L¶i Gi¾i Thi®u Cüa hoa Sen: do nhu c¥u cüa ðµc giä mu¯n biªt thêm và rõ v« Thßþng T÷a Thích Tu® SÛ, ng߶i v×a m¾i ðßþc Hòa Thßþng Quäng е và Hòa Thßþng Huy«ng quang ð« bÕt vào chÑc v¸ T±ng Thß Ký kiêm Phó Vi®n Trß·ng Vi®n Hóa ÐÕo GHPGVNTN, chúng tôi cho in lÕi bài viªt "Hai V¸ Thi«n Sß" cüa Giáo Sß PhÕm Công Thi®n và mµt bài viªt ng¡n khác dß¾i ðây gi¾i thi®u vài nét v« Thßþng T÷a Tu® SÛ cüa Nhà vån Viên Linh.

Tu® SÛ PhÕm Vån Thß½ng sinh ngày 15-2-1943 tÕi Paksé, Lào, nguyên quán Quäng Bình, trung Ph¥n, Vi®t Nam, qui y Ph§t t× thu· ð°ng nhi, t¯t ngh®p Vi®n cao ÐÆng Ph§t H÷c saigon nåm 1964 và Vi®n ÐÕi H÷c VÕn HÕnh phân khoa Ph§t h÷c nåm 1965. Ðßþc ð£c cách b± nhi®m Giáo sß thñc thø Vi®n ÐÕi H÷c VÕn HÕnh t× nåm 1970 nh¶ nhæng công trình nghiên cÑu và nhæng khäo lu§n triªt h÷c có giá tr¸ hªt sÑc cao, nhß ÐÕi Cß½ng V« Thi«n Quán, Triªt H÷c V« Tánh Không (An Tiêm Saigon, 1970). R¤t giöi chæ Hán, rành chæ Pháp, chæ Anh, chæ pali và chæ PhÕn. Ông cûng ð÷c hi¬u tiªng ÐÑc, nghiên cÑu kÛ v« heidegger và Hoelderlin. Cu¯n Thi«n Lu§n n±i tiªng cüa D.T suzuki bän Vi®t ngæ là do ông d¸ch.

Tu® SÛ là mµt h÷c giä uyên bác v« Ph§t Giáo Nguyên Thüy và ÐÕi Th×a, ð÷c và nghiên cÑu Tô Ðông pha t× nguyên tác, ð¬ lÕi mµt tác ph¦m chan hòa tính th½: Tô Ðông Pha, Nhæng Phß½ng Tr¶i Vi­n Mµng (Ca dao Saigon, 1973). Nhæng lúc ränh ông ch½i dß½ng c¥m. Ông làm nhi«u th½, viªt mµt s¯ chuy®n ng¡n ð£c s¡c, ph¥n l¾n ðång trên tÕp chí Kh·i Hành (1969-1972) và Th¶i T§p tÕi saigon (1973-1975), khi ðÑng tên trong Bµ Biên T§p tÕp chí này. Ông cûng là Chü bút TÕp Chí Tß Tß·ng cüa Vi®n ÐÕi H÷c VÕn HÕnh.

Vào ngày 1-4-1984, Thßþng T÷a Tu® SÛ b¸ nhà c¥m quy«n Hà Nµi b¡t giæ cùng giáo sß Trí Siêu Lê MÕnh Thát và 19 Tång ni, sî quan cû cüa QLVNCH, b¸ kªt án mßu võ trang l§t ð± chính quy«n và trong phiên tòa kéo dài nhi«u ngày cu¯i tháng 9 1980, ngày 30 ông b¸ kªt án tØ hình cùng giáo sß Lê MÕnh Thát.

Do sñ tranh ð¤u tích cñc cüa các c½ quan nhân quy«n qu¯c tª, Hà Nµi phäi giäm án xu¯ng còn chung thân kh± sai, ðem giam ông tÕi trÕi A-20 Phú Yên. Tháng 10.1994, cùng v¾i 200 tù nhân, ông tham gia bi¬u tình ðòi g£p phái ðoàn Liên Hi®p Qu¯c và thñc hi®n các quy«n khác, nên b¸ Cµng Sän ð¥y ra B¡c.

Nhæng l¶i tuyên b¯ cüa ng߶i tù lß½ng tâm Tu® SÛ, tÕi Tòa Án, cûng nhß khí phách kiên c߶ng lúc trong tù, là gß½ng sáng chói l÷i, và ni«m tñ hào cüa Ph§t giáo và cüa dân tµc: "L§p tr߶ng cüa chúng tôi là l§p tr߶ng cüa Ph§t giáo, là l§p tr߶ng cüa toàn kh¯i dân tµc". Nåm 1998, Hà nµi thä Thßþng T÷a, cùng v¾i mµt s¯ ng߶i khác. Trß¾c ðó, ông ðã tuy®t thñc trong tù. Trß¾c khi thä, h÷ mu¯n Tu® SÛ ký vào lá ð½n Xin khoan H°ng ð¬ gØi lên ông Chü T¸ch Nhà Nß¾c Tr¥n ÐÑc Lß½ng, Tu® SÛ trä l¶i: 'Không ai có quy«n xét xØ tôi, không ai có quy«n ân xá tôi". H÷ nói không viªt ð½n thì không thä. Tu® SÛ không viªt, và tuy®t thñc. H÷ phäi thä ông, sau 10 ngày tuy®t thñc. Hôm ðó là ngày 1.9.1998.

Sáng hôm sau, lúc 10 gi¶ 45, Thßþng T÷a Tu® SÛ ðßþc ðßa lên t¥u höa v« Nam. theo l¶i k¬ v¾i ông Võ Vån Ái, Thßþng T÷a ng°i su¯t 36 tiªng ð°ng h° trên t¥u thì không ch¸u ðñng thêm, vì r¤t yªu sau 10 ngày không ån · trong tù. Ông xu¯ng nha Trang, vào Ph§t h÷c vi®n Häi ÐÑc.

Thßþng T÷a Tu® SÛ tuy®t thñc mµt mình, không có t± chÑc, báo chí không biªt. Ông tuy®t thñc "ð¬ khÆng ð¸nh mình", nhß ông nói. Ít lâu sau Hà Nµi lÕi ra l®nh ông phäi v« ch¯n cû, là Chùa Già lam · gia иnh, chÑ không ðßþc phép · lÕi Chùa häi ÐÑc. Ông t× ch¯i, viªt mµt lá thß gØi cho nhà c¥m quy«n Hà Nµi, nói mµt là · Häi ÐÑc, hai là vào tù tr· lÕi. tin này có loan trên báo chí häi ngoÕi.

Trß¾c sau, tác giä Nhæng Phß½ng Tr¶i Vi­n Mµng ðã b¸ giæ trong nhà tù Cµng sän 14 nåm. Giæa tháng 4. 1999, Hòa thßþng Quäng е ð« cØ Thßþng T÷a làm T±ng Thß Ký Vi®n Hóa ÐÕo.

Viên linh (Kh·i Hành S¯ 31)

Xem thêm bài Hai V¸ Thi«n Sß" cüa Giáo Sß PhÕm Công Thi®n