Bµ kinh này là do Pháp sß Cßu-ma-la-th§p (Kumarajiva) phiên d¸ch vào th¶i Diêu T¥n. Ngoài ra, kinh còn có nåm bän d¸ch khác ðßþc lßu hành, do nåm v¸ Pháp sß khác d¸ch vào nhæng th¶i ði¬m khác nhau.

Bän d¸ch cüa pháp sß Cßu-ma-la-th§p l¤y tên là kim cang Bát-nhã Ba-la-m§t Kinh.

V¸ thÑ hai phiên d¸ch kinh này là ngài B°-ð«-lßu-chi (Bodhiruci) vào th¶i Nguyên Ngøy.

V¸ thÑ ba là ngài Chân-ðª (Paramartha) d¸ch vào th¶i kÏ Nam-B¡c tri«u. Cä ba cùng ð« chung mµt danh xßng là kim cang Bát-nhã Ba-la-m§t Kinh.

Vào tri«u ðÕi nhà Tùy, Pháp sß C¤p-ða (Upagupta) d¸ch, r°i ð« danh xßng là Nång ÐoÕn kim cang Bát-nhã Ba-la-m§t Kinh, tÑc là thêm hai chæ Nång ÐoÕn vào tên cüa kinh.

V¸ thÑ nåm là Ngài Huy«n-trang, b¡t ð¥u phiên d¸ch t× nåm Trinh-quán thÑ 19, ð¶i Ð߶ng. danh xßng cüa kinh cûng khác, l¤y tên là kim cang Nång ÐoÕn Bát-nhã Ba-la-m§t Kinh. Ngài là mµt v¸ ðÕi ðÑc cao tång cüa Trung-hoa, ðã lßu h÷c tÕi „n-ðµ trong 14 nåm, sau tr· v« nß¾c phiên d¸ch r¤t nhi«u kinh Ph§t.

V¸ thÑ sáu là Pháp sß Nghîa T¸nh. Ngài cûng qua „n-ðµ lßu h÷c r°i tr· v« nß¾c vào th¶i hoàng h§u Võ T¡c Thiên. Ь bi¬u hi®n lòng mµ ðÕo, ham h÷c Ph§t pháp, bà Võ T¡c Thiên thïnh m¶i Pháp sß Nghîa T¸nh phiên d¸ch kinh ði¬n. Bän d¸ch này cûng l¤y tên là kim cang Nång ÐoÕn Bát-nhã Ba-la-m§t kinh nhß bän d¸ch cüa ngài Huy«n-trang.

Trong sáu bän d¸ch trên, bän cüa Ngài Cßu-ma-la-th§p thông døng h½n cä. Ða s¯ ai cûng thích bän d¸ch cüa ngài. TÕi sao v§y? Câu chuy®n sau ðây giäi thích vì sao:

жi nhà Ð߶ng, có Lu§t sß ÐÕo Tuyên, chuyên trì gi¾i lu§t. Ngài giæ gìn nghiêm c¦n b¯n tß¾ng oai nghi, ði, ðÑng, n¢m, ng°i, nhß kinh Lång-nghiêm dÕy: 'oai nghi nghiêm c¦n, trai pháp cung kính.' TÕi sao phäi giæ nghiêm chïnh các oai nghi? B·i vì, nªu mình có oai nghi, thì chÆng riêng ng߶i và tr¶i ð«u phäi cúng d߶ng, mà quÖ th¥n cûng phäi cung kính, sùng bái. Lu§t sß ÐÕo Tuyên tinh trì gi¾i lu§t, b¯n tß¾ng oai nghi hªt sÑc nghiêm trang. ÐÑng giæ tß¾ng ðÑng, ng°i giæ tß¾ng ng°i, n¢m giæ tß¾ng n¢m, ði giæ tß¾ng ði. B·i Ngài giæ ðßþc mçu mñc nhß v§y, nên m÷i ng߶i m¾i noi gß½ng, h÷c t§p. Có câu nói: Ði nh© nhß gió thoäng, ðÑng thÆng nhß cây tùng, ng°i væng nhß chuông úp , n¢m g÷n nhß cánh cung. Ðó chính là khuôn mçu cån bän cüa b¯n oai nghi.

Nói ði nh© nhß gió thoäng không phäi là nói t¾i tr§n gió l¾n, ð± nhà tr¯c cây, mà là nói v« làn gió nh©, nhu hòa nhß trong câu: 'Hiu hiu gió thoäng, sóng l£ng nhß t¶ (Xích-bích phú), khiªn m÷i ng߶i ð«u cäm th¤y hoan hÖ.' ÐÑng thÆng nhß cây tùng là ý nói ðÑng chÆng dña vào ðâu, ngay ng¡n và thÆng ðÑng. Ng°i væng nhß chuông úp nghîa là khi ng°i thì væng vàng nhß mµt cái chuông úp xu¯ng, ch¾ không phäi nhß mµt cái chuông giao ðµng, kêu ðinh, ðinh! ðang, ðang! Chuông ðúc th¶i xßa n£ng n«, væng vàng không lay ðµng. Mình cûng phäi ng°i nhß thª thì m¾i có ð¸nh lñc. N¢m g÷n nhß cánh cung nghîa là n¢m ngay ng¡n nhß hình cái cung, g÷i là n¢m theo thª cát t߶ng. khi nh§p Niªt-bàn, ðÑc Thích-ca Mâu-ni cûng n¢m trong tß thª ðó. N¢m theo thª cát t߶ng thì bàn tay m£t gác dß¾i má, bàn tay trái ð¬ trên ðùi. Nói chung, nªu phân tách chia chë thì b¯n ðÕi oai nghi lÕi g°m có ba ngàn oai nghi nhö và tám vÕn tª hÕnh. Vì ngài ÐÕo Tuyên giæ gìn nghiêm m§t oai nghi, nên sinh cäm Ñng, khiªn tr¶i ng߶i ð«u tìm ðªn cúng d߶ng, cung hiªn thñc ph¦m. Các bÕn ai mu¯n thành cao tång, trß¾c hªt phäi giæ gi¾i: Th÷ trì gi¾i lu§t nào thì phäi giæ gìn chúng th§t nghiêm c¦n. Giæ ðßþc gi¾i thì chß th¥n hµ pháp ð«u hµ trì mình; nªu phÕm gi¾i thì h÷ không hµ trì næa. B·i v§y ng߶i tu phäi giæ gi¾i.

Ngài ÐÕo Tuyên giæ gi¾i r¤t thanh t¸nh, h®t nhß kinh Lång-nghiêm dÕy: Nghiêm t¸nh tÏ-ni, ho¢ngphÕm tam gi¾i.TÏ-ni (vinaya) nghîa là gi¾i lu§t; ho¢ng phÕm tam gi¾i nghîa là làm gß½ng mçu cho cä ba cõi døc gi¾i, s¡c gi¾i và vô s¡c gi¾i. do ðó ngài ÐÕo Tuyên ðßþc cä tr¶i và ng߶i cung hiªn thÑc ån.

Mµt hôm, Ngài höi mµt v¸ tr¶i vì l¨ gì ng߶i ð¶i nay lÕi thích ð÷c bän d¸ch cüa pháp sß Cßu-ma-la-th§p. V¸ tr¶i ðó nói r¢ng: 'Pháp sß Cßu-ma-la-th§p ðã t×ng là v¸ sß chuyên d¸ch kinh trong bäy v¸ Ph§t ð¶i quá khÑ. Các kinh ði¬n do Ngài d¸ch r¤t ðúng ý Ph§t. cho nên ai cûng thích ð÷c bän d¸ch cüa Ngài.'

Khi lâm chung, Pháp sß Cßu-ma-la-th§p có d£n r¢ng: 'Sau khi tôi m®nh chung, hãy höa táng nhøc th¬ cüa tôi. Nªu quä thñc các kinh ði¬n tôi d¸ch không có sai l¥m, thì lßÞi cüa tôi không b¸ hüy hoÕi. Còn nhß nªu là sai v¾i tâm ý cüa Ph§t thì lßÞi cüa tôi ¡t hÆn s¨ b¸ ð¯t tan!' khi thiêu xong, ng߶i ta th¤y lßÞi cüa pháp sß vçn còn giæ tß½i nhu§n, không h« b¸ cháy. Ði«u này chÑng minh bän d¸ch cüa pháp sß Cßu-ma-la-th§p hoàn toàn chính xác.

Diêu T¥n là tên hi®u cüa tri«u ðÕi (t× 344 ðªn 413 sau công nguyên), khác v¾i ð¶i doanh T¥n hay Phù T¥n. vua ð¥u tiên cüa tri«u ðÕi Diêu T¥n là Diêu Trß·ng. khi Diêu Trß·ng m¤t thì Diêu Hßng kª v¸. Trß¾c ðó, là tri«u ðÕi Phù T¥n, vua là Phù Kiên, nhßng Phù Kiên b¸ Diêu Trß·ng giªt chªt nên ð±i tên hi®u thành Diêu T¥n. Còn chæ doanh T¥n dùng ð¬ chï tri«u ðÕi cüa T¥n Thüy Hoàng. B·i v§y ngày nay ng߶i ta ghi chú rõ th¶i ðÕi là Diêu T¥n.

Chæ Tam TÕng (Tripitaka) là chï ba tÕng: Kinh, Lu§t và Lu§n. TÕng kinh thuµc v« ð¸nh h÷c, tÕng lu§t thuµc v« gi¾i h÷c, tÕng lu§n thuµc v« hu® h÷c. V§y là kinh, lu§t, lu§n bao g°m cä tam vô l§u h÷c: Gi¾i, ð¸nh, hu®.

Thª nào là Pháp sß? Pháp sß là v¸ 1) ðem Ph§t pháp b¯ thí ng߶i khác; 2) l¤y Ph§t pháp làm th¥y mình.

Có nhi«u loÕi pháp sß: Nhß có v¸ chuyên ð÷c tøng kinh ði¬n, (ðµc tøng pháp sß). Ð÷c là nhìn vào vån bän mà xß¾ng lên, tøng thì không c¥n phäi nhìn vào vån bän cûng xß¾ng lên ðßþc. Có khi ð÷c tøng cho riêng mình, có khi ð÷c tøng cho ng߶i khác. Có v¸ chuyên dùng bút sao løc kinh ði¬n, (thß tä pháp sß). Có v¸ chuyên giäng giäi nghîa lý kinh ði¬n cho ng߶i (giäng giäi pháp sß). Còn có v¸ g÷i là th÷ trì pháp sß, chuyên th÷ trì cho mình, không h°i hß¾ng cho các chúng sanh, chï chuyên thâm nh§p kinh tÕng, theo ý trong kinh mà th÷ trì, thñc t§p. Các v¸ v×a k¬ trên ð«u có tên là pháp sß; nªu lÕi thông ðÕt ðßþc cä ba tÕng thì g÷i là tam TÕng Pháp sß.

Pháp sß Cßu-ma-la-th§p ðßþc g÷i là аng Th÷, vì l¨ tuy hãy còn ít tu±i (ð°ng) nhßng Ngài ðÕo mÕo nhß ng߶i l¾n (th÷). trong mµt ngày, Ngài có th¬ h÷c thuµc mµt ngàn bài k®. M²i bài k® có 36 chæ, mµt ngàn bài k® tÑc là 36 ngàn chæ, v§y mà Ngài h÷c thuµc chï trong mµt ngày. Nhß bµ kinh Pháp-hoa, Ngài chï c¥n mµt khoäng th¶i gian hai ngày là h÷c thuµc lòng r°i tøng ra mi®ng. tuy Ngài trong tu±i nhi ð°ng mà ðÑc hÕnh, ðÕo ðÑc cüa Ngài chÆng khác gì các v¸ lão b¯i, b·i v§y Ngài m¾i có bi®t hi®u là аng Th÷.
 
Xem Tiªp Chß½ng 3: Bi®t Giäng Vån Nghîa Pháp Hµi Nhân Do