Hôm nay b¡t ð¥u giäng kinh kim Cang. kinh này n¢m trong bµ Bát-Nhã. Nói theo Ngû th¶i Bát Giáo, thì Ph§t thuyªt kinh kim cang vào th¶i-kÏ thÑ tß, tÑc th¶i Bát Nhã. kinh thì thuµc loÕi bi®t giáo, và là mµt quy¬n trong s¯ sáu tråm quy¬n cüa bµ Bát Nhã. Ph§t nói toàn bµ kinh Bát Nhã , tính t±ng cµng trong 22 nåm. Ph§t cûng nói trß¾c là tß½ng lai sau ðó, kinh này r¤t th¸nh hành tÕi Ch¤n-Ðán (tÑc trung Hoa), r°i t× ðó truy«n sang các nß¾c khác trên thª gi¾i.

Ngài Huy«n trang ð¶i Ð߶ng, phøng chiªu vua Ð߶ng Cao-Tông phiên d¸ch sáu tråm quy¬n cüa bµ Bát Nhã. trong bän tiªng PhÕn có t¤t cä 200.000 câu tøng, và v¾i mµt thái ðµ hªt sÑc nghiêm c¦n, Ngài phiên d¸ch ð¥y ðü, không dám có ch² nào tñ ý lßþc bö. Công trình phiên d¸ch tÕi chùa ÐÕi Hßng-Thi®n b¡t ð¥u t× nåm Hi¬n-Khánh thÑ 5 ( nåm 660 sau TC) cho ðªn nåm Long-Sóc thÑ 3 (nåm 663), tÑc là chï sau 4 nåm là hoàn thành. Lúc ðó, các cao-tång ðÕi-ðÑc trong toàn qu¯c, các v¸ có tiªng tåm, ð«u góp công phø giúp trong vi®c phiên d¸ch và nhu§n s¡c, ðánh d¤u mµt th¶i kÏ sán lÕn nh¤t trong l¸ch sØ phiên d¸ch kinh Ph§t giáo cüa nß¾c Trung-Hoa.

Mµt nåm nào ðó trong th¶i gian phiên d¸ch, ng߶i ta th¤y hoa ðào n· bông, sáu l¥n trong mµt nåm, ðü chÑng tö công ðÑc phiên d¸ch là tr÷ng yªu d߶ng nào, khiªn cho các loÕi th¥n hoa, thäo mµc, ð«u hªt lòng üng hµ tán thán.

D¸ch nghîa :

H°i m¾i t¾i nß¾c MÛ, tôi l¤y hi®u là 'Mµ trung tång', tÑc là 'kë tu hành · trong n¤m m°', ý nói không mu¯n cùng ng߶i tranh ðua. cho ðªn mùa hè nåm nay, b²ng có m¤y chøc ng߶i, v×a h÷c giä, v×a sinh viên, t× ðÕi h÷c Seattle, Washington, cùng t¾i ð¬ c¥u pháp. Cäm ðµng trß¾c sñ thành kh¦n cüa các v¸ này, ðã không quän ngÕi ngàn d£m xa xôi, t¾i xin h÷c ðÕo, tôi cho t± chÑc mµt th¶i t¸nh tu su¯t 96 ngày trong d¸p nghï hè, giäng bµ kinh Lång-Nghiêm. R°i có ng߶i xin thïnh giäng kinh Kim-Cang. ChÆng k¬ giäng ðßþc hay không giäng ðßþc, tôi bèn thu§n mi®ng ðáp Ñng. nay tôi s¨ giän lßþc giäng kinh Kim-Cang, do ðó tôi s¨ không ð« c§p t¾i các ý ni®m nhß 'bäy loÕi l§p ð«', cûng nhß không nói t¾i 'ngû trùng huy«n nghîa'. Tôi s¨ chia thành ba ph¥n, mµt ð¬ giäi thích v« các danh xßng, hai là nói v« d¸ch giä và ba là giäng giäi vån nghîa.

Kim cang Bát Nhã ba la M§t Kinh

Nói v« kim cang thì kim cang là gì ? Ðó là kim cang tâm, cûng là kim cang tính, mà cûng là kim cang bát nhã. kim cang tâm cûng là tính ch¤t cüa kim cang, tính ch¤t cüa kim cang cûng là bát nhã cüa kim cang. Nói ra nhi«u danh t×, nhßng tóm lÕi chï là mµt.

TÕi sao nói kim cang là 'tñ tánh'? Tñ tánh ðó vînh vi­n b¤t hoÕi, tñ tánh kim cang cûng là kim cang tâm, kim cang tâm cûng vînh vi­n b¤t hoÕi. kim cang bát nhã này cûng là thñc tß¾ng bát nhã, thñc tß¾ng bát nhã vînh vi­n b¤t hoÕi.

Kim cang bát nhã ba-la-m§t là danh xßng cüa kinh, kim cang là tÖ dø, bát nhã ba-la-m§t là pháp. B·i v§y, chiªu theo phß½ng pháp Th¤t chüng l§p ð« (theo cách này các kinh ðßþc xªp thành 7 loÕi, tùy theo tiêu-chu¦n ð« tài cüa kinh) thì ðây là loÕi kinh pháp dø, l¤y kim cang ð¬ dø cho bát nhã. Giäng nhß v§y là ðúng. tuy nhiên, vçn không b¢ng cách giäng, nhß tôi ðã nói · trên, ðây là kim cang tâm, kim cang tính, kim cang bát nhã. Bát nhã này chính là kim cang, khöi c¥n dùng tÖ dø; tâm này chính là kim cang, khöi c¥n phäi dø; tính này chính là kim cang, khöi c¥n phäi dø.

Ít có ai giäng nhß v§y, các v¸ pháp-sß nh¤t loÕt ð«u giäng theo l¯i pháp dø l§p danh. nay tôi cûng theo l¯i pháp dø l§p danh, nhßng ðem cä hai hþp làm mµt : pháp tÑc là dø, dø cûng là pháp, pháp và dø chï là mµt. Phân ra mà nói thì là kim cang Bát Nhã Ba-la-m§t, còn hþp lÕi thì nói g÷n là kim Cang, cho nên ng߶i trung-hoa lßþc bö m¤y chæ ba-la-m§t mà g÷i kinh này là kinh kim Cang. Cûng có th¬ nói ðó là kinh Bát-nhã ba-la-m§t.

Còn nhß ý nghîa cüa 'pháp', tôi vçn th߶ng nói v¾i quý v¸ là nên hi¬u 'pháp' mµt cách s¯ng ðµng, ch¾ không th¬ hi¬u nó mµt cách khô cÑng nhß chªt. Giäng nó là mµt, cûng có th¬ giäng nó là hai, th§m chí là ba, là b¯n, ð«u có th¬ giäng ðßþc. Pháp vô ð¸nh pháp, cho nên trong kinh kim cang có câu : 'ChÆng có pháp nh¤t ð¸nh, ðó g÷i là bát-nhã ba-la-m§t ða'.

Kim cang thì có ðü cä ba nghîa : kiên c¯, sáng và bén nh÷n.

Bän th¬ cüa kim cang là kiên c¯ b¤t hoÕi. ChÆng có v§t gì có th¬ phá hüy nó, ngßþc lÕi, nó có th¬ phá hoÕi m÷i v§t khác. B·i v§y kim cang có th¬ hàng phøc thiên ma, ngoÕi ðÕo. Nguyên lai, các tà tri, tà kiªn cüa thiên ma ngoÕi ðÕo không d­ gì mà chª phøc ðßþc, tuy nhiên nªu b±n ch¤t cüa ta là kim cang, t¤t nhiên ta có th¬ chª phøc t¤t cä thiên ma ngoÕi ðÕo.

Hình tß¾ng cüa kim cang là sán lÕn, có th¬ phá thüng màn h¡c ám cüa thª gian. B·i phá ðßþc h¡c ám nên ánh sáng hi¬n hi®n ; phá ðßþc tà pháp nên chánh pháp m¾i duy trì lâu dài. Nªu tà pháp không b¸ phá, chánh pháp chÆng trø ðßþc lâu. Tß¾ng cüa kim cang chính là phá tr× h¡c ám.

Døng cüa kim cang là sñ bén nh÷n cüa nó. Nhß thª nào là bén nh÷n ? Có th¬ ví nhß mûi dao nh÷n ch£t ðá, rÕch thép, chém s¡t nhß bùn, cÑng m¤y cûng b¸ nát, b¸ hoÕi.

Nói v« kim cang tâm, chúng ta không nên l¥m tß·ng ðó là trái tim trong l°ng ngñc, trái tim huyªt nhøc cüa chúng ta. Trái tim huyªt nhøc có hình tß¾ng cüa mµt bông sen d¯c ngßþc, ban ngày xòe ra, ban ðêm cøp lÕi. TÕi sao v§y ? trong tim có l², ban ngày mi®ng l² m· ra, ban ðêm mi®ng khép lÕi. Trái tim ðó · ðây không có công døng gì, cûng coi là mµt loÕi cüa cái tâm.

Còn mµt loÕi næa kêu là tâm v÷ng tß·ng, cûng g÷i là thÑc thÑ sáu. Các giác quan thäy ð«u có thÑc, nhß m¡t có nhãn thÑc, tai có nhî thÑc, mûi có tÖ thÑc, lßÞi có thi®t thÑc, thân có thân thÑc, ý có ý thÑc. M÷i ng߶i ð«u cho r¢ng tâm huyªt nhøc là thÑc thÑ sáu, ðó chính là mµt sñ sai l¥m. sai l¥m thÑ hai là ð°ng hóa tâm v÷ng tß·ng v¾i chân tâm. kinh Lång-Nghiêm ghi nhß sau : 'Ph§t bäo A-Nan, cái ðó chÆng phäi là tâm cüa ông. Ðó là ti«n tr¥n, tß·ng tßþng hß v÷ng, làm cho chân tánh cüa ông b¸ mê l¥m. Cái ðó là do t× vô thüy cho ðªn nay, ông nh§n gi£c làm con nên m¤t ði nguyên lý muôn ð¶i, ð¬ phäi ch¸u luân h°i sinh tØ .' ÐoÕn này trong kinh th§t là tr÷ng yªu, nói rõ thÑc thÑ sáu là v÷ng tß·ng, vì v§y Ph§t phá tr× v÷ng thÑc cho ông A-nan.

Tâm v÷ng tß·ng th¥n thông biªn hóa, h¯t ðông, h¯t tây, h¯t nam h¯t b¡c, chÆng c¥n có höa ti­n cûng có th¬ t¾i ðßþc m£t trång. Ông a-nan cho r¢ng tâm ðó chính là tâm cüa mình, nhßng Ph§t thì bäo : 'Cái ðó không phäi là tâm cüa ông, ðó là ti«n tr¥n, mµt loÕi hình tß¾ng, suy tß·ng hß v÷ng. Cái tß¾ng hß v÷ng sinh ra t× sñ l¥m tß·ng cüa ông ðã che m¶ m¤t chân tánh. T× th¶i vô thüy ðªn kiªp hi®n tÕi này, ông nh§n cái ðó là tâm, nh§n gi£c làm con, ð¬ m¤t v§t báu c¯ hæu cüa mình, m¤t ði cái tâm trong sáng , quý báu, luôn luôn th߶ng trø b¤t biªn cüa mình, cho nên m¾i ch¸u cänh trôi lån trong sáu nëo luân h°i, không biªt lúc nào ra khöi.' ÐoÕn trên chính là nói v« tâm v÷ng tß·ng.

Còn loÕi thÑ ba là gì ? Ðó là tâm chân nhß. Tâm chân nhß là thñc tß¾ng bát-nhã, cûng chính là thñc tß¾ng. Tâm chân nhß rµng l¾n, không có gì ngoài nó. Cûng là nhö và không có gì chÑa trong nó. Bäo nó l¾n, tÑc không có cái gì l¾n b¢ng. Bäo nó nhö, tÑc không có gì nhö b¢ng. Tâm ðó m¾i là chân tâm cüa m²i ng߶i trong chúng ta.

V§y là nghîa cüa hai chæ kim cang ðã ðßþc lßþc giäng. Bây gi¶ giäng t¾i Bát Nhã.
 

V§y là nghîa cüa hai chæ kim cang ðã ðßþc lßþc giäng. Bây gi¶ giäng t¾i bát nhã.

Thª nào là bát-nhã ? 'Trúc biªc hoa vàng, không có gì là không bát nhã,' nghîa là cành trúc xanh hay bông hoa vàng, cái gì cûng là bát nhã. Chæ bát nhã nguyên là tiªng PhÕn, danh t× này ðßþc xªp vào loÕi có ý nghîa hàm súc, nên không phiên d¸ch sang tiªng Trung-hoa, vì nªu d¸ch thì chï d¸ch ðßþc mµt ý và bö m¤t nhæng ý nghîa khác. Ðây là loÕi 'ða hàm b¤t phiên,' mµt trong nhæng loÕi t× chï ðßþc ký âm mà không d¸ch nghîa.

Kinh Bát Nhã có bao nhiêu bµ? Nguyên có tám bµ, nhßng phân tích kÖ lßÞng thì kinh ðßþc chia thành 10 bµ.

ThÑ nh¤t là KinhÐÕi Bát-nhã, có sáu tråm quy¬n. V« kinh này, chúng ta ðã chÆng nói qua r°i sao? trong th¶i gian Ngài Huy«n-Trang phiên d¸ch kinh ðó, hoa ðào tr± bông sáu l¥n trong mµt nåm.

Hai, KinhPhóng quang Bát-nhã, có 30 quy¬n, nói v« Ph§t phóng quang khi thuyªt bát nhã.

Ba, KinhMa-ha Bát-nhã, có 30 quy¬n. ma-ha nghîa là 'ðÕi', nhßng không cùng mµt danh xßng v¾i kinh ÐÕi Bát-nhã.

B¯n, Kinh quang Tán Bát-nhã, có nghîa là Ph§t phóng quang khi tán thán bát nhã.

Nåm, KinhÐÕo HÕnh Bát-nhã.

Sáu, Ti¬u Ph¦m Bát-nhã. M²i bµ, quang Tán, ÐÕo HÕnh và Ti¬u Ph¦m ð«u g°m có 10 quy¬n. T±ng cµng, tính t× bµ kinh thÑ nh¤t thì g°m 690 quy¬n.

Bäy, kinh Th¡ng Thiên Vß½ng Bát-nhã, g°m 7 quy¬n.

Tám, KinhNhân Vß½ng Bát-nhã, tÑc Kinh Nhân Vß½ng Hµ Qu¯c Bát-nhã , g°m 2 quy¬n.

Chín,Thñc Tß¾ng Bát-nhã, chï có 1 quy¬n.

M߶i, KinhVån-thù Bát-nhã, cûng chï có 1 quy¬n. T±ng cµng toàn bµ là 701 quy¬n.

Ph§t nói kinh Bát-nhã tÕi 4 ð¸a ði¬m, trong 16 l¥n pháp hµi. иa ði¬m thÑ nh¤t là tÕi núi Linh-thÑu, thành Vß½ng Xá, phía ðông-b¡c thành Th¤t-la-phi®t; Ph§t nói cä thäy là bäy l¥n. иa ði¬m thÑ nhì, tÕi v߶n C¤p-cô-ðµc, r×ng cây cüa thái tØ KÏ-ðà, Ph§t cûng thuyªt bäy hµi. иa ði¬m thÑ ba tÕi tr¶i tha Hóa Tñ TÕi, · cung ði®n ma-ni bäo tÕng, Ph§t thuyªt mµt hµi. N½i thÑ tß là tÕi v߶n Trúc Lâm, bên h° Bách Lµc (v߶n nai), Ph§t cûng chï thuyªt mµt hµi.

Kinh kim cang Bát-nhã Ba-la-m§t này là quy¬n thÑ 577 trong sáu tråm quy¬n thuµc bµ ÐÕi Bát-nhã do Ph§t thuyªt n½i v߶n C¤p-cô-ðµc, tÑc ð¸a ði¬m thÑ hai trong kÏ pháp hµi thÑ ba. Ðó là tóm t¡t lai l¸ch cüa kinh này.

Bát-nhã có ba thÑ: vån tñ bát nhã, quán chiªu bát nhã và thñc tß¾ng bát nhã.

Bát nhã ðßþc d¸ch thành chæ trí hu®. tuy nhiên, d¸ch nhß v§y chï ðßþc mµt ý mà không lµt hªt t¤t cä các nghîa cüa nó.

Do vån tñ bát-nhã mà ta kh·i công quán chiªu bát-nhã ; do quán chiªu bát-nhã nên ðÕt t¾i thñc tß¾ng bát-nhã. Thª nào là vån tñ bát nhã ? Ðó là vån tñ trong kinh, nªu mình không có trí hu® quán chiªu thì kinh chï toàn là chæ, ð÷c ði ð÷c lÕi chÆng sao hi¬u ðßþc. Nªu không hi¬u thì không có bát nhã; không có bát-nhã thì không sanh trí hu®. Xßa nay, trí hu® này ai ai cûng có, chï vì b¤y lâu mình không chåm sóc nên nó không xu¤t hi®n. B·i v§y, thiªu trí hu® quán chiªu, thì không có quán chiªu bát-nhã; do ðó s¨ chÆng biªt ð£ng thñc tß¾ng bát-nhã. Ði«u c¥n là phäi có quán chiªu bát-nhã m¾i có th¬ t¾i ðßþc møc ðích tÑc là thñc tß¾ng bát-nhã. Ðó là s½ lßþc v« ý nghîa cüa bát-nhã.

V« ba-la-m§t, có ng߶i nói chæ ðó nghîa là ng÷t nhß trái khóm (pineapple)*. Không sai! Ba-la-m§t là ng÷t. Chúng ta nªm v¸ ba-la-m§t thì th¤y ng÷t th§t! song ba-la-m§t này chÆng phäi chï ng÷t mµt cách ð½n thu¥n, mà là thÑ ng÷t · trong v¸ ng÷t. Vì sao v§y? Vì nó làm ta lìa kh± ðßþc vui. Ba-la-m§t, hay paramita, là tiªng „n-ðµ. — „n-ðµ, h­ có vi®c gì t¯t ð©p nh¤t ð«u g÷i là paramita. Nªu d¸ch sang tiªng hoa thì thành ra t× 'ðáo bï ngÕn' (t¾i b¶ bên kia). 'Ðáo bï ngÕn' nghîa là gì? Nhß mình hi®n · thành ph¯ san francisco mà mu¯n t¾i thành ph¯ berkeley thì phäi ði xe qua c¥u, ho£c dùng thuy«n qua sông, m¾i t¾i ðßþc b¶ bên kia. T¾i ðßþc thì g÷i là 'ba-la-m§t' hay 'ðáo bï ngÕn.' Nhß h÷c hªt ti¬u h÷c, ð§u b¢ng t¯t nghi®p, ðó là ba-la-m§t. H÷c hªt trung h÷c, có chÑng chï t¯t nghi®p, cûng là ba-la-m§t. R°i lên ðÕi h÷c, h÷c xong, cûng là ba-la-m§t. sau ðó h÷c næa, ðªn thÕc-sî, bác sî, h÷c xong t×ng giai ðoÕn mµt, ð«u g÷i là ba-la-m§t.

Bây gi¶ chúng ta ðß½ng · ðâu mà hß¾ng t¾i 'ðáo bï ngÕn' ðây ? Chúng ta ðß½ng · b¶ sinh tØ, c¯ lµi qua giòng thác phi«n não ð¬ t¾i ðßþc b¶ niªt bàn, ðó g÷i là ba-la-m§t. Nói t¾i ba-la-m§t, thì cái gì cûng có th¬ là ba-la-m§t. Nhß hi®n nay, chúng ta chßa khai ngµ, m¾i b¡t ð¥u ng°i thi«n. T¾i khi khai ngµ, thì ðó là ba-la-m§t. Nói tóm lÕi phàm làm công vi®c gì mà t¾i ðßþc thành công viên mãn, ð«u có th¬ g÷i là ba-la-m§t. Chúng ta tu h÷c Ph§t pháp, lúc ð¥u r¤t khó lãnh hµi, do ðó mµt s¯ ðông m¾i nghe qua mµt l¥n, th¤y khó hi¬u, li«n m¤t hÑng thú và không tr· lÕi næa. Ng߶i tu h÷c Ph§t pháp, trß¾c hªt phäi có cån lành, còn phäi nhçn nÕi, và xem Ph§t pháp hªt sÑc tr÷ng yªu, vßþt trên m÷i sñ. khi không hi¬u th¤u ði«u gì, thì nh¤t ð¸nh phäi tìm cách nghe pháp, ð÷c kinh ð¬ ðßþc th¤u ðáo; gi¯ng nhß ng߶i ðói bøng, c¥n tìm quán ån là vi®c c¥n thiªt nh¤t. Phäi có lòng vui thích nghe kinh nhß v§y. khi nghe xong kinh cûng g÷i là ba-la-m§t.
 

Bây gi¶ giäng t¾i chæ KINH.

Kinh cùng nghîa v¾i chæ kính, tÑc là ð߶ng thÆng, mµt l¯i ði cho ng߶i tu, dçn t× nëo sinh tØ ðªn nëo dÑt sinh tØ, cûng là dçn t× ð¸a v¸ phàm phu ðªn cänh gi¾i Thánh hay Ph§t.

Chæ kinh có mµt nghîa g÷i là 'xu¤t sinh;' 'xu¤t' tÑc là ði ra, ý nói pháp t× mi®ng Ph§t phát ra, nên xßng là 'Kinh.'

Kinh cûng có nghîa khác næa là bi¬n di®u, vì kinh ði¬n chiªu sáng kh¡p thª gian.

Kinh còn có nghîa là th߶ng; t× xßa t¾i nay, lúc nào ðÕo lý trong kinh ði¬n cûng không thay ð±i, không thêm mµt chæ, không b¾t mµt chæ, chÆng tång chÆng giäm; c± kim b¤t biªn g÷i là 'Kinh.'

Mµt nghîa khác cüa kinh là quán xuyên, tÑc xuyên su¯t n¯i li«n. T×ng hàng t×ng hàng trong kinh vån, t× ð¥u ðªn cu¯i, nghîa lý ð«u n¯i li«n thông su¯t viên mãn.

Kinh cûng có nghîa là nhiªp, tÑc là thâu nhiªp. Gi¯ng nhß ðá nam châm hút kim loÕi, kinh 'hút' chúng sanh có c½ duyên ðßþc hóa ðµ, giúp h÷ hi¬u rõ Ph§t pháp.

Kinh có nghîa là pháp, tÑc phß½ng pháp ð¬ m÷i ng߶i y theo mà tu hành, mµt phép t¡c chung cho cä ba ð¶i, quá khÑ, hi®n tÕi và v¸ lai.

Ngoài ra kinh còn mµt s¯ các nghîa khác nhß g¯c cüa m÷i sñ (pháp b±n), pháp vi di®u (vi pháp), su¯i phun (dûng tuy«n), dây mñc (th¢ng m£c), vòng hoa kªt (kªt man). Ðây chï là giäi thích mµt cách ð½n giän ý nghîa cüa chæ Kinh.

Xem Tiªp Chß½ng 2: D¸ch Giä kinh kim Cang

Sources: B° Ы Häi