[Møc Løc][L¶i Gi¾i Thi®u][01][02][03][04][05][06][07][08]
.
Con Ð߶ng Thoát Kh±
"What the buddha Taught", by Ven. walpola rahula (1959, 1974)
Thích Næ Trí Häi d¸ch, Sài Gòn, 1966
Ph§t H÷c Vi®n Qu¯c Tª in lÕi, California, USA, 1990 (P.L. 2534)
Chùa Pháp Vân in lÕi, California, USA, 1983 (P.L. 2526)
.
L¶i Gi¾i Thi®u
Cüa Hòa Thßþng Thích minh Châu

ÐÕi ÐÑc Rahula, ng߶i Tích-Lan ðßþc ðào tÕo trong truy«n th¯ng Thßþng-T÷a Bµ tÕi các Ph§t H÷c Vi®n (Pirivena), sau vào ÐÕi-H÷c Tích-Lan ð§u b¢ng B.A. (London) r°i viªt lu§n án Tiªn Sî v« l¸ch sØ ðÕo Ph§t · Tích-Lan và ðßþc c¤p b¢ng Tiªn Sî Triªt h÷c (Ph. D.). sau ÐÕi ÐÑc qua Calcutta, cµng tác v¾i các giáo sß ÐÕi-Th×a và b¡t ð¥u h÷c chæ Hán và chæ Tây-TÕng. Cu¯i cùng ÐÕi-ÐÑc qua ÐÕi H÷c Ð߶ng sorbonne ð¬ nghiên-cÑu v« Ngài asanga (Vô Trß¾c) và mai nay vçn · tÕi paris v×a giäng dÕy ðÕo Ph§t, v×a trß¾c tác sách v·. Nhß v§y, ÐÕi-ÐÑc có th¬ ðßþc xem là tinh thông cä hai giáo lý ÐÕi th×a và Ti¬u th×a. KÏ qua paris nåm 1965, tôi có viªng thåm ÐÕi-ÐÑc và trong câu chuy®n ngót hai tiªng ð°ng h°, chúng tôi bàn lu§n r¤t nhi«u v« liên lÕc giæa nam tông và B¡c tông, và chúng tôi ð°ng ý r¢ng cä hai tông ð«u ch¤p nh§n và th÷ trì mµt s¯ giáo lý cån bän.

Nói mµt cách khác, không có ÐÕi th×a, Ti¬u th×a, không có nam Tông hay B¡c Tông. S· dî có phân chia Tông phái là vì sñ di­n biªn cüa l¸ch sØ và sñ truy«n bá cüa ðÕo Ph§t qua nhi«u truy«n th¯ng, vån hóa, ngôn ngæ, phong tøc, qu¯c ðµ khác nhau và tông phái nào cûng ch¤p thu§n mµt s¯ giáo lý cån bän chung cho t¤t cä truy«n th¯ng. Quy¬n sách này là mµt sñ c¯ g¡ng cüa tác giä ð¬ gi¾i thi®u nhæng giáo lý cån bän ¤y và nhæng ai mu¯n tìm hi¬u ðÕo Ph§t cûng c¥n phäi hi¬u biªt ít nh¤t s¯ giáo lý cån bän ¤y. Riêng ð¯i v¾i Ph§t tØ Vi®t-Nam, mµt s¯ l¾n ðßþc h÷c ngay vào kinh ði¬n ÐÕi-Th×a, lÕi c¥n phäi hi¬u giáo lý cån bän này ð¬ soi sáng lÕi sñ hi¬u biªt cüa mình và ð¬ tìm lÕi sñ liên tøc cüa quá trình phát tri¬n tß tß·ng Ph§t giáo. Riêng ð¯i v¾i Sinh-viên ÐÕi-h÷c VÕn-HÕnh, tài li®u cüa t§p sách này c¥n ðßþc xem là tài-li®u cån bän và t¯i thi¬u ð¬ xây dñng n«n täng Ph§t h÷c cüa mình.

Quy¬n sách này viªt cho gi¾i trí thÑc Âu MÛ, mµt gi¾i trí thÑc có mµt b¯i cänh khoa h÷c và vån minh C½-Яc giáo, nên các v¤n ð« thäo lu§n, phß½ng pháp trình bày r¤t thiªt thñc, linh ðµng, sát v¾i thñc tª và liên h® ngay ðªn ð¶i s¯ng và nhæng th¡c m¡c hi®n ðÕi. Giá tr¸ quy¬n này ph¥n l¾n nh¶ · ði¬m này. Tác giä dçn chÑng r¤t nhi«u l¶i dÕy trong kinh ði¬n pali ð¬ chÑng minh cho sñ trình bày cüa mình, mµt thái ðµ và mµt phß½ng pháp khoa h÷c ðáng ðßþc hoan nghênh và b¡t chß¾c. Th߶ng chúng ta trình bày ðÕo Ph§t ngang qua sñ hi¬u biªt cüa chúng ta và ði«u nguy hÕi h½n, ngang qua cäm tình và s· thích cüa chúng ta, và vì v§y nhi«u khi tß tß·ng và thái ðµ cüa ÐÑc Ph§t b¸ bóp méo rÕn nÑt r¤t nhi«u. Ь b¾t t® hÕi n¥y, phß½ng pháp hæu hi®u nh¤t là dçn chÑng trong kinh ði¬n nhæng l¶i dÕy cüa chính ÐÑc Ph§t ð¬ xác chÑng quan ði¬m cüa mình trong khi trình bày, mµt thái ðµ mà tác giä t§p sách này ðã theo r¤t trung thành.

D¸ch giä quy¬n sách này là Cô Trí Häi, mµt tên quá quen thuµc v¾i gi¾i h÷c giä. V¾i tài d¸ch thu§t và sñ hi¬u biªt giáo lý cån bän cüa cô, thiªt tß·ng không c¥n phäi gi¾i thi®u dài giòng v« cô. Tên cüa cô cûng ðü bäo ðäm cho giá tr¸ d¸ch thu§t cüa t§p sách này r°i.

Sài Gòn, ngày 9-1-1966
TÏ-kheo Thích minh Châu
Vi®n-trß·ng Vi®n ÐÕi-h÷c VÕn-HÕnh
.

 L¶i Nói Ð¥u

Hi®n nay trên kh¡p hoàn c¥u, Ph§t h÷c càng ngày càng ðßþc chú ý. Nhi«u hµi Ph§t h÷c và nhæng nhóm h÷c Ph§t ðã ra ð¶i, và nhi«u sách viªt v« giáo lý ÐÑc Ph§t ðã xu¤t hi®n. tuy nhiên, mµt ði«u ðáng tiªc là tác giä nhæng sách ¤y ph¥n nhi«u không thñc có th¦m quy«n trong ð¸a hÕt, ho£c ðßa ra nhæng giä thuyªt sai l¥m rút t× nhæng tôn giáo khác, do ðó trình bày và giäi thích Ph§t giáo mµt cách sai lÕc. Mµt v¸ giáo sß v« tôn giáo tÖ giäo g¥n ðây viªt mµt cu¯n sách v« Ph§t giáo, nhßng không biªt cä ðªn ði«u r¢ng A-nan, th¸ giä trung kiên cüa ÐÑc Ph§t, là mµt tång sî, và lÕi tß·ng ông ta là mµt cß sî thª tøc! Kiªn thÑc Ph§t h÷c do nhæng cu¯n sách nhß thª truy«n bá s¨ ra sao, ðµc giä cûng có th¬ tß·ng tßþng.

Cu¯n sách nhö n¥y trß¾c hªt dành cho nhæng ðµc giä có h÷c thÑc thông minh chßa ðßþc h÷c höi v« Ph§t pháp mu¯n biªt nhæng gì ÐÑc Ph§t ðã dÕy thñc sñ. Ь cho nhæng ðµc giä ¤y ðßþc lþi ích, tôi ðã c¯ trình bày g÷n gh¨ và trñc tiªp nhæng l¶i ðã th§t do ÐÑc Ph§t dùng, nhß ðßþc tìm th¤y trong nguyên bän pali cüa tam TÕng mà t¤t cä các h÷c giä ð«u ð°ng ý cho là nhæng bän ghi chép ð¥u tiên còn t°n tÕi v« nhæng l¶i dÕy cüa ÐÑc Ph§t. Tài li®u và nhæng ðoÕn vån trích ra · ðây cûng ðã rút ra ngay t× nhæng nguyên bän ¤y. trong vài ch², tôi cûng có dùng ðªn mµt vài trß¾c tác v« sau này.

Tôi cûng nghî ðªn nhæng ðµc giä ðã có mµt ít kiªn thÑc v« nhæng gì ÐÑc Ph§t dÕy và mu¯n khäo cÑu thêm. B·i thª không nhæng tôi ðã chua thêm nhæng t× ngæ tß½ng ðß½ng tiªng pali v« ph¥n l¾n nhæng danh t× chü ch¯t, mà còn ð¬ cä nhæng ðoÕn nguyên vån · ph¥n chú thích, và mµt thß møc ch÷n l÷c.

Công vi®c cüa tôi ðã g£p phäi nhi«u khó khån: su¯t t§p sách tôi ðã c¯ g¡ng trình bày cho ðµc giä Âu châu ngày nay mµt cái gì h÷ có th¬ hi¬u ðßþc và thß·ng thÑc, mà vçn không hy sinh nµi dung hay hình thÑc nhæng l¶i dÕy cüa ÐÑc Ph§t. khi viªt sách này tôi luôn luôn ôn lÕi trong trí nguyên vån nhæng ðoÕn kinh, và b¢ng cách ¤y tôi ðã c¦n th§n giæ nhæng tiªng ð°ng nghîa và sñ l§p lÕi, mµt ð£c ði¬m cüa l¶i Ph§t dÕy nhß ðã ðßþc kh¦u truy«n ðªn nay, ð¬ ðµc giä có mµt ý ni®m v« hình thÑc giäng dÕy cüa ÐÑc Ph§t. Tôi ðã c¯ hªt mÑc theo sát nguyên vån, và làm cho l¶i d¸ch d­ hi¬u.

Nhßng có mµt gi¾i hÕn cho sñ giän d¸ hóa mà nªu vßþt qua, chúng ta s¨ d­ ðánh m¤t ý nghîa ð£c bi®t mà ÐÑc Ph§t mu¯n truy«n dÕy. Vì ðã ch÷n nhan ð« là "Nhæng gì ÐÑc Ph§t dÕy" (What the buddha Taught) tôi nghî c¥n phäi ghi lÕi nhæng l¶i l¨ cüa ÐÑc Ph§t, ngay cä nhæng con s¯ Ngài dùng, thay vì mµt l¯i d¸ch thoát ý có th¬ d­ hi¬u h½n nhßng lÕi d­ r½i vào l²i xuyên tÕc ý nghîa.

Trong t§p sách nhö này tôi ðã bàn ðªn h¥u hªt nhæng gì m÷i ng߶i ð«u công nh§n là giáo lý tinh yªu và cån bän cüa ÐÑc Ph§t. Фy là nhæng thuyªt v« TÑ Di®u Ъ, Bát Chánh ÐÕo, Ngû U¦n, Nghi®p Báo, Luân H°i, Duyên Kh·i, thuyªt Vô Ngã (Anatta), Ni®m XÑ (Satipatthàra). Dî nhiên s¨ có nhæng t× ngæ ch¡c phäi lÕ lùng ð¯i v¾i ðµc giä phß½ng Tây. Tôi s¨ khuyên h÷ nên ð÷c chß½ng ð¥u, r°i tiªp ðªn các chß½ng V, VII, và viii và tr· lÕi các chß½ng II, III, iv và vi khi ý nghîa t±ng quát ðã sáng süa và linh ðµng h½n. Không th¬ viªt mµt cu¯n sách v« giáo lý cüa ÐÑc Ph§t mà không bàn ðªn nhæng tiêu ð« mà các Tông phái Theravàda (Nguyên thüy) và Mahàyàna (ÐÕi th×a) ðã công nh§n là cån bän trong tß tß·ng h® Ph§t giáo.

Danh t× Theravàda -- Hinayàna hay "Ti¬u th×a" không còn ðßþc dùng trong lãnh vñc nghiên cÑu -- có th¬ d¸ch là "Tông phái cüa nhæng b§c Trß·ng lão" (Theras) và Mahàyàna là "ÐÕi th×a". Фy là nhæng danh t× dùng ð¬ chï hai hình thÑc chính cüa Ph§t giáo th¸nh hành trong thª gi¾i hi®n nay. Theravàda, ðß(r)c xem nhß giáo lý chính th¯ng uyên nguyên cüa Ph§t, th¸nh hành · Tích Lan, Miªn Ði®n, Thái Lan, cao Miên, Lào, Nh§t Bän, Tây TÕng, Mông C±, v.v. Có vài d¸ bi®t, nh¤t là v« mµt s¯ nhæng tín ði«u và phß½ng pháp giæa hai tông phái, nhßng cä Theravàda và Mahàyàna ð«u tß½ng ð°ng v« nhæng giáo lý quan tr÷ng nh¤t cüa ÐÑc Ph§t, nhß nhæng giáo lý ðß(r)c ð« c§p ðªn trong sách này.

Tôi chân thành cäm ½n Giáo sß E.F.C. Ludowyk, ng߶i ðã m¶i tôi viªt cu¯n sách này, v« t¤t cä sñ giúp ðÞ cüa ông, v« nhæng ý kiªn ông ð« ngh¸, v« vi®c ông ch¸u khó ð÷c lÕi bän thäo. Tôi cûng cäm ½n cô marianne mohn ðã coi lÕi bän thäo và cho nhæng ý kiªn ð¥y giá tr¸. Cu¯i cùng, tôi xin ghi nh§n n½i ðây lòng t¯t cüa giáo sß paul Demiéville, th¥y h÷c cüa tôi · Paris, ðã viªt tña cho cu¯n sách này.

Paris, tháng 7-1958

W. RAHULA
(Nguyên tác: walpola sri Rahula. what the buddha Taught. grove Press. 1959, 1974.)
 

ÐÑc Ph§t

ÐÑc Ph§t tên là siddhatta (T¤t-ÐÕt-Ða) (tiªng sanskrit là Siddhàrtha), h÷ là gotama (C°-Ðàm) (Skt.: Gautama), s¯ng · B¡c „n vào thª kÖ thÑ vi trß¾c Tây L¸ch. Phø thân Ngài là suddhodana (T¸nh-PhÕn) ng߶i cai tr¸ vß½ng qu¯c cüa nhæng ng߶i Sàkyas (· nepal ngày nay). M© ngài là hoàng h§u Màyà (Ma gia). theo tøc l® th¶i b¤y gi¶ Ngài kªt hôn r¤t s¾m, vào nåm 16 tu±i , v¾i mµt công chúa xinh ð©p ðÑc hÕnh tên Yasodharâ (Da giu ðà la). V¸ thái tØ trë s¯ng trong cung ði®n v¾i ð¥y ðü nhæng xa hoa lµng lçy. Nhßng b²ng nhiên va chÕm v¾i thñc tÕi cuµc s¯ng và kh± ðau cüa loài ng߶i, Ngài quyªt ð¸nh tìm giäi pháp - con ð߶ng ra khöi n²i kh± bao la này. Nåm 29 tu±i sau khi ng߶i con duy nh¤t Ràhula (La H¥u La) ra ð¶i, Ngài t× bö cung ði®n và tr· thành mµt ng߶i kh± hÕnh ra ði tìm giäi pháp ¤y.

Trong 6 nåm, nhà kh± hÕnh gotama (C° Ðàm) lang thang kh¡p thung lûng sông H¢ng (Ganges), g£p nhæng v¸ th¥y danh tiªng, h÷c höi và theo nhæng h® th¯ng và phß½ng pháp cüa h÷, khép mình vào nhæng kÖ lu§t kh± hÕnh kh¡t khe. Nhßng Ngài không ðßþc thöa mãn v¾i nhæng lý thuyªt và thñc hành ¤y. B·i thª Ngài t× bö t¤t cä nhæng tôn giáo c± truy«n và nhæng phß½ng pháp cüa chúng, theo con ð߶ng cüa riêng Ngài. D¥n dà, mµt bu±i chi«u ng°i dß¾i mµt cµi cây (t× ð¤y cây này ðßþc g÷i là cây B°-Ы, Bodhi, hay cây B°, có nghîa là "cây trí hu®") trên b¶ sông Neranjarà (Ni liên thuy«n) · buddha-gaya (B°-Ы ÐÕo Tràng, g¥n gaya trong xÑ bihar ngày nay), gotama ðÕc Giác Ngµ và t× ð¤y Ngài ðßþc tôn xßng là ÐÑc Ph§t, "Ng߶i ðã Giác Ngµ". Nåm ¤y Ngài 35 tu±i.

Sau khi chÑng ðÕo, ÐÑc Ph§t gotama thuyªt pháp l¥n ð¥u tiên cho mµt nhóm 5 nhà kh± hÕnh, nhæng ng߶i bÕn cû cüa Ngài tÕi v߶n nai (Lµc Uy¬n) · isipatna (Sarnath ngày nay), g¥n Benarès (Ba la NÕi). T× ngày ¤y Ngài giáo hóa su¯t 45 nåm cho t¤t cä m÷i t¥ng l¾p ðàn ông, ðàn bà vua chúa và th߶ng dân, giai c¤p Bà-La-Môn và hÕ ti®n, thß½ng gia và hành kh¤t, nhæng ng߶i thánh thi®n và b÷n cß¾p ð߶ng - hoàn toàn không phân bi®t hÕng ng߶i này v¾i hÕng kia. Ngài không công nh§n nhæng d¸ bi®t v« giai c¤p hay t§p ðoàn xã hµi, và ÐÕo Ngài thuyªt ra ðßþc m· rµng cho t¤t cä m÷i ðàn ông và ðàn bà sÇn sàng hi¬u và theo.

Nåm 80 tu±i, ÐÑc Ph§t nh§p di®t · Kusinàrà (Câu thi na, ngày nay là uttar Pradesh).

Hi®n nay ðÕo Ph§t ðßþc tìm th¤y · Tích Lan, Miªn Ði®n, Thái Lan, cao Miên, Lào, Vi®t Nam, Tây TÕng, trung Hoa, Nh§t Bän, Mông C±, Tri«u Tiên, Ðài loan và mµt vài n½i · „n е, H°i Qu¯c và nepal và cä · Liên Sô. Tín ð° Ph§t giáo trên thª gi¾i có trên 500 tri®u.

.
[Møc Løc][L¶i Gi¾i Thi®u][01][02][03][04][05][06][07][08]