Các ngày l quan tr÷ng
trong truy«n th¯ng Ph§t Giáo Nguyên ThüyBình Anson
Ða s¯ Ph§t tØ chúng ta ð«u quen thuµc v¾i các ngày l trong truy«n th¯ng Ph§t Giáo ÐÕi Th×a (Mahayana). ðây, chúng tôi xin v¡n t¡t ghi lÕi ð¬ gi¾i thi®u ðªn quý ðÕo hæu v« các ngày l chính trong truy«n th¯ng Ph§t Giáo Nguyên Thüy (Theravada).
-oOo-
1. R¢m tháng Giêng - Ngày ÐÕi hµi Chß Thánh Tång (Magha Puja): KÖ ni®m ngày 1250 v¸ a la Hán ð® tØ cüa ÐÑc Ph§t, tuy không h©n trß¾c mà cùng nhau v« ðänh l Ngài. trong d¸p n¥y, các v¸ tÏ kheo cùng nhau tøng ð÷c l¥n ð¥u tiên 227 ði«u gi¾i lu§t. sau ðó, ÐÑc Ph§t có giäng mµt bài pháp, tóm t¡t qua các câu k® ðßþc ghi lÕi trong kinh Pháp Cú:
Không làm m÷i ði«u ác.
Thành tñu các hÕnh lành,
Tâm ý giæ trong sÕch,
Chính l¶i chß Ph§t dÕy. (PC 183)Chß Ph§t th߶ng giäng dÕy;
Nhçn, kh± hÕnh t¯i thßþng;
Niªt bàn quä t¯i thßþng;
Xu¤t gia không phá ng߶i;
Sa môn không hÕi ng߶i. (PC 184)
Không phï báng, phá hoÕi,
Hµ trì gi¾i cån bän,
Ån u¯ng có tiªt ðµ,
Sàng t÷a ch² nhàn t¸nh
Chuyên chú tång thßþng tâm,
Chính l¶i chß Ph§t dÕy. (PC 185)
Ðây cûng là ngày kÖ ni®m Ph§t di Chúc, nhß ðã ghi lÕi trong kinh ÐÕi Bát Niªt Bàn (Tr߶ng Bµ Kinh), khi ÐÑc Ph§t cho biªt r¢ng Ngài s¨ nh§p di®t sau 3 tháng. 2. R¢m tháng Tß - Ngày tam Hþp (Vesakha Puja): L tam Hþp là l kÖ ni®m 3 d¸p tr÷ng ðÕi,:Ph§t Ðän, Ph§t Thành ÐÕo, và Ph§t Nh§p Niªt Bàn. Ðây là ngày l quan tr÷ng nh¤t cüa Ph§t Giáo, và ngày Ðän sinh n¥y ð«u ðßþc m÷i tông phái tôn tr÷ng. theo kinh ði¬n nguyên thüy, ÐÑc Ph§t sinh nåm 623 T.C.N, xu¤t gia nåm 29 tu±i, thành ðÕo nåm 35 tu±i. Ngài ho¢ng dß½ng Chánh Pháp trong 45 nåm và nh§p di®t nåm 543 T.C.N. khi Ngài 80 tu±i.
3. R¢m tháng Sáu - Ngày Chuy¬n Pháp Luân (Asalha Puja): Ðây là ngày ÐÑc Ph§t giäng bài pháp ð¥u tiên -- Chuy¬n Pháp Luân (Tß½ng ¿ng Bµ Kinh) -- v« TÑ Di®u Ъ và Bát Chánh ÐÕo, cho 5 anh em Ki«u Tr¥n Nhß. Còn g÷i là ngày Tång Ðoàn (Sangha Day), vì sau khi giäng bài pháp ðó, anh em Ki«u Tr¥n Nhß xin quy y v¾i ÐÑc Ph§t và tr· thành nhæng v¸ tång sî ð¥u tiên cüa Ph§t Giáo. trong truy«n th¯ng nam Tông, sau ngày n¥y là các v¸ tÏ kheo b¡t ð¥u nh§p hÕ (an cß kiªt hÕ) trong 3 tháng.
4. R¢m tháng Chín - Ngày Tñ TÑ (Pavarana Day): Còn g÷i là ngày Xu¤t HÕ, sau 3 tháng nh§p hÕ cüa chß tång. sau ðó, mµt bu±i l Dâng y ka-thi-na ðßþc cØ hành trong tháng do các cß sî t± chÑc, cúng d߶ng tÑ v§t døng ðªn chß tång ð¬ các ngài tÏ kheo xu¤t vi®n ði ho¢ng dß½ng ðÕo pháp.
5. R¢m tháng M߶i - Ngày Quán Ni®m (Anapanasati Day): Còn g÷i là ngày Tînh Tâm, kÖ ni®m ngày ÐÑc Ph§t giäng mµt bài kinh r¤t quan tr÷ng trong vi®c hành thi«n. Ðó là bài kinh Quán Ni®m H½i Th· (Anapanasati Sutta), ðã ðßþc ghi lÕi nhß là bài kinh s¯ 118 trong trung Bµ Kinh.
Bình anson ghi chép,
tháng 3, 2026