B¤y gi¶ Ph§t bäo Vån Thù Sß Lþi ðªn thåm b®nh, Vån Thù bÕch Ph§t r¢ng:

-Thª Tôn! B§c Thßþng Nh½n kia khó b« ð¯i ðáp, vì Ngài th¤u ðÕt th§t tß¾ng, khéo thuyªt pháp yªu, trí hu® bi®n tài vô ngÕi, biªt hªt t¤t cä l¯i tu cüa B° Tát, thâm nh§p bí tÕng cüa chß Ph§t, du hí th¥n thông, hàng phøc ma chúng, trí hu® phß½ng ti®n ð«u ðã viên mãn. tuy thª, con xin vâng thánh chï ðªn thåm b®nh Ngài.

Lúc ¤y các B° Tát, ðÕi ð® tØ và Thích PhÕm tÑ thiên vß½ng trong chúng ð«u nghî r¢ng:

"-Nay hai ðÕi sî Vån Thù và duy ma C§t g£p nhau, ¡t s¨ thuyªt di®u pháp." TÑc thì tám ngàn v¸ B° Tát, nåm tråm thanh Vån và tråm ngàn tr¶i ng߶i ð«u mu¯n ði theo.

B¤y gi¶, Vån Thù cùng các v¸ B° Tát ðÕi ð® tØ và tr¶i ng߶i cung kính cùng nhau vào thành TÏ da Ly.

Lúc ¤y duy ma C§t biªt Vån Thù cùng ðÕi chúng ðªn, li«n dùng th¥n lñc d¶i ði t¤t cä ð° ðÕc và th¸ giä, trong phòng r²ng không, chï còn mµt gi߶ng ð¬ n¢m b®nh. Vån Thù v×a bß¾c vào nhà thì duy ma C§t li«n nói:

-Khéo ðªn Vån Thù! Tß¾ng chÆng ðªn mà ðªn, tß¾ng chÆng th¤y mà th¤y.

Vån Thù nói:

-Ðúng thª, cß sî! Nªu ðªn r°i thì chÆng ðªn næa, nªu ði r°i thì chÆng ði næa. TÕi sao? Nói ðªn thì chÆng t× ðâu ðªn, nói ði thì chÆng ði v« ðâu, ch² ðßþc th¤y chÆng còn th¤y næa. Hãy tÕm bö qua vi®c này, nay b®nh cüa cß sî d­ ch¸u không? Ði«u tr¸ có b¾t mà chÆng thêm không? Thª Tôn g·i l¶i vô lßþng ân c¥n ð¬ höi thåm cß sî. B®nh do ðâu mà kh·i? Ðã bao lâu r°i? Làm sao m¾i khöi ðßþc?

Duy ma C§t nói:

-T× Si có Ái thì b®nh Ngã sanh. Vì t¤t cä chúng sanh b®nh nên tôi b®nh, nªu t¤t cä chúng sanh chÆng b®nh thì tôi khöi b®nh. TÕi sao? B° Tát vì ðµ chúng sanh nên vào sanh tØ, có sanh tØ thì có b®nh. Nªu chúng sanh ðßþc lìa b®nh thì B° Tát chÆng còn b®nh. Ví nhß trß·ng giä chï có mµt ðÑa con, con b®nh thì cha m© cûng b®nh, nªu con lành b®nh thì cha m© cûng lành. B° Tát cûng nhß thª, ð¯i v¾i chúng sanh thß½ng mªn nhß con ruµt, nªu chúng sanh b®nh thì B° Tát b®nh, chúng sanh lành b®nh thì B° Tát cûng lành. Còn nói v« b®nh này do ðâu mà kh·i, b®nh cüa B° Tát do ÐÕi Bi kh·i.

Vån Thù höi:

-Phòng cüa cß sî sao r²ng không chÆng có th¸ giä?

-Duy ma C§t nói:

-Các cõi Ph§t ð«u r²ng không.

-L¤y gì làm Không?

-L¤y Không làm không.

-Không ðâu c¥n không?

-Vì chÆng phân bi®t n½i Không nên không.

-Không có th¬ phân bi®t ß?

-Phân bi®t cûng không.

-Cái Không ¤y nên c¥u · n½i nào?

-Nên c¥u n½i sáu mß½i hai kiªn ch¤p.

-Sáu mß½i hai kiªn ch¤p nên c¥u · n½i nào?

-Nên c¥u n½i giäi thoát cüa chß Ph§t.

-Giäi thoát cüa chß Ph§t nên c¥u · n½i nào?

-Nên c¥u n½i tâm hÕnh cüa chúng sanh. V« câu höi: Sao chÆng có th¸ giä? T¤t cä ma chúng và ngoÕi ðÕo ð«u là th¸ giä cüa tôi. TÕi sao? B÷n ma ham sñ sanh tØ, B° Tát · n½i sanh tØ mà chÆng bö; ngoÕi ðÕo ham sñ tri kiªn, B° Tát · n½i tri kiªn mà chÆng ðµng.

Vån Thù lÕi höi:

-Tß¾ng b®nh cüa cß sî nhß thª nào?

Duy ma C§t ðáp:

-B®nh tôi vô hình chÆng th¬ trông th¤y.

-B®nh này hþp v¾i thân hay hþp v¾i tâm?

-ChÆng hþp v¾i thân vì v¯n lìa tß¾ng thân; cûng chÆng hþp v¾i tâm vì tâm nhß huy­n hóa.

-Trong tÑ ðÕi thì ðÕi nào là b®nh?

-B®nh này chÆng phäi ð¸a ðÕi, cûng chÆng lìa ð¸a ðÕi. Thüy, höa, phong ðÕi ð«u cûng nhß thª. Nhßng vì b®nh chúng sanh t× tÑ ðÕi kh·i, vì h÷ có b®nh nên tôi b®nh v§y.

B¤y gi¶ Vån Thù höi duy ma C§t r¢ng:

-B° Tát làm sao an üi v¸ B° Tát có b®nh?

Duy ma C§t nói:

-Nói thân vô th߶ng, chÆng nói nhàm chán n½i thân. Nói thân có kh±, chÆng nói ßa thích Niªt Bàn. Nói thân vô ngã mà thuyªt pháp giáo hóa chúng sanh. Nói thân không t¸ch, chÆng nói t¸ch di®t r¯t ráo. Nói h¯i cäi tµi trß¾c mà chÆng nói vào th¶i quá khÑ, vì b®nh cüa mình mà thß½ng xót b®nh cüa ng߶i. Phäi biªt ðau kh± t× vô s¯ kiªp trß¾c. Tß·ng ni®m lþi ích t¤t cä chúng sanh nên nh¾ vi®c tu phß¾c, tß·ng ni®m n½i t¸nh mÕng nên chÆng sanh phi«n não. Th߶ng kh·i hÕnh tinh t¤n, nguy®n làm y vß½ng ð¬ ði«u tr¸ b®nh chúng sanh. B° Tát nên an üi v¸ B° Tát có b®nh nhß thª ð¬ cho h÷ hoan hï.

Vån Thù höi:

-Cß sî! V¸ B° Tát có b®nh phäi tñ ði«u phøc tâm nhß thª nào?

Duy ma C§t ðáp:

-V¸ B° Tát có b®nh nên nghî r¢ng "b®nh cüa mình ð«u do các phi«n não, ðiên ðäo, v÷ng tß·ng t× kiªp trß¾c mà sanh. Pháp v¯n chÆng th§t, thì ai là kë th÷ b®nh. TÕi sao? Vì tÑ ðÕi hòa hþp giä danh là thân. TÑ ðÕi không có chü, thân cûng vô ngã. H½n næa, b®nh này sanh kh·i ð«u do ch¤p gã, vì thª · n½i ngã chÆng nên ch¤p trß¾c. Ðã biªt g¯c b®nh, li«n tr× ngã tß·ng và chúng sanh tß·ng, phäi kh·i pháp tß·ng." B° Tát nên nghî r¢ng "Thân này do các pháp hòa hþp mà thành, kh·i chï là pháp kh·i, di®t chï là pháp di®t." Dù nói các pháp hoà hop mà m²i m²i pháp ð«u chÆng biªt nhau. Lúc kh·i chÆng nói ta kh·i. Lúc di®t chÆng nói ta di®t. B° Tát mu¯n di®t pháp tß·ng nên nghî r¢ng, "Pháp tß·ng này cûng là ðiên ðäo. Ðiên ðäo tÑc là b®nh l¾n, ta nên lìa nó."

Thª nào là lìa? Lìa ngã và ngã s·. Thª nào là lìa ngã, và ngã s·? „y là lìa nh¸ pháp. Thª nào là lìa nh¸ pháp? ChÆng nghî các pháp trong và ngoài, hành n½i bình ðÆng. Thª nào là hành n½i bình ðÆng? Là ngã v¾i Niªt Bàn bình ðÆng. TÕi sao? Vì ngã v¾i Niªt Bàn cä hai ð«u không. L¤y gì làm không? Vì chï có danh tñ nên không. Nh¸ pháp nhß thª, pháp tánh v¯n chÆng có nh¤t ð¸nh. Ðßþc sñ bình ðÆng ðó thì chÆng còn b®nh khác, chï có b®nh ch¤p không, cho ðªn không b®nh cûng không. V¸ B° Tát có b®nh dùng tâm vô s· th÷ mà th÷ sñ th÷. khi Ph§t pháp chßa viên mãn cûng chÆng di®t th÷ mà thü chÑng. Vì thân có kh± nên nghî ðªn chúng sanh trong ác thú mà kh·i tâm ðÕi bi. "Tâm ta ðã ði«u phøc thì cûng nên ði«u phøc tâm cüa t¤t cä chúng sanh. Nhßng tr× b®nh h÷ mà chÆng tr× pháp h÷, vì dÑt tr× g¯c b®nh mà giáo hóa h÷."

Thª nào là g¯c b®nh? Vì có phan duyên, t× ch² phan duyên m¾i thành g¯c b®nh. phan duyên n½i nào? phan duyên tam gi¾i. Làm sao ðoÕn dÑt? Dùng tâm vô s· ð¡c. Nªu tâm vô s· ð¡c thì chÆng có phan duyên. Thª nào là vô s· ðác? Là lìa nh¸ kiªn. Thª nào là lìa nh¸ kiªn? Phàm t¤t cä nh¸ biên ð¯i ðãi nhß nµi kiªn, ngoÕi kiªn ð«u g÷i là nh¸ kiªn, nên nói lìa nh¸ kiªn tÑc là vô s· ð¡c v§y.

L¿”C GIÄI

Nh¸ kiªn và nh¸ biên. Vì tñ tánh bình ðÆng b¤t nh¸. Không nhæng nµi kiªn, ngoÕi kiªn là nh¸, mà t¤t cä các nång s· ð¯i ðãi nhß sanh di®t, ðoÕn th߶ng, cho ðªn s· ð¡c vô s· ð¡c, v.v... ð«u là nh¸ kiªn. hai chæ nh¸ biên cûng ð°ng nghîa nhß thª. (Lßþc giäi hªt)

Vån Thù! „y là cách ði«u phøc tâm cüa B° Tát có b®nh. B° Ы cüa B° Tát là ðoÕn dÑt các kh± lão, b®nh, tØ. Nªu chÆng nhß thª thì sñ tu hành cüa mình không ðßþc trí hu®, thi®n lþi, ví nhß ng߶i th¡ng kë oán t£c m¾i ðßþc g÷i là ng߶i dûng cäm. Cûng thª, kë tr× ðßþc lão, b®nh, tØ m¾i ðßþc g÷i là B° Tát v§y.

V¸ B° Tát có b®nh kia nên nghî r¢ng "b®nh cüa ta ðây phi ch½n phi hæu, và b®nh cüa chúng sanh cûng phi ch½n phi hæu." Lúc quán nhß thª, ð¯i v¾i chúng sanh nªu có kh·i lòng ðÕi bi ái kiªn thì phäi d©p bö ngay. TÕi sao? B° Tát vì dÑt tr× khách tr¥n phi«n não mà kh·i ðÕi bi. ÐÕi bi chÆng có ái kiªn. Nªu ðÕi bi có ái kiªn thì n½i sanh tØ có tâm nhàm chán. Nªu ðßþc lìa bö ái kiªn thì chÆng có nhàm chán, dù sanh n½i nào cûng chÆng b¸ ái kiªn trói buµc. Ch² sanh chÆng b¸ trói buµc m¾i có th¬ thuyªt pháp m· trói cho chúng sanh. Nhß l¶i Ph§t thuyªt: Nªu tñ mình b¸ trói mà m· trói ðßþc cho ng߶i thì chÆng có ch² ðúng. Nªu tñ mình chÆng b¸ trói, thì m¾i có th¬ m· trói cho ng߶i. Vì thª B° Tát chÆng nên có sñ trói buµc.

Thª nào là trói? Thª nào là m·? tham ð¡m thi«n v¸ là trói buµc cüa B° Tát. ChÆng ch¤p thi«n v¸ là phß½ng ti®n m· trói cüa B° Tát.

LÕi næa, phß½ng ti®n và trí hu® chÆng th¬ lìa nhau. Có trí hu® mà chÆng có phß½ng ti®n thì b¸ trí hu® trói buµc. Nªu có phß½ng ti®n thì trí hu® ðßþc m· trói. Có phß½ng ti®n mà chÆng có trí hu® thì b¸ phß½ng ti®n trói buµc. Nªu có trí hu® thì phß½ng ti®n ðßþc m· trói.

Thª nào là chÆng có phß½ng ti®n thì b¸ trí hu® trói buµc? B° Tát dùng tâm ái kiªn trang nghiêm cõi Ph§t, thành tñu chúng sanh, · trong pháp không, vô tß¾ng, vô tác mà tñ ði«u phøc. „y g÷i là chÆng có phß½ng ti®n thì b¸ trí hu® trói buµc.

Thª nào là có phß½ng ti®n thì trí hu® ðßþc m· trói? „y là chÆng dùng tâm ái kiªn trang nghiêm cõi Ph§t, thành tñu chúng sanh, · trong pháp không, vô tß¾ng, vô tác tñ ði«u phøc mà chÆng nhàm chán. „y là có phß½ng ti®n thì trí hu® ðßþc m· trói.

Thª nào là chÆng có trí hu® thì b¸ phß½ng ti®n trói buµc? B° Tát trø n½i các phi«n não nhß: tham, sân, si, tà kiªn, v.v... mà gieo tr°ng cµi lành. „y g÷i là chÆng có trí hu® thì b¸ phß½ng ti®n trói buµc.

Thª nào là có trí hu® thì phß½ng ti®n ðßþc m· trói? „y là lìa các phi«n não nhß: tham, sân, si, tà kiªn, v.v... mà gieo tr°ng cµi lành và h°i hß¾ng Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác. „y g÷i là có trí hu® thì phß½ng ti®n ðßþc m· trói.

Vån Thù! B° Tát có b®nh kia nên quán các pháp nhß thª và quán thân vô th߶ng, là kh±, là không, là phi ngã, ¤y g÷i là trí hu®. Thân dù có b®nh mà chÆng di®t hÆn g÷i là phß½ng ti®n.

LÕi næa, h¬ quán thân thì thân chÆng lìa b®nh, b®nh chÆng lìa thân, B®nh ¤y thân ¤y chÆng m¾i chÆng cû, ¤y g÷i là trí hu®. Thân dù có b®nh mà chÆng di®t hÆn g÷i là phß½ng ti®n.

Vån Thù! B° Tát có b®nh nên ði«u phøc tñ tâm nhß thª mà chÆng trø trong ðó, cûng không trø n½i ði«u phøc tâm. TÕi sao? Nªu trø n½i chÆng ði«u phøc tâm là pháp phàm phu. Nªu trø n½i ði«u phøc tâm là pháp thanh Vån. Vì thª b° Tát chÆng nên trø n½i ði«u phøc và chÆng ði«u phøc. Lìa hai pháp này là hÕnh B° Tát.

— n½i sanh tØ chÆng hành vi®c ô nhi­m, trø n½i Niªt Bàn mà chÆng di®t ðµ hÆn là hÕnh B° Tát. phi hÕnh phàm phu, phi hÕnh hi«n thánh là hÕnh B° Tát; phi hÕnh c¤u, phi hÕnh t¸nh là hÕnh B° Tát. Dù siêu vi®t hÕnh ma mà th¸ hi®n vi®c hàng phøc b÷n ma là hÕnh B° Tát, c¥u nh¤t thiªt trí mà chÆng có sñ c¥u phi th¶i là hÕnh B° Tát. Dù quán các pháp chÆng sanh mà chÆng nh§p chánh v¸ là hÕnh B° Tát. Dù quán th§p nh¸ duyên kh·i mà nh§p các tà kiªn là hÕnh B° Tát. Dù nhiªp ðµ t¤t cä chúng sanh mà chÆng kh·i lòng yêu mªn là hÕnh B° Tát. Dù ßa xa lìa t¤t cä, mà không hß¾ng theo sñ dÑt hªt thân tâm là hÕnh B° Tát. Dù hành n½i tam gi¾i mà chÆng hoÕi pháp tánh là hÕnh B° Tát. Dù hành n½i tánh không mà gieo tr°ng nhi«u cµi lành là hÕnh B° Tát. Dù hành n½i vô tß¾ng mà ðµ chúng sanh là hÕnh B° Tát. Dù hành n½i vô tác mà th¸ hi®n th÷ thân là hÕnh B° Tát. Dù hành n½i vô kh·i mà kh·i t¤t cä thi®n hÕnh là hÕnh B° Tát. Dù hành sáu ba la M§t mà biªt kh¡p các tâm pháp, tâm s¯ cüa chúng sanh là hÕnh B° Tát. Dù hành løc thông mà chÆng dÑt t§p l§u (t§p khí phi«n não) là hÕnh B° Tát. Dù hành tÑ vô lßþng tâm mà chÆng tham ð¡m sanh cõi PhÕm Thiên là hÕnh B° Tát. Dù hành Thi«n ð¸nh, giäi thoát, tam muµi mà chÆng theo Thi«n ð¸nh th÷ sanh là hÕnh B° Tát. Dù hành tÑ ni®m xÑ mà chÆng lìa hÆn th÷ døng cüa thân tâm là hÕnh B° Tát. Dù hành tÑ chánh c¥n mà chÆng xä thân tâm tinh t¤n cüa ÐÕi th×a là hÕnh B° Tát. Dù hành tÑ nhß ý túc mà ð¡c th¥n thông tñ tÕi cüa ÐÕi th×a là hÕnh B° Tát. Dù hành ngû cån mà hay phân bi®t cån c½ lþi ðµn cüa chúng sanh là hÕnh B° Tát. Dù hành ngû lñc mà ßa c¥u th§p lñc cüa Ph§t là hÕnh B° Tát. Dù hành th¤t giác chi mà hay phân bi®t trí hu® cüa Ph§t là hÕnh B° Tát. Dù hành Bát Chánh ÐÕo mà ßa tu vô lßþng Ph§t ðÕo là hÕnh B° Tát. Dù hành pháp trþ ðÕo cüa chï quán mà cu¯i cùng chÆng ð÷a n½i t¸ch di®t là hÕnh B° Tát. Dù hành các pháp chÆng sanh chÆng di®t mà dùng tß¾ng t¯t ð¬ trang nghiêm thân mình là hÕnh B° Tát. Dù th¸ hi®n oai nghi cüa thanh Vån Duyên Giác mà chÆng xä Ph§t pháp ðÕi th×a là hÕnh B° Tát. Dù theo tß¾ng t¸nh r¯t ráo cüa các pháp mà tùy c½ Ñng hi®n thân hình là hÕnh B° Tát. Dù quán các cõi Ph§t t¸ch di®t nhß hß không mà th¸ hi®n m²i m²i trong sÕch cüa cõi Ph§t là hÕnh B° Tát. Dù chÑng ð¡c quä Ph§t, chuy¬n pháp luân, nh§p Niªt Bàn mà chÆng bö ðÕo B° Tát là hÕnh B° Tát v§y.

Lúc duy ma C§t nói nhæng l¶i ¤y r°i, cä ðÕi chúng ði theo Ngài Vån Thù, trong ðó có tám ngàn thiên tØ ð«u phát tâm Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác.