Thßþng t÷a thubten zopa Rinpoche, sáng l§p viên Hµi Bäo v® Truy«n th¯ng Ph§t giáo ÐÕi th×a (nåm 1975, vån phòng trung ß½ng ð£t tÕi bang California, hoa KÏ). Hi®n t± chÑc này có g¥n mµt tråm chi nhánh trên kh¡p các châu løc. V×a qua, mµt tu vi®n tÕi nepal ðã cØ hành l­ "thø phong" cho mµt chú bé b¯n tu±i mà gi¾i pg Tây TÕng xem ðây là ng߶i tái sinh cüa cø bà amala (c¯ mçu thân cüa Thßþng t÷a thubten zopa Rinpoche). Dß¾i ðây là bài viªt cüa Sß cô robina Courtin, ng߶i hoa KÏ, ðúc kªt lÕi nhæng gì ðã nghe và th¤y v« cuµc "hành trình chuy¬n tiªp" khá lý thú này. 

"Tôi ðã tìm th¤y ðßþc m© tôi", ngawang Samten, ch¸ cüa Thßþng t÷a Zopa, la lên mµt cách vui sß¾ng khi v×a g£p lÕi cô merry colony (ng߶i Anh), vào tháng Tám nåm 2026, sau hai nåm v¡ng m£t t× ngôi làng bé nhö, n¢m trong vùng núi ðá l·m ch·m thuµc vùng Khumbu, nß¾c Nepal. 

Trong thñc tª, cø bà Amala, bà thân sinh cüa Thßþng t÷a zopa Rinpoche, ðßþc r¤t nhi«u ng߶i biªt ðªn, ðã qua ð¶i vào ð¥u nåm 1991. merry nghî r¢ng ch¡c ngawang samten mu¯n ám chï mµt ði«u gì ðó có liên quan ðªn sñ tái sinh cüa cø Amala. merry r¤t thân v¾i cø amala và ngawang samten trong d¸p cô ðªn tu thi«n trong mµt hang ðµng g¥n ðó và th߶ng ðªn thåm h÷ · chùa Lawudo. cä hai ð«u là næ tu, công vi®c chính cüa h÷ là chåm sóc các hang ðµng và ngôi chùa này. H÷ ðªn ðây t× Thami, Tây TÕng. 

"Gia ðình tôi r¤t nghèo", ngawang samten nh¾ lÕi, "b¯ tôi qua ð¶i lúc em trai tôi-Sangye-còn trong bøng m©. M© tôi su¯t ngày ði ch£t cüi ð±i l¤y gÕo ð¬ nuôi cä gia ðình. Bà chï kiªm v×a ðü ð¬ nuôi anh em chúng tôi và bà th߶ng lßþm nhæng mänh väi ng߶i ta vÑt trong thùng rác ð¬ may áo qu¥n cho chúng tôi". 

"Và bà ta th߶ng ðªn biên gi¾i Tây TÕng (hai ngày ði bµ) mua mu¯i", merry nói, "ðem v« bán cho ng߶i · trong làng. Bà cø là mµt ng߶i nhö nh¡n nhßng r¤t khöe mÕnh, bà ðã làm m¤t ði nhi«u ngón tay cüa mình khi ch£t cüi. Gi¯ng nhß nhi«u ng߶i · mi«n núi, bà cø không biªt chæ, bà cûng không biªt nhi«u v« giáo lý. Nhßng bà tin tß·ng ðÑc B° Tát Quán Thª Âm và siêng nång th÷ trì câu th¥n chú "Án ma mi bát di h°ng" trong m÷i lúc, m÷i th¶i. và bà cø r¤t t§n tøy v¾i các Tång Ni. M²i ngày bà ð«u chåm sóc hang ðµng, quét d÷n, cúng d߶ng hß½ng ðång trên các bàn th¶". 

G¥n ðây, Thßþng t÷a zopa rinpoche cûng cho biªt r¢ng: "Sau khi làm xong m÷i vi®c trong chùa m²i ngày, bà cø ð«u ðªn ðänh l­ Ph§t và c¥u nguy®n cho tôi. Bà cø nói là bà c¥u nguy®n cho tôi 3 l¥n trong mµt ngày-sáng, trßa và bu±i t¯i". 

"M© c¥u nguy®n nhæng gì?", tôi höi bà cø, "bà nói r¢ng bà chï c¥u mong chß Ph§t gia hµ cho tôi vßþt qua m÷i chß¾ng ngÕi trên con ð߶ng tu h÷c cüa mình" 

Vào tháng 12 nåm 2026, cø amala mu¯n ði thåm ðÑc ÐÕt lai LÕt ma (· „n е) trß¾c khi cø qua ð¶i. Già và yªu, nhßng bà vçn c¯ g¡ng bång núi ðèo ð¬ ðªn Kathmandu, và r°i ðªn ðïnh sarnath (B¡c „n), ði cùng v¾i bà có c§u út sangye và ngawang Samten. 

"Ðó là ngày trång tròn tháng Giêng nåm 1991", sangye nh¾ lÕi, "cûng là ngày cu¯i cùng cüa khóa tu m§t tông Kalachakra. Su¯t ngày hôm ðó, cø Amala, ch¸ ngawang và tôi ðã dñ l­ ði¬m ðÕo cüa ðÑc ÐÕt lai LÕt Ma. sau ðó chúng tôi tr· lÕi túp l«u và cø amala bäo: "m© mu¯n nghï ng½i, ð×ng qu¤y r¥y m©". 

"Chúng tôi linh cäm là có mµt ði«u gì ðó s¡p xäy ra, chúng tôi quanh gi߶ng cüa cø khoäng m¤y phút sau, cø tr· mình nghiêng bên phäi và r°i "m¤t" tÕi ðó. Khuôn m£t cüa bà nhß ðang ngü". "Bà cø vçn n¢m trong tß thª "kiªt t߶ng" nhß v§y trong 3 ngày, nét m£t ð©p h½n, sáng h½n. Chúng tôi không chÕm ðªn thi th¬ cüa cø cho ðªn chi«u ngày thÑ ba, nét m£t vçn không thay ð±i. Chúng tôi tiªn hành tang l­ và höa táng sau ðó. Có h½n 200 Tång ni và Ph§t tØ ðªn dñ". "Rõ ràng vào ngày cø amala qua ð¶i là ngày trång tròn, ng߶i dân trong vùng lawudo (· Nepal) nhìn th¤y mµt con chim ßng lông tr¡ng bay lßþn ba vòng · trong vùng r°i sau ðó bay v« hß¾ng Ðông Tây TÕng. sau này h÷ nói v¾i tôi v« ði«u ðó, h÷ nói là h÷ r¤t ngÕc nhiên. 

Trên ðây là toàn bµ câu chuy®n mà ngawang ðã k¬ cho cô merry nghe, khi cô ðªn thåm lawudo vào tháng Tám nåm 2026. 

Vào ð¥u tháng Bäy nåm ðó (1993), ngawang samten hay tin mµt ng߶i bÕn láng gi«ng cüa ch¸ là lhakpa b¸ tai nÕn, vì thª ch¸ quyªt ð¸nh ði thåm cô ta. ngawang không g£p cô ta t× khi cø amala qua ð¶i. gia ðình cô d¶i v« · mµt ngôi làng genukpa cách chùa lawudo khoäng m߶i låm phút ði bµ. 

Ðó không phäi là n½i g¥n v¾i Lawudo, nên ngawang samten và lhakpa ít khi g£p nhau. lhakpa b¸ thß½ng · chân nhßng không n£ng l¡m. Cô ta r¤t m×ng khi g£p lÕi ngawang Samten. lhakpa có 4 ðÑa con, ðÑa nhö nh¤t là mµt c§u bé ðßþc sanh sau khi cø amala m¤t vài tháng · „n е. lhakpa b¡t ð¥u nói v¾i samten v« ðÑa con trai út cüa mình. Nó là mµt ðßá trë thông minh lÕ th߶ng, cô ta nói, t× khi nó t§p nói lúc 2 tu±i, chú bé th߶ng nh¡c ðªn chùa Lawudo, mµt ngôi chùa mà chú chßa t×ng biªt ðªn bao gi¶. Vì thª, ði«u này làm cho cô ta và cä gia ðình r¤t kinh ngÕc. 

Và khi ngawang samten g£p riêng chú bé, chú d߶ng nhß nh§n ra ch¸, và chú yêu c¥u ch¸ ðßa chú ði thåm chùa Lawudo. Chú bé là mµt ðÑa trë ð©p và khöe mÕnh, chú bày tö sñ quen thuµc ð¯i v¾i lawudo - nh¡c ðªn tên cüa 3 con bò chÆng hÕn. Và chú tiªp tøc nói là chú mu¯n ði ðªn ðó: "Ðó là n½i mà cháu ðã t×ng s¯ng", chú nói. ngawang samten r¤t ngÕc nhiên và ch¸ b¡t ð¥u ðªn thåm chú bé th߶ng xuyên h½n và luôn luôn tìm th¤y nhæng ði«u tß½ng tñ. chú yêu c¥u ch¸: "Hãy ðßa cháu v« lawudo ði".

Mµt ði«u ðáng chú ý h½n, là chú th߶ng nh¡c ðªn Sangye, Thßþng t÷a zopa rinpoche và ngôi tu vi®n kopan cüa Ngài, trong khi tu vi®n ðó · dß¾i thung lûng Kathmandu. "Cháu tñ höi không biªt khi nào Thßþng t÷a và sangye s¨ ðªn thåm cháu, chú nói. ngawang samten ði t× ngÕc nhiên này ðªn ngÕc nhiên khác khi chú ðßa ra nhæng thông tin m¾i h½n: "con ð߶ng ði ðªn tu vi®n kopan r¤t x¤u, có l¨ h÷ ðang b§n rµn sØa sang lÕi nó". Rõ ràng, ðó là sñ th§t. Chú bé cûng th߶ng bày tö ý ð¸nh mu¯n ðªn kopan mµt mình. 

Mµt ý tß·ng näy sinh, phäi chång chú bé này là mµt b¢ng chÑng tái sinh cüa m© ch¸? Ý tß·ng ðó ðã ngñ tr¸ và tr· nên r¯i b¶i trong ð¥u óc cüa ngawang samten nghî r¢ng mình không th¬ ngÕc nhiên và bö qua c½ hµi này và ch¸ quyªt ð¸nh tr¡c nghi®m chú bé. 

Cu¯i cùng, ch¸ ðßa chú bé v« thåm chùa Lawudo. "Ngay khi bß¾c vào phòng ån", ch¸ nh¾ lÕi "chú bé b¡t ð¥u mô tä nhà bªp, nhæng bång ghª, cái lò sß·i và ði«u ðáng chú ý là chú chÕy lên chánh ði®n và ði kinh thành m¤y vòng-gi¯ng nhß cø amala ðã t×ng làm, dù · ðây chú hay b¸ v¤p và té, b·i vì chú nhö quá". 

Ngawang samten cùng ki¬m tra v¾i Hòa thßþng Wangchuk, mµt LÕt ma ð¸a phß½ng l×ng danh trong vi®c quan sát các tr߶ng hþp nhß thª. Và Ngài ðã xác nh§n chú bé này ðúng là ng߶i tái sinh cüa cø Amala. 

Thích Nguyên TÕng d¸ch