M²i ng߶i sinh ra có c¤u trúc não bµ khác hÆn nhau nên trí thông minh ðã không ð°ng. Ng߶i sáng su¯t, kë ngu si. Ng߶i giöi v« kinh doanh, kë có khiªu v« âm nhÕc. Có nhæng th¥n ð°ng v×a m¾i sinh ra ðã biªt nói nhß christian Heineken. Ông có th¬ ð÷c lÕi nhi«u ðoÕn trong Thánh kinh lúc lên mµt, trä l¶i nhæng câu höi v« ð¸a dß lúc lên hai, nói ðßþc tiªng Pháp và tiªng latin lúc lên ba, và khi lên b¯n ðã theo h÷c các l¾p triªt.

"... john stuart mill có th¬ ð÷c chæ hy lÕp lúc m¾i ba tu±i; macanlay có th¬ viªt thª gi¾i sØ lúc m¾i m߶i sáu tu±i; william james sidis ð÷c và ráng ð÷c rành chæ m© ðë (Hoa KÏ) lúc m¾i lên hai, và ðã nói ðßþc tiªng Pháp, Nga, Anh, ÐÑc, chút ít Latin, hy lÕp khi lên tám... charles bennet xÑ manchester có th¬ nói ðßþc nhi«u thÑ tiªng lúc m¾i ba tu±i..." ( Trích ÐÑc Ph§t và Ph§t pháp cüa ÐÐ Narada)

Hi®n nay báo chí thª gi¾i nói nhi«u v« em Arthur, cha ng߶i Madagascar, m© ng߶i Pháp. Nåm chín tu±i, arthur ð§u b¢ng bepc (trung h÷c ð® nh¤t c¤p, c¤p 2 Vi®t nam), hai nåm sau ð§u tú tài. Nåm 12 tu±i em m¾i b¡t ð¥u ghi danh vào mµt khóa h÷c t§p th¬ ð¬ làm quen v¾i l« l¯i thi cØ, khi em chu¦n b¸ l¤y b¢ng cØ nhân toán. Hi®n nay em ðang chu¦n b¸ mµt b¢ng sau ðÕi h÷c v« toán thu¥n lý, ð°ng th¶i nghiên cÑu ð¸nh lý cu¯i cùng cüa Fermat. H¥u hªt th¶i gian h÷c cüa em là tñ h÷c có sñ hß¾ng dçn cüa cha m©.

Einstein ðã hoàn thành thuyªt Tß½ng ð¯i h©p lúc m¾i 25 tu±i. cho ðªn nay, không hÆn là m÷i ng߶i hi¬u rõ khi nghe thuyªt trình v« ð« tài ðó m£c dù sách v· ðã nói ðªn r¤t nhi«u.

Vô s¯ nhæng bµ óc kÏ di®u ðã ðóng góp làm cho n«n vån minh cüa nhân loÕi càng lúc càng tiªn bµ. Có nhæng ng߶i tên tu±i vang l×ng. Có nhæng ng߶i d¤u kín tên tu±i vì nhæng lý do khác.

Bên cÕnh các tài nång ð£c bi®t ðó cûng có nhæng ng߶i "ch§m hi¬u" ðªn kÏ lÕ. H÷ không th¬ tiªp thu bài toán cüa l¾p nåm ho£c l¾p sáu. Mµt cái hàng rào gi¾i hÕn vô hình nào ðó ðã ch§n ðÑng tâm trí, không cho phép h÷ tiªn sâu vào các v¥n ð« phÑc tÕp. H÷ ðành ch¤p nh§n các ngh« thü công ð¬ sinh s¯ng.

Các nhà giáo døc ð«u nhìn nh§n r¢ng yªu t¯ giáo døc chï có giá tr¸ mµt ph¥n nhö trong vi®c khai m· tâm trí con ng߶i. Sñ giáo døc chï bao g°m v¤n ð«:

- Truy«n ðÕt kiªn thÑc.

- T§p cho h÷c viên suy lu§n.

Tuy nhiên, hai v¤n ð« t× bên ngoài ðem ðªn ðó còn b¸ gi¾i hÕn b·i yªu t¯ chü quan cüa h÷c viên là:

- Khä nång tiªp nh§n kiªn thÑc nhi«u hay ít.

- Khä nång suy lu§n nhanh hay ch§m, sâu hay cÕn, ph¯i hþp các dæ ki®n rµng hay h©p.

M²i bµ não con ng߶i gi¯ng mµt máy tính ðã ðßþc chª tÕo sÇn. Tùy theo sñ chª tÕo ban ð¥u mà khä nång máy tính có th¬ xØ lý bao nhiêu lßþng thông tin (tính theo ð½n v¸ byte, kilobyte, megabyte...) V¤n ð« quá phÑc tÕp so v¾i khä nång ðßþc chª tÕo, máy tính không th¬ giäi quyªt, ho£c giäi quyªt r¤t ch§m v¾i sñ trþ giúp cüa chuyên viên.

T× khi sinh ra, tùy theo nghi®p ð¶i trß¾c, m²i ng߶i có mµt não bµ khác nhau và m²i não bµ "d߶ng nhß" có mµt khä nång ðßþc quy ð¸nh sÇn. V¾i khä nång gi¯ng h®t nhau nhßng g£p hoàn cänh giáo døc khác nhau, tài nång cüa h÷ s¨ khác nhau. Nhß v§y có hai loÕi quä tÕo thành tài nång cüa mµt ng߶i.

- Mµt, loÕi quä báo tÕo thành não bµ có mµt khä nång nh¤t ð¸nh ch×ng mñc nào ðó (chü quan).

- Hai, loÕi quä báo tÕo thành môi tr߶ng giáo døc hay d· nào ðó (khách quan).

Ph¯i hþp hai quä báo này, tài nång cüa mµt ng߶i ðßþc hình thành.

Có nhæng ng߶i ðßþc phß¾c thông minh nhßng không có phß¾c ðßþc h÷c nhi«u nên tài nång b¸ hÕn chª. Ngßþc lÕi, có ng߶i kém thông minh, l¨ ra kém tài, nhßng ðßþc · trong môi tr߶ng giáo døc t¯t, ðßþc cha m©, anh ch¸, th¥y cô chåm sóc dÕy d² kÛ lßÞng nên cûng ðÕt ðßþc mµt s¯ khä nång nh¤t ð¸nh.

M£c dù ngay t× khi còn trong bào thai, não bµ con ng߶i ðã hình thành xong các chi tiªt và nhß thª ðã quy ð¸nh xong mÑc ðµ thông minh cüa t×ng ng߶i, nhßng cûng gi¯ng nhß th¶i v§n, cái thông minh cüa mµt ng߶i cûng b¸ thång tr¥m tång giäm theo duyên nghi®p. Vào nhæng giai ðoÕn phß¾c lành bµc lµ, ng߶i ðó b²ng nhiên sáng su¯t kÏ lÕ, phán ðoán tiên li®u sâu s¡c t×ng v¤n ð«. Ъn khi phß¾c ðã hªt, cûng con ng߶i ðó, tñ nhiên tr· nên lú lçn m¶ m¸t, không th¬ nhìn xa trông rµng, không th¬ phán ðoán sñ vi®c s¨ xäy ðªn, và h÷ ði vào th¤t bÕi.

Khi ðß½ng th¶i, nhæng bÕo chúa nhß Napoléon, hitler tính ðâu ðßþc ð¤y, có sÑc cu¯n hút kÏ lÕ ð¯i v¾i m÷i ng߶i, chiªn công vang dµi hoàn c¥u. khi phß¾c ðã hªt, tr§n waterloo chôn vùi sñ nghi®p ðª qu¯c Napoléon, còn hitler thì tñ sát dß¾i h¥m trú ¦n.

Mµt s¯ doanh gia cûng r½i vào tr߶ng hþp tß½ng tñ. khi th¶i v§n hanh thông, h÷ phán ðoán trß¾c sñ di­n biªn cüa th¸ tr߶ng ð¬ ð¥u tß thích hþp và ðÕt ðßþc nhæng thành công l¾n. Ъn khi phß¾c ðã hªt, h÷ tiên li®u sai l¥m, ð¥u tß không ðúng ch² và b¸ phá sän.

Lu§t Nghi®p Báo xu¤t phát t× Bän Th¬ Tuy®t Яi nên nó chi ph¯i t§n trong tâm thÑc sâu kín cüa con ng߶i. khi quä báo lành xu¤t hi®n, nó thúc ð¦y tâm con ng߶i kh·i ra nhæng dñ tính chính xác, ðµc ðáo. V¾i nhæng dñ tính ðó, h÷ n² lñc hành ðµng và thành công. Ngßþc lÕi khi quä báo dæ xu¤t hi®n nó thúc ð¦y tâm con ng߶i mßu tính chuy®n tr§t ð߶ng r¥y ð¬ h÷ r½i vào th¤t bÕi.

Mµt doanh nhân quyªt ð¸nh mua mµt s¯ ð¤t tÕi khu vñc mà ông biªt r¢ng g¥n ð¤y mµt häi cäng l¾n s¨ ðßþc xây dñng. khi häi cäng thành hình, giá ð¤t s¨ tång lên g¤p 10 l¥n. Ði«u ông không ng¶ ðßþc là biªn ðµng chính tr¸ ðã xäy ra khiªn cho ð« án b¸ hüy bö. khu ð¤t ông mua vçn phäi ð¬ hoang và v¯n ông b¸ k©t vào ðó khá nhi«u.

Mµt chuyên viên sØa máy vô tuyªn vi­n thông thú nh§n r¢ng có mµt loÕi trñc giác nào ðó bên trong giúp ông nhanh chóng ðoán ðßþc ph¥n hß cüa máy giæa h® th¯ng máy ch¢ng ch¸t nhß ðám r×ng già. Vì nhanh chóng ðoán ðßþc pan nên ông giäi quyªt l© làng khiªn cho bÕn bè n¬ phøc. Riêng ông tñ xét mình và "nhìn th¤y" mµt loÕi tâm linh ð£c bi®t nào ðó ðã giúp ông trong công vi®c khó khån này.

Chính cái phß¾c trong quá khÑ xa xåm ðã tÕo ra nhæng cái sáng su¯t kÏ di®u trong hi®n tÕi, và b·i suy nghî ðúng, h÷ hành ðµng ðúng.

Nhß v§y nhæng phß¾c nghi®p nhß b¯ thí, cúng d߶ng, ð¡p ð߶ng, b¡t c¥u, giúp ðÞ ng߶i hoÕn nÕn, bênh vñc kë thª cô, sån sóc ng߶i b®nh... ðã góp ph¥n tÕo ra trí sáng su¯t cho nhæng ð¶i sau. Nªu phß¾c nghi®p ðßþc b«n bï gây tÕo mãi, nhæng ð¶i sau chúng ta có ðßþc sñ thông minh th߶ng xuyên. Nªu phß¾c nghi®p ðßþc làm "có c½n", nghîa là khi thì håm h·, khi thì l߶i biªng, ð¶i sau chúng ta s¨ có ðßþc mµt trí thông minh "có c½n" khi thì khôn ngoan, khi thì kh¶ khÕo.

Có mµt s¯ ng߶i có h÷c trong nhà tr߶ng, trong sách v· r¤t giöi, nhßng bß¾c vào ð¶i h÷ nhß con nai vàng ng½ ngác, không l߶ng ðßþc sñ gian trá cüa con ng߶i và liên tiªp g£p th¤t bÕi. Nhân Quä ðßþc ðánh giá nhß sau.

Sñ thành công có ðßþc là do nghi®p giúp ðÞ kë khác. Chính vì thiªu sñ giúp ðÞ m÷i ng߶i mµt cách thñc tª nên h÷ không g£t hái ðßþc thành công. trong cuµc ð¶i chúng ta cûng th¤y nhan nhän nhi«u ng߶i r¤t siêng nång ð÷c sách, nghiên cÑu ðü thÑ v¤n ð«, nhßng d߶ng nhß r¤t hiªm khi h÷ b¡t tay làm vi®c thi®n mµt cách cø th¬. Thói quen nghi«n ngçm lý thuyªt cûng tÕo ra cho h÷ mµt khä nång suy lu§n các v¤n ð« tr×u tßþng · ð¶i này và ð¶i sau. Dî nhiên không phäi h÷ mang khä nång tri thÑc ðó qua ð¶i sau b·i mµt loÕi linh h°n th¥n thÑc. Chï là ý nghi®p ð¶i trß¾c tÕo ra nhân cách cho ð¶i sau mà thôi. Và · ð¶i sau h÷ có khiªu suy tß tr×u tßþng, nhßng lÕi cäm th¤y m¶ m¸t hoang mang khi phäi bß¾c ra làm ån buôn bán...

Có th¬ mµt ng߶i tÕo phß¾c h÷c giöi b¢ng cách siêng nång dÕy h÷c cho h÷c trò. Vì h÷ t§n tøy trong vi®c dÕy các môn toán, vån, ngoÕi ngæ... nên ð¶i sau h÷ ðßþc phß¾c v×a thông minh, v×a g£p ðßþc môi tr߶ng giáo døc t¯t. tuy nhiên, nªu chï ð½n thu¥n dÕy các kiªn thÑc khoa h÷c (khoa h÷c tñ nhiên, và khoa h÷c xã hµi) mà không có kèm theo vi®c làm t× thi®n, h÷ s¨ chï ðßþc thông minh mà ít thành công · cuµc ð¶i thñc tª. Ðó là hình änh các nhà giáo, các nhà nghiên cÑu chï giöi v« lý thuyªt nhßng vçn nghèo kh± trong ð¶i s¯ng. Nªu các nhà giáo trong khi truy«n ðÕt kiªn thÑc, có dÕy cho h÷c trò ðÕo ðÑc làm ng߶i, ho£c có làm thêm các vi®c t× thi®n, thì chính cái phß¾c l¾n lao cüa vi®c truy«n ðÕt ðÕo ðÑc ho£c vi®c làm t× thi®n s¨ tÕo nên sñ thành công cho ng߶i ðó v« sau. (— ph¥n sau chúng ta s¨ tr· lÕi bàn v« cái phß¾c cüa vi®c truy«n bá ðÕo ðÑc).

Trong kinh B±n sanh ÐÑc Ph§t có k¬ v« nhân duyên cüa trß·ng lão culla Panthaka. Nhæng ð¶i v« trß¾c, trß·ng lão là mµt ng߶i h÷c nhi«u hi¬u rµng. Tñ th¸ vì tài trí cüa mình, trß·ng lão ðã c߶i khinh bï mµt huynh ð® thiªu trí, khiªn v¸ ðó m¡c cÞ không th¬ tiªp tøc h÷c t§p kinh ði¬n. do nghi®p nhân nhß thª nên vào ð¶i hi®n tÕi (th¶i ÐÑc Ph§t ) trß·ng lão phäi ch¸u qua mµt th¶i gian ð¥n ðµn, không th¬ h÷c thuµc mµt bài k® ng¡n. Trß·ng lão ðau kh± vô cùng vì sñ ki®n này. Ъn khi nghi®p ðã hªt, ÐÑc Ph§t dùng phß½ng ti®n khai ngµ khiªn cho trß·ng lão chÑng ðßþc quä v¸ a la Hán, sñ thông minh uyên bác tr±i d§y mãnh li®t, trß·ng lão kh·i bi®n tài thuyªt pháp nhß mây nhß mßa khiªn cho ðÕi chúng kinh ngÕc thán phøc vô cùng.

Nhß v§y, thái ðµ khinh th¸ ng߶i d· cûng khiªn cho chúng ta chu¯c l¤y quä báo kém tái nång. Nhßng con ng߶i bao gi¶ cûng thª, luôn luôn thán phøc trß¾c b§c kÏ tài và coi th߶ng kë kém cöi. Sñ kính tr÷ng b§c kÏ tài tÕo mµt quä báo t¯t lành v« sau, trong khi sñ khinh th߶ng ng߶i d· tÕo mµt quä báo b¤t lþi. V¤n ð« r¡c r¯i n¢m tÕi ch² làm sao chúng ta vçn giæ ðßþc sñ kính tr÷ng ng߶i có tài mà vçn giæ ðßþc sñ thß½ng mªn kë kém cöi. Nhß thª m¾i tránh ðßþc quä báo x¤u v« sau.

H½n næa, nªu chÆng may chúng ta lÕi là ng߶i thông minh ðînh ngµ, nhìn quanh có r¤t nhi«u ng߶i d· kém h½n ta. Nªu ta xem th߶ng m÷i ng߶i, quä báo hèn hÕ ch¡c ch¡n s¨ xäy ðªn. Sñ khiêm hÕ luôn luôn phäi ðßþc giæ gìn kÛ lßÞng nhß giæ gìn xß½ng th¸t cüa mình.

Mµt s¯ nhà thôi miên ðã làm thí nghi®m nhß sau:

Mµt vài ng߶i không biªt v¨, ðßþc các nhà thôi miên ám th¸ r¢ng h÷ chính là nhæng danh h÷a siêu tuy®t nhß Picasso, Constable, Vangogh... trong trÕng thái ðßþc thôi miên, nhæng ng߶i kia v¯n không rành v« hµi h÷a, b²ng v¨ nên nhæng bÑc tranh tuy®t di®u. H÷ ðã ð°ng hóa v¾i các danh h÷a và ðÕt ðßþc tài nång không thua kém bao nhiêu.

Mµt s¯ nhà ngoÕi cäm có th¬ ði trên lØa, c¤t mình l½ lØng giæa hß không, mµt s¯ nhà tiên tri biªt trß¾c t× r¤t lâu các vi®c xäy ra trên thª gi¾i...

Qua các hi®n tßþng ðó, các nhà khoa h÷c cho r¢ng khä nång con ng߶i vô cùng l¾n lao nhßng chßa ðßþc khai thác. Nhæng vùng não chÑa các khä nång tuy®t v¶i vçn còn yên nghï chßa ch¸u hoÕt ðµng. Nªu ðánh thÑc ðßþc các vùng não còn yên nghï thì khä nång con ng߶i s¨ vßþt bñc không ng¶.

Riêng các nhà ðÕo h÷c Ðông Phß½ng chÆng lÕ gì v¤n ð« ðó và cách giäi quyªt r¤t rõ ràng. M÷i khä nång phi th߶ng cüa con ng߶i ðßþc d¤u âm th¥m trong vô thÑc (xem Nåm ¤m là gì). Chï có ng߶i nh§p ðßþc thi«n ð¸nh m¾i có th¬ sØ døng các khä nång d߶ng nhß vô hÕn cüa tâm vô thÑc này... Nhß ðã nói · ph¥n trß¾c, không gian tâm linh có tác døng l® thuµc vào ý mu¯n chü quan cüa con ng߶i. Có khi nó phá vÞ các quy lu§t v§t lý thông th߶ng ð¬ tÕo nên nhæng kÏ tích. Nhà ngoÕi cäm có th¬ nhìn xuyên qua vách t߶ng, ð÷c ðßþc ý nghî ng߶i khác, chæa b®nh b¢ng tâm lñc, tàng hình... T¤t cä ði«u ðó là do nång lñc tâm linh và nång lñc tâm linh lÕi do vô thÑc ði«u khi¬n. ai "n¡m" ðßþc vô thÑc, ng߶i ðó là siêu nhân. con ð߶ng ðßa ðªn sØ døng ðßþc vô thÑc là thi«n ð¸nh.

Trong khía cÕnh nói v« nghi®p quä cüa tài nång, chúng ta cûng nhìn th¤y m²i ng߶i d߶ng nhß có nång khiªu b¦m sinh khác nhau. Ng߶i giöi v« khoa h÷c tñ nhiên nhß toán, lý, sinh... trong khi ng߶i khác chï thích thú v¾i ngôn ngæ, l¸ch sØ, lu§t pháp... Ng߶i h÷c võ thu§t mµt cách khéo léo giöi gi¡n, trong khi kë khác t§p cho xong mµt bài quy«n ch§m chÕp v¤t vä. Chính nhæng nghi®p nhân sai bi®t t× ð¶i trß¾c ðã tÕo nên các nång khiªu sai bi®t cho ð¶i này.

Ng߶i say mê âm nhÕc tÑc là ðã tÕo cho mình mµt nång khiªu âm nhÕc · kiªp sau. xin l§p lÕi không phäi mµt loÕi thÑc nào ðó ðã mang cái say mê qua kiªp s¯ng m¾i, chï là ý nghi®p tÕo thành nhân cách cho ð¶i sau mà thôi. tuy nhiên nªu ngoài cái say mê, h÷ còn truy«n dÕy âm nhÕc cho ng߶i khác, ð¶i sau nång khiªu âm nhÕc ðßþc tång lên bµi ph¥n.

Mµt võ tß¾ng t×ng tÕo nên chiªn công hi¬n hách r°i sau cáo quan ¦n tu. trong quá trình tu hành, ông luôn luôn mu¯n quên ði khä nång võ thu§t phi th߶ng cüa mình. Kiªp sau, thu· còn trë, ông có mµt ðam mê võ thu§t ðªn kÏ lÕ, rèn luy®n không m®t möi, m£c dù tính tình hi«n lành nhß mµt nhà sß. Nhßng do tâm nguy®n ð¶i trß¾c không mu¯n nh¡c ðªn chuy®n kiªm cung nên khiªn cho ông dù có ðam mê vçn không có ði«u ki®n ðßþc ðào luy®n ð¬ thành tài. R°i d¥n d¥n sñ ðam mê biªn m¤t ðúng nhß ý nguy®n cüa kiªp trß¾c.

Mµt bác sî, nªu thiªu lòng v¸ tha t§n tøy, chï tìm cách làm giàu, ð¶i sau nghi®p y vçn còn ðeo ðu±i nhßng · mÑc ðµ th¤p h½n : y tá. Ngßþc lÕi mµt y tá bình th߶ng nhßng tâm h°n quäng ðÕi, t§n tình chåm sóc cho b®nh nhân, kiªp sau ngành ngh« ðßþc phát tri¬n ð¬ tr· thành bác sî giöi.

Vô s¯ nghi®p nhân phÑc tÕp linh ðµng ð¬ tÕo thành tài nång cüa m²i ng߶i. Nhßng t¤t cä ð«u ðßþc phát tri¬n nªu có tâm h°n v¸ tha hß¾ng dçn.

12- SÑc khöe

Trong không gian v§t lý có nhi«u yªu t¯ änh hß·ng ðªn sÑc khöe cüa con ng߶i. Chúng ta có th¬ k¬ ra nhß sau:

* Ngu°n g¯c cüa gène. Mµt s¯ ng߶i ðßþc th×a hß·ng các gène cüa t± tiên nên có ðßþc sÑc khöe t¯t, khä nång ð« kháng cüa c½ th¬ cao, sñ lão hóa ðªn r¤t ch§m. Các yªu t¯ làm ng߶i khác gây b®nh vçn không änh hß·ng ðªn ðßþc loài ng߶i có gène tr¶i cho này. vi trùng v×a xâm nh§p li«n b¸ tiêu di®t; có lÞ ån nhi«u mÞ (Cholestérol) cûng ðßþc c½ th¬ chuy¬n hóa và ð¯t b¾t; các adn luôn ði«u hòa không cho tª bào phát sinh b×a bãi tÕo thành u bß¾u; não bµ r¤t t¯t, d­ ngü, ho£c thÑc nhi«u vçn không m®t...

Ngßþc lÕi v¾i loÕi ng߶i có phß¾c này là nhæng ng߶i ðã mang sÇn m¥m b®nh t× khi còn trong trÑng. H÷ ðã có sÇn các gène gây b®nh ti«m ¦n ch¶ ðúng th¶i gian là phát b®nh. Ðây là nhæng b®nh di truy«n, khó có th¬ chæa lành b¢ng phß½ng pháp thông th߶ng. do v¤n ð« gène chßa ðßþc giäi mã hoàn toàn nên các nhà khoa h÷c vçn chßa hoàn toàn biªt ðßþc là b®nh nào có th§t do di truy«n, b®nh nào không.

* do ån u¯ng. M²i món ån ð«u có dßþc tính cüa nó. Có món ån chæa b®nh này, nhßng làm sinh b®nh kia. Các vitamin và ch¤t vi lßþng trong thÑc ån c¥n thiªt cho c½ th¬, ð°ng th¶i các ðµc t¯ tích tø cûng phá hÕi c½ th¬ không ít.. Món ån ðßþc con ng߶i sØ døng sau mµt quá trình "ån thØ" th¤y không có hÕi gì. tuy nhiên v« sau, v¾i sñ ki¬m nghi®m cüa khoa h÷c, nhi«u món ðßþc xem là có hÕi nhß b¡p cäi làm thäi Iod, th¸t mÞ ðµng v§t làm tång nguy c½ b®nh tim mÕch, vitamin c sau bæa ån làm m¤t ch¤t ð°ng...

Giáo sß ohsawa ng߶i Nh§t, có ph± biªn phép ån u¯ng theo nguyên lý âm dß½ng. Nhßng v« sau, mµt s¯ ði«u ðßþc công nh§n là ðúng và mµt s¯ b¸ xem là sai.

Có nhæng ng߶i vô tình ån nh¥m các món không thích hþp v¾i th¬ tÕng và b®nh phát sinh; ngßþc lÕi, có ng߶i b²ng hªt b®nh không rõ nguyên do, chï vì vài ngày trß¾c vô tình ån mµt món có dßþc tính chæa ðúng cån b®nh.

Các nhà khoa h÷c có khuynh hß¾ng tìm hi¬u v« thÑc ån, ph± biªn cho toàn nhân loÕi ð¬ m²i ng߶i tñ ch÷n thÑc ån thích hþp cho chính mình trong vi®c phòng và chæa b®nh. Nhà sinh h÷c Liên Xô xuren avacovich arakelian tin r¢ng con ng߶i có th¬ th÷ ðªn 300 tu±i nªu biªt ån kiêng ðúng phß½ng pháp. Th¶i gian ån kiêng, ng߶i ta chï dùng nß¾c và các loÕi rau. Có th¬ ån kiêng m²i tháng 3 ngày liên tiªp, ho£c m²i nåm có mµt tháng.

* Yªu t¯ làm vi®c và nghï ng½i. Mµt ng߶i không có v§n ðµng s¨ làm c½ th¬ suy yªu. Nhßng mµt ng߶i không biªt nghï ng½i ðúng lúc cûng làm t±n hÕi c½ th¬. Sñ v§n ðµng và nghï ng½i phäi ðßþc thñc hi®n mµt cách hþp lý theo th¬ tÕng và tu±i tác. Ng߶i trë, khöe có th¬ làm nhi«u, làm n£ng và nghï ít. Nhßng ng߶i già, yªu chï ðßþc làm vi®c tßþng trßng và nghï ng½i nhi«u. Các bác sî cho r¢ng mµt gi¶ nghï trßa có lþi cho sÑc khöe và ngån ng×a b®nh tim mÕch.

Nhæng sñ cång thÆng (Stress) trong ð¶i s¯ng cûng là nguyên nhân gây b®nh ðáng k¬. khi h® th¥n kinh trung ß½ng b¸ suy yªu b·i stress, nó s¨ không còn làm ðúng chÑc nång ði«u hòa c½ th¬, và r¤t nhi«u b®nh phát sinh sau ðó. Vì thª, các nhà khoa h÷c ðã ca ngþi thi«n ð¸nh nhß là mµt phß½ng pháp tuy®t di®u ð¬ chæa tr¸ b®nh stress cüa thª kÖ hôm nay khi mà cuµc s¯ng con ng߶i có t¯c ðµ chóng m£t. hai mß½i b¯n gi¶ trong mµt ngày không còn ðü cho con ng߶i sØ døng næa. H÷ ch¡t mót t×ng phút ð¬ s¯ng th§t cång thÆng.

Yªu t¯ tinh th¥n ðßþc xác nh§n là mµt yªu t¯ quan tr÷ng änh hß·ng ðªn sÑc khöe con ng߶i. V¾i ng߶i có nµi tâm thanh thän, thân th¬ s¨ khöe kho¡n h½n, và nhæng b®nh thuµc v« thân cûng giäm mÑc ðµ tác hÕi h½n. Ngßþc lÕi, mµt tâm lý b¤t ±n nhß bu°n bã, nóng näy, ganh ghét, tham lam... làm tång nhanh mµt s¯ b®nh cüa c½ th¬.

* vi khu¦n. T× lúc pasteur ðem vi trùng ra ánh sáng, n«n y h÷c thª gi¾i bß¾c ðßþc mµt bß¾c dài. Sñ xâm nh§p cüa vi khu¦n ðã làm c½ th¬ sinh b®nh. Mµt s¯ b®nh d¸ch lan rµng nhanh chóng do sñ lây nhi­m cüa vi khu¦n. Hi®n nay virus hiv gây b®nh aids làm kinh hoàng con ng߶i h½n cä.

* иa lý. Các nhà khoa h÷c ðang cüng c¯ v« lý thuyªt ð¸a lý v¾i b®nh t§t. Vào cu¯i thª kÖ VI, giáo chü grigori tursky k¬ lÕi v« nÕn d¸ch · thành ph¯ narbon và ðßa ra nh§n xét. Nhæng con ng߶i tr¯n ra khöi vùng hoành hành cüa nÕn d¸ch, ðþi khi nÕn d¸ch ðã qua m¾i tr· v«, li«n phát b®nh mà chªt.

Vào nåm 2026, tÕi marseille lan tràn d¸ch hÕch. Mµt s¯ ng߶i may m¡n tr¯n ðßþc sñ ki¬m soát cüa chính quy«n ð¬ thoát ra khöi vùng b®nh và ðßþc s¯ng sót. sau khi c½n d¸ch ðã yên, h÷ tr· v« và phát b®nh chªt.

Nåm 1896, tÕi Bombay, d¸ch hÕch cß¾p ði 400 ngàn mÕng ng߶i. Các bác sî anh tìm th¤y vi trùng d¸ch hÕch · nhæng ng߶i tr¯n t× bombay ðªn Calcutta. Nhßng tÕi ðây su¯t hai nåm, chÆng có ai lây b®nh cä.

Vào ð¥u thª kÖ 20, nhà vi trùng h÷c nga vladimir khavkin bào chª dßþc thu¯c chüng ng×a d¸ch hÕch, cÑu s¯ng hàng ngàn ng߶i Bombay. Cûng vçn thÑ thu¯c này lÕi hoàn toàn vô hi®u ð¯i v¾i vùng Mãn Châu và 100 ngàn ng߶i chªt vì d¸ch hÕch vào nåm 1910-1911.

Nåm 1982, các nhà y h÷c scandinavie phát hi®n th¤y trong fromage mua t× Pháp v«, có vi trùng kiªt lÜ ðã làm nhi«u ng߶i dân scandinavie phäi c¤p cÑu. Nhßng ng߶i dân Pháp ån thÑ fromage ðó và tïnh b½.

Ngày 25/5/1987, báo times ðång mµt tin gi§t gân: Cô susanna palerian là ki«u dân philippins hành ngh« y tá · Nh§t, ðã b¸ ðu±i v« nß¾c vì phát hi®n th¤y có virus sida trong máu cô ta. Nhßng khi v« ðªn quê nhà và khám lÕi thì các chuyên gia y h÷c nhi«u nß¾c tiên tiªn lÕi ðßa kªt lu§n là cô susanna b¸ oan! Ðß½ng sñ thßa tòa và ðòi b°i th߶ng 1 tri®u ðôla.

T× nhi«u sñ ki®n tß½ng tñ nhß thª, các nhà khoa h÷c ðßa ra giä thuyªt là sñ c¤u tÕo v« tính ch¤t cüa t×ng vùng có änh hß·ng ðªn sÑc khöe cüa con ng߶i, trong ðó tr߶ng ði®n t× cüa quä ð¤t ðßþc nói ðªn nhi«u nh¤t.

* Yªu t¯ môi tr߶ng. Ô nhi­m môi tr߶ng là mµt yªu t¯ änh hß·ng ðªn sÑc khöe con ng߶i r¤t nhi«u. Khí thäi ðµc hÕi vào khí quy¬n; rác; sông ngòi nhi­m b¦n; bÑc xÕ cüa sóng ði®n t×, âm thanh °n ào... làm cho nguy c½ m¡c b®nh cüa con ng߶i tång cao h½n.

Ngoài vô s¯ nhæng yªu t¯ v§t lý tác ðµng vào sÑc khöe con ng߶i còn có các yªu t¯ cüa không gian tâm linh cûng änh hß·ng không kém.

Nhân ði®n t× bàn tay ng߶i m© khi sån sóc v² v« làm cho ðÑa trë phát tri¬n c½ th¬ t¯t h½n.

Tình thß½ng chân thành cüa nhæng ng߶i cùng s¯ng g¥n nhau cûng làm cho c½ th¬ h÷ khöe h½n mà h÷ không h« hay biªt.

Phß½ng pháp xoa bóp phän xÕ th¥n kinh ðßþc gi¾i y h÷c ðánh giá cao trong vi®c phòng và chæa mµt s¯ b®nh. Nhßng th§t ra hªt 30% là do tâm lñc cüa ng߶i xoa v¾i ý mu¯n cho b®nh nhân khöi b®nh. Nªu có tâm lñc mÕnh thì chính nång lñc tâm linh ðã góp ph¥n làm lành b®nh h½n phân nØa.

Khi con ng߶i chåm sóc cây c¯i, cái tß½ng tác tâm linh giæa cây và ng߶i làm cho cä hai ð«u khöe mÕnh h½n. Ðó là lý do tÕi sao nhæng cây m÷c g¥n nhà th߶ng t¯t h½n cây m÷c xa nhà. V§y chúng ta hãy nâng niu trân tr÷ng t×ng c÷ng cây chiªc lá. Hãy dành mµt ít thì gi¶ ð¬ chåm sóc v߶n tßþc hoa ki¬ng. SÑc khöe chúng ta nh¶ ðó s¨ t¯t h½n.

V¾i thñc v§t còn nhß v§y hu¯ng h° là v¾i thú v§t và con ng߶i. Nªu chúng ta ðßþc s¯ng trong môi tr߶ng mà ng߶i và chim thú ð«u qu¤n quýt thß½ng yêu nhau, ng߶i v¾i ng߶i cûng thß½ng nhau chân thành, không có h§n thù ganh ghét, thì tác ðµng cüa không gian tâm linh h² tß½ng cûng làm cho m÷i ng߶i khöe mÕnh. Ðây không phäi là v¤n ð« tâm lý ! Không phäi vì tâm chúng ta th¤y d­ ch¸u khi thß½ng yêu và ðßþc thß½ng yêu, r°i sñ d­ ch¸u thoäi mái ðó làm chúng ta mÕnh khöe. Không phäi v§y! Chính nång lñc vô hình phát ra t× sñ thß½ng yêu ðã làm nên phép lÕ, làm tång sÑc ð« kháng cüa c½ th¬ h½n.

Mµt s¯ th¯ng kê m¾i ðây cho th¤y r¢ng ng߶i ðµc thân mau chªt h½n ng߶i có gia ðình. ban ð¥u các nhà y h÷c ðánh giá là do v¤n ð« sinh hoÕt tính døc. Nhßng ngay cä nhæng ng߶i ðµc thân có quan h® tình døc ngoài hôn nhân (mua bán) cûng vçn chªt s¾m. Ng߶i ta lÕi cho r¢ng khi có gia ðình ±n ð¸nh, con ng߶i ðßþc chåm sóc t¯t h½n nên sÑc khöe cäi thi®n h½n. Th§t ra ðó chï là lý do phø, lý do chính là chính tình thß½ng yêu chân th§t cüa vþ ch°ng ðã tÕo ra nång lñc tâm linh làm cho h÷ khöe h½n.

Nhß v§y chìa khóa v¤n ð« n¢m · ch² là mµt môi tr߶ng có tình thß½ng! Nªu chúng ta s¯ng ðµc thân, nhß các tu sî chÆng hÕn, hãy ch÷n mµt tu vi®n nào trong ðó m÷i ng߶i biªt thß½ng mªn lçn nhau th¡m thiªt, và nh¶ v§y, sÑc khöe m÷i ng߶i s¨ t¯t h½n.

Tr߶ng hþp phäi s¯ng cô ðµc ð¬ tînh tu, hãy bö mµt ít thì gi¶ ð¬ chåm sóc v߶n cây, vài ch§u ki¬ng. Tình thß½ng ð¯i v¾i cây cö cûng làm sÑc khöe chúng ta khá h½n.

Уt v¤n ð« ngßþc lÕi, nªu sñ chåm sóc cây c¯i làm sÑc khöe tång tiªn thì ngßþc lÕi ch¡n ch¡n sñ tàn phá cây c¯i làm cho sÑc khöe cüa con ng߶i b¸ giäm sút. Nhæng ng߶i th߶ng xuyên ch£t phá cây c¯i th߶ng g£p ði«u kém may m¡n và hay nhu¯m các b®nh lÕ. khi cây b¸ xâm phÕm, phän Ñng tâm linh yªu ¾t cüa cây cûng ðánh vào thü phÕm. M²i l¥n mµt ít, lâu d¥n ng߶i ð¯n cây s¨ b¸ b®nh n£ng n«.

Có mµt s¯ cây lâu nåm, s¯ tu±i ðªn vài tråm nåm, vài ngàn nåm, nång lñc tâm linh cüa cây r¤t mÕnh. Nó có th¬ phát ra phän Ñng tâm linh làm hµc máu l§p tÑc ng߶i mu¯n ðªn cßa ð¯n. Các cø chÑng kiªn hi®n tßþng d¸ th߶ng này ðã kªt lu§n r¢ng cây có th¥n linh trú ngø ho£c yêu tinh qüy quái gì ðó. Th§t ra chï tÕi vì cây càng lâu nåm nên phát ra nång lñc tâm linh càng mÕnh mà thôi.

Hi¬u ðßþc ði«u này, chúng ta hãy chung sÑc bäo v® r×ng cây, bäo v® sñ s¯ng màu xanh cho trái ð¤t thân thß½ng này ð¬ m÷i ng߶i ð«u ðßþc khöe mÕnh.

Tuy nhiên, ¦n d¤u kín ðáo t× trong Bän Th¬, lu§t Nghi®p Báo ðã chi ph¯i tình trÕng sÑc khöe cüa con ng߶i mµt cách ch£t ch¨.

Nªu mµt ng߶i th߶ng hay dùng sÑc lñc ð¬ giúp ðÞ m÷i ng߶i, ho£c th߶ng xuyên chåm sóc sÑc khöe cüa nhi«u ng߶i. Thi®n nghi®p nhß thª ðã tr· nên thu¥n thøc, tr· thành bän ch¤t g¥n nhß c¯ ð¸nh, nó khiªn cho ð¶i sau ng߶i này có ðßþc các gène di truy«n vô cùng ð£c bi®t tñ ði«u chïnh c½ th¬ mµt cách hoàn häo, tñ bäo v® c½ th¬ khöi m÷i sñ xâm nh§p tai hÕi t× bên ngoài. Nhæng ng߶i này s¨ s¯ng mµt ð¶i khöe mÕnh và s¨ chªt mµt cách êm ái không ðau ð¾n.

KÛ sß Eiffel, ng߶i ðã dñng tháp eiffel tÕi paris n±i tiªng kh¡p thª gi¾i, su¯t ð¶i chï t§n tøy b¡t c¥u qua sông. Vào ngày sinh nh§t 90 tu±i, sau khi dñ ti®c v¾i con cháu, ông cäm th¤y h½i m®t và ði vào trong n¢m nghï, r°i ông ði vào gi¤c ngü nghìn thu mµt cách êm ä nh© nhàng.

Tùy theo nghi®p ð¶i trß¾c qui ð¸nh khiªn cho c½n b®nh cüa mµt ng߶i phäi dây dßa khó chæa hay nhanh chóng ch¤m dÑt. Có khi h÷ ði t× n½i này sang n½i kia tìm th¥y chæa mãi không khöi. Ъn lúc nghi®p ðã hªt, h÷ vô tình ån phäi thÑc ån có dßþc tính, và b®nh khöi mµt cách không ng¶. Ho£c ðªn khi phß¾c ðã ðü, h÷ m¾i g£p ðßþc th¥y thu¯c giöi chæa tr¸.

Khi nghi®p chßa hªt, ðôi khi h÷ cûng g£p th¥y thu¯c hay, nhßng nghi®p ðã khiªn cho tâm trí ng߶i th¥y b¸ che ám, không ch¦n b®nh mµt cách chính xác và không th¬ chæa lành.

Ngoài ra, m²i nghi®p s¨ tÕo ra mµt loÕi b®nh khác nhau.

V¾i ng߶i tÕo ra khói b¦n thäi vào ch² ðông ng߶i, quä báo nhi«u ð¶i sau h÷ th߶ng b¸ b®nh khó th·, viêm khí quän ho£c lao ph±i.

V¾i ng߶i l¤y c¡p ðèn n½i công cµng, quä báo nhi«u ð¶i sau là ðôi m¡t m¶ kém.

V¾i ng߶i phá hß ð߶ng sá c¥u c¯ng,quä báo là ðôi chân t§t nguy«n.

V¾i ng߶i làm ð± máu m÷i ng߶i, do sát sinh thú v§t hay chiªn ð¤u · chiªn tr߶ng, sau khi trä nhæng nghi®p chính, nghi®p phø còn lÕi là xanh xao thiªu máu th߶ng xuyên.

V¾i ng߶i khinh bï coi th߶ng b§c Thánh, quä báo tìm ðªn là b®nh phong cùi l· lói.

V¾i ng߶i hay cñ nñ, c¢n nh¢n, gây r¯i làm cho ng߶i khác lo l¡ng b¤t an, quä báo tr· lÕi là mµt s¯ b®nh v« nµi tiªt, th¥n kinh làm cho não bµ cång thÆng, khó ngü, xao xuyªn.

V¾i ng߶i nghe ho£c th¤y ng߶i hoÕn nÕn mà làm ng½, quä báo tr· lÕi là tai ðiªc, m¡t mù.

Vân vân....

Vô s¯ nghi®p cüa m÷i ng߶i tÕo thành vô s¯ b®nh trÕng phong phú ða dÕng, làm ðiên ð¥u các nhà khoa h÷c. Vì b®nh là do nghi®p nên khi m÷i ng߶i chßa d×ng tay tÕo nghi®p thì b®nh không bao gi¶ hªt. khoa h÷c có tiªn bµ thª nào chång næa, thª gian cûng xu¤t hi®n tiªp b®nh nan y m¾i ð¬ thØ thách trí tu® và ðÕo ðÑc cüa con ng߶i. B®nh aids hi®n nay là mµt ði¬n hình rõ r®t.

13- иa V¸

Con ng߶i s¯ng trong xã hµi tÑc là b¡t buµc s¯ng trong mµt c½ c¤u t± chÑc, ho£c giän ð½n ho£c phÑc tÕp. Vào th¶i xa xßa, t± chÑc cüa xã hµi khá ð½n giän. Ông quan cai tr¸ mµt vùng v×a là nhà làm ra lu§t l® (l§p pháp), v×a là thi hành lu§t l® ðó (hành pháp) và v×a bäo v® lu§t l® ðó (tß pháp). Ngoài vi®c chåm sóc ð¶i s¯ng cho ng߶i dân, ông còn là mµt quan tòa xØ ki®n. khi c¥n, ông phäi lên lßng ngña truy lùng gi£c cß¾p.

Ъn khi dân s¯ loài ng߶i tång lên d¥n d¥n, t± chÑc xã hµi phÑc tÕp h½n, nhà c¥m quy«n mu¯n tång c߶ng khä nång ki¬m soát cüa mình ð¯i v¾i cµng ð°ng nên phäi b± sung ðµi ngû quan lÕi. Lu§t pháp cûng vì thª mà phong phú chi li h½n.

— ðâu có xã hµi, · ðó có lu§t pháp. NgÕn ngæ la Mã ðã nói nhß v§y. Chúng ta có th¬ nói thêm, · ðâu có xã hµi · ðó có t± chÑc, có ng߶i cai tr¸ và kë b¸ tr¸.

Dù mµt xã hµi thu g÷n nhß mµt gia ðình, cûng vçn có ng߶i lãnh ðÕo là cha m© v¾i th¥n dân là con cái. Mµt t¯p thþ xây cûng phäi có ng߶i cai coi ngó chï huy công vi®c. Và riªt r°i trong mµt l¾p h÷c ng߶i ta cûng phäi t± chÑc trß·ng l¾p phó l¾p.

Ði«u ki®n ð¬ ðßþc g÷i là ng߶i chï huy khi ng߶i ¤y có ðßþc mµt s¯ ng߶i ch¸u vâng l¶i sai bäo, dù là sñ phøc tùng ðó do sñ tñ nguy®n hay do b¸ b¡t buµc. — ð¸a v¸ chï huy ðó, ng߶i này có quy«n ån trên ng°i trß¾c, buµc nhæng ng߶i dß¾i quy«n phäi ng°i nghe mình tuyên thuyªt hùng bi®n h¢ng gi¶, buµc kë dß¾i quy«n phäi làm theo ý cüa mình nªu không mu¯n b¸ tr×ng phÕt.

Cái quy«n ðßþc chï huy ðó ðã làm mê say tâm h°n cüa bao nhiêu ng߶i. H÷ khát khao quy«n lñc ðªn ðµ cu°ng nhi®t và sÇn sàng dùng m÷i thü ðoÕn ð¬ tranh giành lçn nhau, giªt hÕi lçn nhau không thß½ng tiªc. Có ng߶i nh¶ thü ðoÕn và may m¡n ðã ðÕt ðßþc ð¸a v¸ nhß m½ ß¾c. Có ng߶i kém may m¡n, tuy cûng dùng thü ðoÕn, nhßng th¤t bÕi và nhøc nhã ê ch«. LÕi có ng߶i b²ng dßng ðßþc m÷i ng߶i ð« bÕt ðßa lên ð¸a v¸ chï huy nhß tr߶ng hþp Lý Công U¦n ðßþc tri«u th¥n tôn lên làm vua m· ð¥u tri«u ðÕi Lý cüa Vi®t nam. (Tuy v« sau các nhà sØ h÷c cûng có cho r¢ng ðã có sñ chu¦n b¸ cüa Sß VÕn HÕnh). Ho£c có nhæng ng߶i do công lao khó nh÷c ðßþc thång thß·ng lên ð¸a v¸ chï huy...

Con ð߶ng ði ðªn quy«n lñc r¤t ða dÕng. Có ng߶i dùng thü ðoÕn ð¬ ðÕt ðªn. Có ng߶i nh¶ m÷i ng߶i tôn cØ. Có ng߶i nh¶ tài nång tháo vát. Có ng߶i nh¶ thân thích quen biªt. Có ng߶i may m¡n. Có ng߶i xÑng ðáng · ð¸a v¸ cao. Cûng có kë b¤t tài kém ðÑc nhßng do nhi«u lý do nào ðó, vçn ðßþc · ð¸a v¸ cao.

Dù v¾i b¤t cÑ lý do nào, kë ðÕt ðßþc quy«n lñc vçn là kë có tÕo phß¾c t× kiªp trß¾c. Chúng ta có th¬ ði¬m qua mµt s¯ nghi®p nhân có th¬ ðßa ðªn ð¸a v¸ cao · mai sau nhß:

Khi · ð¸a v¸ cao, h÷ luôn ðßþc m÷i ng߶i kính tr÷ng n¬ phøc. V¾i quä báo ðó, ¡t hÆn t× ð¶i trß¾c h÷ phäi là mµt ng߶i khiêm hÕ, biªt tôn tr÷ng các b§c trß·ng thßþng, kính tr÷ng các b§c thánh, không khinh rë nhæng ng߶i th¤p kém h½n mình. V¾i nghi®p nhân th߶ng kính tr÷ng nhæng ng߶i ðáng kính, h÷ ðÕt ðßþc ð¸a v¸ sang tr÷ng · nhæng kiªp v« sau. tuy nhiên, nªu chï thu¥n gieo nghi®p ph± kïnh (kính tr÷ng m÷i ng߶i) mà thiªu nghi®p b¯ thí cúng d߶ng, h÷ s¨ ðßþc ð¸a v¸ cao nhßng vçn nghèo kh±. Ðó là tr߶ng hþp cüa nhân v§t MÕc Ðînh Chi. T× nhæng ð¶i trß¾c ông biªt kính tr÷ng nhæng b§c hi«n tài thánh ðÑc nên vào ð¶i ðó (nhà Tr¥n), ông có tài xu¤t chúng, ð§u TrÕng Nguyên Vi®t nam và ðßþc vua nhà Nguyên phong luôn trÕng nguyên cüa hai nß¾c. Nhæng câu ð¯i ðáp phi th߶ng cüa ông vçn ðßþc n¬ phøc cüa nghìn nåm sau næa. tuy nhiên, ông r¤t nghèo và r¤t x¤u (tß½ng truy«n m© ông b¸ mµt con vßþn cßÞng hiªp r°i sinh ra ông). Có l¨ b·i vì ông ðã thiªu gây nhân b¯ thí cúng d߶ng, và hay dùng vån tài cüa mình châm biªm di®n mÕo cüa ng߶i khác.

— m£t khác, ng߶i · ð¸a v¸ cao luôn có nhi«u thuµc hÕ ð¬ sai khiªn. Kë dß¾i quy«n luôn n½m n¾p làm theo t×ng ý mu¯n nhö nh£t cüa chü nhân không dám trái phÕm. Hình änh ðó là do sñ th÷ ân quá nhi«u cüa nhæng ð¶i trß¾c. Nhß v§y, ð¬ có ðßþc nhi«u thuµc hÕ, kë này phäi là ng߶i ðã t×ng ban ân rµng rãi t× nhi«u ð¶i quá khÑ. Th§t v§y, sñ b¯ thí l¾n lao cûng ðem lÕi quä báo quy«n lñc. tuy nhiên chúng ta s¨ nh§n th¤y sñ khác bi®t cüa m²i loÕi.

Nªu là ng߶i ðßþc ð¸a v¸ b·i nghi®p nhân khiêm hÕ, h÷ vçn còn giæ ðßþc phong cách t× t¯n l­ ðµ tôn tr÷ng m÷i ng߶i, k¬ cä ng߶i dß¾i quy«n.

Còn ng߶i ðÕt ðßþc ð¸a v¸ b·i nghi®p nhân ban ân rµng rãi, ð¶i này h÷ r¤t giàu có và có vë thiªu khiêm t¯n, vì ð¶i trß¾c m²i khi ban ân cho ai h÷ ð«u cäm th¤y ðôi chút tñ hào. Chính tâm lý tñ hào tích góp lâu ngày biªn thành thái ðµ cao kÏ · kiªp sau khi h÷ ðã n¡m trong tay quy«n lñc.

Ðôi khi mµt ng߶i cûng ðÕt ðßþc ð¸a v¸ cao sang chï b·i vì ð¶i trß¾c ðã t×ng cung kính cúng d߶ng nhæng b§c chân tu ðÕo hÕnh. L¨ ra nghi®p nhân này s¨ ðßa h÷ ðªn v¸ trí mµt tu sî thßþng ph¦m · ð¶i sau, nhßng do tâm h÷ không hß¾ng v« mµt ð¶i s¯ng thoát tøc, chï thu¥n lo toan vi®c thª gian nên quä báo ðã ði lÕc sang hß¾ng khác: H÷ ðßþc quy«n chÑc l¾n trong xã hµi. — ð¸a v¸ này h÷ vçn là ng߶i có ðÑc ðµ, ðôi khi hao hao gi¯ng mµt ¦n sî, tuy có quy«n chÑc mà vçn thích có mµt am th¤t v¡ng vë ð¬ tînh tâm. Và không hÆn h÷ là mµt ng߶i có tài. Nhæng thành công ðem ðªn h¥u hªt do may m¡n và do ng߶i cµng sñ giúp ðÞ mà thôi.

Có mµt s¯ vì phäi tuân l®nh c¤p trên nên ðã s¯t s¡ng làm nhæng công ðÑc l¾n nhß ð¡p ð߶ng, b¡t c¥u, ð¡p ðê, dçn nß¾c, kh¦n hoang l§p ¤p ð¸nh cß cho dân t× xa ðªn, t± chÑc công ån vi®c làm cho ng߶i lao ðµng, xây dñng b®nh xá tr߶ng h÷c, kiªn thiªt nhà cØa cho dân nghèo... H÷ chÆng có chút tâm t× thi®n nào ð¯i v¾i m÷i ng߶i. H÷ chï ð½n thu¥n mu¯n làm th§t t¯t ð¬ l¤y lòng c¤p trên, ð¬ ðßþc khen thß·ng. V¾i nghi®p nhân nhß v§y, ð¶i sau h÷ cûng ðßþc ð¸a v¸ l¾n vì ðã làm lþi ích cho nhi«u ng߶i, nhßng tâm ð¸a h÷ r¤t h©p hòi ích kÖ. khi c¥n, h÷ sÇn sàng sØ døng thü ðoÕn ð¬ tranh ðoÕt quy«n lþi v¾i kë khác. H½n næa, do thiªu ðÕo ðÑc nên h÷ luôn luôn c§y quy«n Ö thª.

— th¶i ðÕi phong kiªn quân chü, ông vua ðßþc xem là con cüa tr¶i, do thßþng ðª an bài s¡p ð£t, cä giang san g¤m vóc thuµc quy«n s· hæu cüa vua. Sñ trung thành ð¯i v¾i vua ðßþc ð« cao g¥n nhß tuy®t ð¯i vì "vua bäo b¥y tôi phäi chªt, nªu b¥y tôi không ch¸u chªt là b¤t trung". Tr× tr߶ng hþp · anh Qu¯c có m¥m m¯ng dân chü r¤t s¾m nên nói r¢ng "Khi m£t tr¶i ðã l£n, nªu không ðßþc phép cüa chü nhà, Næ Hoàng cûng không ðßþc bß¾c vào". V¾i v¸ trí thßþng tôn quá ðµ nhß v§y, mµt ông vua ðßþc hß·ng sñ kính tr÷ng tµt cùng cüa m÷i ng߶i.

Bß¾c sang th¶i ðÕi dân chü, ng߶i lãnh ðÕo t¯i cao cüa ð¤t nß¾c do dân ð« cØ thông qua lá phiªu. Ý nghîa tinh th¥n có vë th¥n thoÕi ðã biªn m¤t, ng߶i T±ng Th¯ng không còn cái hào quang thiêng liêng nhß ông vua ngày xßa næa. H÷ vçn ðÕt ðßþc kính mªn b·i m÷i ng߶i, vì nªu không, ng߶i dân ðâu có bö phiªu ð« cØ, nhßng mÑc ðµ tr· nên v×a phäi ch×ng mñc. Không còn cái cänh kë b« tôi d§p ð¥u trß¾c b® r°ng c¥u kiªn tung hô vÕn tuª. Nªu c¥n phäi n¸nh, kë thuµc quy«n phäi khéo léo và kín ðáo h½n.

Cùng · vào ð¸a v¸ lãnh ðÕo ð¤t nß¾c nhß nhau, nhßng mµt t±ng th¯ng không còn ðßþc hß·ng sñ kính tr÷ng ch¤t ng¤t nhß mµt ông vua næa. Rõ ràng nghi®p nhân cüa h÷ ðã có ch² sai khác. sñ sai khác ðó do khoa h÷c, do quan ði¬m triªt h÷c ðã có nhi«u thay ð±i.

— th¶i ðÕi c± xßa, con ng߶i r¤t tin vào th¥n linh và thßþng ðª. Tín ngßÞng lúc b¤y gi¶ hß¾ng dçn con ng߶i phäi ð£t tr÷n lòng kính tin vào th¥n thánh và các tu sî ðÕi di®n cho th¥n thánh. song song v¾i ni«m kính tin mãnh li®t ðó, h÷ còn ðßþc hß¾ng dçn làm các ði«u thi®n mµt cách tri®t ð¬, xä thân, không tiªc mÕng s¯ng. Kë nào thñc hi®n ðßþc cä hai ði«u ðó, v×a có ni«m kính tin mãnh li®t, v×a làm vi®c thi®n tri®t ð¬, s¨ cäm quä báo làm vua · nhæng kiªp sau ð¬ hß·ng lÕi sñ kính tr÷ng quá mÑc cüa m÷i ng߶i.

Khi khoa h÷c tiªn bµ, màu s¡c th¥n thoÕi trong thª gi¾i quan b¸ xóa d¥n, quan ði¬m triªt h÷c b¸ thay ð±i t§n g¯c r­, nên ni«m tin cüa con ng߶i ð¯i v¾i th¥n thánh và ðÕi di®n cho th¥n thánh (giai c¤p tång læ) ðã giäm sút quá nhi«u. H÷ vçn thích làm ði«u thi®n vì lß½ng tâm cüa h÷ cäm nh§n cái hay cüa t× thi®n chÑ không phäi nhß ngày xßa làm vi®c thi®n v¾i sñ giám sát cüa th¥n linh. Vì v§y mÑc ðµ làm vi®c thi®n không còn mãnh li®t nhß trß¾c. con ng߶i cüa th¶i ðÕi khoa h÷c v§t lý hôm nay tr· nên d­ ng¶ vñc, ít kính phøc, có khuynh hß¾ng thñc døng cá nhân. Nhân nhß thª nên quä báo tr· lÕi mµt cách tß½ng xÑng. do làm vi®c thi®n r¤t nhi«u nên mµt kë s¨ ðßþc phß¾c làm lãnh tø, nhßng không còn ðßþc ng߶i dân nhìn vào v¾i vë thiêng liêng th¥n thánh nhß mµt hoàng ðª næa.

Ng߶i hi¬u rõ lu§t Nghi®p Báo thì không mong c¥u quy«n cao chÑc tr÷ng. Vì h÷ biªt r¢ng sñ mong c¥u ðó là d¤u hi®u cüa tham v÷ng cá nhân, là d¤u hi®u cüa sñ t±n ðÑc bên trong. H÷ chï bình thän kính tr÷ng m÷i ng߶i và sÇn sàng giúp ðÞ m÷i ng߶i v¾i khä nång sÇn có cüa mình.

Chúa Jésus cûng nói:

"Kë nào chen lên phía trß¾c s¨ phäi b¸ ð¦y lùi v« sau; kë nào lui v« phía sau s¨ ðßþc ðßa lên phía trß¾c".

14- Nhân Cách

T× "Nhân cách" bao quát môt phÕm vi rµng rãi g°m cä tâm lý, cá tính, thái ðµ cß xØ · ð¶i, khä nång ki«m chª tâm, phong thái bi¬u lµ ra ngoài n½i cØ chï...

Có nhæng nhân cách vî ðÕi nhß các b§c thánh muôn ð¶i ðßþc truy«n tøng nhß Socrate, Jésus, ÐÑc Ph§t, Lão TØ, Kh±ng TØ, san Francisco, martin de porres, Gandhi, Vinoba, trang TØ, Vß½ng Dß½ng Minh... R°i trong m²i tôn giáo có các b§c Thánh riêng bi®t ðßþc các tín ð° ngßÞng mµ mãi mãi nhß các v¸ thánh cüa Thiên Chúa Giáo, các v¸ a la Hán, Thi«n Sß cüa ðÕo Ph§t... trong l¸ch sØ cüa m²i qu¯c gia cûng có nhæng nhân cách xu¤t chúng v¾i lòng yêu nß¾c n°ng nàn, và chiªn công giæ gìn ð¤t nß¾c, xây dñng quê hß½ng. trong lînh vñc khoa h÷c cûng có nhæng nhà bác h÷c ðem cä cuµc ð¶i c¯ng hiªn cho n«n vån minh tiªn bµ cüa nhân loÕi v¾i lòng kiên trì không m®t möi nhß Pasteur, Newton, Einstein, marie Curie...

H÷ là nhæng ng߶i v×a có công lao l¾n ð¯i v¾i nhân loÕi, v×a có nhân cách cao cä khä kính.

Ngßþc lÕi v¾i nhæng nhân cách trác vi®t ðó, cûng có nhæng hÕng ng߶i t¥m th߶ng chï nghî ðªn lþi ích cá nhân, nham hi¬m, ác ðµc, l×a ðäo, nóng näy, c¯ ch¤p, h©p hòi... con s¯ này khá ðông ðªn n²i các trÕi giam ch§t cÑng, khiªn cho MÛ phäi ch¤p nh§n thiªt l§p nhà tù tß nhân. Nhà nß¾c mu¯n tß nhân giam giæ các phÕm nhân theo ðúng chính sách và nh§n ti«n thù lao cüa chính phü.

Lu§t pháp chï xØ lý khi ðã có d¤u hi®u phÕm tµi, chª tài ð¬ không cho kë ðó tái phÕm, nhßng khó thay ð±i ðßþc ác tâm ðã bám sâu vào ti«m thÑc cüa con ng߶i. Nhi«u kë v×a ðßþc phóng thích ðã gây án l§p tÑc. Có kë giä v¶ ngoan ngoãn ð¬ ðßþc giäm án, ðßþc trä tñ do s¾m h½n, nhßng v×a ra khöi nhà tù là tr· lÕi con ð߶ng tµi l²i.

Thª gian này d߶ng nhß ðã tr· thành ð¸a ngøc khi mà "Con ng߶i còn là sói ð¯i v¾i ng߶i". Sñ ð¤u tranh giành gi§t quy«n lþi xu¤t hi®n · kh¡p m÷i n½i. trong gia ðình, trong tr߶ng h÷c, trên ruµng ð°ng, trong xí nghi®p, ngoài xã hµi, giæa các qu¯c gia, giæa các công ty l¾n... Kh¡p n½i ð«u có xâu xé, thü ðoÕn, l×a l÷c, chØi m¡ng, chém giªt và cä · mÑc ðµ tàn kh¯c nhß chiªn tranh hüy di®t cä nhæng vùng rµng l¾n.

Trß¾c nhæng cänh ðau lòng nhß v§y, nhi«u ng߶i m½ ß¾c có mµt thª gian m¾i, trong ðó con ng߶i biªt yêu thß½ng lçn nhau, s¯ng vui vë v¾i nhau nhß bµ lÕc papua · ðäo new Guinée. quanh nåm h÷ v×a lo làm løng tìm thÑc ån, v×a vui ch½i múa hát v¾i nhau và th߶ng tiªn hành viªng nghîa ð¸a cüa nhæng ng߶i ðã khu¤t. H÷ s¯ng trong tñ do, chªt trong tình thß½ng nh¾ cüa cµng ð°ng bµ lÕc. H÷ s¯ng trong cänh núi r×ng âm u v¡ng l£ng, nhßng vçn ðoàn kªt thß½ng yêu, vui tß½i hÕnh phúc. Ðó là ði«u ðáng cho chúng ta phäi suy nghî.

Các nhà ðÕo ðÑc h÷c ðã kêu gào giæa thª gian ð¬ cho con ng߶i ðÕo ðÑc h½n, nhßng tiªng kêu cüa h÷ lÕc lõng nhß tiªng vang giæa sa mÕc. con ng߶i vçn trøy lÕc, ác ðµc nhß xßa.

Nhi«u tôn giáo ðã ra ð¶i ð¬ tÕo ra mµt s¡c thái th¥n bí thiêng liêng nh¢m ðem con ng߶i ðªn v¾i ðÕo ðÑc qua cØa ngõ ni«m tin th¥n bí. H÷ tin r¢ng các th¥n linh luôn luôn theo dõi m÷i hành ðµng cüa h÷, s¨ ban thß·ng khi h÷ làm lành và s¨ tr×ng phÕt khi h÷ làm ác. M²i tôn giáo có nhæng th¥n linh riêng, nhßng ð«u gi¯ng nhau · ch² thß·ng thi®n phÕt ác. tuy nhiên, v« sau này các tôn giáo m¾i xu¤t hi®n càng nhi«u v¾i nhæng møc tiêu quái lÕ. Th§m chí hi®n nay · „n е, có mµt tôn giáo ðã phá hªt t¤t cä m÷i giá tr¸ cû, ca ngþi sñ giäi thoát b¢ng con ð߶ng tñ do tình døc b×a bãi- chï tr× nhæng ng߶i m¡c b®nh AIDS. Tôn giáo m¤t d¥n giá tr¸ thánh thi®n vì không còn ðÑng væng · v¸ trí xây dñng ðÕo ðÑc cho xã hµi. Ðôi khi mµt s¯ tôn giáo tr· thành cái gai ch÷c tÑc các nhà xã hµi h÷c và khoa h÷c.

Nhß chúng ta ðã biªt, ý nghî là nhân mà hành ðµng là kªt quä. Có ý mu¯n làm m¾i có sñ thñc hi®n. Ðôi khi ý mu¯n xu¤t hi®n · kiªp này và vi®c làm xu¤t hi®n mãi · kiªp sau. LÕt ma govinda · kiªp trß¾c là mµt nhà vån ÐÑc, chªt khi còn trë và t×ng ¤p ü ý ð¸nh ði tìm chân lý v¾i ðÕo Ph§t. Kiªp này sinh sang Colombia, ông xu¤t gia theo ðÕo Ph§t r°i ði du h÷c · Tích Lan, sang tham h÷c · Tây TÕng, viªt nhi«u quy¬n sách n±i tiªng.

Nhß v§y, nhân cách là nguyên nhân, và hành ðµng là kªt quä. Mµt nhân cách t¯t thì trong tß½ng lai-kiªp này hay kiªp sau- ch¡c ch¡n s¨ tÕo ra nhæng hành ðµng t¯t. Ng߶i th߶ng nuôi n¤ng nhæng hoài bão cao thßþng, ch¡c ch¡n s¨ làm ðßþc nhæng hành vi cao cä. do ðó, trau d°i nhân cách là mµt vi®c làm vô cùng quan tr÷ng cho t¤t cä m÷i ng߶i. Không nhæng chúng ta chï biªt tñ trau d°i nhân cách cüa mình mà còn phäi giúp ðÞ m÷i ng߶i chung quanh xây dñng nhân cách cüa h÷.

Tuy nhiên, nhß ðã nói, nhân cách không phäi là nguyên nhân ban ð¥u, nó vçn còn là kªt quä cüa mµt nguyên nhân trß¾c ðó. N¡m ðßþc nguyên nhân phía trß¾c này, chúng ta s¨ có phß½ng pháp ð¬ cäi hóa nhân cách hi®u quä h½n.

Ví dø, sñ ngßÞng mµ phong thái tr¥m m£c cüa mµt b§c thánh s¨ gây cho chúng ta mµt phong thái tr¥m m£c tß½ng tñ · v¸ lai. Sñ ca ngþi tâm t× bi cüa mµt vî nhân cûng tÕo nên tâm t× bi tr· lÕi trong chính chúng ta.

Vì thª, nªu con ng߶i ðßþc ð÷c nhi«u v« các giai thoÕi ðÕo ðÑc tuy®t v¶i cüa các danh nhân, lòng h÷ kh·i lên mµt chút kính ngßÞng nào ðó, ¤y chính là ngu°n g¯c tÕo thành nhân cách t¯t ð©p cho h÷ v« sau.

Các tµi phÕm b¸ giam giæ lâu ngày trong trÕi d߶ng nhß không bao gi¶ ðßþc nghe k¬ chuy®n v« nhæng thánh nhân vî ðÕi. H÷ chï chÑng kiªn vô s¯ chuy®n tµi l²i, l×a ðäo, giªt hÕi lçn nhau, kë có sÑc mÕnh và mßu mô là kë chiªn th¡ng. Lòng nhân ái không bao gi¶ ðßþc nh¡c ðªn. Nhæng lúc trò chuy®n, tay nào cûng k¬ nhæng thành tích rùng rþn cüa mình ð¬ làm cho kë khác n¬ phøc. Ðßþc t¡m mình trong b¥u không khí ðó, chÆng trách ðßþc vì sao ít có ai khi mãn hÕn tù s¨ tr· thành mµt kë lß½ng thi®n. Lòng thán phøc ð¯i v¾i các tay anh ch¸ gan lì, ác ðµc và ích kÖ s¨ tÕo ra mµt nhân cách ghê t·m cho h÷. Và nhß v§y, trÕi tù s¨ không bao gi¶ là n½i làm cho con ng߶i ðßþc thu¥n lß½ng cäi hóa.

B¡t ð¥u b¢ng sñ kính phøc mµt nhân cách n½i kë khác, nhân cách ðó s¨ hi®n hæu n½i chúng ta. Có mµt ng߶i m¡c t§t nóng näy, anh cûng r¤t phi«n v¾i thói x¤u này. Nhßng m²i khi n±i nóng anh vçn không th¬ nào k«m chª ðßþc. Mµt l¥n anh vô tình ð÷c câu chuy®n v« thi«n sß BÕch †n (Hakuin) cüa Nh§t giæ ðßþc vë bình thän khi b¸ ng߶i ta vu kh¯ng ðã gây ra mµt bào thai cho cô gái trong làng. khi ðÑa bé ðßþc sinh ra, nó ðßþc giao cho ông. Ông bình thän ði xin sæa cho ðÑa bé m£c dù m÷i tiªng tåm vinh quang ðã m¤t sÕch. sau này, cô gái ân h§n thú th§t r¢ng cha ðÑa bé là mµt thanh niên bán cá ngoài chþ. cha m© cô ðªn xin l²i ông và xin ðÑa bé tr· lÕi. Ông cûng bình thän nhß chßa t×ng có vi®c gì xäy ra. Câu chuy®n làm anh xúc ðµng. anh tñ v¨ hình thi«n sß BÕch †n treo · trong phòng ð¬ chiêm ngßÞng. Vài nåm sau trong gi¾i bÕn bè, anh n±i tiªng là mµt ng߶i tr¥m tînh, không bao gi¶ n±i nóng khi ð¯i di®n ngh¸ch cänh.

Cái khó khån trong vi®c cäi hóa nhân cách con ng߶i là làm sao cho h÷ biªt xúc ðµng, kính ngßÞng trß¾c mµt nhân cách phi phàm nào ðó. H÷ c¥n có t¤m gß½ng thñc tª cüa nhæng ng߶i xung quanh; h÷ c¥n ðßþc ð÷c nhi«u v« cuµc ð¶i thánh thi®n cüa các vî nhân trong quá khÑ.

Trong t§p "Góp nh£t cát ðá" cûng k¬ câu chuy®n mµt tên ån trµm, sau khi ra tù ðã ðªn xin xu¤t gia v¾i mµt thi«n sß mà trß¾c ðó anh ðã ðªn l¤y c¡p, chï b·i vì khi b¸ ån c¡p nhß v§y, tâm h°n v¸ thi«n sß vçn ung dung và tràn ð¥y sñ tha thÑ. Su¯t th¶i gian trong tù, có l¨ lòng kính phøc cüa anh ðã chín mu°i l¾n mÕnh.

Ðôi khi chúng ta lên án sñ ki¬m duy®t vån hóa ph¦m · phß½ng Tây quá l½i löng. Nhæng câu chuy®n thiªu lành mÕnh ðã giáng nhæng ðòn n£ng n« vào n«n ðÕo ðÑc cüa nhân loÕi. Nhæng l¯i s¯ng ích kÖ, thñc døng, oán thù ðßþc ð« cao ðã tác hÕi không l߶ng ðßþc cho các thª h®. TÕi sao ng߶i ta c¤m ðoán ma túy, thñc ph¦m ðµc hÕi... nhßng vçn nhân danh tñ do ngôn lu§n ð¬ cho sñ ác ðµc lan tràn vào tâm h°n con ng߶i qua ngõ sách báo phim änh?

Cö dÕi luôn luôn d­ m÷c. Cây lß½ng thñc luôn luôn khó tr°ng tïa. Cûng v§y, bän nång ch¤p ngã, ích kÖ, hß·ng thø cüa con ng߶i r¤t d­ n¦y n· phát tri¬n, trong khi tâm h°n v¸ tha, nhu hòa, tha thÑ r¤t khó nuôi tr°ng giæ gìn. Nhæng tác ph¦m vån hóa ðµc hÕi gi¯ng nhß nhæng thùng phân bón vào cánh ð°ng cö ác ðµc trong tâm h°n con ng߶i. Không biªt bao gi¶ thª gi¾i m¾i ki¬m soát ðßþc các tác ph¦m gây tác hÕi cho ðÕo ðÑc cüa loài ng߶i!

Bên cÕnh cái nghi®p nhân kính ngßÞng nhân cách cao cä cüa b§c Thánh ð¬ tÕo thành nhân cách cao cä cüa chính chúng ta, còn mµt nghi®p nhân thÑ hai cûng có hi®u quä không kém ðó là TÂM NGUYŽN.

Nªu bÕn là ng߶i có tín ngßÞng, bÕn hãy chân thành qùy trß¾c l­ ðài, gØi tr÷n lòng thành kính lên ð¤ng t¯i cao và dâng lên v¸ ðó tâm nguy®n tha thiªt cüa mình.

"Con nguy®n t× ðây và mãi v« sau, con s¨ t× bö m÷i tâm ni®m ích kÖ, h©p hòi, ðµc ác, nóng näy,tham lam, ganh t¸... con nguy®n s¨ yêu thß½ng t¤t cä m÷i loài v¾i tình thß½ng th¡m thiªt nh¤t. con nguy®n t¤t cä cuµc ð¶i con, chï ð¬ dành s¯ng vì t¤t cä m÷i ng߶i, s¯ng ð¬ thß½ng yêu và phøng sñ t¤t cä, dù có phäi xä bö thân mÕng này con vçn mïm c߶i vui vë. Ðây là l¶i nguy®n hÑa chân thành cüa con, xin ½n trên soi sáng cho con."

Chï c¥n m²i ngày mµt l¥n, bÕn quÏ trß¾c l­ ðài ð¬ tâm nguy®n tß½ng tñ nhß thª, không bao lâu, mµt nhân cách tuy®t v¶i s¨ xu¤t hi®n n½i tâm h°n bÕn. Bóng t¯i ðang lui d¥n, ánh sáng ðang ngñ tr¸.

Nªu bÕn là ng߶i không có tín ngßÞng, không có tôn giáo, không ð£t ni«m tin n½i giáo chü nào, mµt v¸ th¥n linh nào, không sao ! Mi­n là bÕn tin r¢ng t¤t cä m÷i ng߶i ð«u có không gian tâm linh giao xen lçn nhau, mi­n là bÕn tin r¢ng t¤t cä vÕn hæu ð°ng mµt Bän Th¬ Tuy®t Яi là ðü ! BÕn vçn có th¬ ng°i lÕi tr¥m l¡ng nµi tâm cüa mình và tñ nhü r¢ng:

"T× nay ta s¨ t× bö m÷i sñ ích kÖ, h©p hòi ðµc ác, tâm ta s¨ träi rµng tình thß½ng ð¯i v¾i t¤t cä muôn loài. ta s¨ s¯ng ð¬ ðem lÕi bình an và hÕnh phúc cho m÷i loài"

V¾i sÑc mÕnh cüa tâm linh, l¶i tâm nguy®n ðó ðü sÑc chuy¬n hóa nhân cách bÕn và còn lây lan nhi­m vào tâm h°n cüa nhi«u ng߶i s¯ng g¥n ð¤y. Còn Bän Th¬ thì ðã tÕo xong mµt quä báo m¾i : Mµt nhân cách phi phàm, ðang d¥n d¥n ðßþc hi®n ra n½i con ng߶i v§t lý cüa bÕn.

— khía cÕnh khác, sñ chê bai nhân cách kë khác cûng gây ra mµt nhân cách tß½ng tñ n½i chúng ta. Ví dø, chúng ta th߶ng chï trích kë khác v« sñ thiªu khiêm t¯n. sau này, b²ng nhiên n½i hành vi cüa chúng ta lÕi lµ ra mµt s¯ bi¬u hi®n tñ cao, ngÕo mÕn. Ho£c chúng ta chê bai sñ ích kÖ cüa ng߶i, ð¬ r°i trong mµt lúc không ki¬m soát ðßþc, sñ h©p hòi chþt hi®n di®n n½i chính chúng ta.

Thª nên ng߶i hi¬u ðÕo r¤t dè d£t khi phäi chï trích ng߶i khác. Nªu có duyên giáo hóa kë x¤u thì hãy nói thÆng v¾i h÷. Còn không, nên tránh vi®c nói vòng quanh, nói nh¡n, ho£c rao l²i ng߶i mµt cách rµng rãi.

Ðôi khi · kiªp trß¾c chúng ta không phäi là mµt ng߶i nóng näy, nhßng chï vì quá công kích sñ nóng näy cüa ng߶i, nên ð¶i này chúng ta b²ng m¡c t§t nóng näy không k«m chª ðßþc.

Ngoài nhæng nguyên nhân sâu xa k¬ trên, nhân cách còn là kªt quä thiªt thñc cüa mµt s¯ tâm lý, quan ði¬m.

Ví dø, khi ngã ch¤p tr· nên l¾n mÕnh, chúng ta s¨ tr· nên nóng näy, bäo thü, c¯ ch¤p, tham v÷ng... Tøc ngæ Vi®t nam có câu : "Già sanh t§t, ð¤t sanh cö". ng߶i già th߶ng d­ phát sinh mµt s¯ thói t§t quái g· mà con cháu l¤y làm khó ch¸u không hi¬u n±i. Riªt r°i ng߶i ta ðành phäi ch¤p nh§n xem nhß mµt hi®n tßþng bình th߶ng phäi x¦y ra nhß ð¤t b¡t buµc phäi m÷c cö mà thôi. Lý do r¤t ð½n giän chï vì khi ng߶i ta l¾n tu±i, con cháu càng ðông, th¤y mình thuµc vai vª l¾n, là ông, là bà, ai cûng g£p phäi chào kính tôn tr÷ng. Lâu ngày ch¤p ngã tñ tôn bên trong ðßþc cüng c¯ d¥n d¥n. R°i cái tâm lý tñ tôn ðó kéo theo sñ r¯i loÕn nhân cách tr¥m tr÷ng nhß bäo thü, c¯ ch¤p, h¶n d²i, khoe khoang...

Ho£c mµt s¯ nhân v§t b²ng nhiên ðßþc n±i tiªng thành công vang dµi, ðßþc nhi«u ng߶i n¬ phøc. Nªu không k«m giæ ðßþc tâm lý tñ cao, h÷ cûng d­ phát sinh mµt s¯ t§t kÏ cøc. Ðây là ði«u mà các ông b¥u gánh hát phäi th߶ng xuyên ch¸u ðñng v¾i các ðào kép n±i tiªng. h÷ vòi vînh, h¶n d²i, ðü chuy®n.

Ho£c mµt s¯ h÷c giä ð÷c ðßþc mµt s¯ triªt lý ð« cao cái "tuy®t ð¯i tánh" n½i chính mình, phü nh§n sñ tß½ng quan chung quanh, cho r¢ng chï có cái tuy®t ð¯i sÇn có n½i mình m¾i là quan tr÷ng h½n cä. quan ði¬m triªt h÷c này cûng r¤t d­ phát minh tâm lý tñ tôn ngÕo mÕn và kéo theo sñ r¯i loÕn nhân cách nhß gàn gàn, kênh ki®u, kÏ lÕ, nghe ai nói gì cûng cãi cûng ch¯ng...

Ngoài nguyên nhân tâm lý, còn có nguyên nhân b®nh lý cûng ðßa ðªn thay ð±i nhân cách. Mµt s¯ b®nh v« tuyªn nµi tiªt cûng làm xáo trµn tâm lý nhân cách cüa con ng߶i. Các tuyªn yên, tuyªt giáp trÕng, tuyªn thßþng th§n, tuyªn tøy... änh hß·ng r¤t rõ lên tâm lý con ng߶i. Ng߶i b¸ b®nh suy tuyªn giáp trÕng th߶ng có tâm trÕng u¬ oäi, chán nän. Ngßþc lÕi ng߶i b¸ c߶ng tuyªn giáp trÕng th߶ng sôi n±i hiªu ðµng. Ðôi khi mµt s¯ døc v÷ng, ham mu¯n, tñ cao... b¸ phát kh·i, hoàn toàn chï do sñ r¯i loÕn cüa tuyªn nµi tiªt chÑ không phäi do sai l¥m v« tâm lý hay quan ði¬m. Thª nên, · nhæng tr߶ng hþp này, sñ can thi®p chæa tr¸ cüa y h÷c là ði«u c¥n thiªt chÑ không phäi chï ðßa ra nhæng l¶i khuyên nhû ð½n thu¥n cho ng߶i b®nh.

Nhæng b®nh nµi tÕng nhß loét dÕ dày, yªu ph±i, suy gan... cûng gây ra nhæng bñc bµi, cång thÆng tÕi th¥n kinh não làm änh hß·ng ðªn nhân cách. Ng߶i b®nh vçn có th¬ dùng ý chí và sñ khéo léo cüa mình ð¬ k«m giæ không cho tâm lý mình b¸ r¯i loÕn quá ðáng, nhßng vçn không ðü ð¬ ch¤m dÑt c½n b®nh. C¥n phäi có sñ can thi®p y h÷c t× bên ngoài ð¬ chæa cån b®nh thñc th¬.

Hi®n nay các nhà khoa h÷c ðang ði sâu tìm hi¬u d¥n d¥n m÷i chÑc nång cüa não bµ. H÷ nh§n th¤y r¢ng m²i vùng não ch¸u trách nhi®m mµt trÕng thái tâm lý. Nªu "vùng não nóng näy" l¾n h½n bình th߶ng thì rõ ràng kë này r¤t nóng tánh. Nªu "vùng não døc v÷ng" teo nhö h½n bình th߶ng thì rõ ràng kë này ít có ham mu¯n th¤p hèn.

Tuy nhiên vì sao vùng não này l¾n, vùng não kia nhö vçn còn là ði«u phäi tìm hi¬u. Có th¬ chính tâm lý ham mu¯n døc v÷ng làm cho vùng não døc v÷ng phát tri¬n h½n bình th߶ng.

Ho£c mµt ng߶i có "vùng não tñ cao" l¾n nhßng h÷ biªt chuy¬n hóa tâm lý cüa mình tr· thành khiêm hÕ và thª là vùng não này teo nhö lÕi theo sñ tñ cäi tÕo bän thân cüa mình.

Nhß v§y, có nguyên nhân tâm lý chü quan cµng v¾i nguyên nhân b®nh lý khách quan cùng tác ðµng thành nhân cách cüa con ng߶i. Mu¯n cäi hóa con ng߶i tr· thành cao thßþng h½n, chúng ta phäi n¡m væng nhi«u m£t cüa v¤n ð« m¾i có th¬ ðÕt ðßþc hi®u quä.

Bäo mµt ng߶i ð×ng nóng näy ðµc ác næa, vô ích! chï vì tuyªn nµi tiªt cüa h÷ b¸ r¯i loÕn tr¥m tr÷ng c¥n phäi chæa tr¸ thích hþp.

Tuy nhiên, chæa xong các b®nh thñc th¬ r°i vçn chßa ðü, c¥n phäi gây cho h÷ tâm lý cao thßþng ð¬ h÷ tñ giáo døc l¤y chính h÷. Tâm lý chü quan cüa con ng߶i m¾i là yªu t¯ b«n væng lâu dài.

Mµt nhà thôi miên có th¬ tác ðµng vào tâm thÑc sâu thÆm cüa mµt tên cß¾p ð¬ h¡n d×ng lÕi tâm ác ðµc. Nhßng ðó chï là tÕm th¶i. Lâu dài v« sau sñ ác ðµc s¨ tái phát. Phäi làm sao chính tên cß¾p ý thÑc ðßþc tµi l²i x¤u xa cüa mình và tñ phát tâm hoàn thi®n. Và công vi®c này chï có th¬ thñc hi®n b¢ng con ð߶ng giáo døc chân chính.

Nªu sau này, m÷i nhà tù ð«u có nhæng nhà thôi miên, tâm th¥n phø trách, thì có l¨ s¯ tµi nhân s¨ không tái phÕm. khi mãn hÕn tù vì h÷ ðã ðßþc cäi hóa trên cä hai lînh vñc. Sñ tác ðµng khách quan cüa thôi miên, y h÷c và sñ giáo døc chân chính ð¬ gây nên sñ cäi hóa chü quan n½i chính h÷.

Vi®c giam giæ, ðánh ð§p d÷a nÕt không bao gi¶ làm cho con ng߶i chuy¬n hóa nhân cách. H½n næa mµt môi tr߶ng toàn là nhæng kë ác ðµc · chung v¾i nhau, tâm ác ðµc ðó s¨ cµng hß·ng, khuªch ðÕi càng lúc càng mÕnh và cu¯i cùng nhà tù chính là lò ðào tÕo tµi ác.

Ъn lúc nào ðó, ng߶i ta s¨ xem nhæng tµi nhân chính là ng߶i b®nh, b®nh nhân cách, gi¯ng nhß nhæng b®nh nhân tâm th¥n, b®nh nhân c½ th¬...

Ða s¯ các b®nh nhân c½ th¬ ð«u ðßþc khuyên dùng thu¯c, giäi phçu (tác ðµng khách quan) và tñ luy®n t§p th¬ thao dßÞng sinh (tác ðµng chü quan). Cûng v§y, nhæng ng߶i b®nh nhân cách cûng phäi ðßþc dùng thu¯c, ðßþc thôi miên (tác ðµng khách quan) và ðßþc giáo døc ð¬ tñ ý thÑc v« ðÕo ðÑc cüa chính mình (tác ðµng chü quan). Ngoài ra h÷ cûng c¥n phäi ðßþc · trong môi tr߶ng không b¸ lây nhi­m x¤u, gi¯ng nhß nhæng b®nh nhân c½ th¬ tránh sñ nhi­m trùng v§y.

V¾i cái nhìn m¾i më nhß v§y, chúng ta s¨ cäm th¤y yêu thß½ng con ng߶i h½n, s¨ khoan dung h½n khi ð¯i di®n v¾i kë x¤u (kë b®nh nhân cách).

Các nhà nghiên cÑu còn cho biªt r¢ng vào th¶i kÏ trång tròn, con ng߶i cûng d­ b¸ kích ðµng h½n bình th߶ng.

Ngoài các v¤n ð« cån bän trên, thïnh thoäng có mµt s¯ ng߶i b¸ b®nh "ða nhân cách". khi thì h÷ th¤y mình là mµt nhà vån. Chþt hôm sau h÷ th¤y mình là mµt bà tiên tri n±i tiªng... Nhi«u ng߶i ðã giäi thích ðây là hi®n tßþng nh§p ð°ng. Xác h÷ ðã b¸ các vong h°n v« mßþn tÕm. tuy nhiên l¶i giäi thích ðó không hoàn chïnh.

Mµt s¯ di­n viên xu¤t s¡c khi ðóng vai ðã nh§p vai mµt cách tr÷n v©n. H÷ th§t sñ th¤y mình là nhân v§t ðßþc ghi trong k¸ch bän và di­n xu¤t th§t hoàn häo. trong mµt ð¶i làm di­n viên, h÷ ðã nh§p quá nhi«u vai và vai nào cûng ðóng mµt cách nhß th§t. Ðó là nguyên nhân cüa b®nh "ða nhân cách" · kiªp sau. Hoàn toàn chÆng có gì lÕ. H÷ ðã s¯ng lÕi t×ng vai mà h÷ ðã di­n t× kiªp trß¾c. Ði«u quan tr÷ng là · kiªp trß¾c, h÷ ðã tñ ám th¸ mình quá mÕnh r¢ng chính mình là nhân v§t ðang ðóng ð¬ ðÕt ðßþc khä nång di­n xu¤t cao ðµ. Sñ tñ kÖ ám th¸ ðó ðã gây ra mµt nhân cách cho ð¶i sau. Nhi«u vai di­n khác nhau v¾i nhi«u l¥n tñ kÖ ám th¸ ðã gây ra kªt quä "ða nhân cách" làm ngÕc nhiên các nhà tâm th¥n h÷c.

Ngoài ý nghîa nhân cách cao cä hay hèn hÕ, còn có nhæng ng߶i b¸ r¯i loÕn nhân cách nghiêm tr÷ng mà ng߶i ta quen g÷i là ðiên và y h÷c g÷i là nhæng b®nh tâm th¥n kinh v¾i sñ phân bi®t phÑc tÕp. Nhæng ng߶i ðiên không còn giæ ðßþc sñ hòa hþp bình th߶ng v¾i xã hµi chung quanh. H÷ b¸ kích ðµng kÏ lÕ t× bên trong r°i bi¬u lµ ra ngoài nhæng l¶i nói và hành vi quái g·. Có ng߶i trong c½n ðiên vô cùng hung dæ, sÇn sàng ð§p phá giªt hÕi t¤t cä nhæng gì chung quanh mình. Có ng߶i trong c½n ðiên nói läm nhäm nhß ðang nói chuy®n v¾i mµt kë vô hình. Có ng߶i quên t¤t cä m÷i quan h® v¾i ng߶i chung quanh và nhß lÕc vào thª gi¾i äo tß·ng cüa riêng h÷.

Mµt s¯ b®nh nhân tâm th¥n tñ cho mình là th¥n thánh giáng thª. Mµt s¯ khác tuyên b¯ không thèm yêu ai m£c dù t¤t cä thª gi¾i ðang xin cß¾i mình. Mµt s¯ r½i vào b®nh loÕn dâm khüng khiªp. Mµt s¯ khác b²ng thèm ðßþc giªt th§t nhi«u ng߶i... Vô s¯ tình trÕng quái g· cüa b®nh tâm th¥n khó lý giäi.

Thân và tâm là mµt kh¯i th¯ng nh¤t, änh hß·ng qua lÕi r¤t ch£t ch¨. Nhæng r¯i loÕn nhân cách nhß trên rõ ràng là sñ biªn d¸ cüa não bµ ho£c mµt vài vùng cüa não bµ. khi mµt vùng nào ðó b²ng nhiên phình to (u não), nó tñ hoÕt ðµng mÕnh m¨ và chèn ép các vùng chung quanh. sñ hoÕt ðµng mÕnh m¨ cüa nó l§p tÑc thúc ð¦y sñ sai l®ch trong tß tß·ng, l¶i nói và vi®c làm. Ví dø vùng hoang tß·ng chþt l¾n h½n bình th߶ng, khiªn cho ng߶i này luôn luôn cäm th¤y cång thÆng (tång áp s÷ não) khó ngü và luôn luôn phäi tiªp xúc v¾i các äo änh ch§p ch¶n chung quanh, ho£c nghe nhi«u tiªng nói bên tai xúi giøc làm chuy®n b§y bÕ.

Nhæng bi®n pháp c¥n ðßþc xØ lý là thu¯c men, thôi miên ho£c giäi phçu ð¬ giäi quyªt c¤p th¶i. sau ðó dùng sñ giáo døc ð¬ kh½i d§y ý thÑc tïnh táo chü quan cüa ng߶i b®nh ð¬ giäi quyªt lâu dài v« sau.

Mµt s¯ ng߶i do t§p trung tß tß·ng nhi«u quá vì công vi®c b« bµn, ho£c vì døng công t÷a thi«n sai cách, ho£c tham v÷ng quá l¾n, ho£c tâm lý tñ cao quá mÕnh, ho£c mê tín d¸ ðoan quá ðáng... ð«u có th¬ làm biªn d¸ não bµ ð¬ xu¤t hi®n trÕng thái b®nh tâm th¥n kinh.

Chúng ta c¥n s¯ng mµt cách thänh th½i, hþp v¾i chánh pháp, hþp v¾i khoa h÷c, hþp v¾i ðÕo ðÑc. C¥n tñ cäi tÕo mình thoát khöi tâm lý tham v÷ng quy«n lñc ho£c tñ tôn thái quá. trong truy®n Løc MÕch Th¥n Kiªm cüa kim dung tiên sinh, nhân v§t Cô Tô Mµ dung cu¯i cùng b¸ b®nh ðiên vì khát khao quy«n lñc quá mÕnh mà không thành công. H¢ng ngày ông ra b¶ ruµng mua bánh phát cho nhæng trë chån trâu ð¬ ðßþc tøi nó kêu là ðÕi vß½ng, nh¢m thöa mãn ph¥n nào ß¾c m½ th¯ng tr¸ thiên hÕ.

Tâm lý mê tín quá ðáng nhß tin tß·ng có quÖ th¥n läng väng xung quanh ð¬ xin ån, ð¬ gia hµ, cûng làm nhi«u ng߶i xu¤t hi®n b®nh ðiên. Vào b®nh vi®n tâm th¥n, hÕng ng߶i ðiên vì mê tín khá ðông.

Tuy nhiên, ðó chï là nhæng nguyên nhân g¥n, nguyên nhân sâu xa th§t sñ vçn chính là nghi®p t× quá khÑ. TÕi sao hai ng߶i có tham v÷ng quy«n lñc gi¯ng nhau mà mµt ng߶i n±i ðiên và mµt ng߶i không ðiên. khi hai ng߶i cùng mê tín mà mµt ðiên, mµt không! hai ng߶i cùng tu thi«n chung mµt phß½ng pháp nhßng mµt ðiên, mµt không? TÕi sao u não xu¤t hi®n · ng߶i này và ch×a lÕi nhæng ng߶i khác ?... Nguyên nhân th§t sñ vçn thuµc v« nghi®p t× quá khÑ xa xåm.

Nhæng nghi®p gây nên b®nh ðiên ðßþc k¬ ra nhß sau:

Mµt, sñ hüy báng chánh pháp, công kích l¨ th§t làm cho m÷i ng߶i lÕc vào tà kiªn là tµi l²i n£ng n« nh¤t. Mµt s¯ ng߶i vì bäo v® chü thuyªt cüa mình, ðã thÆng tay ch¯ng ð¯i t¤t cä triªt thuyªt khác, trong ðó có nhæng triªt thuyªt r¤t chân chính hþp lý. Phü nh§n chân lý là tµi l²i n£ng n« nh¤t.

Hai, công kích ng߶i th¬ hi®n ðßþc chân lý. Ng߶i th¬ hi®n ðßþc chân lý có th¬ là mµt v¸ Thánh ðã ð¡c ðÕo, có th¬ là mµt triªt gia có suy nghî ðúng, có th¬ là mµt ng߶i không nói nhi«u nhßng s¯ng ð¶i ðÑc hÕnh cao cä. Sñ công kích nhæng hÕng ng߶i này là tµi l²i n£ng n« thÑ hai ðü ð¬ làm cho b®nh ðiên xu¤t hi®n.

Ba, trong c½n say sßa vì ch¤t kích thích nhß rßþu, ma túy, mµt kë ðã qu§y phá tùm lum. H÷ ðã t§p ðiên b¢ng rßþu m£c d¥u h÷ chßa ðiên. Nhßng ðó cûng là cái nhân ð¬ gây nên quä báo ðiên loÕn v« sau.

B¯n, ch÷c gh©o nhæng ng߶i ðiên mµt cách tàn nhçn nhß ném ðá, nhái ði®u bµ, chØi rüa.

Nåm, tâm ác ðµc quá nhi«u lúc nào cûng mu¯n hãm hÕi kë khác.

ÐÕi khái nåm nghi®p nhân trên là cån bän ð¬ gây nên b®nh ðiên sau này. Ngoài ra còn có r¤t nhi«u nhæng nguyên nhân phø.

Nhß v§y, nhân cách là mµt v¥n ð« ða dÕng phÑc tÕp. Chúng ta c¥n xét qua nhi«u khía cÕnh ð¬ có cái nhìn bao quát, ð¬ biªt thß½ng yêu và giúp ðÞ kë khác h½n là mãi lo chê trách h÷. Kë có nhân cách th¤p kém, th§t ra cûng chï là mµt dÕng b®nh tr×u tßþng h½n b®nh thñc th¬ mà thôi. Và nªu ðã là b®nh thì phäi có cách chæa b·i kªt hþp tác ðµng khách quan và ý thÑc chü quan. Riêng ð¯i v¾i ng߶i b¸ ðiên không còn ý thÑc ðßþc ði«u gì næa thì thân quyªn phäi làm phß¾c r¤t nhi«u ð¬ c¥u nguy®n cho h÷, chÑ chính h÷ không tñ giúp mình ðßþc ði«u gì.

15- Gi¾i Tính

Vû trø là mµt c½ th¬ s¯ng th¯ng nh¤t v¾i nhau, trong ðó m÷i v§t th¬ ð«u d߶ng nhß có mµt sÑc s¯ng th¥m kín ¦n d¤u bên trong dù ðó là ch¤t hæu c½ hay ch¤t vô c½. ngay cä sñ bùng vÞ mµt tinh c¥u cûng chï là giai ðoÕn cho nhæng sñ sinh hóa kª tiªp theo sau cüa vû trø. ngay cä mµt chiªc lá vàng r½i røng cûng không n¢m ngoài tiªn trình s¯ng cüa vÕn hæu. T¤t cä ð«u s¯ng, ð«u sinh hóa vô t§n.

Tuy nhiên, sñ s¯ng bi¬u hi®n rõ nét nh¤t n½i ð¶i s¯ng cüa sinh v§t qua quá trình giao ph¯i cüa hai giao tØ ðñc cái ð¬ cho ra ð¶i nhæng gi¯ng con tiªp tøc duy trì chüng loÕi. giao tØ ðñc có nhi®m vø cung c¤p cho ðü ði«u ki®n ð¬ giao tØ cái nuôi dßÞng phát tri¬n thai m¥m l¾n lên.

D߶ng nhß gi¯ng cái có trách nhi®m nhi«u nh¤t trong vi®c sinh sän con cái. Gi¯ng ðñc chï có nhi®m vø h² trþ ban ð¥u qua giao ph¯i, có khi chï ð¬ tìm khoái lÕc cho bän nång. Mµt vài gi¯ng ðñc có giúp ðÞ nuôi n¤ng vþ mình trong quá trình thai sän. Mµt s¯ khác chï cung c¤p tinh trùng r°i chu°n êm, không mµt chút b§n tâm vì b±n ph§n.

Con ng߶i cûng v§y, tình yêu và tình døc làm cho nam næ g¥n gûi nhau ð¬ duy trì nòi gi¯ng. Ng߶i m© mang n£ng ðë ðau. Ng߶i cha làm løng nuôi n¤ng. Ðó là mçu gia ðình bình th߶ng trong xã hµi.

Nhßng sñ khác bi®t v« vai trò, nång lñc, quy«n hÕn giæa nam và næ ðã là mµt v¤n ð« có ý nghîa l¾n. Mµt s¯ dân tµc tôn tr÷ng phø næ và mµt s¯ khác thì ngßþc lÕi. Th§m chí hi®n nay tÕi mµt vùng quê · Á Châu, nªu biªt ðßþc ðÑa con s¨ ra ð¶i là con gái, ng߶i ta s¨ phá thai. trong kinh a di Ðà cüa Ph§t giáo B¡c Phß½ng, hình änh mµt thª gi¾i lý tß·ng là thª gi¾i "không có ng߶i næ và không có ð߶ng ác". quan ni®m tr÷ng nam khinh næ tr· thành ph± biªn su¯t các ðÕi løc t× trung Ðông qua Châu Á. Ði«u này có th¬ giäi thích theo lu§t cung c¥u. D߶ng nhß tï l® ng߶i næ luôn luôn cao h½n ng߶i nam trong c½ chª nhi­m s¡c th¬ khi thø tinh. Tï l® nhi­m s¡c th¬ có dÕng y ð¬ tÕo thành bào thai nam luôn luôn th¤p. Thêm næa, ng߶i nam do có sÑc khöe nên phäi luôn luôn dñ ph¥n vào chiªn tranh và không tránh khöi chªt chóc. Ði«u này càng làm cho tï l® nam næ m¤t cân ð¯i h½n. khi næ nhi«u nam ít sñ phân bi®t ð¯i xØ là mµt h® quä t¤t yªu buµc phäi xäy ra. Giá tr¸ ng߶i næ tr· nên th¤p kém so v¾i nam gi¾i.

Ng߶i ta thành l§p ngày phø næ 8-3, ng߶i ta ð¤u tranh ðòi quy«n bình ðÆng cho phø næ... T¤t cä nhæng ði«u ðó càng chÑng tö r¢ng thñc sñ phø næ ðã t×ng b¸ ngßþc ðãi.

Ngoài lý do cung c¥u ð¬ giäi thích sñ phân bi®t ð¯i xØ giæa nam và næ, ng߶i ta còn ðßa ra mµt s¯ lý do v« tính khí. Ng߶i næ ðßþc xem là hÕng ng߶i yªu ðu¯i, ích kÖ, gian trá, thâm hi¬m... Ъn n²i chæ "gian" cüa trung Qu¯c ðßþc ghép b¢ng ba chæ "næ" lÕi v¾i nhau. Triªt gia schopenhawer cay cú v¾i ng߶i næ không biªt d߶ng nào. Ông cho r¢ng:

"Chï có mµt ng߶i ðàn ông b¸ m¶ m¡t vì sñ thúc ð¦y cüa xác th¸t m¾i có th¬ t£ng danh t× phái ð©p cho cái gi¯ng ng߶i th¤p bé, vai h©p, mông rµng, chân ng¡n kia, vì toàn th¬ vë ð©p cüa gi¯ng này ð«u luôn kªt ch£t ch¨ v¾i bän nång tính døc. thay vì g÷i h÷ là phái ð©p, ð¬ bäo ðäm h½n, nên tä ðàn bà là gi¯ng thiªu th¦m mÛ..." (Lu§n v« ðàn bà)

Chï có lu§t Nghi®p Báo thì vô tß công bình thoát ra ngoài các ð¸nh kiªn cüa con ng߶i. N½i này ng߶i ðàn bà phäi quy phøc v¾i ðàn ông thì tÕi mµt n½i khác ðàn bà là næ hoàng. N½i này ng߶i ðàn bà phäi chìu chuµng ch°ng thì · n½i khác ng߶i ðàn bà ðßþc galant hªt mñc. Có nhæng ng߶i ðàn ông phäi ði ån xin trong khi kë b¯ thí là mµt phø næ giàu có sang tr÷ng. Biªt bao nhiêu sinh viên nam gi¾i phäi lÆng l£ng nghe l¶i giäng sâu s¡c cüa mµt næ giáo sß ðÕi h÷c. Biªt bao nhiêu quyªt ð¸nh sáng su¯t cüa mµt lãnh tø là do gþi ý cüa v¸ phu nhân · phía sau...

Dña vào mµt tiêu chu¦n nào ðó ð¬ ðánh giá tr¸ h½n kém giæa ng߶i nam và ng߶i næ là mµt ði«u thiên l®ch b¤t công. Trên b¤t cÑ lãnh vñc nào, næ cûng nhß nam ð«u có khä nång ðÕt ðªn nhß nhau. M£c dù tï l® thành công cüa ng߶i nam cao h½n ng߶i næ r¤t nhi«u. S¯ lãnh tø nam, bác h÷c nam, ngh® sî nam luôn luôn ðông h½n næ. Mµt lý do vô cùng ð½n giän là vì ng߶i nam không b¸ gián ðoÕn b·i quá trình thai sän. Th¶i gian mang thai và chåm sóc trë con ðã làm gián ðoÕn sñ nghi®p cüa ng߶i næ, khiªn cho h÷ không th¬ nào thành công nhß ng߶i nam. Nhi«u công trình ðang thñc hi®n phäi dang d·. Nhi«u khóa h÷c phäi bö ngang. ng߶i næ ðã khiêm t¯n nh§n l¤y trách nhi®m nuôi dÕy con ð¬ cho ng߶i nam ðßþc liên tøc trong quá trình tÕo nên sñ nghi®p. Sñ thành công cüa ng߶i nam chính là ph¥n n±i cüa täng bång r¤t d­ trông th¤y, trong khi ph¥n chìm · dß¾i là công lao cüa ng߶i næ.

Chính ÐÑc Ph§t , giæa mµt xã hµi „n е tr÷ng nam khinh næ, cûng nói r¢ng:

"Có nhi«u ng߶i næ còn t¯t h½n ng߶i nam".

Tuy nhiên, mµt s¯ sai bi®t cån bän sau ðây vçn là tiêu chu¦n thông th߶ng giæa nam và næ.

Mµt là sÑc khöe. Tính trung bình sÑc khöe cüa nam gi¾i vßþt h½n næ gi¾i. Vì thª, tiêu chu¦n thi ð¤u th¬ thao cüa næ luôn luôn ðßþc ðòi höi th¤p h½n cüa nam.

Hai là vóc dáng. trung bình vóc dáng ng߶i næ nhö nh¡n h½n ng߶i nam. Nªu ði sâu vào phân tích giäi phçu c½ th¬ thì còn r¤t nhi«u ði¬m khác bi®t, bên cÕnh hình th¬, âm thanh ng߶i næ cûng khác v¾i ng߶i nam.

Ba là tâm lý. Tính ch¤t ð£c trßng cüa ng߶i næ là kín ðáo, røt rè, kiên nhçn, d­ xúc ðµng, ða cäm, nh© v« lý trí, trñc giác mÕnh. Ðôi khi ng߶i ta còn gán cho ng߶i næ tính ích kÖ, h©p hòi.

B¯n là sinh lý. sinh lý giæa næ và nam có r¤t nhi«u sai bi®t ð¬ m²i bên có th¬ thñc hi®n chÑc nång cüa mình. Các nµi tiªt t¯, các th¶i kÏ hành kinh, c¤u tÕo não, t± chÑc sinh døc... làm phân bi®t rõ nét hai gi¾i tính.

Nhßng ngoài c¤u tÕo sinh lý, nhæng tiêu chu¦n khác không l¤y gì làm c¯ ð¸nh. Có nhæng ng߶i nam mang nhi«u tính ch¤t cüa ng߶i næ và ngßþc lÕi, cûng có nhæng ng߶i næ mang tính ch¤t cüa ng߶i nam. Có nhæng ng߶i nam yªu ðu¯i, røt rè, ích kÖ và cûng có nhæng ng߶i næ mÕnh bÕo, phô trß½ng, rµng rãi.

R¤t là d­ dàng ð¬ cho mµt ng߶i b¸ chuy¬n gi¾i tính khi sinh sang mµt ð¶i s¯ng m¾i.

Nªu mµt ng߶i nam có tß tß·ng khinh th߶ng ng߶i næ, có hành vi hÕ th¤p nhân ph¦m phø næ. Kiªp sau, anh ta s¨ sinh làm ng߶i næ trong mµt xã hµi có truy«n th¯ng tr÷ng nam khinh næ ð¬ anh ta phäi ch¸u ðñng lÕi nhæng ðau kh± mà anh ta t×ng gây ra cho næ gi¾i.

Ho£c mµt chàng trai ða tình, su¯t ð¶i dçm lên không biªt bao nhiêu cuµc ð¶i cüa phø næ, kiªp sau anh cûng s¨ làm ðßþc ng߶i næ ð¬ ch¸u ðñng sñ bÕc tình cüa ng߶i khác.

Ngay cä mµt ng߶i ch°ng t¯t, chung thüy v¾i vþ, nhßng ðã làm cho vþ sinh ðë quá nhi«u. Kiªp sau anh cûng có th¬ tr· lÕi làm ng߶i næ ð¬ ch¸u ðñng cái cänh mang n£ng ðë ðau ð¥y ý nghîa.

Thông th߶ng, mµt ng߶i nam chuy¬n thân làm næ vçn còn giæ lÕi nhi«u tính ch¤t cüa ng߶i nam nhß cÑng r¡n, dÕn dî, x¯c vác. Ðôi khi h÷ tñ cäm th¤y bñc bµi vì thân th¬ næ gi¾i cüa mình.

Ngßþc lÕi, có nhæng ng߶i næ hång hái làm vi®c t× thi®n xã hµi, xông xáo vào n½i nguy hi¬m ð¬ cÑu giúp nÕn nhân, trong tâm thích ðßþc làm ng߶i nam ð¬ ti®n làm vi®c thi®n. жi sau h÷ s¨ chuy¬n thân nam ð¬ ti®n làm vi®c thi®n, nhßng vçn còn phäng ph¤t mµt s¯ tính ch¤t cüa ng߶i næ nhß dáng ði m«m mÕi, gi÷ng nói trong thanh.

Có mµt s¯ ng߶i chuy¬n gi¾i tính ngay trong kiªp hi®n tÕi. Ðang là ng߶i nam, b²ng nhiên h÷ d¥n d¥n xu¤t hi®n tính ch¤t cüa ng߶i næ nhß ð±i gi÷ng nói, ngñc và mông to ra, vai và eo nhö lÕi. Ho£c mµt s¯ ng߶i không b¸ biªn dÕng v« hình th¬ nhßng luôn luôn mang mµt ý nghî mÕnh m¨ r¢ng mình là ng߶i næ, và ðem lòng thß½ng yêu nhæng ng߶i nam (hi®n tßþng pédé).

Sñ chuy¬n ð±i gi¾i tính này ð«u có nguyên nhân t× quá khÑ. Ho£c là h÷ ðã ðü duyên ð¬ làm næ, khiªn cho nghi®p thúc ð¦y tâm lý, sinh lý (tuyªn nµi tiªt) ho£c phçu thu§t ðßa h÷ sang næ gi¾i ngay trong hi®n tÕi. Ho£c sñ trêu ch÷c kë á nam á næ cûng tÕo thành quä báo lßÞng tính không rõ r®t n½i mµt ng߶i.

Bình th߶ng thì ng߶i næ nhi«u tình cäm h½n ng߶i nam, do ðó, d߶ng nhß ng߶i m© thß½ng con nhi«u h½n ng߶i cha. Tình thß½ng cüa ng߶i m© là mµt hình änh ð©p ð¨ muôn ð¶i ðßþc loài ng߶i ca ngþi. Chính tình thß½ng con sâu ð§m cüa ng߶i m© làm cho ng߶i m© ðßþc phß¾c r¤t nhi«u mà ðôi khi ng߶i cha không b¢ng ðßþc. Ðó là nói trong phÕm vi gia ðình. Nhßng khi bß¾c sang lãnh vñc xã hµi, ng߶i nam v¾i tính ch¤t hào phóng, gan dÕ, xông xáo... ðã chiªm ßu thª, ðã ðóng góp ðßþc nhi«u công sÑc h½n ng߶i næ, và do v§y, phß¾c cûng nhi«u h½n.

16- Ngh« Nghi®p

Vào thu· hoang s½ con ng߶i chï biªt hái trái r×ng ð¬ s¯ng. khi có nhæng khám phá m¾i v« thÑc ån ðµng v§t, h÷ b¡t ð¥u sån b¡n và b¡t tôm cá ð¬ b± sung ngu°n lß½ng thñc. Tiªn d¥n lên, con ng߶i biªt ð¸nh cß ð¬ chån nuôi và tr°ng tr÷t. trong th¶i kÏ ðó, mµt ng߶i phäi biªt làm l¤y t¤t cä nhæng công vi®c theo nhu c¥u cüa mình nhß c¤t nhà, tr°ng cây, sån b¡n, chª tÕo dao búa, cung tên, ð¨o thuy«n... Lâu d¥n con ng߶i biªt trao ð±i.Ng߶i ðem th¸t ðªn ð±i l¤y lßÞi dao tinh xäo. Tiªng t¯t ð°n xa, nhi«u ng߶i khác ð«u ðªn nån nï ð¬ ðßþc ðánh ð±i lßÞi dao cüa mµt kë có khiªu ð£c bi®t v« công vi®c rèn ðúc dáo mác này. T× ðó ng߶i thþ rèn · nhà ði hÆn vào chuyên môn vû khí và ð±i l¤y lß½ng thñc cüa nhæng ng߶i khác.

Khi giai ðoÕn chuyên môn tång d¥n, xã hµi hình thành sñ phân công tñ nhiên, m²i ng߶i mµt vi®c hþp v¾i nång khiªu cüa mình.

Th¸ tr߶ng ð½n giän kh·i ngu°n t× dÕo ¤y.

Mµt khi ðã có sñ phân công ngh« nghi®p, con ng߶i tr· nên l® thuµc lçn nhau. ng߶i thþ rèn c¥n lß½ng thñc cüa ng߶i nông dân. Ng߶i nông dân c¥n cµt nhà cüa ng߶i ti«u phu. Ng߶i ti«u phu c¥n ðôi giày cüa ng߶i thþ thuµc.

Khi th¸ tr߶ng cüa cung và c¥u xu¤t hi®n, nó biªn thiên theo các quy lu§t khách quan chi ph¯i kinh tª cüa toàn bµ cµng ð°ng con ng߶i. Có nhæng lúc nhu c¥u v« dao cu¯c tång cao, ng߶i thþ rèn tr· nên giàu có. Ðôi khi th¶i tiªt th¤t th߶ng, ng߶i nông dân tr· nên nghèo kh±.

Nhæng yªu t¯ tác ðµng vào th¸ tr߶ng mµt cách b¤t ng¶ và không ai có th¬ l߶ng trß¾c là ngh« nghi®p cüa mình s¨ tr· nên phát ðÕt hay suy thoái. M²i ngh« ð«u có ít nhi«u tính ch¤t may rüi, nghîa là ð«u có tính kinh doanh. con ng߶i phäi phán ðoán tình hình, bö công sÑc cüa cäi ð¬ ð¥u tß, và th¶i gian s¨ cho biªt thành công hay th¤t bÕi.

Xã hµi càng phÑc tÕp thì sñ phân công càng rõ r®t dÑt khoát. Ng߶i chï thu¥n l§p chß½ng trình cho máy tính, ng߶i chï thu¥n chª tÕo thu¯c kháng sinh. Kë chï thu¥n tÕo mçu th¶i trang. Kë chï thu¥n trình di­n âm nhÕc...

R°i trong m²i ngành ngh«, sñ phân công ðßþc di­n ra v¾i mÑc ðµ vô cùng chuyên sâu tï mï. trong vi®c xây dñng mµt cån nhà, không mµt ng߶i thþ nào ðäm trách t¤t cä m÷i công ðoÕn. C¥n phäi có thþ xây, thþ c¯t thép, thþ s½n, thþ c¤p thoát nß¾c, thþ ði®n...

Thª là, ðÑng trong xã hµi, h¥u nhß ai cûng phäi có ngh« ð¬ sinh s¯ng. tuy nhiên, mµt nghi®p duyên t× kiªp nào ðó ðã thúc ð¦y chúng ta ch÷n l¤y ngh« cüa mình, và ch¸u luôn cái nghi®p cüa nó.

Có ng߶i ch÷n ngành y tª chï vì t× kiªp trß¾c anh ðã t×ng hành ngh« này và r¤t yên tâm thoäi mái v¾i cuµc s¯ng ngh« nghi®p cüa mình. anh không m½ ß¾c gì khác, không ðÑng núi này trông núi n÷. Kiªp này, t× thu· bé, anh ðã có con ð߶ng ði rõ ràng là y khoa, không phäi phân vân tính toán gì thêm næa. Và anh vào ngh« r¤t suôn së thành công.

Có ng߶i th߶ng mang väi vóc cúng d߶ng b§c chân tu, b¯ thí väi cho ng߶i nghèo kh±. Nghi®p nhân ðó ðßa ðªn ngh« mua bán väi trong kiªp này và bà tr· nên giàu có.

Có ng߶i thích ð¡p ð߶ng, b¡t c¥u, ðào giªng n½i công cµng ð¬ làm phß¾c. Kiªp sau anh tr· thành kÛ sß công chánh v¾i nhà cØa rµng l¾n, ti«n bÕc sung mãn.

Có ng߶i tr· thành kë chån ngña cho mµt ông chü, chï vì ð¶i trß¾c anh và b¥y ngña là kë m¡c nþ ông chü. Riêng anh may m¡n giæ ðßþc thân ng߶i. Nhæng kë khác ð÷a làm ngña. Duyên xßa chßa hªt anh vçn l¦n qu¦n bên b¥y ngña ð¬ chåm sóc chúng nó.

Có ng߶i ð¶i trß¾c làm ca sî, ðßþc l®nh trên là phäi ca ngþi lính chiªn, kêu g÷i thanh niên tham gia quân ðµi. жi sau anh phäi ðeo ðÆng nghi®p quân sñ su¯t ð¶i.

Có ng߶i làm ngh« lái xe. Không ch¡c vì ð¶i trß¾c anh là ng߶i lái xe ð¬ sinh s¯ng. Có khi ð¶i trß¾c anh là mµt kë giàu có và r¤t mê lái xe. Kiªp này nghèo, tr· lÕi hành ngh« lái xe ð¬ sinh s¯ng theo ðam mê lúc trß¾c cüa mình.

Nhß ðã nói, ý nghî là nhân và hành ðµng là quä. Ðôi khi ð¶i trß¾c mµt ng߶i làm ngh« khác, nhßng tâm tß lÕi hß¾ng v« ngh« này. Tâm ß¾c m½ ðó cûng làm xu¤t hi®n kªt quä ð±i ngh« m¾i · kiªp sau. Ví dø mµt bác sî thích ð÷c sách r°i m½ ß¾c viªt vån. Nhßng công vi®c b§n rµn khiªn cho ông không bao gi¶ thñc hi®n ðßþc ði«u ðó trong kiªp này. Phäi ðþi ðªn kiªp sau ông m¾i b¡t ð¥u lÕc qua ngh« vån chß½ng m£c dù vçn còn dính líu khá nhi«u v¾i ngh« thu¯c.

Có mµt s¯ bác sî làm giàu nh¶ ng߶i b®nh, nghîa là s¯ng sung sß¾ng nh¶ vào sñ ðau kh± cüa ng߶i khác b¢ng cách tính ti«n thù lao quá n£ng. Phß¾c b¸ t±n, ð¶i sau kë này vçn còn · trong ngành y tª, nhßng nghèo khó và b¢ng c¤p nhö.

Có nhæng ng߶i chuyên nghiên cÑu v« ngh® thu§t nên ít có thì gi¶ làm phß¾c. жi sau h÷ s¨ tr· thành nhæng ngh® sî nhßng c¥m ch¡c cái nghèo trong tay. Chï nhæng ng߶i ðã t×ng làm phß¾c rµng rãi m¾i có th¬ thành ðÕt trong lînh vñc ngh® thu§t ð¬ tr· nên n±i danh và giàu có.

Ng߶i xßa có câu "ÐÕi phú do thiên, ti¬u phú do c¥n"- Giàu l¾n nh¶ tr¶i (may m¡n) giàu nhö do siêng nång. Ng߶i thành công trong ngh« nghi®p cûng v§y. Có nhæng c½ hµi làm ån t× ðâu ðem t¾i ngoài dñ ð¸nh cüa h÷. Th§m chí có khi h÷ m®t möi, bö công vi®c ði ch½i cho khuây khöa r°i cûng g£p m¯i lái làm ån. Ngßþc lÕi có nhæng ng߶i v¡t tâm ki®t óc tìm ðü phß½ng kª mà vçn b¸ tr§t vuµt th¤t bÕi. Cùng mµt ngh« nhß nhau, nhßng kë thì ph¤t to, ng߶i thì løn bÕi. T¤t cä ð«u do duyên nghi®p quá khÑ.

ÐÑc Ph§t khuyên hàng cß sî tÕi gia phäi nuôi s¯ng b¢ng mµt ngh« chân chính (Chánh mÕng). Ngành ngh« trong xã hµi r¤t ða dÕng phong phú. Nhßng có nhæng ngh« càng làm càng có phß¾c và có nhæng ngh« càng làm càng có tµi. Ví dø ngh« giªt th¸t, ngh« n¤u rßþu, ngh« buôn ma túy, kinh doanh phim änh, sách báo ð°i trøy, phá r×ng... là nhæng ngh« làm cho ng߶i ta ch°ng thêm tµi l²i. S¯ng b¢ng nhæng ngh« ðó thì ð¶i sau luôn luôn g£p ðau kh±, b¤t hÕnh. Quä báo b®nh hoÕn, chªt y¬u, ðiên loÕn, ð÷a làm súc sinh ch¡c ch¡n phäi xäy ra.

Có nhæng ngh« càng làm càng có phß¾c nhß xây dñng ð߶ng xá, c¥u c¯ng, tr߶ng h÷c, thüy ði®n, an ninh, giáo døc, bäo v® môi tr߶ng, y tª, lß½ng thñc... Nói chung nhæng ngành ngh« ðem lÕi lþi ích cho xã hµi, ð«u làm cho chü nhân có phß¾c, nªu h÷ biªt phøc vø mµt cách t§n tøy cao cä. Ðôi khi mµt ng߶i · trong mµt ngành ngh« d­ tÕo phß¾c nhßng h÷ quá ích kÖ, chï nghî t¾i ð°ng lß½ng, gây khó khån cho m÷i ng߶i. H÷ cûng b¸ t±n phß¾c tr¥m tr÷ng.

Nhß v§y, có hai yªu t¯ thñc hi®n ngh« nghi®p chân chính là: Ch÷n ngh« d­ tÕo phß¾c và phøc vø t§n tình. Hãy nghî ðªn lþi ích chung cüa xã hµi và làm vi®c nhi®t tình h½n là chï nghî ðªn lþi nhu§n cá nhân. Ðß½ng nhiên ai cûng c¥n phäi ðßþc hß·ng thành quä lao ðµng cüa mình v¾i s¯ ti«n kiªm ðßþc ð¬ sinh s¯ng. Nhßng mµt ng߶i biªt làm phß¾c là ng߶i luôn luôn "ðóng góp nhi«u h½n hß·ng thø". Hãy làm vi®c thª nào mà chúng ta cäm th¤y sñ ðóng góp cüa mình ð¯i v¾i xã hµi luôn luôn cao h½n quy«n lþi thu v«. Ðßþc nhß v§y chúng ta s¨ có phß¾c l¾n v« sau. Còn nhæng kë chï mu¯n hß·ng thø t¯i ða v¾i công sÑc bö ra t¯i thi¬u. Trß¾c m¡t h÷ có vë giàu sang nhßng tß½ng lai h÷ s¨ là mµt ng߶i kh¯n kh± vì thiªu phß¾c.

M²i tu¥n, m²i tháng khi ki¬m lÕi s¯ ti«n kiªm ðñþc chúng ta hãy so sánh v¾i công sÑc lþi ích mà mình ðã ðóng góp cho xã hµi. Nªu th¤y công sÑc nhi«u h½n, chúng ta có quy«n n· mµt nø c߶i vui vë vì biªt r¢ng mình ðang tích lûy phß¾c d¥n d¥n theo nåm tháng. Ngßþc lÕi, nªu th¤y mình không làm ðßþc lþi ích gì cho xã hµi mà kiªm ti«n ðßþc quá nhi«u, hãy lo l¡ng h½n là m×ng rÞ, và cûng phäi tìm cách cúng d߶ng b¯ thí ð¬ bù ð¡p lÕi cái phß¾c ðang b¸ hao t±n kia.

Có mµt ngh« mà không phäi ngh«, ðó là tu sî. Ða ph¥n khi khai gi¤y t¶, mµt tu sî luôn luôn ghi vào møc ngh« nghi®p : tu sî. Nhß v§y, phäi chång m÷i ng߶i công nh§n tu sî là mµt ngh« ð¬ s¯ng nhß bao nhiêu ngh« khác ? Mµt s¯ nhân viên chính quy«n ít thi®n cäm v¾i th¥y tu cûng xem làm tu sî nhß là mµt ngh« ð¬ kiªm c½m !

Tuy nhiên v¤n ð« này khá tª nh¸.

Nªu xét v« phß½ng di®n cung c¥u, thì tu sî là ng߶i thoä mãn nhu c¥u tín ngßÞng, cúng tª, giäng dÕy giáo lý cho tín ð°, còn tín ð° thì tùy tâm tùy sÑc giúp ðÞ ð¶i s¯ng cho tu sî. Ði«u này gi¯ng nhß mµt d¸ch vø có trao ð±i và ðòi höi tu sî phäi có mµt mÑc ðµ chuyên môn nh¤t ð¸nh nào ðó v« nghi thÑc và giáo lý.

Nhßng ðÑng · phß½ng di®n khác, cách "trao ð±i" trong lînh vñc tôn giáo này không có tính cách th¸ tr߶ng thß½ng mÕi vì ng߶i tu sî xem vi®c làm cúng tª, giäng dÕy giáo lý là mµt b±n ph§n thiêng liêng ð¬ giúp ðÞ ð¶i s¯ng tinh th¥n cüa tín ð° chÑ không nh¡m vào møc ðích lþi nhu§n, không qui ð¸nh giá cä, l­ v§t mà ng߶i tín ð° phäi dâng cúng. Cûng v§y, ng߶i tín ð° vì tôn tr÷ng ðÕo ðÑc và minh triªt cüa tu sî nên nß½ng tña và giúp ðÞ ð¬ v¸ tu sî ðó ðßþc ränh r²i chÑ không nghî r¢ng h÷ phäi ðánh ð±i v§t ch¤t ð¬ ðßþc lþi ích cüa Thánh linh.

Dî nhiên, không mµt t± chÑc nào, mµt ðäng phái nào, mµt tôn giáo nào, dù t¯t ð©p ðªn ðâu ð«u có th¬ tránh khöi sñ trà trµn cüa nhæng ph¥n tØ x¤u xa, ích kÖ. Chính nhæng ph¥n tØ này ðã làm t±n thß½ng uy tín cüa tôn giáo và hàng ngû tu sî, chÑ bän ch¤t ð߶ng l¯i cüa các tôn giáo hoàn toàn không có møc tiêu trøc lþi ho£c tìm kiªm lþi nhu§n .

Dù sao, mµt tu sî chân chính su¯t ð¶i dùng cuµc s¯ng mình ð¬ làm gß½ng, dùng l¶i nói mình ð¬ rao giäng ðÕo ðÑc, h÷ xÑng ðáng ðßþc hß·ng sñ kính tr÷ng và giúp ðÞ cüa ng߶i tín ð°.

Thª gian này v¯n ng§p tràn tµi ác, thª nên sñ truy«n bá ðÕo ðÑc là mµt nhu c¥u bÑc thiªt cüa xã hµi. ÐÕo ðÑc c¥n phäi ðßþc giäng dÕy · kh¡p m÷i n½i, trong gia ðình, h÷c ð߶ng, các ðoàn th¬ và các tôn giáo. M²i n½i ð«u có phß½ng pháp riêng ð¬ nêu lên h® th¯ng ðÕo ðÑc cüa mình. Tôn giáo v×a mang tính ch¤t th¥n bí, v×a mang tính ch¤t ðÕo ðÑc. — phß½ng di®n ðÕo ðÑc, tôn giáo là mµt hình änh ð©p cüa loài ng߶i vì ðã rao giäng cäi hóa tâm h°n con ng߶i tr· nên thu¥n lß½ng hß¾ng thßþng. — khía cÕnh th¥n bí, tôn giáo b¸ nghi ng¶ phê phán, vì có nhi«u ði¬m chßa (xin nh¤n mÕnh chæ chßa) phù hþp v¾i khoa h÷c.

H¥u hªt con ng߶i tìm ðªn tôn giáo vì møc ðích tâm linh. Nhßng mµt tôn giáo chân chính là tôn giáo v×a có khä nång giúp con ng߶i ðÕt ðßþc møc ðích tâm linh, v×a có khä nång giúp con ng߶i cäi tÕo ðÕo ðÑc phù hþp v¾i vån minh cüa cµng ð°ng xã hµi, v×a có khä nång lý lu§n phù hþp v¾i khoa h÷c ð¬ không b¸ ðào thäi vì lÕc h§u. Nªu mµt tôn giáo chï thiên hÆn v« mµt khía cÕnh th¥n bí, khiªn cho tín ð° l§p d¸, quái lÕ v¾i cµng ð°ng xã hµi, ð°ng th¶i có quá nhi«u ði¬m phän khoa h÷c. Tôn giáo ðó s¨ b¸ ðào thäi.

Mµt ng߶i mu¯n tr· thành tu sî cûng v§y, phäi sáng su¯t lña ch÷n mµt tôn giáo nào có th¬ giúp cho mình tr· nên thánh thi®n và sau ðó ðem lÕi lþi ích cho nhi«u ng߶i trên cä ba lãnh vñc: tâm linh, ðÕo ðÑc và tính khoa h÷c. Chï nhß v§y hình änh cüa tu sî m¾i là mµt hình änh v×a siêu thoát, v×a g¥n gûi v¾i con ng߶i. tu sî không còn là mµt ngh« tìm sinh kª næa, mà ðã tr· thành mµt thiên chÑc cao cä c¥n thiªt cho cuµc ð¶i hôm nay và mai sau.

17. Tình Cäm

"Con tim có nhæng lý l¨ mà lý trí không hi¬u n±i" Mµt triªt gia phß½ng tây ðã nói nhß v§y.

Ðúng! Ý thÑc d߶ng nhß không hi¬u hªt sñ hoÕt ðµng cüa tình cäm thß½ng ghét trong lòng mình. TÕi sao v×a g£p mµt ng߶i lÕ, tâm ta chþt xu¤t hi®n ác cäm. Chþt nhìn th¤y mµt hình bóng xa xa, lòng ta rµn lên ni«m cäm xúc. Ý thÑc chßa k¸p nói nång gì thì tình cäm ðã rµn ràng múa may quay cu°ng kêu réo.

Các nhà khoa h÷c ðã tìm th¤y hoÕt ch¤t änh hß·ng lên tình cäm cüa con ng߶i. Ví dø bác sî liebowitz tìm th¤y khi não bµ sän xu¤t ra ch¤t pheniletilamin thì tình yêu mªn tñ nhiên dâng trào trong lòng. Mµt s¯ tình cäm thù ghét, bñc bµi khó ch¸u cûng ð«u liên quan ðªn các hoÕt ch¤t trong c½ th¬. Có th¬ sñ tß½ng quan có tính cách hai chi«u. Vì tình cäm kh·i d§y nên hoÕt ch¤t phát sinh, và ngßþc lÕi, khi hoÕt ch¤t phát sinh (ho£c do tiêm chích) thì tình cäm kh·i d§y.

Ng߶i ta tiêm mµt hoÕt ch¤t thúc ð¦y tình thß½ng con vào chuµt m© thì th¤y tình thß½ng cüa con chuµt này tång lên rõ r®t ð¯i v¾i b¥y con cüa nó. HoÕt ch¤t này xu¤t hi®n r¤t nhi«u khi ng߶i phø næ sinh n·.

Ðó là nguyên nhân g¥n tác ðµng lên tình cäm cüa sinh v§t. Nguyên nhân sâu xa vçn còn d¤u trong lu§t Nghi®p Báo.

Mµt nguyên nhân g¥n khác ðáng ðßþc lßu ý là do tâm lý phát sinh tình cäm.

Ví dø khi mµt chàng trai nhìn th¤y mµt cô gái ð©p, mµt minh tinh màn bÕc, mµt cô ti¬u thß nhà giàu, mµt cô gái thông minh tài giöi... Lòng anh ta cûng phát sinh mµt tình cäm ßu ái và mu¯n chiªm ðoÕt v« mình. Tình cäm ßu ái ðó phát xu¤t t× tâm lý v¸ kÖ c¯ hæu cüa con ng߶i luôn luôn mu¯n qu½ quào v« cho mình th§t nhi«u m÷i cái gì t¯t ð©p trên thª gian. Tình cäm ßu ái ðó là h® quä cüa tâm lý tham lam mà thôi !

Trong tr߶ng hþp khác, mµt s¯ cô gái b²ng cäm th¤y khó ch¸u v¾i thí sinh v×a ðÕt danh hi®u hoa h§u qu¯c gia. Tình cäm ganh ghét này là h® quä cüa tâm lý ð¯ kÜ th¥m kín giæa phái næ v¾i nhau, ðó là chuy®n th߶ng tình.

Có khi mµt thiªu phø tìm cách chiªm ð÷at tình cäm cüa mµt ng߶i ðàn ông nhßng không thành công. T× yêu mªn, b²ng bà ta tr· nên thù h§n cñc ði¬m và tìm cách trä thù cho hä dÕ. Nhß v§y tình cäm yêu mªn hay h§n thù cüa ng߶i ðàn bà này hoàn toàn chï là tâm lý ích kÖ tham lam, không phäi là tình yêu thß½ng chân th§t.

Khi khäo sát v« tình cäm thß½ng ghét cüa con ng߶i, chúng ta nh§n th¤y r¢ng t¤t cä ð«u xu¤t phát t× tâm lý v¸ kÖ. Cái gì thöa mãn ðßþc lòng tham mu¯n, sñ ßa thích s¨ phát sinh. Cái gì ngån cän lòng ham mu¯n, sñ thù ghét s¨ xu¤t hi®n. Tình cäm con ng߶i chï là mµt trò l×a d¯i cüa ch¤p ngã bí ¦n phía sau.

Chính vì nhìn th¤y bän ch¤t th§t sñ cüa tình cäm này mà các b§c thánh nhân luôn luôn kêu g÷i mµt tình thß½ng không ði«u ki®n, mµt tình thß½ng không ðòi höi cho tñ kÖ, chï thu¥n có ban phát và hy sinh, mµt tình thß½ng hoàn toàn vô ngã. tuy nhiên ð¬ vuþt qua ðßþc ngã ch¤p sâu kín t× trong bän nång vô thÑc (xem Nåm Aám Là Gì), chúng ta phäi kh± công thñc hành thi«n ð¸nh ðúng phß½ng pháp. Quä th§t không d­ dàng chút nào khi mµt ng߶i mu¯n vuþt khöi ngã ch¤p ð¬ ðÕt ðßþc mµt tâm ðÕi bi vô lßþng trùm phü thß½ng yêu t¤t cä m÷i ng߶i. Tâm ðÕi bi ðó m¾i là tình thß½ng yêu chân th§t, hoàn toàn hy sinh cho tha nhân mà không mong möi ði«u gì tr· lÕi cho tñ kÖ.

Яi v¾i hÕng phàm phu nhß chúng ta, ði«u quan tr÷ng là c¯ g¡ng ki¬m soát tâm lý tham lam ích kÖ cüa mình, phäi tñ xét nét kÛ lßÞng xem sñ thß½ng yêu cüa mình ð¯i v¾i m÷i ng߶i có ¦n chÑa mµt mßu tính, mµt sñ trøc lþi nào ¦n d¤u sâu kín bên trong hay không. B·i vì chúng ta h¥u nhß chï thß½ng yêu cái gì ðem lÕi lþi ích cho mình. Không có lþi ích cho mình, tình thß½ng s¨ v¡ng bóng (!) ai mßu hÕi ta, ta s¨ ghét h÷. ai giúp ðÞ ta, ta s¨ thß½ng h÷. Ðó là quy lu§t th߶ng tình mà t¤t cä m÷i ng߶i không th¬ vñþt qua n±i.

Chúng ta mu¯n ði tìm mµt chân lý cao cä, mµt con ð߶ng hß¾ng thßþng bao la. Hãy c¯ g¡ng thÑ tha và "thß½ng yêu kë thù ghét mình" (Phúc Âm) và thß½ng yêu kë tích cñc giúp ðÞ mình sau khi ðã gÕn l÷c xong tâm lý "vì h÷ ðem lÕi lþi ích cho mình".

Ngoài nhæng nguyên nhân g¥n, tình cäm còn xu¤t phát t× nghi®p duyên trong quá khÑ.

Mµt hòa thßþng ðßþc mµt gia ðình thí chü thïnh v« cung dßÞng trân tr÷ng ð¥y ðü ð¬ hòa thßþng yên tâm tu hành. sau mµt th¶i gian dài hai bên tr· nên thù ghét nhau dæ dµi và hoà thßþng phäi ra ði. Nguyên nhân ðßþc tìm th¤y là t× ð¶i trß¾c gia ðình kia ch¸u ½n v¾i hòa thßþng nên ð¶i này phäi cung phøng ð¬ ð«n trä. Dî nhiên trß¾c khi thïnh hòa thßþng v« h÷ phäi kh·i lên tình cäm kính thß½ng sâu ð§m v¾i hòa thßþng. sau khi trä xong món nþ quá khÑ, h÷ cäm th¤y hòa thßþng là mµt gánh n£ng ð¯i v¾i gia ðình. Tình cäm ßu ái biªn m¤t, sñ ghét bö thª ch², và r°i hòa thßþng phäi ra ði.

Nhß v§y tình cäm ð¶i này có khi xu¤t phát t× mµt món nþ cüa quá khÑ. khi th¤y ai tñ dßng yêu mªn giúp ðÞ mình, chúng ta ð×ng vµi cho mình có nhi«u ßu ði¬m. Có khi chï vì h÷ m¡c mµt ân nghîa gì ðó và ðang trong th¶i gian ð«n trä. Trä xong, tình cäm s¨ biªn m¤t. Hi¬u ðßþc ði«u này chúng ta s¨ giæ ðßþc bình thän khi th¤y con ng߶i khi thì v°n vã v¾i nhau, khi thì h¶ hæng v¾i nhau.

Tß½ng tñ nhæng l¶i nói công kích sï nhøc t× kiªp trß¾c, sñ giªt hÕi chiªm ðoÕt t× quá khÑ cûng gây ra tâm lý thù ghét cüa nÕn nhân trong ð¶i này. Chúng ta lÞ l¶i làm m¤t th¬ di®n cüa mµt ng߶i. R°i chuy®n trôi vào quên lãng. Nhßng qua kiªp sau, v×a trông th¤y m£t nhau, tâm ng߶i kia b²ng kh·i lên mµt sñ ác cäm kÏ lÕ ð¯i v¾i ta mà chính h÷ cûng không biªt tÕi sao. Cûng chßa hÆn là sñ ác cäm cüa h÷ s¨ gây ra phi«n toái cho chúng ta, nhßng dù sao ác cäm vçn còn ðó. Vì thª trên bß¾c ð߶ng luân h°i vô t§n này, chúng ta hãy c¯ g¡ng tránh né làm ph§t lòng, xúc phÕm ðªn ng߶i khác ð¬ tránh ðßþc oán thù v« sau.

H¥u hªt các nhân v§t n±i tiªng giæa xã hµi nhß các nhà chính tr¸ thành công ðßþc nhi«u ng߶i ßa thích hâm mµ. Nguyên nhân cüa sñ hâm mµ này có th¬ b¡t ngu°n t× sñ ban ân rµng rãi t× nhæng kiªp trß¾c. Quá nhi«u ng߶i ðã th÷ ân cüa h÷ nên ð¶i sau buµc lòng phäi üng hµ cho h÷ ðÕt ðªn ð¸a v¸ trên chính tr߶ng thông qua lá phiªu hay mµt cách thÑc v§n ðµng nào khác.

Chßa hªt, nªu trong th¶i gian làm chính tr¸, h÷ giæ ðßþc uy tín, tình cäm cüa qu¥n chúng s¨ còn kéo dài qua nhi«u kiªp sau næa.

Khi so sánh cuµc ð¶i cüa vua nhÕc rock elvis Presley, các nhà sØ h÷c r¤t ngÕc nhiên khi th¤y gß½ng m£t cüa elvis presley gi¯ng h®t nhß bÑc tßþng cüa mµt v¸ vua ai C§p th¶i xßa. Vì vua ai C§p này ðã s¯ng · mµt ð¸a danh tên là memphis · ai C§p. trong khi elvis s¯ng tÕi memphis · MÛ. V¸ vua ai C§p này tôn th¶ Th¥n M£t Tr¶i ð¬ thay thª các th¥n linh khác, trong khi elvis tr· nên n±i tiªng v¾i bång nhÕc "Sun" (m£t tr¶i) ð¥u tiên. elvis presley ðßþc sñ hâm mµ cüa công chúng, ðªn n²i sau khi chªt, anh ðßþc m÷i ng߶i yêu c¥u t±ng th¯ng carter phäi t± chÑc qu¯c tang tr÷ng th¬.

Có th¬ nào cái dß hß·ng làm vua t× quá khÑ xa xåm vçn còn ð÷ng lÕi trên tâm tình cüa qu¥n chúng, m£c dù bây gi¶ elvis presley ðã tr· thành mµt v¸ vua m¾i, vua nhÕc rock chång?

Trong lu§t Nghi®p Báo, mµt ông vua vçn có th¬ tr· thành ngh® sî nªu trong th¶i gian tr¸ vì ông ðã t×ng ßu ðãi gi¾i ngh® sî quá mÑc. sau này ông s¨ tr· thành ngh® sî ð¬ ðßþc ßu ðãi tr· lÕi.

Có hai nguyên nhân dçn ðªn sñ thu hút tình cäm cüa m÷i ng߶i.

Mµt, ðó là ng߶i có tâm t× ái rµng l¾n, luôn luôn biªt thß½ng yêu, ð¯i xØ tØ tª, hòa nhã v¾i m÷i ng߶i. Kiªp sau h÷ có khuôn m£t hi«n lành, phúc h§u khä ái kÏ lÕ, b¤t cÑ ai v×a trông th¤y ð«u cäm mªn.

Hai, ðó là ng߶i siêng nång làm vi®c t× thi®n b¢ng lý trí. Tâm h°n h÷ không có nhi«u tình cäm nhßng lý trí h÷ r¤t sáng su¯t, luôn luôn ch¸u khó tích lûy phß¾c thi®n, luôn luôn ch¸u khó giúp ðÞ m÷i ng߶i. жi sau h÷ cûng ðßþc nhi«u ng߶i (ðã th÷ ân) yêu mªn m£c dù gß½ng m£t h÷ có vë cÑng cöi khôn ngoan chÑ không có vë hi«n lành tñ nhiên nhß tr߶ng hþp thÑ nh¤t.

Có mµt loÕi tình cäm ðßþc ð« c§p ðªn nhi«u nh¤t trong t¤t cä tác ph¦m vån hóa cüa nhân loÕi ðó là tình yêu nam næ. Có l¨ ðây là loÕi tình cäm mãnh li®t h½n các loÕi tình cäm khác b·i vì nó liên quan ðªn bän nång sâu kín cüa con ng߶i. ThÑ nh¤t con ng߶i luôn luôn mu¯n chiªm ðoÕt v« mình mçu ng߶i có th¬ ðem lÕi hÕnh phúc cho mình (tâm lý v¸ kÖ). Ðó là mçu ng߶i ð©p ð¨, có tài nång, có ti«n bÕc, ð¯i xØ tª nh¸. ThÑ hai, tình cäm nam næ có sñ thôi thúc âm th¥m cüa hoÕt ðµng tính døc, mµt loÕi hoÕt ðµng gây khoái cäm xác th¸t rõ r®t nh¤t. Ngoài nhæng nhu c¥u v« ån u¯ng, t± chÑc sinh lý cüa con ng߶i ðã s¡p sÇn mµt sñ ðòi höi ð¬ ðßþc thöa mãn v« khoái cäm tính døc. Vì thª ng߶i nam và næ luôn luôn tìm kiªm ð¯i tßþng thích hþp ð¬ trao ð±i khoái cäm này. Có khi tình yêu và hôn nhân dçn ðªn hoÕt ðµng tính døc. Có khi h÷ ðªn v¾i nhau vì khoái cäm và mua bán mà thôi.

Dù sao thì duyên nghi®p t× quá khÑ cûng ðã chi ph¯i cho loÕi tình cäm này.

Nªu quä th§t có duyên nþ, hai ng߶i s¨ yêu nhau chân thành và ði ðªn hôn nhân ð¬ trä xong nþ quá khÑ (và tiªp tøc gây nþ mai sau)

Nªu không có nþ, chï có duyên, h÷ s¨ yêu nhau qua mµt giai ð÷an, r°i tr¡c tr·, tình cäm phai nhÕt d¥n theo nåm tháng.

Ðôi khi chï có tình yêu ð½n phß½ng. Ng߶i này m½ tß·ng ðªn ng߶i kia nhßng không ðßþc ðáp lÕi. H÷ tìm th¤y ng߶i kia nhæng tiêu chu¦n v« s¡c ð©p, tß cách thích hþp, mu¯n ng߶i kia tr· thành cüa mình, nhßng t× kiªp trß¾c ðã không có duyên nên h÷ không nh§n lÕi mµt sñ ðáp Ñng nào cä.

Nhßng r°i tình yêu cûng chï là b« m£t cüa bän ch¤t ích kÖ, hß·ng thø cüa con ng߶i. Chính bän nång hß·ng thø ðã thúc ð¦y nam næ tìm ðªn nhau, thì nó cûng thúc ð¦y h÷ làm kh± lçn nhau. Biªt bao chuy®n vþ ch°ng gây g±, ðánh ð§p, bao nhiêu chuy®n ngoÕi tình, giªt hÕi lçn nhau bö m£c con cái b½ v½ ðau kh±.

Nªu bên cÕnh tình yêu, h÷ có thêm chút tình thß½ng chân chính cüa sñ hy sinh, ðµ lßþng, v¸ tha, tình yêu ðó khä dî b¾t ði màu s¡c äm ðÕm cüa bän nång ích kÖ. H÷ biªt tha thÑ, thông cäm lçn nhau ð¬ cùng xây dñng hÕnh phúc. Nªu thiªu tình thß½ng chân chính, mµt mình tình yêu chï là hi®n thân cüa cäm xúc, tính døc và v¸ kÖ. Th¶i ðÕi hôm nay vþ ch°ng d­ ly d¸, d­ ngoÕi tình, d­ hành hÕ nhau b·i vì tình yêu cüa h÷ thiªu tình thß½ng v¸ tha chân chính.

R°i sñ ngoÕi tình, ly d¸ làm kh± con cái, hành hÕ làm kh± nhau s¨ gây thành nghi®p nhân không t¯t cho ð¶i sau.

Chiªm vþ ng߶i d­ b¸ ng߶i chiªm vþ lÕi. Hành hÕ vþ mình s¨ b¸ ð÷a làm ng߶i næ ð¬ b¸ hành hÕ tr· lÕi. ly d¸, bö r½i con cái s¨ tr· thành m° côi · ð¶i sau.

Có l¨ schopenhower ðã có lý khi nói r¢ng" chï có nhæng triªt gia chân chính m¾i s¯ng hÕnh phúc trong hôn nhân, nhßng tiªc thay, nªu là triªt gia chân chính, h÷ s¨ không bao gi¶ l§p gia ðình."

Ngay trong gia ðình chúng ta cûng th¤y tình thß½ng cüa cha m© v¾i con cái cûng không ðßþc ð°ng ð«u. Có ng߶i con ðßþc cha m© ßu tiên thß½ng yêu nhi«u. Bên cÕnh ðó là ng߶i con b¸ l½ là ít chú ý. T¤t cä ð«u do ân nghîa trong quá khÑ nhi«u hay ít mà thôi. cha m© mang n£ng ân nghîa v¾i ng߶i con nào s¨ thß½ng mªn ng߶i con ðó nhi«u h½n.

Cûng có tr߶ng hþp trong gia ðình mµt ðÑa con b¸ ghét th§m t®, b¸ ðánh ð§p m¡ng nhiªc th߶ng xuyên, m£c dù nó là ðÑa con ruµt. Ðây chï là sñ trä thù tr· lÕi. Kiªp trß¾c, khi t×ng là cha m©, nó ðã ð¯i xØ tàn t® v¾i con cái cüa mình. Kiªp này duyên nghi®p ðßa ð¦y nó r½i vào gia ðình có b§c cha m© thô l², cµc c¢n, hung bÕo ð¬ nó phäi ch¸u ðñng tr· lÕi n²i kh± mà nó ðã gây ra cho ng߶i khác.

Ði tìm sñ bình ðÆng ð°ng ð«u trong cuµc ð¶i này là vi®c làm không tß·ng b·i vì nghi®p duyên cüa m÷i ng߶i không ð°ng nhau. Kë phß¾c nhi«u, ng߶i phß¾c ít, t¤t cä ð«u sai bi®t. Ng߶i có phß¾c luôn luôn thu hút sñ chú ý thß½ng mªn cüa m÷i ng߶i, trong khi kë thiªu phß¾c ít khi nh§n ðßþc cái nhìn n°ng nàn cüa m÷i ng߶i, hu¯ng næa là nh§n ðßþc sñ ð¯i xØ ßu ái.

Ngay cä mµt s¯ tu sî cûng b¸ phê phán là ðã v°n vã v¾i kë giàu và th¶ ½ v¾i kë nghèo. H÷ vçn khó giæ ðßþc sñ ð¯i xØ bình ðÆng v¾i t¤t cä m÷i ng߶i tìm ðªn ngu°n an üi n½i tín ngßÞng chï b·i vì phß¾c cüa tín ð° ðã sai bi®t nhau quá nhi«u. Chï có nhæng tu sî ðÕt ðßþc mµt ðÕo lñc thâm sâu, ðü sÑc vßþt lên trên nghi®p sai bi®t cüa m÷i ng߶i m¾i có th¬ ð¯i xØ bình ðÆng v¾i t¤t cä m÷i ng߶i. H÷ s¨ không th¶ ½ v¾i kë này và ân c¥n v¾i kë kia. T¤t cä ð«u ðßþc thß½ng mªn nhß nhau.

Nhß v§y, bình ðÆng là mµt "thái ðµ ðÕo ðÑc" tñ giác cüa m²i ng߶i chÑ không phäi là mµt c½ chª san b¢ng quy«n lþi. Sñ san b¢ng quy«n lþi không phäi là bình ðÆng. Chúng ta c¥n phân bi®t kÛ v« ý nghîa cüa hai phÕm trù này.

Chúng ta kêu g÷i mµt xã hµi bình ðÆng có nghîa là chúng ta kêu g÷i con ng߶i phát huy ðßþc ðÕo ðÑc cao ðµ ð¬ có th¬ ð¯i xØ ßu ái v¾i kë có phß¾c cûng nhß ng߶i thiªu phß¾c, chÑ không phäi bình ðÆng là san b¢ng quy«n lþi cüa m÷i ng߶i nhß nhau. Vì sao, vì kë ðóng góp ðßþc nhi«u công sÑc hi®u quä cho xã hµi b¡t buµc phäi ðßþc hß·ng quy«n lþi nhi«u h½n. Sñ san b¢ng quy«n lþi là sñ b¤t công, làm giäm m¤t sñ hÑng thú lao ðµng cüa m÷i ng߶i và kéo xã hµi v« sñ thoái bµ. Không ai ch¤p nh§n kë l߶i biªng, kém tài nång ðßþc hß·ng quy«n lþi ngang v¾i kë siêng nång giöi gi¡n.

Còn bình ðÆng là "ðÕo ðÑc trong giao tiªp" nó giúp cho chúng ta l¸ch sñ, l­ ðµ, tôn tr÷ng v¾i t¤t cä m÷i ng߶i. tuy nhiên, ð¬ thñc hi®n ðßþc ði«u này, ðòi höi chúng ta phäi ðÕt ðßþc chi«u sâu thi«n ð¸nh, tâm ðßþc thanh t¸nh ð¬ thoát khöi sñ cu¯n hút b·i phß¾c nghi®p sai bi®t cüa m÷i ng߶i. Ng߶i có phß¾c s¨ cu¯n hút chúng ta nhi«u h½n kë thiªu phß¾c. Chúng ta phäi ðü ðÕo lñc ð¬ thoát khöi sñ thu hút bí ¦n này, ð¬ giæ ðßþc tình thß½ng bình ðÆng v¾i t¤t cä m÷i ng߶i.

Tình cäm cûng có khuynh hß¾ng l§p lÕi. V¾i nhæng ng߶i ðã t×ng thß½ng mªn nhau t× kiªp trß¾c, kiªp này g£p lÕi, tình thß½ng mªn d­ dàng phát sinh. Ðôi khi hai ng߶i ðã t×ng là vþ ch°ng. Kiªp này duyên nþ làm vþ ch°ng ðã hªt, nhßng khi g£p nhau, h÷ vçn kh·i lên mµt tình cäm n°ng nàn khó di­n tä m£c dù vçn phäi xa nhau. Tß½ng tñ nhß v§y ð¯i v¾i tình anh em, bÕn bè, cha con và th¥y trò.

Có tu sî cäm th¤y quí mªn mµt vài tín ð° và mu¯n h÷ tr· thành ð® tØ xu¤t gia v¾i mình. Nhßng duyên th¥y trò là duyên nhi«u ð¶i không th¬ gßþng ép. Không có duyên sâu dày v¾i nhau, ng߶i ð® tØ này cûng s¨ bö tìm th¥y khác. Hi¬u ðßþc ði«u này, mµt v¸ th¥y luôn luôn bình thän trß¾c các kë ðªn xin h÷c ðÕo, vì trong s¯ ðó, không phäi ai cûng là kë có duyên làm ð® tØ g¡n bó su¯t ð¶i.

Tóm lÕi tình cäm là kªt quä cüa nghi®p duyên quá khÑ, là h® quä cüa nhæng tâm lý ích kÖ th¥m kín bên trong. Ði«u chúng ta c¥n phäi nh¡m ðªn là loÕi tình thß½ng ðÕi bi trùm phü t¤t cä m÷i ng߶i. Tình thß½ng ðó không xu¤t phát t× bän nång v¸ kÖ và vßþt khöi duyên h® løy cüa nhi«u ð¶i.

Nªu nhi«u ng߶i trên cuµc ð¶i này có th¬ tr× di®t b¾t bän nång v¸ kÖ cüa mình, h÷ s¨ là nhæng ng߶i góp ph¥n tÕo nên mµt khuôn mçu t¯t ð©p cho cµng ð°ng thª gi¾i, ðó là sñ ðoàn kªt.

Do bän nång v¸ kÖ, con ng߶i có tính tÜ hi«m, chia r¨, h½n thua, luôn luôn ði tìm sñ ðµc tôn cho mình và ðè b©p kë khác. Ng߶i ta h½n thua v¾i nhau trong t×ng l¶i nói. Các giáo phái không tiªc l¶i chï trích lçn nhau. Các thª lñc chính tr¸ dùng m÷i thü ðoÕn ð¬ tiêu di®t lçn nhau. ngay trong cùng mµt mái nhà, anh em cûng tranh giành, trong mµt hµi ðoàn, hµi viên cûng ganh t¸.

Ai cûng mu¯n mình h½n hÆn m÷i ng߶i v« tài sän, ð¸a v¸ và danh tiªng.

Thª gi¾i này là bÑc tranh ð§m nét cüa sñ chia r¨. Các t§p ðoàn kinh tª tri®t hÕ lçn nhau. Các bang chüng ly khai v¾i nhau. Có khi vì v¤n ð« ngôn ngæ b¤t ð°ng, mµt vài tïnh cûng ðòi ly khai khöi cµng ð°ng qu¯c gia. Nß¾c nào cûng mu¯n cho ngôn ngæ cüa nß¾c mình tr· thành ngôn ngæ thª gi¾i.

— ðây, bän ngã ðã phình to ð¬ tr· thành gia ðình tôi, tông giáo tôi, chü thuyªt tôi, ngôn ngæ tôi... Và không có cái tôi nào ch¸u thua cái tôi nào. Thª là con ng߶i tiªp tøc phân hóa, chia r¨, thù ghét lçn nhau.

Nhßng may m¡n thay, con ng߶i cûng vçn còn lý trí. thay vì tiªp tøc cÕnh tranh, chia r¨ ð¬ tìm sñ chiªn th¡ng ðµc tôn, h÷ ðã th¤y kªt quä ngßþc lÕi là sñ hao t±n và th¤t bÕi. H÷ b¡t ð¥u hß¾ng ðªn sñ hþp tác ð¬ có th¬ ðÕt ðßþc sñ thành công l¾n lao h½n. Nhæng công ty ða qu¯c gia ðßþc hình thành. Châu Âu chu¦n b¸ th¯ng nh¤t. Các c߶ng qu¯c hþp tác v¾i nhau ch£t ch¨ trên lãnh vñc công ngh® vû trø và bäo v® sinh thái. Nhi«u hµi ðoàn t× thi®n qu¯c tª ðßþc thành l§p.

Ðó là h® quä cüa vån minh nhân loÕi. khi tß duy con ng߶i càng phát tri¬n cao h½n, lý trí d¥n d¥n vßþt khöi sñ k«m töa cüa bän ngã, con ng߶i th¤y rõ sñ sai l¥m cüa thái ðµ chia r¨ thù ngh¸ch. Chï có sñ hþp tác ðoàn kªt m¾i ðem lÕi lþi ích cho lçn nhau. Kë nào tiªp tøc ngü yên trong thái ðµ ðµc tôn và chia r¨, kë ðó s¨ th¤t bÕi, lÕc h§u và tñ ðào thäi khöi quá trình tiªn bµ cüa nhân loÕi.

Trong cuµc s¯ng h¢ng ngày, nªu không tïnh táo, chúng ta cûng r¤t d­ gây ra sñ chia r¨ giæa m÷i ng߶i v¾i nhau. Ðôi khi chúng ta nói x¤u mµt kë v¡ng m£t trß¾c nhi«u ng߶i chï vì vui mi®ng. Nhßng ði«u ðó khiªn cho kë v¡ng m£t b¸ ác cäm. Thª là m¥m m¯ng cüa sñ chia r¨ ðä xu¤t hi®n.

Ðôi khi vì bênh vñc tôn giáo mình, chúng ta ðã công kích tôn giáo khác và làm cho xã hµi b¸ phân hóa n£ng n« h½n. Hãy làm ð©p tôn giáo mình b¢ng cách tñ hoàn chïnh sñ tu hành n½i ð° chúng cüa mình h½n là tìm cách hÕ th¤p tôn giáo khác. Mu¯n nhà mình ð©p cÑ tñ xây c¤t lên, không vi®c gì phäi ði ð§p nhà cüa ng߶i khác. Mu¯n mình ðßþc tr÷ng v÷ng hãy tu ttì gi¾i hÕnh thay vì lo hÕ uy tín kë khác.

Có mµt vài ng߶i m¡c loÕi b®nh tâm lý kÏ lÕ là thích ly gián. Th¤y nhæng kë khác thân ái v¾i nhau, h÷ bèn tìm cách châm ra ch÷c vào ð¬ gây sñ nghi kÜ, chia r¨. D߶ng nhß b®nh tâm lý này phát sinh t× mµt u¦n khúc sâu kín trong vô thÑc là m£c cäm cô ðµc. H÷ b¸ cô ðµc, b¸ bö quên và không mu¯n ai hþp ðoàn vui vë. Nhßng càng gây nhân nhß thª, h÷ s¨ càng b¸ ð½n ðµc, lë loi, ðau kh± nhi«u h½n næa.

Thª gi¾i ðã tr· nên nhö bé. Sñ tß½ng quan giæa cµng ð°ng nhân loÕi càng lúc càng ch£t ch¨. con ng߶i c¥n ðoàn kªt, c¥n ch¤m dÑt sñ chia r¨. Quä báo lành l¾n lao s¨ ch¶ ðþi cho nhæng ai ðóng góp ðßþc cho tình ðoàn kªt cüa m÷i ng߶i. Và công vi®c gây tình ðoàn kªt cho m÷i ng߶i phäi ðßþc hi¬u là giæa t×ng ng߶i trong ð¶i s¯ng, giæa các chüng tµc, các tôn giáo, các t± chÑc, cu¯i cùng là giæa loài ng߶i v¾i loài thú. T¤t cä ð«u c¥n ðoàn kªt thß½ng yêu nhau.

18 sinh Thái

Trong nhæng th§p kÖ g¥n ðây v¤n ð« bäo v® môi trßòng s¯ng cüa trái ð¤t ðßþc ð£t thành v¤n ð« quan tr÷ng và thu hút sñ chú ý cüa t¤t cä m÷i ng߶i. song song v¾i sñ tiªn bµ vû bão cüa khoa h÷c kÛ thu§t, sñ ô nhi­m môi tr߶ng cûng tång lên v¾i mÑc báo ðµng. Có nhæng thành ph¯ l¾n b¸ khói thäi n£ng n« ðªn n²i không còn nghe tiªng chim hót nhß Seoul. Ho£c · mexico mµt con chim có th¬ r½i xu¯ng chªt khi bay qua mµt vùng không khí ðµc. S¯ lßþng ng߶i b¸ b®nh ð߶ng hô h¤p tång nhanh. Nhßng không riêng hô h¤p, các tÕng phü, h® th¯ng th¥n kinh, mÕch máu, tuyªn nµi tiªt cüa con ng߶i ð«u b¸ änh hß·ng x¤u.

Sóng ði®n t× bao phü d¥y ð£c cä иa c¥u và ðang b¸ nghi ng¶ là nguyên nhân gây ra Stress, ung thß. H® th¯ng dây dçn ði®n cao thª làm xu¤t hi®n sóng t× tai hÕi cho môi tr߶ng s¯ng · hai bên ð߶ng dây.

Nhæng hóa ch¤t công nghi®p nhß Fréon trong máy làm lÕnh phá hoÕi t¥ng ozone bäo v® trái ð¤t. R×ng cây b¸ ð¯n phá b×a bãi làm r¯i loÕn nhi®t ðµ, ðµ ¦m, lßþng nß¾c, sñ l÷c khí cüa hành tinh, góp ph¥n làm tång thêm hi®u Ñng nhà kính.

Nhæng lò phän Ñng hÕt nhân luôn luôn ám änh m÷i ng߶i nªu nó g£p phäi sñ c¯ rò rï hay n± tung mà vø trernobyl là mµt ði¬n hình.

Thu¯c tr× sâu hóa h÷c làm sinh v§t b¸ nhi­m ðµc lây. con ng߶i cûng không thoát khöi tai h÷a do mình gây nên trong khi tìm cách di®t tr× sâu b®nh cho cây c¯i.

R°i rác, ch¤t phª thäi do chính con ng߶i tÕo ra ðang tràn ng§p chung quanh m÷i ng߶i và cûng tr· thành v¤n ð« nghiêm tr÷ng.

Nhæng nhiên li®u ð¸a khai c¥n thiªt cho máy n± trong phß½ng ti®n giao thông, phát ði®n ð«u thäi ra lßþng khói tai hÕi l¾n lao vào khí quy¬n, nhßng cho ðªn nay nó vçn không th¬ nào ðßþc thay thª b·i ch¤t li®u khác. trong nhi«u th§p kÖ t¾i, con ng߶i vçn còn phäi l® thuµc vào d¥u mö, than ðá và khí ð¯t.

Bên cÕnh nhæng khó khån v« sinh thái môi tr߶ng, con ng߶i còn phäi ð¯i di®n v¾i mµt ô nhi­m cüa các siêu vi gây lây nhi­m mà không có cách nào ki¬m soát ðßþc nhß hiv (gây AIDS) các siêu vi A,B,C,D,E (gây ung thß gan) Các virus này lây qua ð߶ng máu, sinh døc và cä nß¾c b÷t (siêu vi gan).

D߶ng nhß v¾i vë ngoài vån minh, tiªn bµ, con ng߶i ðang ðÑng trß¾c hi¬m h÷a di®t vong mà h÷ phäi t¤t b§t tìm cách ch¯ng ðÞ r¤t v¤t vä gay g¡t. Các nhà khoa h÷c âm th¥m lao vào cuµc chiªn th¥m l£ng này ð¬ tìm ra nhæng phß½ng thÑc hi®u quä nh¢m giành lÕi môi tr߶ng s¯ng t¯t ð©p cho con ng߶i. Nhi«u danh nhân ngh® sî ðÑng lên kêu g÷i con ng߶i c¥n phäi ý thÑc nhi«u h½n næa v« hi¬m h÷a sinh thái ðang ðe d÷a hành tinh cüa chúng ta. Không ai có quy«n quay lßng lÕi trß¾c v¤n ð« sinh thái vì t¤t cä con ng߶i ð«u là thü phÕm gây nên sñ ô nhi­m môi tr߶ng. ai cûng phäi dùng ch¤t ð¯t ð¬ n¤u ån, ð¬ di chuy¬n, th¡p sáng và các ti®n nghi khác. B¤t cÑ ai có m£t trên hành tinh này ð«u cûng ðã có "tµi" góp ph¥n vào vi®c làm ô nhi­m môi tr߶ng chung, chï khác nhau là mÑc ðµ nhi«u hay ít mà thôi.

V¾i ng߶i hi¬u rõ Lu§t Nhân Quä Nghi®p Báo, h÷ s¨ ý thÑc cao ðµ trong vi®c bäo v® sinh thái cüa иa c¥u. B·i vì nhæng ai góp ph¥n làm d½ b¦n môi tr߶ng, trong tß½ng lai, h÷ s¨ phäi sinh v« n½i d½ b¦n, phäi làm các ngh« nghi®p ch² t¯i tåm, bøi khói ðµc hÕi, hôi hám ho£c n£ng n« h½n ð÷a làm các loài thú v§t s¯ng n½i nß¾c tù ao ð÷ng, s¯ng n½i các vùng yªm khí, nóng näy lÕnh giá...

Nhßng chúng ta r¤t d­ th¶ ½ v¾i loÕi nghi®p nhân này. xe chúng ta xì khói mù m¸t vào ð߶ng ph¯, m£c k®. Chúng ta quét rác tung vãi bøi li ti vào hàng xóm chung quanh m£c k®. Khói thu¯c lá chúng ta th¤m vào ph±i cüa nhæng ng߶i cùng phòng, m£c k®. Ng߶i nông dân ð¯t rçy, ð¯t rÕ ð¬ khói bay vào khí quy¬n ðâu biªt r¢ng ði«u ðó làm cho hi®u Ñng nhà kính tång thêm. Mµt xí nghi®p xay ðá không tß¾i nß¾c ð¬ cµt bøi b¯c cao cä vùng tr¶i, änh hß·ng ðªn cß dân lân c§n. Ng߶i ta xúm nhau th¡p nhang xông khói m¶ m¸t các ð«n chùa vào ngày l­ hµi làm nhi­m ðµc ph±i lçn cho nhau. Không biªt th¥n linh có chÑng giám cho lòng thành cüa h÷ hay không, nhßng trß¾c hªt các tín ð° phäi ch¸u hít khói ð¥y ph±i.

Tiªng °n cûng là yªu t¯ làm d½ b¦n môi tr߶ng s¯ng cüa sinh v§t (k¬ cä cây c¯i). Chúng ta m· nhÕc ¥m î làm änh hß·ng ðªn th¥n kinh não cüa hàng xóm. Có nhæng loÕi nhÕc không phù hþp v¾i s· thích và th¬ tÕng s¨ làm tâm lý ng߶i nghe b¸ d°n nén n£ng n«, lâu ngày së sinh ra các b®nh thñc th¬, nµi tiªt, r¯i loÕn th¥n kinh chÑc nång.

Ho£c nhæng ng߶i làm các ngh« nghi®p phäi gõ ð§p liên tøc làm chói tai m÷i ng߶i. Lâu ngày nghi®p tích lûy r¤t n£ng. H÷ s¨ b¸ nhæng quä báo v« b¸nh hoÕn, và b¸ l÷t vào s¯ng trong nhæng môi tr߶ng có nhi«u sñ huyên náo gây bÑt rÑt th߶ng xuyên.

Do thiªu hi¬u biªt v« v¤n ð« sinh thái, và cûng do thiªu tình thß½ng yêu m÷i loài, chúng ta s¨ tÕo nhi«u nghi®p nhân làm ô nhi­m môi tr߶ng chung quanh cüa иa c¥u, góp ph¥n tång thêm ðau kh± cho nhau. Яi v¾i lu§t Nghi®p Báo công bình khách quan, h§u quä x¤u mà chúng ta phäi gánh ch¸u là ði«u không th¬ tránh khöi. Chúng ta không ðßþc quy«n thiªu kiªn thÑc v« khoa h÷c ð¬ khöi b¸ sai l¥m trong sinh hoÕt, ð¬ góp ph¥n bäo v® sinh thái иa c¥u ngày mµt t¯t h½n.

Mµt trong nhæng v¤n ð« bÑc xúc hi®n nay trong vi®c bäo v® sinh thái иa c¥u là bäo v® nhæng khu r×ng nguyên sinh và phát tri¬n nhæng khu r×ng nhân tÕo. T×ng chiªc lá xanh, t×ng bóng cây mát ð«u góp ph¥n bäo v® sinh thái иa c¥u. Chúng ta mong möi nhæng ng߶i có ðÕo tâm, có hi¬u biªt Lu§t Nhân Quä Nghi®p Báo, hãy chung tay góp sÑc v¾i nhau tr°ng nên nhæng khu r×ng rµng bÕt ngàn mênh mông bát ngát. Làm ðßþc ði«u này tÑc là làm ðßþc ði«u phß¾c thi®n l¾n lao vì chúng ta ð¬ lÕi cho thª h® mai sau tài nguyên v« g² và môi tr߶ng s¯ng t¯t ð©p. Nào gi¶ các tín ð° cÑ nghî r¢ng chï có cúng chùa, ðãi tång m¾i là phß¾c nghi®p ðáng chú ý. Th§t ra không ð½n giän nhß v§y.

"ÐÕo Ph§t có m£t ð¬ ðem lÕi lþi ích cho cuµc ð¶i, chÑ không phäi ð¬ cuµc ð¶i ðem lþi ích lÕi cho ðÕo Ph§t"

Mµt ð® tØ Ph§t chân chính là ng߶i th¤m nhu¥n giáo lý cüa ÐÑc Ph§t, r°i sau ðó quay lÕi s¯ng v¾i m÷i ng߶i, s¯ng vì m÷i ng߶i b¢ng trái tim t× bi vô ngã. Ph§t pháp là con ð߶ng ð¬ s¯ng, là ánh sáng hß¾ng dçn m÷i ng߶i s¯ng ðúng v¾i chân lý. R°i vì l¨ ðó, m÷i ng߶i kính tr÷ng Ph§t pháp. Nhßng chúng ta ð×ng ð¬ cho sau ðó, Ph§t pháp tr· thành ð¯i tßþng ð¬ cung phøng quá ðáng.

Chúng ta tôn tr÷ng Ph§t Pháp vì Ph§t pháp cho chúng ta con ð߶ng s¯ng t¯t ð©p, mµt con ð߶ng giäi thoát khöi ðau kh± và thß½ng yêu vô hÕn v¾i m÷i ng߶i. Nhßng không phäi vì sñ tôn tr÷ng ðó mà chúng ta ð£t lên mµt Ph§t pháp hình thÑc ð¬ cung phøng tôn th¶ ðªn n²i quên ði sñ ðau kh± cüa vô s¯ m÷i ng߶i chung quanh.

Các ð® tØ Ph§t c¥n phäi th¤m nhu¥n trí tu® cüa Ph§t, mà trí tu® ðó là gì nªu không phäi là sñ hi¬u rõ Nhân Quä Nghi®p Báo, hi¬u rõ con ð߶ng vßþt khöi sinh tØ luân h°i ?

Và trên bình di®n Nghi®p Báo, chúng ta phäi biªt t¤t cä nhæng gì c¤u thành tµi cûng nhß t¤t cä nhæng gì tÕo thành phß¾c.

Bäo v® sinh thái иa c¥u! Ðó là mµt vi®c t× thi®n có ý nghîa l¾n lao ð¯i v¾i m÷i ng߶i nói chung và ð¯i v¾i tín ð° ðÕo Ph§t nói riêng.

Ngoài sñ ô nhi­m sinh thái có tính cách v§t lý v×a k¬ chúng ta còn phäi ch¯ng trä lÕi sñ ô nhi­m sinh thái trong không gian tâm linh.

Tß tß·ng con ng߶i luôn luôn có khuynh hß¾ng lây nhi­m vào tâm h°n cüa con ng߶i chung quanh. Chúng ta có th¬ thí nghi®m b¢ng cách nhß sau. khi · g¥n mµt vài ng߶i bÕn, chúng ta thØ ch÷n mµt vài bài hát b¤t kÏ trong s¯ ng߶i bÕn ðó ðã biªt. R°i chúng ta hát th¥m mµt cách mÕnh m¨ trong lòng mình. Lát sau chúng ta s¨ th¤y ng߶i bÕn ðó b§t kh¨ hát theo bài hát ðó!

Ðó là mµt ví dø ð½n giän. Còn trong ð¶i s¯ng hàng ngày, tß tß·ng thi®n và tß tß·ng ác cüa con ng߶i lan truy«n ng±n ngang trong không gian tâm linh lçn nhau. Nªu tß tu·ng thi®n nhi«u h½n tß tß·ng ác, chúng ta có mµt "sinh thái tâm linh" t¯t ð©p. Nªu ngßþc lÕi, chúng ta phäi ch¸u mµt "sinh thái tâm linh" x¤u xa.

V¾i nhæng ng߶i thø ðµng, không có l§p tr߶ng kiên ð¸nh v« ðÕo ðÑc, nhæng tß tß·ng ác lan truy«n trong không gian r¤t d­ änh hß·ng ðªn h÷. ban ð¥u h÷ chßa phäi là kë ác, nhßng vì s¯ng trong môi tr߶ng có tß tß·ng ác quá nhi«u, h÷ d¥n d¥n tr· thành kë ác ðµc.

Chï nhæng ng߶i có l§p tr߶ng kiên ð¸nh v« ðÕo ðÑc m¾i ðü sÑc "ð« kháng" v¾i tß tß·ng ác lang thang trong không gian. Nhßng trên cuµc ð¶i này, kë có l§p tr߶ng væng ch¡c v« ðÕo ðÑc r¤t ít. Ða s¯ r¤t d­ b¸ lây nhi­m b·i tß tß·ng ác ðµc, ích kÖ, bÕo ðµng.

Chúng ta chÑng kiªn · các nß¾c phß½ng Tây nhæng phong trào hiªu ðµng, bÕo hành, trác táng, bi¬u dß½ng lñc lßþng, kích ðµng t§p th¬, th߶ng xuyên xäy ra là do änh hß·ng cüa tß tß·ng. B¡t ð¥u b¢ng sñ kích ðµng cüa mµt ng߶i. sau khi có nhi«u ng߶i b¸ kích ðµng, sÑc mÕnh cüa tß tß·ng ðßþc cµng hß·ng và khuyªch ðÕi, nó nhanh chóng lan vào tâm cüa m÷i ng߶i v¾i c߶ng ðµ mÕnh làm cho h÷ tr· nên c߶ng bÕo hiªu ðµng mµt cách kÏ quái. Nh¤t là nhæng loÕi tß tß·ng ðánh mÕnh vào bän nång ích kÖ cüa con ng߶i nhß ð« cao chüng tµc (phát xít,) ð« cao tinh th¥n qu¯c gia cñc ðoan, ð« cao tñ do tình døc...

Ða s¯ các trÕi giam hình sñ ð«u là lò tÕo ra kë ác, vì n½i ðó t§p trung nhi«u kë ác ðµc. Tß tß·ng cüa h÷ cÑ lây nhi­m vào nhau và cùng làm cho tính ch¤t ác ðµc cüa tù nhân ðßþc cüng c¯ thêm. Hiªm có ai ra khöi tù s¨ tr· thành kë lß½ng thi®n. Nªu ngành tß pháp không n¡m væng v¤n ð« này, h÷ s¨ còn nhi«u v¤t vä trong vi®c bäo v® an ninh tr§t tñ cho xã hµi. Ngành tß pháp c¥n phäi hi¬u rõ h½n v« tính cách "sinh thái tâm linh" này, v« sñ lây nhi­m vô hình cüa tß tß·ng giæa m÷i ng߶i v¾i nhau.

Ъn lúc ðó, chúng ta s¨ th¤y trÕi giam, cái còng, kh¦u súng, chßa ðü ð¬ chuy¬n hóa con ng߶i. C¥n phäi có mµt "sinh thái tâm linh" sÕch s¨, c¥n có nhi«u nhà giáo døc v« ðÕo ðÑc Nhân Quä Nghi®p Báo, c¥n có nhi«u nhà thôi miên ð¬ chuy¬n hóa nhân cách, c¥n phäi có nhæng chuyên gia "sinh hoá ðÕo ðÑc" ð¬ dùng các hoÕt ch¤t thay ð±i tÕm th¶i các tß tß·ng ác cüa con ng߶i. Mµt s¯ hoÕt ch¤t có khä nång kh¯ng chª tÕm th¶i khuynh hß¾ng b¤t thi®n trong con ng߶i. Phäi ph¯i hþp r¤t nhi«u chuyên gia trên nhi«u lînh vñc m¾i có th¬ khiªn cho con ng߶i ðßþc cäi hóa t¯t ð©p h½n.

Nhß v§y ý nghîa cüa sinh thái phäi ðßþc hi¬u rµng rãi trên cä hai lãnh vñc: v§t lý và tâm linh, và · lînh vñc nào, chúng ta c¥n phäi tích cñc ðóng góp làm cho sinh thái иa c¥u ðßþc chuy¬n biªn t¯t. V¾i sinh thái v§t lý, chúng ta tránh gây ra sñ nhi­m b¦n, phóng xÕ ði®n t×, tiªng °n, phá r×ng... V¾i sinh thái tâm linh, chúng ta tránh gieo nhæng tß tß·ng ác lang thang vào không gian këo làm ô nhi­m tâm h°n cüa nhæng ng߶i thø ðµng.
.
[Tña ] [ Khái Ni®m V« Nghi®p Báo ] [Không gian V§t Lý ] [ Không gian Tâm linh Bän ] [Bän Th¬ Tuy®t Яi ] [ Luân H°i][Nghi®p Và Kªt Quä ] [ Nghi®p Và Kªt Quä Xu¤t Thª Gian ] [ Chuy¬n Nghi®p ] [ Nghi®p Và Sñ Liên H® V¾i VÕn Tßþng ] [ Công ÐÑc] [Next]