S¯ng tïnh giác t×ng ngày

Bình Anson

"Mùa mßa ta · ðây..." (Pháp Cú, 286). Ðó là l¶i cüa ÐÑc Ph§t dÕy cho ông ÐÕi Phú (Mahadhana), mµt v¸ thß½ng gia, khi Ngài ngø tÕi tinh xá KÏ Viên.

Mµt ngày n÷, v¸ thß½ng gia n¥y dùng 500 xe bò, ch¤t ð¥y väi vóc v¾i nhi«u màu nhuµm tß½i ð©p, lên ð߶ng t× thành ba-ra-na-si ðªn các vùng xa ð¬ buôn bán. khi ðªn thành Xá-v®, ông ta g£p mµt sông l¾n. Ông suy nghî: "Ngày mai ta s¨ qua sông", r°i d×ng xe lÕi, c·i ách cho các con bò, và nghï qua ðêm tÕi b¶ sông. 

Trong ðêm ðó, mµt tr§n bão kéo ðªn v¾i mßa t¥m tä cä ðêm. qua bäy ngày kª tiªp, nß¾c sông dâng cao, tÕo løt l¾n, và ng߶i dân trong vùng ð«u phäi ðình chï m÷i sñ buôn bán, ði lÕi. Kªt quä là v¸ thß½ng gia ðó không th¬ bán các ki®n hàng väi cüa ông. Vì thª, ông ta nghî r¢ng: "Ta ðã träi qua mµt quäng ð߶ng dài, nªu ta quay v« thì lÕi b¸ tr­ näi. chi b¢ng ta cÑ · ðây qua mùa mßa, qua mùa xuân và mùa hÕ, tiªp tøc các công vi®c giao d¸ch và c¯ g¡ng bán cho hªt các loÕi hàng n¥y..."

Khi ÐÑc Ph§t ði trì bình trong thành ph¯, Ngài biªt ðßþc ý ð¸nh cüa v¸ thß½ng gia ðó và Ngài mïm c߶i. Th¤y thª, ÐÕi ðÑc a-nan höi Ph§t vì sao Ngài c߶i. ÐÑc Thª Tôn ðáp: "Này A-Nan, th¥y có biªt ông ÐÕi Phú ðó không?"

"DÕ có, bÕch Thª Tôn."

"Không biªt r¢ng mÕng s¯ng cüa mình ðã g¥n hªt, ông ta v×a quyªt ð¸nh s¨ · lÕi ðây cä nåm ð¬ bán hªt các ki®n hàng cüa ông ¤y."

"Th§t v§y sao, bÕch Thª Tôn?"

"Ðúng thª, này A-Nan. Ông ta chï s¯ng thêm ðßþc bäy ngày næa, và nªu không khéo, ông ta s¨ b¸ các loài cá ån th¸t." Nói xong, Thª Tôn th¯t lên bài k®:

"Hãy tinh t¤n thi hành
vi®c c¥n làm hôm nay.
Có ai biªt ch¡c ch¡n
cái chªt ðªn lúc nào?
Có ai ch¯ng lÕi ðßþc
m®nh l®nh cüa th¥n Chªt?
An lÕc thay cho ng߶i
ngày và ðêm tinh t¤n
s¯ng tïnh giác t×ng ngày!" "BÕch Thª Tôn, con s¨ ðªn nói cho ông ¤y biªt," ngài a-nan thßa v¾i Ph§t.

"A-Nan, th¥y cÑ vi®c ði," ÐÑc Ph§t ðáp.

ÐÕi ðÑc a-nan ði kh¤t thñc ðªn n½i ông ÐÕi Phú trú ngø v¾i ðoàn xe buôn cüa ông. Ông ta kính c¦n dâng v§t thñc ðªn ngài. sau ðó, ÐÕi ðÑc nói v¾i v¸ thß½ng gia: "Ông ð¸nh ngø lÕi ðây trong bao lâu?"

"BÕch ÐÕi ðÑc, con ðã träi qua mµt quäng ð߶ng dài, nªu con quay v« thì lÕi b¸ tr­ näi. cho nên con s¨ · ðây tr÷n nåm, cho ðªn khi nào bán hªt väi thì con m¾i ra ði."

"Này quý cß sî, m£c dù mÕng s¯ng ðã g¥n hªt mà ít ai lÕi biªt ðßþc! Ông nên tinh t¤n!"

"BÕch ÐÕi ðÑc, tÕi sao thª? Có phäi ð¶i s¯ng cüa con ðã g¥n mãn?"

"Ðúng v§y, quý cß sî. MÕng s¯ng cüa ông chï kéo dài bäy ngày næa thôi."

Ông ÐÕi Phú r¤t bàng hoàng và xúc ðµng. sau khi bình tâm tr· lÕi, ông thïnh m¶i ÐÑc Ph§t và Tång ðoàn ðªn n½i ông ngø ð¬ th÷ trai. trong bäy ngày kª tiªp, ông cúng d߶ng v§t thñc ðªn chß Tång, và trong ngày thÑ bäy, ông xin phép ðßþc rØa bát cüa Ph§t và xin Ph§t chúc phúc. 

Trong khi chúc phúc, ÐÑc Thª Tôn giäng thêm:

"Này quý v¸ tu sî và cß sî, mµt ng߶i hi«n trí không bao gi¶ nên nghî r¢ng: 'Tôi s¨ · lÕi ðây trong su¯t mùa mßa. Tôi s¨ làm vi®c này, vi®c kia.' Trái lÕi, ng߶i ¤y lúc nào cûng nên s¯ng tïnh giác t×ng giây kh¡c và luôn luôn quán chiªu v« cái chªt cüa mình nhß th¬ mình chï s¯ng thêm ðßþc mµt ðêm næa thôi." sau ðó, Ngài th¯t lên các câu k® dß¾i ðây, v« sau ðßþc ghi lÕi trong kinh Pháp Cú (k® 286-289):

Mùa mßa ta · ðây,
ðông, hÕ cûng · ðây,
ng߶i ngu tâm tß·ng v§y,
không tñ giác hi¬m nguy. 

Ng߶i tâm ý ð¡m say
con cái và súc v§t,
tØ th¥n b¡t ng߶i ¤y,
nhß løt trôi hàng ngü. 

Mµt khi tØ th¥n ðªn,
không có con che ch·,
không cha, không bà con,
không thân thích che ch·. 

Biªt rõ ý nghîa này,
b§c trí lo trì gi¾i,
mau l© làm thanh t¸nh,
con ð߶ng ðªn Niªt-Bàn.

Sau khi nghe xong bài giäng, v¸ thß½ng gia tïnh ngµ, thành tâm xin quy y tam Bäo và ð¡c quä Dñ lßu, các tu sî trong ðoàn cûng ðÕt ðßþc th¡ng trí. sau ðó, ông ÐÕi Phú ðßa ti­n ÐÑc Ph§t v« tinh xá. khi quay tr· lÕi n½i trú ngø cüa mình, ông nói: "Tôi cäm th¤y nhÑc ð¥u, thân th¬ m®t möi!", và n¢m xu¯ng gi߶ng ð¬ nghï. V×a n¢m xu¯ng thì ông chªt, và ðßþc tái sinh vào cõi tr¶i Ðâu-su¤t.

Bình anson phöng d¸ch 
(t±ng hþp t× các bän Chú giäi kinh Pháp Cú),

Tháng 02-2026

 

-oOo-