Nåm Th¶i KÏ Thuyªt Pháp cüa ðÑc Ph§tNhß chúng ta biªt, sau khi thành ðÕo dß¾i g¯c cµi B° ð«, Ph§t li«n giäng v« lý chân nhß b¤t biªn trong su¯t 21 ngày, nhßng không mµt ai trong chúng hµi hi¬u n±i nên ngài hÕ th¤p xu¯ng, giäng ròng v« nhân sinh quan, v« TÑ di®u ðª, v« Th§p nh¸ nhân duyên, mà v« sau ðßþc g÷i là th¶i a Hàm, th¶i kÏ này kéo dài 12 nåm và h÷c thuyªt là vÕn hæu ð«u có nhß th§t.
Sau m߶i hai nåm thuyªt giäng, Ph§t th¤y trình ðµ hi¬u biªt cüa ðÕi chúng ðã khá væng nên ðÑc Ph§t m¾i b¡t ð¥u ðä phá quan ni®m ch¤p có b¢ng cách phü ð¸nh h÷c thuyªt mà Ph§t ðã giäng · th¶i a Hàm, th¶i kÏ này kéo dài tám nåm và h÷c thuyªt là vÕn hæu ð«u không có th§t, g÷i là th¶i Phß½ng ÐÆng.
Kª ðªn Ph§t phá luôn cái ch¤p vÕn hæu ð«u không có th§t, vì cái không này vçn còn trong phÕm trù nh¸ nguyên, vçn còn trong vòng sai bi®t, ð¬ ðßa ðªn cái không r¯t ráo, cái chân không di®u hæu. Th¶i kÏ này kéo dài hai mß½i hai nåm và ðßþc g÷i là th¶i Bát nhã.
Sau cùng, ÐÑc Ph§t tóm g÷n t¤t cä các giáo lý mà ngài ðã giäng t× trß¾c ðªn nay ð¬ ðä phá hªt h¥u ðßa ðªn mµt cái siêu vi®t, ðó là Nh¤t th×a pháp, chï cho chúng sinh th¤y hi¬u biªt và ðÕt ðßþc tri kiªn cüa Ph§t. Th¶i kÏ này kéo dài ðßþc tám nåm và ðßþc g÷i là th¶i Pháp Hoa, và ðªn ðêm cu¯i cùng trß¾c khi nh§p di®t, ngài lÕi mµt l¥n chót ðä phá luôn t¤t cä nhæng cái ch¤p cüa chúng sinh v« nhæng l¶i dÕy cüa ngài. "Trong 49 nåm ta không có nói mµt l¶i." chính là nh¡c cho chúng ta nh¾ nhæng l¶i ðÑc Ph§t dÕy chï là phß½ng ti®n chï dçn cho chúng ta th¤y chân lý chÑ nhæng l¶i dÕy ¤y không phäi là chân lý.
Vô Th߶ng, Vô Ngã Và không
Có ba ð¸nh lu§t r¤t hi¬n nhiên và quan tr÷ng mà ÐÑc Ph§t ðã giäng dÕy t× h½n hai nghìn nåm tråm nåm trß¾c ðây:
ThÑ nh¤t: Không có gì là vînh cØu trên thª gian này. Ði«u này r¤t rõ ràng vì ngày nay khoa h÷c ðã chÑng minh r¢ng m÷i v§t ðßþc c¤u thành b·i nhi«u phân tØ và chính mµt phân tØ cûng không phäi là mµt bän th¬ ch¡c ch¡n mà là do sñ biªn hoá cüa mµt tiªn trình biªn ð±i nång lßþng. M÷i v§t ð«u biªn thành v§t khác. HÕt cát trên bãi bi¬n có th¬ là sñ soi mòn cüa mµt ng÷n núi cao. Nhæng tª bào c¤u thành thân th¬ chúng ta do t× nhi«u ngu°n g¯c khác nhau luôn luôn · trÕng thái biªn ð±i, chªt ði và ðßþc thay thª, và trong vòng nhi«u nåm thân th¬ hoàn toàn ð±i khác, và s¨ phân tán ra khi thân th¬ này chªt ði và tan rã. Trên thª gian này, không có v§t nào là không biªn chuy¬n, t¤t cä ð«u biªn ð±i không ng×ng trong t×ng sát na mµt. con ng߶i chúng ta cûng v§y, t×ng tª bào, t×ng tâm ni®m thay ð±i theo t×ng giây phút.
ThÑ hai: Cûng nhß ð¸nh lu§t trên, ð¸nh lu§t thÑ hai này d nh§n th¤y, nó liên quan ðªn sñ nh§n biªt cüa con ng߶i, ðó là không có gì là ðµc l§p riêng bi®t, không có gì có tñ th¬ (everything is no-self). B·i vì không có gì là vînh cØu, không có gì là b«n væng mãi mãi, nên cái g÷i là tñ ngã (self) cûng không thñc t°n tÕi. Cái mà chúng ta g÷i là "ta" thñc ra chï là mµt hþp th¬ v§t ch¤t và tinh th¥n, mµt ð¯ng th¸t b¥y nh¥y và mµt m¾ ý tß·ng cäm xúc lång xång, luôn luôn biªn d¸ch. T¤t cä m÷i sñ m÷i v§t trên thª gian này ð«u · trÕng thái chuy¬n d¸ch và không th¬ bi®t l§p mà t°n tÕi. ThØ ð¬ ý ðªn nhæng gì xung quanh chúng ta d߶ng nhß không có liên h® v¾i nhau nhß núi non, bi¬n cä sông ngòi, và nhæng ðám mây bay l¶ læng trên tr¶i cao. Thª nhßng nªu chúng ta quán sát cho kÛ và tñ höi mây bay t× ðâu ðªn?tÕi sao nß¾c bi¬n m£n và trái ð¤t chúng ta ðang s¯ng nhß thª nào? thì chúng ta s¨ hi¬u r¢ng sñ liên h® giæa chúng r¤t g¥n g£n. Mây ðßþc kªt thành do nß¾c b¯c h½i t× bi¬n cä sông ngòi và nß¾c có ðßþc do n½i mây g£p khí lÕnh biªn thành nß¾c, thành tuyªt r½i xu¯ng và nß¾c bi¬n m£n nh¶ ch¤t mu¯i chÑa trong ð¤t do nß¾c sông hòa tan ðem ra bi¬n.
ThÑ ba: Nhß hai ð¸nh lu§t trên ðã khÆng ð¸nh v« tính cách vô th߶ng cüa th¶i gian và tính cách vô ngã cüa không gian. T¤t cä vÕn pháp ð«u luôn luôn chuy¬n biªn và nß½ng vào nhau mà có m£t làm ði«u ki®n phát sinh và t°n tÕi cho nhau. Ði«u ki®n · ðây là nhân duyên. Nhân là ði«u ki®n chính sinh ra vÕn pháp còn duyên là ði«u ki®n phø h² trþ cho vi®c tång trß·ng vÕn pháp. Nhân duyên hòa hþp, vÕn pháp phát sanh và t°n tÕi. Nhân duyên ly tán, vÕn pháp theo ðó tàn hoÕi. B·i t¤t cä sñ v§t trên thª gian này ð«u do nhân duyên sanh kh·i hay hoÕi di®t nên không có tñ tánh. Vì không có tñ tánh nên g÷i là không và cûng vì không nên vÕn pháp m¾i có th¬ sanh kh·i. "Không" không có nghîa là không ð¯i v¾i có, là không có gì hªt, không có thª gi¾i này, không có ta có ng߶i, có v§t, có thi®n ác nghi®p quä...., mà "không" có nghîa là "không có th§t", là duyên kh·i tánh không, là nhân duyên, là cái không siêu vi®t trên cä có lçn không. cái không giä huyn, nhß là bóng trong gß½ng, nhß trång dß¾i nß¾c.... Thân con ng߶i chúng ta cûng v§y, là do b¯n ðÕi, ð¤t nß¾c gió lØa hþp thành, khi b¯n ðÕi ly tán, thân th¬ không còn t°n tÕi, ðó là không. Th§t ra không phäi cho ðªn khi nhân duyên ly tán, thân th¬ tàn hoÕi m¾i g÷i là không mà ngay khi hþp thành cûng là th¬ không vì bän ch¤t cüa b¯n ðÕi là không, và th¶i gian cûng là không.
Cä ba ð¸nh lu§t v×a trình bày nêu trên: Vô th߶ng, Vô ngã, và Không là ba yªu lý cån bän cüa ðÕo Ph§t. Nó r¤t hi¬n nhiên và th¤y rõ ràng trong ð¶i s¯ng hàng ngày. T¤t cä m÷i sñ m÷i v§t, t¤t cä ý tß·ng khái ni®m ð«u chuy¬n d¸ch không ng×ng và không th¬ ðµc l§p mà t°n tÕi. T¤t cä ð«u chuy¬n hoá, ð«u nß½ng dña vào nhau mà hþp thành và chính ngay m²i hþp th¬ v×a hþp thành cûng là không b·i tñ tánh cüa chúng là không.
Ng߶i thñc hành ðÕo Ph§t c¥n phäi hi¬u rõ, vì chï khi biªt th§t rõ r¢ng t¤t cä ð«u vô th߶ng, t¤t cä ð«u vô ngã, và t¤t cä ð«u hß huyn thì m¾i không sinh tâm quyªn luyªn, không sinh tâm ràng buµc dính m¡c, và nhß thª m¾i vßþt ra khöi các chß¾ng ngÕi, s¯ng ung dung tñ tÕi. Chï khi ðó vi®c tu hành m¾i có kªt quä.
*
[Ph§t H÷c 1][Ph§t H÷c 2][Ph§t H÷c 3][Next]