L¶i M· Ð¥u

Kinh là do ÐÑc Ph§t nói ra, và các ð® tØ cüa Ngài kªt t§p lÕi. Lu§t là gi¾i lu§t do Ngài chª ð¸nh, làm khuôn phép cho sñ sinh h÷at tu h÷c cüa hàng xu¤t gia. Riêng ð¯i v¾i Ph§t tØ tÕi gia, Ph§t ð£t ra "Nåm Gi¾i C¤m". 

Còn Lu§n là do các ð® tØ cüa ÐÑc Ph§t tÕo ra sau khi Ngài Niªt Bàn, nh¥m møc ðích gi¾i thi®u giáo lý ðÕo Ph§t mµt cách có h® th¯ng, phê bình và u¯n n¡n nhæng nh§n thÑc sai trái ð¯i v¾i giáo lý ðÕo Ph§t, bäo v® sñ trong sáng cüa giáo pháp, ch¯ng lÕi m÷i ðä kích hay xuyên tÕc cüa các lu§n sß t× trong và ngoài ðÕo Ph§t. Nhæng lu§n sß n±i tiªng cüa ðÕo Ph§t là Mã Minh, Long Th÷, Vô Trß¾c và Thª Thân.

V« sau, các ð® tØ cüa các lu§n sß n±i tiªng trên tán rµng và sâu thêm. Thí dø nhß bµ lu§n c½ bän cüa Tông Duy ThÑc là cu¯n "Du Già Sß Ð¸a Lu§n", theo truy«n thuyªt là do Ngài B° Tát Di L£c trên cõi tr¶i Ðâu Su¤t giäng cho Vô Trß¾c, và ðßþc Vô Trß¾c chép lÕi. Sau ðó, em ruµt cüa Vô Trß¾c là Thª Thân viªt bµ lu§n "Duy ThÑc Tam Th§p Tøng Lu§n", r°i m߶i v¸ ðÕi lu§n sß „n е v« môn Duy ThÑc H÷c, mà chü yªu là lu§n sß Hµ Pháp viªt thành bµ "Thành Duy ThÑc Lu§n" g°m 31 quy¬n. Qua ðªn Trung Hoa, ngài Khuy C½ ð¶i Ð߶ng, h÷c trò cüa ngài Huy«n Trang, viªt s¾ giäi cu¯n "Duy ThÑc Nh¸ Th§p Tøng Lu§n" g°m hai quy¬n...

R°i ðªn ð¶i nay, các h÷c giä Ph§t Giáo tiªp tøc nghiên cÑu h÷c höi và biên soÕn theo sñ hi¬u biªt cüa mình thành các lu§n án tiªn sî, cao h÷c hay các ti¬u lu§n. Nªu k¬ ra không biªt c½ man nào. 

Nhßng ði«u quan tr÷ng cüa ng߶i h÷c Ph§t là thñc hành sau khi ðã hi¬u ðßþc ý nghîa cüa nhæng l¶i Ph§t nói. L¨ dî nhiên mu¯n hi¬u, chúng ta phäi nh¶ vào ngôn t× qua vån tñ. M¯i tß½ng quan giæa ngôn t× và ý nghîa hay giæa thuyªt giáo và chân lý, tña nhß nhß m¯i tß½ng quan giæa ngón tay và m£t trång. Ngón tay là c¥n thiªt ð¬ chï m£t trång nhßng chúng ta không ðßþc nh¥m ngón tay là m£t trång.

Khi nói v« m¯i tß½ng quan giæa ý nghîa và ngôn t×, Thi«n Sß Suzuki ví von nhß bóng trång trong nß¾c. Bóng trång phän chiªu m£t trång · trong nß¾c, dù chính nó không nh§p vào trong nß¾c, cûng không nên xem nó không có liên quan v¾i nß¾c, vì nß¾c có cái gì trong nó ð¬ phän chiªu m£t trång. Không có gì sâu xa và ð¥y ý nghîa h½n cä sñ ví von này. 
 

Có mµt ði«u, chúng ta s¨ không biªt giáo lý cüa Ph§t là gì nªu chúng ta không nh¶ vào vån tñ ngôn t×, tuy nhiên nªu chúng ta ch¤p ch£t vào ð¥u ngón tay cüa vån tñ ngôn t×, thì không th¬ nào ðÕt ðªn chân lý t¯i h§u. ÐÑc Ph§t nói r¢ng: "Trong su¯t b¯n mß½i chín nåm thuyªt pháp, Nhß Lai không nói mµt l¶i nào". Ý cüa Ngài là ð×ng ch¤p vào ngôn t×, vào nhæng l¶i thuyªt giäng cüa Ngài vì t¤t cä nhæng l¶i Ngài nói chï là phß½ng ti®n cüa ngón tay ð¬ chï m£t trång, chßa có l¶i nào nói lên ðßþc m£t trång, là cái bän th¬ tuy®t ð¯i, l¶i nói tß½ng ð¯i không t¾i ðßþc.  Do ðó Ngài mu¯n chúng ta phäi hành ð¬ th¬ tñ nghi®m chân lý bên trong chính mình.