬ cho thân th¬ và tâm quay v« trÕng thái tñ nhiên cüa nó, yên nghï thoäi mái và không mµt chút c¯ g¡ng thñc hành b¤t cÑ ði«u gì. Không thñc hành ði«u gì v¯n là cách "thñc hành" chính yªu cüa các b§c chân sß thuµc các tông phái Ph§t giáo trong ð¶i s¯ng hàng ngày nhß l¶i ðÑc Ph§t dÕy trong kinh kim Cang: "¿ng vô s· trø sinh nhi kÏ tâm". Ð×ng dính m¡c vào mµt thÑ gì cä thì tâm chân th§t tñ nó xu¤t hi®n.

Chúng ta biªt ÐÕi Bi¬u Tßþng là pháp môn tu t§p cüa nhæng hành giä M§t Tông sau bao nhiêu ngày tháng n² lñc tu t§p. Sñ n² lñc ¤y ðßa ðªn nhæng kªt quä t¯t ð©p làm cho h÷ có nhi«u sÑc mÕnh tâm linh và an vui hÕnh phúc. tuy nhiên, h­ còn có n² lñc là còn có sñ gi¾i hÕn vì m÷i n² lñc tñ nó bao hàm mµt chü th¬ hß¾ng ðªn mµt ð¯i tßþng. kinh nghi®m tâm linh nhß thª dù có mãnh li®t thì cûng chï trong vòng gi¾i hÕn mà thôi. nay ðã ðªn lúc h÷ xä bö m÷i n² lñc tìm c¥u, ð×ng phäi dính cÑng vào các phß½ng pháp tu t§p nhß theo dõi h½i th·, quán tß·ng, tøng kinh trì chú, v.v... khi tâm · trong trÕng thái buông xä, thoäi mái thì tâm tñ nó xâm nh§p vào chi«u sâu thÆm cüa chính nó, ni«m hÕnh phúc bao la m· bày.

Làm cho tâm tr· thành r²ng l£ng là tâm trñc nh§n các ý tß·ng, các tâm tß vui bu°n thß½ng ghét ðªn và ði mà không cho mình là các thÑ ¤y, là không ch¯i t× b¤t cÑ mµt ði«u gì xu¤t hi®n n½i tâm, là tâm luôn luôn linh ðµng và bén nhÕy th¤y biªt trñc tiªp t¤t cä nhæng gì bên trong và bên ngoài nhßng không dính m¡c vào thÑ gì cä. Ь tâm trong trÕng thái bén nhÕy linh ðµng ðó thì tâm nhß mµt cành trúc r²ng lòng , không giØ lÕi b¤t cÑ ði«u gì và tñ nhiên nhß thª ¤y. Nhæng vi®c thñc hành sñ tu t§p lâu nay cüa hành giä tu thi«n nhß trì chú, ng°i thi«n, tøng kinh, l­ Ph§t, thñc hành các vi®c b¯ thí, trì gi¾i, nhçn nhøc, tinh t¤n, thi«n ð¸nh và trí tu® cùng nghe nhæng l¶i giäng dÕy t× kinh ði¬n v¾i tâm mong c¥u chÑng ð¡c thì vçn còn b¸ sñ gi¾i hÕn cüa tâm phân bi®t làm cho mình không nh§n biªt ánh sáng töa chiªu t× tâm chân th§t cüa mình. khi chúng ta thñc hành b¤t cÑ mµt ði«u t¯t nào mà lòng lÕi khen mình chê ng߶i, ch¤p dính vào ý tß·ng cho mình ðÕo ðÑc và ng߶i khác kém cöi thì chính mình làm cho ð߶ng tu hành cüa mình b¸ m¶ t¯i, là phän bµi lÕi con ð߶ng hß¾ng v« giác ngµ viên mãn cüa mình. do ðó, kinh Bát Nhã ba la M§t Ða th߶ng nh¡c nh· chúng ta "không chÑng cûng không ð¡c" vì t¤t cä nhæng gì ta kinh nghi®m ðßþc qua sñ tu t§p là sñ bi¬u lµ tñ nhiên cüa chân tâm, Ph§t tánh v¯n có sÇn n½i ta chÑ không phäi do tu mà thêm vào. Nhæng ai tñ cho mình "chÑng ð¡c" ngôi v¸ Tiên, Ph§t, Thánh, Th¥n là nhæng kë muôn ð¶i l¦n qu¦n trong vòng luân h°i vì mãi mãi l¤y cái hß d¯i làm cái th§t. Chúng ta, nhæng ng߶i ß¾c mong thñc hành B° Tát ÐÕo, phäi m· lòng t× bi mà nh¡c nh· cho nhau ði«u c¥n yªu ðó, ð¬ sau này không còn h¯i tiªc là mình không mÕnh m¨ nói lên sñ chân th§t ðó ð¬ giúp ðÞ cho tha nhân.

Nhß thª, ðÕt ðßþc Ph§t quä không phäi là th¤y mình phát ra hào quang, là tñ cho mình chÑng ðßþc, ð¡c ðßþc mµt ngôi v¸ nào ðó, r°i lên bàn th¶ ng°i cho m÷i ng߶i quÏ lÕy và xßng tøng mình là Ph§t, là B° Tát, là Quán Thª Âm, là Tr¶i, là Tiên hay Thánh. Ðó là trò ch½i tñ ðánh l×a mình và l×a ng߶i mµt cách vô ích, làm hÕi ð¶i mình và hÕi ð¶i bao nhiêu ng߶i khác mà ðÑc Ph§t dÕy trong kinh Lång Nghiêm d×ng bao gi¶ tÕo nghi®p dæ nhß thª. ÐÕt ðßþc Ph§t quä là quay v« v¾i, là s¯ng ðßþc v¾i tâm trong sáng, r²ng l£ng, töa chiªu, an vui, trong sÕch, chân th§t, giän d¸, ðÕo hành, tñ do tràn ð¥y và thoäi mái trong ð¶i s¯ng hành ngày v¾i tình thß½ng yêu bao la và sñ hi¬u biªt chân th§t.

Khi tâm · trong trÕng thái trong sáng r²ng l£ng tß nhiên cüa nó thì ta không còn phân bi®t giæa thª gi¾i bên trong và thª gi¾i bên ngoài, giæa chü th¬ (mình) và khách th¬ (ng߶i). T¤t cä ð«u · trong cái Mµt rµng l¾n. trong thª gi¾i rµng l¾n, trong sáng ¤y, các hành ðµng ð«u tñ nhiên, trong sÕch, linh ðµng, thoäi mái và t¯t ð©p. Dù chúng ta không c¯ ý làm các ði«u tích cñc t¯t ð©p, nhæng ði«u tích cñc t¯t ð©p cûng tñ nhiên xu¤t hi®n n½i ta. Và vì chúng tñ nhiên xu¤t hi®n cho nên ta th¤y mình chÆng có mµt n² lñc nào làm các ði«u ¤y mà các ði«u ¤y cûng tñ nhiên ðßþc ta thñc hi®n mµt cách viên mãn. Ðúng nhß l¶i ðÑc Ph§t dÕy trong kinh kim Cang: "B° Tát thñc hành b¯ thí mà chÆng th¤y có mình b¯ thí và ng߶i nh§n sñ b¯ thí."

Nói cách khác, chúng ta th¤y rõ Tánh Không, tánh r²ng l£ng, trong sáng, tñ nhiên cüa m÷i sñ v§t, m÷i hành vi, cho nên dù chúng ta cho hay chúng ta nh§n, nhßng chÆng th¤y ng߶i cho và ng߶i nh§n. M÷i vi®c xäy ra mµt cách tñ nhiên, thoäi mái, nên không còn phân bi®t ng߶i cho và kë nh§n, hành vi cho và hành vi nh§t. Ðó là ý nghîa chân th§t cüa câu:

"Ð×ng cho gì mà cûng ð×ng nh§n gì cä,

Hãy ð¬ tâm tâm an nhiên tñ tÕi."

Tâm an nhiên tñ tÕi ðó là sñ bi¬u lµ cüa Ph§t tánh n½i m²i chúng ta. V§y " ðÕt ðßþc Ph§t quä" n½i ðây chï là sñ quay v« s¯ng v¾i tánh tñ nhiên sÇn có n½i mình, không phäi là ðßþc thêm mµt cái gì. Ðó g÷i là pháp môn tâm ð¸a: s¯ng tñ nhiên trên mãnh ð¤t tâm cüa mình.

--"Kë nào trì gi¾i nhßng câu ch¤p, Thì ðã phän bµi lÕi con ð߶ng tu hành. Hãy ch¤m dÑt t¤t cä m÷i hoÕt ðµng, buông bö m÷i døc c¥u Và hãy ð¬ cho các ý tß·ng m£c tình ðªn và ði Nhß các làn sóng dâng lên và hÕ xu¯ng. Kë nào không ð¬ tâm mình dính m¡c hay phân bi®t, Kë ¤y ðích thñc hành trì M§t gi¾i."

--Khi s¯ng v¾i tâm chân th§t thì tñ nhiên chúng ta làm ði«u lành, không làm ði«u dæ. Mình thñc hành các ði«u lành thì mình an vui hÕnh phúc. do ðó, mµt cách tñ nhiên, chúng ta không tñ cho mình h½n ng߶i vì mình hành trì gi¾i lu§t, ng߶i khác kém cöi vì h÷ không thñc hành nhæng gì c¥n phäi làm. Nhæng ði«u chúng ta thñc hành tr· nên tñ nhiên không chút c¯ g¡ng nên các hoÕt ðµng cüa chúng ta tr· thành ð½n giän thoäi mái và các ði«u ham mu¯n tñ chúng tan biªn. ÐÑc Løc T± Hu® Nång th߶ng dÕy: "Th߶ng xét l²i mình, không biªt l²i ng߶i" là nh¤n mÕnh ðªn sñ không câu ch¤p, không chê bai l²i ng߶i nói trên vì sñ cho mình thánh thi®n và kë khác tµi l²i là sñ bi¬u lµ nhæng ham mu¯n th¥m kín hay nhæng sñ che ð§y l²i l¥m cüa mình. Nói theo danh t× phân tâm h÷c, ðó là sñ phóng chiªu (projection): Th¤y ng߶i khác có nhæng thói hß t§t x¤u mà mình mu¯n làm hay ðang làm.

Khi thoäi mái ðßþc v¾i nhæng ng߶i và v§t chung quanh thì ta không còn m¤t thì gi¶ và sÑc lñc và nhæng sñ ch¯ng ð¯i, chê bai, tÑc gi§n và h§n thù vô ích phát xu¤t t× sñ ch¤p ngã: cho mình ðúng và ng߶i khác sai. Nh¶ thª, chúng ta có nhi«u thông minh, nång lñc và thì gi¶ trong vi®c làm t¤t cä nhæng gì t¯t ð©p mà không chút vß¾ng m¡c.

Nhß thª, "ch¤m dÑt m÷i hoÕt ðµng" không phäi là ng°i yên ð×ng làm gì cä hay phäi làm cái vi®c không làm gì cä. Ý nghîa chân th§t câu ¤y là chúng ta làm vi®c v¾i tâm thanh thän tñ nhiên trong ð¶i s¯ng hàng ngày. Các hoÕt ðµng, các vi®c làm ð«u di­n ra mµt cách thoäi mái tñ nhiên. Lòng chúng ta không còn d¤y kh·i lên nhæng ham mu¯n gây xáo trµn cho mình và cho ng߶i. Ðó là tính cách Vô Hành (không làm gì cä) trong m÷i hành ðµng, tính cách Vô Døc (không mong mu¯n gì cä) trong m÷i mong ß¾c làm nhæng gì t¯t ð©p cho cuµc ð¶i.

Khi tâm quay v« v¾i trÕng thái tñ nhiên ðó thì các ý tß·ng m£c tình kéo ðªn r°i kéo ði nhß thüy tri«u dâng lên r°i hÕ xu¯ng, lòng ta không chút xao ðµng dù chÆng c¯ ý k«m giæ cho tâm yên tînh. Tâm ¤y linh ðµng, trong sáng, chiªu di®u vô cùng. Ðßþc nhß thª tÑc là hành trì gi¾i vô phân bi®t hay M§t gi¾i trong m²i giây, m²i phút.

--"Kë nào ðã buông bö sñ ham mu¯n Và không còn bám vúi vào ðâu, Thì th¤y ðßþc ý nghîa ðích thñc cüa kinh ði¬n"

--Khi tâm tñ nó không còn dính m¡c vào nhæng ham mu¯n và nhæng ý tß·ng cùng tâm tß xu¤t hi®n n½i ta thì ý nghîa cüa kinh ði¬n tñ nhiên hi®n ra rõ r®t. L¶i kinh không còn là chæ nghîa mà là kinh nghi®m s¯ng ðµng. Lúc ðó, t¤t cä m÷i sñ vui, bu°n, thß½ng, ghét, thân, thù, ham mu¯n, ß¾c mong tñ chúng tr· lÕi trong trÕng thái ban s½: Nhæng cäm xúc, nhæng døc v÷ng ðó chï là mµt ngu°n nång lñc trong lành mãnh li®t ð¦y chúng ta tiªn bß¾c trên con ð߶ng an lÕc. Chúng ta trñc nh§n "phi«n não tÑc B° ð«, vô minh tÑc giác ngµ" mà không qua mµt l¶i giäi thích mào cä. M²i l¶i trong kinh chß Ph§t giäng dÕy là m²i l¶i tñ cõi lòng trong sáng mình phát ra.