2. Thi®n Hi®n Khäi Thïnh

Kinh vån:
Th¶i Trß·ng Lão tu B° Ы, tÕi ðÕi chúng trung, tÑc tùng tòa kh·i, thiên ðän hæu kiên, hæu t¤t trß¾c ð¸a, hi®p chß·ng cung kính nhi bÕch Ph§t ngôn: hy hæu Thª Tôn! Nhß lai thi®n hµ ni®m chß B° Tát, thi®n phó chúc chß B° Tát. Thª Tôn, Thi®n nam tØ thi®n næ nhân, phát a n§u ða la tam mi®u tam b° ð« tâm, ßng vân hà trø, vân hà hàng phøc kÏ tâm? Ph§t ngôn: Thi®n tai! Thi®n tai! tu B° Ы! Nhß nhæ s· thuyªt, Nhß lai thi®n hµ ni®m chß B° Tát, thi®n phó chúc chß B° Tát. Nhæ kim ðª thính, ðß½ng v¸ nhæ thuyªt. Thi®n nam tØ, thi®n næ nhân, phát a n§u ða la tam mi®u tam b° ð« tâm, ßng nhß th¸ trø, nhß th¸ hàng phøc kÏ tâm. duy nhiên, Thª Tôn! Nguy®n nhÕo døc vån.

B¤y gi¶, trß·ng lão Tu-b°-ð«, · trong ðÕi chúng, li«n t× ch² ng°i ðÑng d§y, tr¸ch vai áo bên m£t, ð¥u g¯i bên m£t quÏ xu¯ng ð¤t, ch¤p tay cung kính bÕch Ph§t r¢ng:

Hiªm có thay ÐÑc Thª-tôn! ÐÑc Nhß-lai khéo hµ ni®m các v¸ B°-tát, khéo phó chúc các v¸ B°-tát.

BÕch ÐÑc Thª-tôn! Ngß¶i thi®n nam, ngß¶i thi®n næ, phát tâm A-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð«, nên làm sao trø, làm sao hàng phøc ðßþc tâm?

ÐÑc Ph§t nói: Lành thay! Lành thay! Tu-b°-ð«! Ðúng nhß l¶i ông nói, Nhß-lai khéo hµ ni®m các v¸ B°-tát, khéo phó chúc các v¸ B°-tát. nay ông hãy l¡ng nghe cho kÛ, ta s¨ vì ông mà nói. Ngß¶i thi®n nam, ngß¶i thi®n næ, phát tâm a-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð«, nên nhß thª mà trø, nhß thª mà hàng phøc tâm.

DÕ! BÕch Thª-tôn! con nguy®n vui lòng l¡ng nghe.

Lßþc giäi:

B¤y gi¶, trß·ng lão Tu-b°-ð«, · trong ðÕi chúng, li«n t× ch² ng°i ðÑng d§y, tr§t vai áo bên m£t, ð¥u g¯i bên m£t quÏ xu¯ng ð¤t, ch¡p tay cung kính bÕch Ph§t r¢ng:

Sau khi ÐÑc Ph§t thâu y bát, rØa chân, r°i lên tòa ng°i, thì có mµt v¸ trß·ng lão ðÑng lên thßa höi.

" Trß·ng lão" danh xßng trß·ng lão có th¬ mµt là chï các trß·ng lão cao niên hay nhi«u tu±i hÕ, hai là trß·ng lão pháp tánh, ba là trß·ng lão phß¾c ðÑc. Nªu tu±i l¾n, cµng thêm v¾i nhi«u tu±i hÕ, tÑc là th÷ gi¾i ðã lâu, thì g÷i là trß·ng lão. Nªu chï l¾n tu±i mà tu±i hÕ ít thì không ðßþc k¬ trong s¯ này. ÐÕi ð¬ nhß trß¶ng hþp Tôn-giä ma-ha Ca-diªp, ông là ngß¶i l¾n tu±i nh¤t, th¶i gian th÷ gi¾i cûng lâu nh¤t, nên g÷i là trß·ng lão.

Trß·ng lão v« pháp tánh thì không c¥n có niên cao hay tu±i hÕ nhi«u. V¸ này có th¬ ít tu±i nhßng trí hu® vßþt hÆn lên, có khä nång giäng kinh thuyªt pháp, giáo hóa chúng sanh, hi¬u rõ Ph§t-pháp, thông ðÕt di®u nghîa cûng nhß có bi®n tài vô ngÕi. Trß·ng lão v« phß¾c ðÑc thì có phß¾c báo và cûng là ngß¶i ðü ðÑc hÕnh.

Danh xßng trß·ng lão là do m÷i ngß¶i cung kính mà xßng hô v¾i mình, ch¾ không phäi do mình mu¯n làm trß·ng lão, hay tñ ý phong mình nhß v§y, phäi là do m÷i ngß¶i ð°ng lòng công nh§n mà thành danh xßng, cûng không th¬ do mình mu¯n tranh ðoÕt mà ðßþc. Trß·ng lão v« tu±i tác hay nhi«u nåm hÕ cûng chia thành thÑ b§c. Nhß th÷ gi¾i 10 nåm thì kêu là hÕ t÷a, 20 nåm g÷i là trung t÷a, 30 nåm g÷i là thßþng t÷a.

Pháp tánh trß·ng lão thì không k¬ v« tu±i tác. Nhß Ngài Xá-lþi-ph¤t m¾i có tám tu±i mà ðã thành trß·ng lão. Vì lý do gì v§y? S¯ là khi lên tám tu±i, Tôn-giä ðã lên tòa thuyªt pháp, khu¤t phøc hàng loÕt các lu§n sß, khiªn h÷ líu lßÞi, ¤p úng không còn tranh cãi ðßþc ði«u gì, ðành phäi gieo cä nåm vóc xu¯ng ð¤t, cam tâm d§p ð¥u trß¾c c§u bé lên tám, mà tuyên b¯ thua cuµc. Có nhß thª, Ngài Xá-lþi-ph¤t m¾i ðßþc tôn là mµt pháp tánh trß·ng lão ngay khi m¾i lên tám. sanh ra m¾i ðßþc bäy ngày, Ngài Xá-lþi-ph¤t ðã thông ðÕt hªt các kinh tÕng. Chúng ta hãy tß·ng tßþng chï có bäy ngày mà thông su¯t Ph§t-pháp, thì ngài ðã ðü tß cách làm trß·ng lão chßa? Th§t là siêu vi®t có th×a, b·i v§y trong các s¯ ð® tØ hàng Thanh-vån cüa Ph§t, Ngài là b§c bi®n tài vô ngÕi, trí hu® hàng ð¥u.

Bi®n tài có b¯n loÕi, g÷i là "tÑ vô ngÕi bi®n." ThÑ nh¤t là vô ngÕi bi®n v« l¶i, tÑc ngôn t×. B¤t cÑ ai có v¤n ð« gì, ngài ð«u bi®n giäi ðßþc mµt cách trôi chäy. L¶i l¨ mà ngài xØ døng nghe r¤t hay, v×a tinh luy®n lÕi v×a chính xác, dùng r¤t ðúng ch². Яi phß½ng lý lu§n cách nào, cûng không sao th¡ng n±i. Vô ngÕi bi®n thÑ hai là v« nghîa. Không riêng ngôn t× mÛ l®, nghîa lý cûng vô cùng mÕch lÕc. ThÑ ba là vô ngÕi bi®n v« pháp. L¶i ngài nói ra, ch² nào cûng là ðÕo, l¶i nào cûng quy v« g¯c; t¤t cä ð«u là Ph§t-pháp, không có gì bª t¡c tr· ngÕi. ThÑ tß là vô ngÕi bi®n v« vui thích thuyªt pháp. Là mµt loÕi tam muµi nhÕo thuyªt, vui thích thuyªt pháp cho m÷i ngß¶i, tr× phi ngß¶i ta không mu¯n nghe, nªu mu¯n nghe, thì l¶i pháp s¨ nhß nß¾c ngu°n tuôn chäy, không lúc nào ng×ng.

V¸ trß·ng lão ðßþc nói ðªn trong Pháp-hµi kim cang này là Tôn-giä Tu-b°-ð«. ThÑ b§c trß·ng lão cüa Tôn-giä thuµc v« tu±i tác và nhi«u nåm hÕ. Ngoài ra ngài còn ðßþc coi là mµt pháp tánh trß·ng lão, mà cûng là phß¾c ðÑc trß·ng lão næa, tÑc kiêm cä ba loÕi. Tu-b°-ð« có ba nghîa là: Thi®n Cát, Thi®n Hi®n và Không Sinh. khi Tôn-giä ra ð¶i, kho chÑa cüa báu cüa gia ðình h¯t nhiên tr¯ng không. Ngß¶i cha sþ l¡m, m¾i bói mµt quë, nhßng quë ðó lÕi v×a t¯t, v×a lành, nên ð£t tên Tôn-giä là "Thi®n Cát." Bäy ngày sau, cüa báu lÕi hi®n ra, nên ð£t mµt tên næa là "Thi®n Hi®n." TÕi làm sao cüa báu lÕi biªn thành không v§y? Nguyên do vì Tôn-giä Tu-b°-ð« ðã tu pháp môn "quán không" t× nhi«u kiªp trß¾c. Ngài ðã chÑng ð¡c lý không, và trong hàng ð® tØ cüa Ph§t, ngài là v¸ giäi không ð® nh¤t. Có v§y nên khi sinh ra ð¶i, trong nhà có t¤t cä 108 kho châu báu, tñ nhiên biªn thành tr¯ng không. Ðó là ý nghîa "Không Sinh" (sinh t× không) cüa danh hi®u Tôn-giä Tu-b°-ð«.

"— trong ðÕi chúng" Tôn-giä Tu-b°-ð« t× trong ðÕi chúng cüa pháp hµi bát-nhã, g°m có cä tråm ngàn vÕn Ñc tr¶i và ngß¶i.

"Li«n t× ch² ng°i ðÑng d§y" Tôn-giä trông th¤y ÐÑc Ph§t Thích ca Mâu ni ng°i ngay ng¡n trong tß thª kiªt-già, nhß nhß b¤t ðµng mà luôn sáng su¯t (nhß nhß b¤t ðµng, li­u li­u thß¶ng minh), ông hi¬u ðßþc ý nghîa cüa sñ bi¬u hi®n này. Bi¬u hi®n ði«u gì v§y? Chính là bi¬u hi®n trí hu® bát nhã. ÐÑc Ph§t thß¶ng ngày, trong m÷i oai nghi, ði, ðÑng, n¢m, ng°i, ð«u bi¬u hi®n di­n thuyªt thñc tß¾ng bát nhã, quán chiªu bát nhã, và vån tñ bát nhã, ðü các loÕi di®u pháp bát nhã. Pháp bát nhã m¥u nhi®m này, chï duy kë có trí hu® m¾i thâm nh§p ðßþc. Ngài Tu-b°-ð«, v×a ðü trí hu®, v×a ðü phß¾c ðÑc, nên m¾i nh§n ra và hi¬u ý Ph§t mu¯n thuyªt di®u pháp thñc tß¾ng bát nhã. Ông li«n t× ch² ng°i ðÑng d§y.

"Tr¸ch vai áo bên m£t" theo l­ nghi cüa ngß¶i „n е, thì tr¸ch vai áo bên tay phäi là bi¬u th¸ sñ tôn kính. V« ði¬m này, ta th¤y áo cüa ngß¶i xu¤t gia ð¬ lµ bên vai tay m£t, ðó là ki¬u áo mà xßa Ph§t ðã chª ra. tuy nhiên, tÕi „n е, Thái Lan, Miªn Ði®n, và Tích Lan, áo cà-sa cüa ngß¶i xu¤t gia ð«u có m¥u vàng ð§m, không có khoen móc, hoàn toàn giæ ðúng cách thÑc cüa th¶i Ph§t tÕi thª. TÕi sao · trung Hoa, áo cà-sa lÕi có khoen móc? ChÆng qua ðây là mµt sñ canh cäi linh ðµng, có tính cách quy«n biªn, vì khí h§u · trung hoa tß½ng ð¯i lÕnh h½n, nên trong áo cà-sa còn có áo lót. Nhß áo cà-sa mà khoác · ngoài áo lót thì ta khó có cäm giác áo ð¡p lên thân mình, áo có r¾t xu¯ng ta cûng không hay. Cûng vì l¨ này, các th¥y ðã thông minh nghî ra cái khoen ð¬ móc, giæ cho áo không b¸ tuµt ra; nên v×a giæ ðßþc cách thÑc do Ph§t chª, v×a thích Ñng v¾i hoàn cänh. Ðó là ngu°n g¯c cüa cái khoen trên áo cà-sa cüa ngß¶i Hoa.

"Ð¥u g¯i bên m£t quÏ xu¯ng ð¤t, ch¡p tay cung kính bÕch Ph§t" Tr¸ch vai áo bên m£t, ð¥u g¯i bên m£t quÏ xu¯ng ð¤t, có nghîa là thân nghi®p thanh t¸nh, ch¡p tay cung kính là ý nghi®p thanh t¸nh, bÕch Ph§t là kh¦u nghi®p thanh t¸nh. Các ði«u này bi¬u th¸ ba nghi®p thanh t¸nh. L¤y thân, tâm, kh¦u, cä ba thanh t¸nh mà thïnh Ph§t thuyªt pháp.

Hiªm có thay ÐÑc Thª-tôn! ÐÑc Nhß-lai khéo hµ ni®m các v¸ B°-tát, khéo phó chúc các v¸ B°-tát.

"Hiªm có thay ÐÑc Thª-tôn!" là nghîa thª nào? Nghîa là Ph§t r¤t hiªm có.

Ph§t Thích ca ðß½ng ng°i trên pháp tòa, mµt l¶i cûng chÆng th¯t ra. Trß·ng lão Tu-b°-ð« sao mà l¡m chuy®n v§y? Gió chÆng ðµng mà sóng lÕi d§y lên, ðß½ng vô sñ mà sñ lÕi sanh, có ð¥u lÕi ðµi thêm ð¥u, có tß¾ng lÕi thêm tß¾ng, nhß v§y chÆng phäi là ðß½ng yên ±n mà tñ nhiên kiªm chuy®n cho r¡c r¯i hay sao? Ph§t Thích ca không nói gì, sao trß·ng giä lÕi nói là "hiªm có." Thän nhß ðÑc Thích Ca, có nói gì, ho£c có bi¬u hi®n gì, thì câu "ÐÑc Thª-tôn hiªm có" có th¬ ch¤p i¬u nh§n ðßþc. Ðàng này Ph§t không làm gì, Ngài chï bày t÷a cø ð¬ ng°i xu¯ng mà lÕi nói "hiªm có!" Các v¸ nên chú ý nhìn nh§n cho th§t kÛ: tÕi ch² này, toàn bµ ý nghîa kinh kim Cang n¢m tÕi ch² này ðây!

Thích ca Mâu ni Ph§t "träi t÷a cø ra, ng°i xu¯ng (phu tòa nhi t÷a)" là ðã thuyªt pháp r°i ðó, cho nên ông Tu-b°-ð« m¾i nói: "ÐÑc Thª-tôn hiªm có! ÐÑc Nhß-lai khéo hµ ni®m các v¸ B°-tát, khéo phó chúc các v¸ B°-tát." Ph§t thuyªt bát-nhã chính là ð¬ hµ ni®m các B° tát, chính là vì phó chúc các B° tát. Ngài lìa các tß¾ng ngôn ngæ, các tß¾ng vån tñ, các tß¾ng tâm duyên, ly m÷i tß¾ng ð¬ tuyên thuyªt cái thñc tß¾ng bát-nhã. Chï ngß¶i nào chÑng ðßþc quä thánh m¾i hi¬u n±i thñc tß¾ng bát nhã, còn nhß phàm phu thì không vào ðßþc, không hµi ðßþc pháp m¥u bát nhã này. Tôn-giä Tu-b°-ð« m¾i nghî ra bi®n pháp ð¬ ÐÑc Ph§t dùng phß½ng ti®n khéo léo, l¤y vån tñ bát nhã di­n pháp lÕi mµt l¥n næa, do ðó ông m¾i th¸ hi®n quy«n biªn chúng sinh thïnh pháp, và t× trong ðÕi chúng ðÑng lên, tr¸ch vai bên m£t, ch¡p tay cung kính bÕch Ph§t, nói r¢ng ÐÑc Thª-tôn th§t là hiªm có, các pháp mà Ngài nói th§t là khéo hµ ni®m các v¸ B°-tát, khéo phó chúc các v¸ B°-tát, các pháp này thñc là m¥u nhi®m vô cùng!

BÕch Thª-tôn! Ngß¶i thi®n nam, ngß¶i thi®n næ, phát tâm A-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð«, nên làm sao trø, làm sao hàng phøc ðßþc tâm?

Trß·ng lão Tu-b°-ð«, vì chúng sanh mà thïnh pháp, Ngài bÕch Ph§t r¢ng: "BÕch Thª-tôn! Ngài ðã giäng thñc tß¾ng bát-nhã xong, nhßng mµt s¯ chúng sanh vçn chßa hi¬u rõ, v§y xin Ngài hãy vì các chúng sanh ð¶i mÕt pháp sau mà giäng thuyªt lÕi. Nhß quä có ngß¶i thi®n nam, có ngß¶i thi®n næ,phát tâm A-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð« . . ."

"Phát tâm A-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð«" là tiªng PhÕn (Anuttara-Samya-Sambohi), nghîa là phát tâm vô thßþng chánh ðÆng chánh giác. TÕi sao trong bän kinh Hán-tÕng không phiên d¸ch chæ này? Vì nó là mµt danh t× chï quä v¸ Ph§t, nên tôn kính mà không d¸ch, giæ nguyên âm PhÕn.

A-n§u-ða-la là vô thßþng, tam-mi®u là chánh ðÆng, tam-b°-ð« là chánh giác.

chánh giác thì khác v¾i phàm phu; Ph§t ðã giác ngµ chân chánh nên không gi¯ng kë phàm phu là nhæng ngß¶i không giác ngµ. Là chánh ðÆng thì khác v¾i kë nh¸ th×a, vì nh¸ th×a chï là chánh giác mà không phäi chánh ðÆng. G÷i là giác ngµ chánh ðÆng chánh giác tÑc là sñ giác ngµ này "chân chánh ngang b¢ng" v¾i sñ giác ngµ cüa Ph§t (ðÆng là ngang hàng). Vô thßþng tÑc là có sñ khác bi®t v¾i hàng B°-tát, vì B°-tát chï ðßþc chánh ðÆng mà chßa ðÕt t¾i hàng vô thßþng. B° tát còn ðßþc g÷i là "Hæu Thßþng Sî," Ph§t m¾i có hi®u là "Vô Thßþng Sî," tÑc là không có thÑ b§c nào · trên Ph§t, Ph§t là quä v¸ tµt cùng.

Tôn-giä Tu-b°-ð« thßa v¾i Ph§t r¢ng: "Nhß có ngß¶i mu¯n phát tâm vô thßþng chánh ðÆng chánh giác thì h÷ phäi làm sao ð¬ an trø chân tâm? Phäi làm sao ð¬ hàng phøc tâm v÷ng tß·ng, tâm phan duyên, tâm phóng túng, tâm hß v÷ng, tâm c¯ng cao ngã mÕn, tâm tham, tâm sân, tâm si?"

"Hàng phøc ðßþc tâm," ý mu¯n nói · ðây là nhæng loÕi tâm không hay. V§y hàng phøc cách nào? Nhß chúng ta nói hàng phøc quân ð¸ch trong cuµc giao tranh cüa hai bên ð¸ch quân, hàng phøc chính là chiªn th¡ng ð¯i phß½ng v§y.

Con ngß¶i ta làm thª nào ð¬ chª phøc ðßþc tham, sân, si? Phäi vun tr°ng gi¾i, ð¸nh, hu®. Có m£t cüa gi¾i, ð¸nh, hu® thì không có m£t cüa tham, sân, si. Tham, sân, si tÑc là gi¾i, ð¸nh, hu®; gi¾i, ð¸nh, hu® tÑc là tham, sân, si, chï xem mình có biªt dùng hay không. Cûng là mµt s¯ ti«n, ta có th¬ dùng nó mua thu¯c phi®n v« hút, mà cûng có th¬ dùng nó giúp ðÞ kë khác qua ðßþc c½n kh¯n cùng. Tùy cách thÑc ta dùng ti«n ðó. Ðó cûng là ý nghîa cüa tham, sân, si là gi¾i, ð¸nh, hu®. Biªt cách dùng thì có gi¾i, ð¸nh, hu®; không biªt cách dùng thì có tham, sân, si. Яi v¾i ngß¶i ngu si thì gi¾i, ð¸nh, hu® s¨ biªn thành tham, sân, si. Nß¾c v¾i bång cûng v§y, nß¾c chÆng khác bång, bång chÆng khác nß¾c, nß¾c tÑc là bång, bång tÑc là nß¾c. Cùng mµt nghîa lý này, ta th¤y phi«n não tÑc b°-ð«, b°-ð« tÑc phi«n não, phi«n não và b°-ð« chÆng phäi là hai thÑ. Nªu không biªt cách dùng thì phi«n não là phi«n não; ngßþc lÕi, nªu biªt, thì phi«n não s¨ tr· thành b°-ð«.

L¶i nói là pháp, thñc hành là ðÕo. Nói cho t¯t, nói cho hay, mà chÆng thñc hành thì chÆng phäi là ðÕo. Siêng nång tu gi¾i, ð¸nh, hu®, s¨ di®t tham, sân, si, nhß v§y chính là hàng phøc tâm. Nªu chúng ta hàng phøc ðßþc v÷ng tâm, thì chân tâm s¨ thß¶ng trø, cho nên có câu "thß¶ng trø chân tâm, tánh t¸nh minh th¬."

ÐÑc Ph§t nói: Lành thay! Lành thay! Tu-b°-ð«! Ðúng nhß l¶i ông nói, Nhß-lai khéo hµ ni®m các v¸ B°-tát, khéo phó chúc các v¸ B°-tát. nay ông hãy l¡ng nghe cho kÛ, ta s¨ vì ông mà nói. Ngß¶i thi®n nam, ngß¶i thi®n næ phát tâm A-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð«, nên nhß thª mà trø, nhß thª mà hàng phøc tâm.

DÕ! Thª-tôn. con nguy®n vui lòng l¡ng nghe.

ÐÑc Ph§t Thích ca th¤y ông Tu-b°-ð« vì chúng sanh mà thïnh pháp, Ngài hoan hÖ nên m¾i khen r¢ng: "Ông Tu-b°-ð«, ông thñc là t¯t." Kª ðó Ph§t nói: "Ðúng l¡m! Nhß-lai khéo hµ ni®m các v¸ B°-tát, khéo phó chúc các v¸ B°-tát, nên m¾i nói pháp bát-nhã. Bây gi¶, ông phäi hªt sÑc chú ý, ta nay giäng di®u pháp bát nhã cho ông, nhßng ông không ðßþc nghe nhß gió thoäng qua tai, mà phäi ð£c bi®t chú tâm, nªu ð¬ ph¾t qua thì th§t u±ng phí công sÑc cüa Nhß-lai."

"Ngß¶i thi®n nam, ngß¶i thi®n næ, phát tâm A-n§u-ða-la tam-mi®u tam-b°-ð«, nên nhß thª mà trø, nhß thª mà hàng phøc tâm." Câu này nghîa là nên theo nhß thªnày mà an trø chân tâm,nhß thªnày mà hàng phøc v÷ng tâm.

Trong Kinh kim Cang, t¾i ðoÕn nào kh¦n yªu, ta cûng th¤y m¤y chæ nhß thª(nhß th¸). ÐÑc Ph§t có mµt cách bi¬u th¸, mà không di­n tä ra b¢ng vån tñ. "Nhß thª," tÑc không có giäng gì hªt, ðó là ch² "hªt ðß¶ng ngôn ngæ, di®t m÷i tâm ý," cho nên có câu:

"Kh¦u døc ngôn nhi t× táng,
Tâm døc duyên nhi lñ vong."
Nghîa là:
Mi®ng mu¯n nói mà l¶i tan biªn,
Tâm mu¯n duyên mà ý chÆng còn.
"Nhß thª!" tÑc là ch² không có l¶i giäng, nghîa là bäo chúng ta hãy ng°i xu¯ng tham thi«n ði! Nªu chúng ta có th¬ tham thi«n, có th¬ døng công thi«n quán, thì chân tâm an trø tÕi ð¸a ði¬m này, v÷ng tâm tñ nhiên b¸ hàng phøc, do ðó m¾i nói "nhß thª." Nªu ngß¶i ta cÑ nhß v§y mà tu, thì thß¶ng an trø ðßþc chân tâm, t¾i ðßþc b±n lai Ph§t tánh, tánh t¸nh minh th¬ và hàng phøc ðßþc tâm.

Trß·ng lão Tu-b°-ð«, khi trông th¤y nhß v§y . . . mà nhß v§y là cái gì ðó? ChÆng có cái gì cä. Vô tß¾ng bát-nhã thì không có hình tß¾ng gì hªt. Lúc ðó Ngài Tu-b°-ð« ðã hi¬u minh bÕch, và cûng mu¯n cho chúng sanh ð¶i sau ðßþc hi¬u th¤u nên ông ðáp Ñng: "DÕ!"

Nói t¾i ðoÕn này, chúng ta liên tß·ng t¾i mµt l¥n n÷, ðÑc Kh±ng-tØ nói v¾i Tång-tØ, có sñ hi®n di®n cüa mµt s¯ ð® tØ.

ÐÑc Kh±ng-tØ nói r¢ng: "ÐÕo cüa ta là chï có mµt chân lý xuyên su¯t." Th¥y Tång-tØ m¾i ðáp: "DÕ!" khi ðÑc Kh±ng ði r°i, các môn ð° không hi¬u th¥y Tång-tØ ðáp "dÕ" là ý nghîa gì. Tång-tØ thì hi¬u, nhßng các ð® tØ khác không hi¬u, m¾i höi: "Câu th¥y v×a nói ðó có nghîa gì? Làm sao mà chúng tôi chÆng hi¬u gì hªt?" Tång-tØ ðáp: "ÐÕo cüa Phu-tØ chï là trung thÑ mà thôi."

Trung, nghîa là hªt lòng mình (t§n kÖ); thÑ, nghîa là xä mình (thôi kÖ). trung thÑ tÑc là hªt lòng vì ngß¶i, hoàn toàn xä thân vì ngß¶i.

Trß·ng lão Tu-b°-ð« bÕch Ph§t: "Thª-tôn! con nguy®n vui lòng l¡ng nghe,"l¶i thuyªt pháp cüa Ph§t.

Xem Tiªp ÐÕi Th×a Chánh Tông