Kinh Th§p Thi®n nói ðü là kinh Th§p Thi®n Nghi®p ÐÕo.

Kinh là nhæng l¶i giáo hu¤n cüa ðÑc Ph§t, v×a hþp v¾i chân lý v×a hþp v¾i cån c½ cüa ng߶i nghe. Dù · trong b¯i cänh nào ng߶i nghe Ñng døng tu hành ð«u ðßþc lþi ích l¾n. L¶i giáo hu¤n cüa Ph§t träi qua ba th¶i: Quá khÑ, hi®n tÕi, v¸ lai không d¶i ð±i, không sai l®ch, nên ðßþc kªt t§p lÕi g÷i là Kinh.

Th§p thi®n là m߶i ði«u lành. Thª nào là ði«u lành, thª nào là ði«u chÆng lành? ai cûng khuyên ån hi«n · lành, làm lành làm phäi, song bän ch¤t cüa ði«u lành nhß thª nào thì chßa biªt rõ. Có nhi«u ng߶i giäi nghîa: Lành là không dæ, dæ thì không phäi lành, ho£c lành là hi«n, là t¯t... Nói nhß v§y là giäi thích nghîa tr¯ng r²ng, không có l¨ th§t.- Ng߶i ð¶i có chút trình ðµ h÷c v¤n, hay lúng túng v« v¤n ð« thi®n ác. Giä sØ mµt nhà giáo dÕy h÷c trò, g£p h÷c trò khó dÕy nên phäi ðánh rån phÕt nó. Ðánh xong cäm th¤y lß½ng tâm ray rÑt h¯i h§n, tñ trách mình là nhà mô phÕm ðánh ð§p ng߶i ta là ðã làm ði«u dæ r°i! Ng߶i h÷c trò b¸ ðánh nhìn th¥y giáo v¾i ðôi m¡t không cäm tình, vì cho th¥y giáo là ng߶i hung dæ. V§y, th¥y giáo ðánh h÷c trò khi nó ng² ngh¸ch khó dÕy có phäi dæ không? Nhæng vi®c này c¥n phäi giän trÕch rõ ràng, këo hi¬u l¥m r°i hành ðµng sai. Ngßþc lÕi, có nhi«u ðÑa trë ng² ngh¸ch thiªu giáo døc, g£p ai nó cûng chØi b¾i phá phách. Có ng߶i biªt, không qu· trách không ðánh phÕt, mà còn m· l¶i ng÷t ngào khen ngþi. Ng߶i nhß thª có hi«n không? V§y ði«u lành ði«u dæ giá tr¸ · ch² nào? Chúng ta c¥n phäi phân ð¸nh cho rõ ràng, thª nào là ði«u lành thª nào là ði«u dæ, ð¬ khi làm vi®c không b¸ hoang mang do dñ.

Phàm làm vi®c gì, ðÑng v« m£t th¶i gian, hi®n tÕi, v¸ lai mình và ng߶i ð«u ðßþc lþi ích, thì ði«u ðó là lành. Ho£c hi®n tÕi mình b¸ thi®t thòi mà ng߶i ðßþc lþi ích, ðó cûng là lành. hay hi®n tÕi mình b¸ thi®t thòi mà tß½ng lai ðßþc lþi ích, ðó cûng là lành. Ngßþc lÕi hi®n tÕi mình ðßþc lþi lµc mà v¸ lai b¸ kh¯n kh±, ði«u ðó không phäi là lành. Ho£c hi®n tÕi mình ðßþc lþi mà ng߶i b¸ hÕi thì ði«u ðó không phäi là lành. Ví dø th¥y giáo ðánh h÷c trò, hi®n tÕi thì th¤y th¥y giáo b¸ thi®t thòi vì ðã lao nh÷c lÕi còn mang tiªng không t¯t. Nhßng vì lþi ích cüa h÷c trò, mà phäi r¥y phÕt cho nó h÷c và ngoan ð¬ mai sau nó có ðü tài ðÑc, thành ng߶i t¯t, hæu døng trong xã hµi. Lúc ð¥u th¤y nhß th¥y giáo b¸ thi®t thòi và h÷c trò cûng b¸ thi®t thòi. Nhßng v« sau thì h÷c trò tr· thành ng߶i t¯t trong xã hµi, trò biªt ½n th¥y ðã giúp cho trò tr· nên ng߶i tài ðÑc. Nhß v§y cä th¥y lçn trò · hi®n tÕi b¸ thi®t thòi mà · v¸ lai ðßþc lþi ích. Ho£c th¤y ng߶i nghèo kh±, ta ðem ti«n cüa ðªn giúp h÷. Lúc ð¥u th¤y nhß ta b¸ thi®t thòi vì phäi bö ti«n bö công ra ð¬ giúp. Nhßng ng߶i ðßþc giúp b¾t kh± ðßþc vui, khi th¤y ng߶i vui ta cûng vui lây. V§y hi®n tÕi ta và ng߶i ðßþc vui, mai sau cûng ðßþc vui. Ðó cûng là ði«u thi®n. Ngßþc lÕi tr߶ng hþp ðÑa h÷c trò ng² ngh¸ch lêu l±ng không ch¸u h÷c hành, th¥y giáo không r¥y không phÕt, ð¬ nó mu¯n làm gì thì làm. Hi®n tÕi th¤y nhß ông th¥y t¯t, vì không có nhæng l¶i nói và hành ðµng xúc phÕm ðªn h÷c trò. Nhßng ðÑa h÷c trò hß höng, mai sau tr· thành nhæng ng߶i x¤u ác trong xã hµi. Thái ðµ cüa ông th¥y nhß thª không g÷i là lành. Ðó là ðÑng v« m£t th¶i gian mà phân ð¸nh ði«u lành hay dæ. Thª nên có nhi«u hành ðµng thoáng th¤y nhß dæ, nhßng bän ch¤t lÕi là lành. R°i cûng có nhi«u hành ðµng thoáng nhìn nhß lành mà bän ch¤t lÕi là dæ. Nhß v§y yªu t¯ lành hay dæ, phäi xét ðªn h§u quä · v¸ lai t¯t hay x¤u mà ðoán ð¸nh. Ch¾ cÕn cþt nhìn th¤y vi®c làm · hi®n tÕi mà quyªt ðoán e không ðúng, mà phäi xét t§n kªt quä · v¸ lai.

LÕi næa, yªu t¯ thi®n ác còn phäi ðÑng v« m£t không gian, ði«u lþi ích phäi ðem ðªn cho nhi«u ng߶i, m¾i ðoán ð¸nh ðßþc. Nªu mµt vi®c làm có hÕi chï mµt ng߶i mà có lþi hàng tråm hàng ngàn ng߶i, thì vi®c làm ðó cûng ðßþc coi là thi®n. trong kinh nói v« ti«n thân cüa Ph§t có k¬ câu chuy®n: Có mµt tôn giä cùng ði thuy«n chung v¾i ðoàn ng߶i buôn. khi thuy«n ra giæa sông l¾n, trong thuy«n có kë b¤t lß½ng s¡p ra tay giªt ðoàn ng߶i buôn ð¬ ðoÕt cüa. Tôn giä li«n giªt kë b¤t lß½ng ðó ð¬ cÑu ðoàn ng߶i buôn. Hành ðµng cüa tôn giä tuy ác v¾i ng߶i b¤t lß½ng, nhßng thi®n ð¯i v¾i ðoàn ng߶i buôn. Làm nhß v§y tuy có tµi v¾i mµt ng߶i mà cÑu ðßþc nhi«u ng߶i. Thª nên phân ð¸nh thi®n ác phäi nhìn rµng rãi nhß v§y.

ÐÑng v« m£t th¶i gian hi®n tÕi có lþi, v¸ lai cûng có lþi, ho£c hi®n tÕi tuy không có lþi mà v¸ lai thì có lþi. Ho£c giä khi hành ðµng tuy thi®t thòi mµt hai ng߶i mà v¸ lai lþi ích cä tråm ngàn ng߶i, nhæng tr߶ng hþp nhß thª ðßþc xem là thi®n ch¾ không phäi là ác. Hi¬u rõ ràng nhß v§y m¾i không l¥m, ch¾ nhi«u khi chúng ta cho ði«u ðó là thi®n kÏ th§t lÕi là ác. ChÆng hÕn nhß nhæng bà m© cßng con, con mu¯n ði«u gì là chi«u theo ði«u ¤y, không dám r¥y nó, r¯t sau con thành ðÑa hß hèn. ThoÕt nhìn th¤y nhß bà m© ðó hi«n, song r¯t cuµc lÕi hóa thành dæ, vì làm hß ðÑa con. Ngày xßa · trung hoa có Kh¤u Chu¦n, thu· nhö ông lêu l±ng rong ch½i tr¯n h÷c hoài. M© ông th¤y con hß hèn khó dÕy, bà bu°n lòng. Mµt hôm bà m© c¥m trái cân ch÷i ông, trái cân chÕm vào chân làm ông b¸ thß½ng tích. Nh¶ v§y mà ông sþ, không dám tr¯n h÷c næa và chåm lo h÷c hành. sau ông tr· thành ng߶i tài giöi, thì m© ðã m¤t. M²i khi nhìn th¤y vªt th©o trên chân là ông nh¾ m©, ông khóc... Thoáng nhìn qua th¤y nhß m© ông Kh¤u Chu¦n ác, nhßng chính nh¶ thái ðµ cÑng r¡n cüa bà, giúp cho Kh¤u Chu¦n tr· thành ng߶i t¯t. Vì v§y hành ðµng ném quä cân cüa bà ðßþc xem là thi®n.

Trong lãnh vñc tu hành, vì không phân bi®t ðßþc thi®n ác, nên có nhi«u ng߶i thi®n mà l¥m tß·ng là ác. ChÆng hÕn mµt vài ph§t tØ vào chùa th¤y th¥y Trø trì phÕt m¤y chú ði®u quÏ hß½ng. M¤y chú quÏ tàn cây hß½ng m¤t h½n mµt tiªng ð°ng h°, hai ð¥u g¯i b¸ lõm vào ðö Øng. Ph§t tØ ¤y nóng ruµt, ng¥m trách th¥y Trø trì thiªu t× bi, nhçn tâm hành phÕt ng߶i tu ch¸u ðau ð¾n kh± s·. Nhß v§y th¥y Trø trì có thiªu t× bi không? - Không. TÕi sao? Vì các chú ði®u vào chùa tu, t× c½m ån, áo m£c, ch² · ðªn thu¯c thang ð«u do thí chü üng hµ cúng d߶ng. Nªu các chú l߶i biªng không ch¸u h÷c Ph§t pháp, không tøng kinh ng°i thi«n, cÑ lêu l±ng ch½i ðùa, th¥y Trø trì không rån phÕt, ð¬ các chú ði®u hß höng làm sao có ðü ðÑc hÕnh và trí tu® h¥u ðáp ½n thí chü? sau khi chªt vì ch°ng ch¤t nþ n¥n nghi®p tµi nên b¸ ð÷a. Vì tránh tµi cho ð® tØ, mà th¥y Trø trì phäi rån phÕt cho ð® tØ sØa ð±i. Nªu rån phÕt mà không sØa ð±i thì phäi trøc xu¤t. Hành ðµng cüa th¥y Trø trì m¾i th¤y nhß ác, nhßng xét kÛ thì quá t× bi.

Tóm lÕi, ði«u thi®n là vi®c làm trong hi®n tÕi, mình cùng ng߶i ð«u ðßþc lþi ích và nhi«u ð¶i v¸ lai cûng ðßþc an vui. Ho£c hi®n ð¶i tuy mình b¸ thi®t thòi, ng߶i cûng có chút ít thi®t thòi, nhßng v¸ lai mình cùng ng߶i ð«u ðßþc lþi ích an vui. Ðó là ði«u thi®n. Ngßþc lÕi, vi®c làm hi®n tÕi mình có lþi mà di hÕi cho ng߶i, ho£c hi®n tÕi mình có hÕi, ng߶i có hÕi, cho ðªn mai sau mình và ng߶i cùng ðau kh±. Ðó là vi®c ác.

Nghi®p là tác ðµng cüa thân kh¦u ý l£p ði l£p lÕi nhi«u l¥n thành thói quen. Và khi thành thói quen nó có sÑc mÕnh dçn ng߶i ði th÷ quä báo ho£c vui ho£c kh±. Thª th߶ng, ng߶i ð¶i khi g£p cänh sß¾ng hay kh± thì nói s¯ ph§n mình nhß v§y là phäi ch¸u nhß v§y. Song, nªu là ph§t tØ có ð± th×a s¯ ph§n và ch¤p nh§n s¯ ph§n nhß ng߶i ð¶i không? - Không. Vì nói nhß thª thì không thông lý nhân quä nghi®p báo. L¨ ra ph§t tØ khi g£p cänh kh± hay vui thì phäi nói: do nghi®p mình ðã tÕo, nên mình phäi ch¸u», ch¾ không nên nói do s¯ ph§n. TÕi sao nhß v§y? Vì nhân quä nghi®p báo r¤t cø th¬ và tª nh¸.

Tøc truy«n lâu ð¶i, chúng ta ai cûng th¥m nghî r¢ng: con ng߶i sanh ra là do Thßþng ðª hay TÕo hóa s¡p ð¸nh sÇn s¯ ph§n. H­ sanh ra ð¶i, cuµc s¯ng vui kh± nhß thª nào là ch¸u nhß thª ¤y, không thay ð±i ðßþc. Ho£c có quan ni®m: con ng߶i sanh ra là do s¯ mÕng ð¶i trß¾c ðã ð¸nh sÇn. B·i s¯ mÕng ð¸nh sÇn nên phäi sao ch¸u v§y. Thª nên g£p cänh kh±, nói: TÕi s¯ tôi kh±, g£p cänh sß¾ng thì nói: TÕi s¯ tôi sß¾ng. Ho£c quan ni®m: жi ng߶i sanh ra là do rüi may, rüi thì kh±, may thì vui, ðßþc là may, m¤t là rüi, ch¾ sñ sß¾ng kh± cüa con ng߶i không do nhân duyên. Cä ba thuyªt trên, quí v¸ có ng߶i nào không m¡c k©t không? Nªu không ð± th×a TÕo hóa thì ð± th×a s¯ mÕng, không ð± th×a s¯ mÕng thì ð± th×a rüi may. Cä ba thuyªt trên Ph§t giáo không th×a nh§n, mà Ph§t nói: con ng߶i sanh ra kë kh± ng߶i sß¾ng là do nghi®p. V§y Nghi®p cüa ðÕo Ph§t có khác v¾i TÕo hóa, có khác v¾i s¯ mÕng, có khác v¾i rüi may không?

Trong kinh A-hàm (Agama) Ph§t dÕy: Chúng sanh ng߶i hÕ li®t kë cao sang, ng߶i ð©p ð¨ kë thô x¤u, ng߶i vui sß¾ng kë b¤t hÕnh, ð«u do hÕnh nghi®p cüa chúng. Nhæng tác ðµng t× n½i tâm g÷i là ý nghi®p, n½i mi®ng g÷i là kh¦u nghi®p, n½i thân g÷i là thân nghi®p. Thân kh¦u ý cüa con ng߶i tÕo nên nghi®p, vì v§y mà kh± vui là do mình tÕo, ch¾ không do ai khác, cûng không phäi TÕo hóa s¡p ð¸nh, cûng không do s¯ mÕng hay may rüi gây nên. Thí dø mµt chú thanh niên thß½ng mµt cô thiªu næõ, nhßng cô thß½ng ng߶i khác, nên chú th¤t tình ðau kh±. Mµt hôm chú thÑc tïnh, tñ trách mình là ngu dÕi. T× ðó chú buông bö tâm luyªn ái cô gái ¤y, nên hªt ðau kh±. Nhß v§y, cái kh± cüa chú thanh niên ðó do ai tÕo? do cô gái, do TÕo hóa, do s¯ mÕng, do rüi may, hay do chú? do tâm ý chú mê l¥m nên chú m¾i kh±! V§y khi mình kh± ð± th×a ai? Không ð± th×a ai cä, mà phäi xét lÕi mình, coi nghi®p mình tÕo có l²i ch² nào, ð¬ chuy¬n hóa nó. Chú thanh niên l¥m tß·ng cô gái thß½ng chú, nên chú thß½ng cô. Nhßng sñ th§t thì cô gái thß½ng ng߶i khác, nên chú kh±. khi chú biªt chú l¥m, li«n chuy¬n nghi®p ý b¢ng cách buông bö lòng luyªn ái cô gái là chú hªt kh±.

LÕi mµt ví dø næa: Ông a là ng߶i tß½ng ð¯i lß½ng thi®n, ông có mµt ng߶i bÕn không t¯t hay trµm c¡p cüa ng߶i. Mµt hôm ng߶i bÕn ông trµm ðßþc mµt món ð° quí, tr¸ giá ðµ nåm bäy tri®u ð°ng. khi b¸ m¤t ð° chü nhà báo ðµng tìm kiªm. BÕn ông a t¾i nhà ông, nói: Lâu nay ai cûng biªt anh lß½ng thi®n, anh làm ½n c¤t giùm tôi món ð° này, sau tôi bán s¨ chia cho anh vài ba tri®u. Ông a d¤y kh·i lòng tham nh§n giæ cüa phi nghîa ðó. Ng߶i bÕn ån trµm b¸ b¡t, b¸ tra khäo li«n khai cüa quí ¤y g·i tÕi nhà ông A, nên ông a cûng b¸ b¡t lây. khi b¸ b¡t ông a · tù ðau kh±. V§y cái kh± cüa ông a là tÕi ai? Có phäi tÕi TÕo hóa xªp bày cho ông a · tù không? hay tÕi nåm nay ông a rüi ro? hay tÕi s¯ mÕng cüa ông a là phäi · tù? Rõ ràng tÕi ông a không làm chü ðßþc lòng tham, ð¬ cho ý ông tÕo nghi®p ác khiªn cho thân ông làm ác, nên ông phäi ch¸u kh±. Nªu lúc lòng tham d¤y kh·i ông chuy¬n ðßþc, ông t× ch¯i không nh§n c¤t cüa phi nghîa ð¬ ðßþc chia ti«n, thì ông ðâu có b¸ b¡t và b¸ · tù vì tµi chÑa ð° gian! V§y, trß¾c mµt hoàn cänh con ng߶i có th¬ b¸ kh± mà cûng có th¬ không kh±. Nghîa là chï trong nåm m߶i phút ð°ng h°, nªu con ng߶i hành ðµng v¾i trí tu® sáng su¯t thì chúng ta chuy¬n ðßþc kh±. Cûng chï trong nåm m߶i phút, con ng߶i hành ðµng v¾i tham sân thì b¸ ðau kh±. Kh± hay không kh± là do hÕnh nghi®p cüa con ng߶i thi®n hay ác mà ra v§y. Nªu biªt do nghi®p ý cüa mình tham lam nên b¸ tù ðày, c¯ g¡ng chuy¬n tâm ni®m tham lam tr· thành thanh bÕch thì không kh±. Ngßþc lÕi không có trách nhi®m v¾i hành ðµng cüa mình, cÑ ð± th×a cho s¯ mÕng, cho rüi may, thì không bao gi¶ sØa ð±i nghi®p chÆng lành cüa mình, dî nhiên là phäi kh±. Ðó là tôi nói nghi®p · hi®n tÕi.

Sau ðây là nghi®p · quá khÑ kªt tø quä trong ð¶i hi®n tÕi và v¸ lai. Có ng߶i v×a ðßþc sanh ra là ðã giàu sang sung sß¾ng. Nhß v§y là do cái gì ð¸nh? Có phäi do s¯ mÕng ð¸nh không? Cûng không. Chúng ta nên biªt nghi®p quä trong ðÕo Ph§t nói thông cä ba ð¶i: Quá khÑ, hi®n tÕi, v¸ lai. Nghi®p không phäi chï thành tñu quä báo trong mµt ð¶i. Có nhi«u nghi®p tÕo trong ð¶i này, quä báo kªt tø cûng trong ð¶i này, nhß ông a chÑa ð° gian · trên. LÕi cûng có nhæng nghi®p tÕo · hi®n tÕi, mai sau m¾i th÷ quä báo. Ví dø ông Xoài hi®n tÕi có thª lñc giàu sang, ông làm kh¯n kh± ông Mít là ng߶i láng gi«ng. Lúc b¤y gi¶ ông Mít cô thª nên nu¯t h§n. Vài mß½i nåm sau ông Mít có thª lñc, ông Xoài thì cô thª, nên ông Mít báo thù ông Xoài, khiªn ông Xoài ðiêu ðÑng kh± s·. khi b¸ ông Mít báo thù thì ông Xoài tÑc t¯i kêu oan: TÕi sao ng߶i ta quá hung ác hÕi tôi kh¯n kh± nhß thª này Quí v¸ th¤y ông Xoài có oan không? Không. Ông ðã tÕo nghi®p x¤u v¾i ông Mít mà ông quên, khi quä báo chÆng lành cüa nghi®p x¤u kªt tø thì ông lÕi than trách. Ðó là do ông không th¤y ðßþc nghi®p x¤u cüa ông ðã tÕo.

LÕi næa, nghi®p cüa ð¶i quá khÑ trong kinh A-hàm Ph§t nói: Nhæng chúng sanh nào n½i thân kh¦u ý tÕo nghi®p ác, thì khi thân hoÕi mÕng chung phäi sanh vào cõi dæ. Ngßþc lÕi nhæng chúng sanh nào n½i thân kh¦u ý tÕo nghi®p lành, thì khi thân hoÕi mÕng chung ðßþc sanh vào cõi lành. Và mµt phen sanh ra r°i chªt ði, chªt ði r°i sanh lÕi, cÑ sanh r°i tØ, tØ r°i sanh không biªt bao nhiêu l¥n». Nhßng m²i l¥n s¯ng chªt ðó, th÷ biªt bao n²i kh± ni«m vui, do thân kh¦u ý ðã tÕo nghi®p thi®n hay ác · ð¶i trß¾c. xin höi quí v¸ l¾n tu±i, xét lÕi chúng ta t× lúc biªt ði ðÑng nói nång, cho ðªn nay b¯n nåm mß½i tu±i, ho£c sáu bäy mß½i tu±i, có ai làm lành hoàn toàn không? hay có khi làm cho ng߶i ðßþc lþi ích vui c߶i, lÕi cûng có lúc làm cho ng߶i bu°n phi«n ðau kh±? жi này chúng ta v×a làm lành và cûng v×a làm ác. L¤y ðó mà xét, ð¶i trß¾c cûng v§y, mµt tråm ði«u, chúng ta làm ðßþc bäy tám chøc ði«u lành là t¯i ða, còn lÕi vài ba chøc là ði«u ác. Vì v§y mà ð¶i này sanh ra tuy cûng ðßþc giàu sang sung sß¾ng, nhßng lâu lâu cûng có xäy ra tai nÕn ðau kh±. Ng߶i không th¤u hi¬u nhân quä thông cä ba ð¶i thì s¨ than trách: «TÕi sao tôi ån · hi«n lành, mà g£p phäi nhæng chuy®n b¤t t߶ng kh± ðau?. — ð¶i có ai lß½ng thi®n hoàn toàn ðâu? Nhß chúng ta th¤y trong ð¶i hi®n tÕi tuy biªt tu làm lành, nhßng thïnh thoäng b¤t giác cûng làm cho ng߶i bu°n kh±. Thª nên thïnh thoäng chúng ta cûng g£p kh±, cûng có bu°n là do nghi®p thi®n và ác mà chúng ta ðã tÕo xen lçn · ð¶i trß¾c ðó v§y. khi g£p kh± ð×ng ð± th×a cho ai cä, mà phäi biªt: Trß¾c mình ðã tÕo nhân r°i nên ð¶i này phäi th÷ nh§n quä. Và cûng có nhi«u ng߶i tuy h÷ ác, nhßng ðâu phäi su¯t ð¶i h÷ làm ác hªt, mà thïnh thoäng h÷ cûng có làm mµt hai ði«u lành. Nên nhæng ng߶i nghèo kh± thïnh thoäng cûng có vài ni«m vui. V§y mu¯n cho ð¶i sau ðßþc an vui hªt kh± thì, ngay bây gi¶ tránh nhæng vi®c khiªn cho ng߶i ðau kh± và làm nhæng vi®c giúp cho ng߶i hi®n tÕi ðßþc lþi ích sau cûng an vui. Ðó là tÕo nghi®p lành, ngßþc lÕi là tÕo nghi®p ác.

Nhß v§y, nghi®p trong ðÕo Ph§t khác v¾i s¯ mÕng mà ng߶i ð¶i ðã nghî. S¯ mÕng ðã ð¸nh r°i thì bó tay b¤t lñc, không chuy¬n ð±i ðßþc, ðành ch¸u v§y. Còn nghi®p thì chuy¬n ð±i ðßþc. Vì nghi®p là hành vi tÕo tác cüa con ng߶i. TÕo tác x¤u ác thì kh±, biªt ðó là vi®c ác kh±, li«n ð±i làm vi®c lành thì ðßþc an vui. Ví dø ông Xoài tiêu pha phung phí nên m¡c nþ, b¸ chü nþ vây ðòi làm phi«n phÑc. Mu¯n cho hªt nþ, ông Xoài phäi siêng nång làm vi®c, ån tiêu ch×ng mñc, dành ti«n ð¬ trä nþ, trä mµt th¶i gian là dÑt nþ, không ai ðªn qu¤y r¥y ông, ông ðßþc an ±n. Ðó là cách chuy¬n nghi®p thñc tª không ai phü nh§n ðßþc. Nªu tin theo s¯ mÕng cho r¢ng s¯ tôi nghèo phäi mang nþ, dù có c¯ g¡ng làm cûng vô ích vì không chuy¬n ð±i ðßþc, ðành ch¸u nghèo, nþ n¥n vây phü... Chuy¬n nghi®p b¢ng hai cách: Cách thÑ nh¤t là ð¯i trß¾c cüa cäi quí ð¡t ti«n, lòng tham d¤y kh·i, biªt ðó là ý nghi®p ác, li«n buông xä ni®m tham, thì nghi®p thân không theo ý ð¬ tÕo duyên l¤y cüa ng߶i, không b¸ ng߶i b¡t b¾, bö tù, ðánh ð§p. Ðó là chuy¬n nghi®p ý ác ngay khi kh·i. Tr߶ng hþp thÑ hai là ðang · trong cänh nghèo túng b®nh t§t, rán ån · hi«n lành, làm ði«u phß¾c ðÑc, khiªn cho nghi®p ác quá khÑ mòn d¥n thì s¨ ðßþc an vui. Ðó là chuy¬n nghi®p quá khÑ t× t×. Ng߶i hi¬u ðßþc lý nghi®p báo thì có sÑc mÕnh tinh th¥n, không yªu ðu¯i tr¯n tránh trách nhi®m mà mình ðã tÕo. Không làm ác gây ðau kh± cho ng߶i, luôn nghî nói làm thi®n, tÕo cho mình mµt cuµc s¯ng lành mÕnh an vui, xây dñng xã hµi t¯t ð©p.

Tóm lÕi, kinh Th§p Thi®n Nghi®p ÐÕo là m߶i ði«u lành, Ph§t dÕy cho chúng sanh nên làm ð¬ ði ðªn ch² an ±n vui vë.