S¯ng trong Ph§t Pháp 
AJAHN CHAH 
Thích Tâm Häi lßþc d¸ch t× living Dhamma

Không ít ng߶i vçn còn chßa biªt bän ch¤t cüa sñ thñc t§p thi«n ð¸nh là gì. H÷ nghî r¢ng thi«n hành, ng°i thi«n và nghe pháp là thñc t§p. Ði«u này không sai, nhßng ðây chï m¾i là cái vö cüa sñ thñc t§p. Thñc t§p thñc sñ là nhæng lúc tâm ð¯i v¾i cänh. khi nói r¢ng tôi thích cái này ho£c không thích cái kia nghîa là chúng ta ðang s¯ng v¾i nhæng cäm th÷ b¢ng lòng, thöa mãn (lÕc th÷) hay bñc bµi (kh± th÷). Chính lúc này là lúc phäi thñc t§p. ta s¨ phäi làm nhß thª nào v¾i chúng? Ðây là ði«u hªt sÑc quan tr÷ng. Nªu chúng ta cÑ chÕy lòng vòng rêu rao v« nhæng hÕnh phúc su¯t ð¶i thì th§t là phí, vì nó không có ý nghîa gì cä. 

Khi g£p mµt ði«u b¤t nhß ý, con ng߶i th߶ng bñc bµi. ta phäi làm gì khi b¸ ng߶i khác chï trích? Trß¾c hªt, hãy bình tînh ð¬ l¡ng nghe xem h÷ nói nhæng gì, có ðúng không? Có th¬ nhæng l¶i nói ðó b¡t ngu°n t× mµt cái c¾ nào ðó, và có th¬ nó ðúng ho£c không. Nªu ðó là khuyªt ði¬m, ta nên c¯ g¡ng tr× bö ð¬ hoàn thi®n chính mình. Ðây là cách mà nhæng ng߶i thông minh s¨ thñc t§p. 

N½i nào có sñ r¯i r¡m là n½i ¤y an lÕc có th¬ näy sinh. Vì thiªu sñ hi¬u biªt, ng߶i ta th߶ng không ch¤p nh§n nhæng l¶i phê bình. H÷ täng l¶ ho£c tranh cãi gay g¡t. Ví dø v« cách cß xØ cüa ng߶i l¾n ð¯i v¾i trë con. Trë con ðôi khi có nhæng l¶i nói r¤t thông minh nhßng nhi«u b§c cha m© lÕi không ch¤p nh§n, b·i ð½n giän mµt ði«u vì h÷ là ng߶i l¾n (và hÆn nhiên là phäi h½n trë con)! Ðây là nhæng suy nghî không ðúng. 

Vào th¶i kÏ ðÑc Ph§t tÕi thª, Ngài có mµt v¸ ð® tØ r¤t thông minhh và khéo léo. Mµt hôm, ðÑc Ph§t ðang thuyªt pháp b²ng Ngài ðÑng d§y r°i quay sang mµt v¸ TÏ kheo và höi :"Này Xá Lþi Ph¤t, con tin ði«u này chång?" - Tôn giä Xá Lþi Ph¤t ðáp r¢ng :"Không, bÕch ðÑc Thª Tôn, con chßa tin ði«u này". Và lúc ðó ðÑc Ph§t li«n khen ngþi :"Th§t là t¯t, này Xá Lþi Ph¤t, con là ng߶i có thiên tß r¤t thông minh. Mµt ng߶i thông minh thì không bao gi¶ sÇn sàng tin vào m÷i ði«u, anh ta s¨ l¡ng nghe b¢ng tinh th¥n c·i m·, r°i cân nh¡c sñ th§t cüa v¤n ð« trß¾c khi quyªt ð¸nh tin hay là không tin". 

ÐÑc Ph§t là mµt t¤m gß½ng sáng v« mçu mñc cüa mµt ng߶i th¥y. Nhæng gì mà Tôn giä Xá Lþi Ph¤t nói là ðúng, Ngài chï ð½n giän nói lên nhæng cäm nghî th§t cüa mình. Mµt vài ng߶i có suy nghî r¢ng, khi ta nói lên nhæng ði¬m mà ta không tin ð¯i v¾i l¶i dÕy cüa b§c th¥y, ði«u ðó nhß là mµt sñ xúc phÕm v¾i th¥y, nên h÷ ngÕi nói nhæng ði«u nhß thª. H÷ chï im l£ng và ð°ng tình. qua câu chuy®n trên, ðÑc Ph§t ðã gØi ðªn cho chúng ta mµt bÑc thông ði®p r¢ng, Ph§t tØ phäi là ng߶i có trí tu®, phäi cân nh¡c kÛ lßÞng trß¾c khi tin vào b¤t kÏ mµt ði«u gì. Ð×ng có bäo thü, c¯ ch¤p v¸ trí xã hµi cüa mình, ta có th¬ h÷c höi b¤t cÑ · ð¯i tßþng nào, ngay cä · nhæng em bé nhö. 

Hãy nhìn vào nhæng cäm th÷ cüa mình, ta s¨ th¤y nhæng duyên c¾ n±i lên ý nghî thích hay không thích th§t là tr¾ trêu. con ng߶i trong xã hµi th߶ng nói và suy nghî theo trí nh¾, Ph§t pháp ðòi höi con ng߶i phäi nhìn nh§n ðúng sñ th§t. Và nhß thª, ð¬ giäi thích sñ th§t cho m÷i ng߶i ch¤p nh§n không phäi là chuy®n d­. do ðó, hi¬u ðßþc Ph§t pháp là khó khån. Nªu ta hi¬u ðßþc Ph§t pháp, ta s¨ thñc t§p mà không c¥n phäi ðþi tr· thành mµt tu sî, m£c d¥u cuµc s¯ng cüa ng߶i tu sî r¤t thu§n lþi ð¬ thñc t§p. 

Nhßng nªu chúng ta ðang b¸ ràng buµc b·i gia ðình và nhæng trách nhi®m khác thì làm sao có th¬ thñc t§p? Không ít ng߶i nghî r¢ng, hình thÑc cß sî thì không th¬ thñc t§p Ph§t pháp. Ðó là ý tß·ng hoàn toàn sai l¥m. Dù v¾i cß½ng v¸ nào, ngh« nghi®p nào, là giáo viên, bác sî, ng߶i giúp vi®c... ta cûng có th¬ thñc t§p ngay trong m²i giây phút cüa cuµc s¯ng, nó nhß h½i th· cüa m²i ng߶i. ta ý thÑc nhæng ði«u mà m¡t, tai, mûi... cüa ta cäm th÷ ðßþc. Tâm näy ý tß·ng thích thú, ta biªt ðó là ý tß·ng thích thú; khi kh± th÷ näy sinh, ta nh§n di®n chúng ngay... 

Ta có th¬ tìm th¤y hÕnh phúc · ðâu trong thª gi¾i này? Không l¨ ta trông ch¶ m÷i ng߶i cß xØ t¯t ð©p v¾i ta su¯t cä ð¶i sao? Ði«u ðó là không th¬ có. Nên biªt r¢ng, cuµc s¯ng là ð½n giän, ta phäi biªt ðßþc sñ th§t cüa nó. ÐÑc Ph§t ðã t×ng s¯ng trong thª gi¾i này chÑ không · ðâu khác. Ngài ðã t×ng có gia ðình nhßng Ngài ðã nh§n ra nhæng gi¾i hÕn và ràng buµc cüa nó. Thª tÕi sao ta còn nghi ng¶ v« khä nång thñc t§p cüa ng߶i cß sî? 

Không ít ng߶i ði giäng chï ð¬ nghe mà thôi, nghîa là h÷ không thñc sñ l¡ng nghe, ng߶i thì tán gçu nhæng chuy®n ðâu ðâu, ng߶i thì phì phèo thu¯c lá... nghe pháp trong tâm trÕng" khi nào thì th¥y giäng xong nhï?..." thì làm sao mà có kªt quä? 

Giá tr¸ cüa Ph§t pháp không phäi · trong sách v· mà · trong ð¶i s¯ng kinh nghi®m cüa m²i cá nhân. Nªu ta nh§n biªt Ph§t pháp ngay trong ta, ta m¾i th¤y ðßþc chân lý. 

HÕnh phúc và an lÕc hi®n hæu ngay trong cuµc ð¶i này. Phäi kiªm tìm b¢ng cách thñc t§p không ng×ng trong t×ng phút giây hi®n tÕi, · b¤t cÑ v¸ trí xã hµi nào, ch¡c ch¡n bÕn s¨ cäm nh§n hß½ng v¸ ng÷t ngào cüa chánh pháp - sñ s¯ng. 

 .
Tr· V« Ы Møc Vipassana