Ba gi¾i, sáu ð߶ng luân h°i

Bình Anson

-o0o-

Trong ðÕo Ph§t, chúng ta th߶ng nghe câu "Ba gi¾i, sáu ð߶ng luân h°i" (Tam gi¾i, løc ðÕo luân h°i). Ðây là mµt cách di­n tä quan ni®m v« các hình thái hi®n sinh cüa m÷i loài luân h°i trong cõi ta bà (Samsara). theo ða s¯ các kinh sách thì có t¤t cä là 31 loài (có sách li®t kê là 32 ho£c 33 loài) trong 6 ð߶ng chính:

1. chß thiên

2. loài ng߶i

3. loài thú v§t

4. loài ngÕ quÖ

5. loài A-tu-la

6. loài ð÷a ð¸a ngøc

Hai loài ð¥u tiên, chß thiên và loài ng߶i, ðßþc xem nhß là loài có nhi«u phß¾c báu, còn b¯n loài kia ch¸u nhæng cänh ð÷a ðày, ðau ð¾n.

Riêng chß thiên g°m 26 loài, trong ba cõi gi¾i khác nhau: Døc gi¾i, S¡c gi¾i, và Vô s¡c gi¾i. Ngoài ra, Døc gi¾i còn bao g°m loài ng߶i và b¯n loài ðau kh± còn lÕi.

Nªu phân chia theo ngu°n g¯c phát sinh, cõi ta bà chia làm chín ð¸a gi¾i (CØu ð¸a): Døc ð¸a, b¯n S¡c ð¸a do ð¡c b¯n t¥ng thi«n-na hæu s¡c (rupa jhana), và b¯n Vô s¡c ð¸a do ð¡c b¯n t¥ng thi«n-na vô s¡c (arupa jhana) .

T¤t cä các loài trong cõi ta bà, k¬ cä chß thiên, ð«u phäi qua cänh sinh, trø, hoÕi, di®t, và cùng ch¸u tám loÕi kh± (bát kh±) dù r¢ng có th¬ có nhæng c߶ng ðµ và th¶i gian khác nhau. Ðó là:

1. sinh kh±: kh± do sinh

2. Lão kh±: kh± do già

3. B®nh kh±: kh± do b®nh

4. TØ kh±: kh± do chªt

5. Ái bi®t ly kh±: kh± do xa lìa cái gì ta thích

6. Oán tång hµi kh±: kh± do n¯i kªt v¾i gì ta không ßa thích

7. C¥u b¤t ð¡c kh±: kh± do không ðßþc ði«u mong c¥u

8. Ngû ¤m xí thÕnh kh±: kh± do hi®n hæu 5 u¦n (s¡c, th÷, tß·ng, hành, thÑc).

Sau ðây là li®t kê 31 loài trong cõi ta bà, t× cao xu¯ng th¤p:

A. Vô s¡c gi¾i (Formless World, arupa Loka)

31. phi tß·ng, phi phi tß·ng thiên (Devas of sphere of neither-perception nor non-perception; nevasanna-nasanna-yatanupaga deva)

30. Vô s· hæu thiên (Devas of sphere of No-thingness; akincanna-yatanupaga deva)

29. ThÑc vô biên thiên (Devas of sphere of infinite Concsiousness; vinnananca-yatanupaga deva)

28. Không vô biên thiên (Devas of sphere of infinite Space; akasananca-yatanupaga deva)

B. S¡c gi¾i (World of Form, rupa Loka)(tÑ thi«n)

27. Vô song thiên (Peerless devas; akanittha deva)

26. Thi®n kiªn thiên (Clear-sighted devas; sudassi deva)

25. Thi®n hi®n thiên (Beautifully visible devas; sudassa deva)

24. Vô phi«n thiên (Untroubled devas; atappa deva)

23. Vô ð÷a thiên (Devas not falling Away; aviha deva)

22. Vô tß·ng thiên (Unconscious beings; asanna satta)

21. Quäng quä thiên (Very fruitful devas; vehapphala deva)

(tam thi«n)

20. Biªn t¸nh thiên (Devas of refulgent Glory; subhakinna deva)

19. Vô lßþng t¸nh thiên (Devas of unbounded Glory; appamanasubha deva)

18. Thi¬u t¸nh thiên (Devas of limited Glory; parittasubha deva)

(nh¸ thi«n)

17. quang minh thiên (Devas of streaming Radiance; abhassara deva)

16. Vô lßþng quang thiên (Devas of unbounded Radiance; appamanabha deva)

15. Thi¬u quang thiên (Devas of limited Radiance; parittabha deva)

(s½ thi«n)

14. ÐÕi phÕm thiên (Great Brahmas; maha Brahma)

13. PhÕm phø thiên (Ministers of Brahmas; brahma-purohita deva)

12. PhÕm chúng thiên (Retinue of Brahma; brahma-parisajja deva)

C. Døc gi¾i (World of Sense-Desires, kama Loka)11. tha hóa tñ tÕi thiên (Devas wielding power over Others' Creations; paranimmita-vasavatti deva)

10. Hóa lÕc thiên (Devas delighting in Creation; nimmanarati deva)

9. Ðâu-Su¤t thiên (Contented devas; tusita deva)

8. DÕ-Ma thiên (Yama devas; yama deva)

7. Ðao-Lþi thiên (The thirty-three Gods; tavatimsa deva)

6. TÑ thiên vß½ng thiên (Devas of the four great Kings; catumaharajika deva)

5. Loài Ng߶i (Human beings; Manussa)

4. Loài a-tu-la (Titans; Asura)

3. Loài ngÕ quÖ (Hungry ghosts; Peta)

2. Loài thú v§t (Animals; Tiracchana)

1. Loài ð÷a ð¸a ngøc (Hells; Niraya)

Bình anson ghi chép

tháng 10, 1998

Tham Khäo

1. Introduction, in: digha nikaya - the long discourses of the Buddha, translated by M. Walshe. wisdom Publications. 1987. 

2. thirty-one planes of Existence, in: digha nikaya - long discourses of the Buddha. burma pitaka Association, Rangoon. 1984.

3. planes of Existence, in: the buddha and his Teachings. narada maha Thera. buddhist publication Society, Kandy, sri Lanka. 1980 (ÐÑc Ph§t và Ph§t Pháp, bän d¸ch cüa PhÕm kim Khánh).

4. Ph§t H÷c T× Ði¬n. Quy¬n 2. Ðoàn trung Còn. Sài Gòn.

-oOo-