Lu§n V« Nhân Qüa

Ch½n Quang

Sách Xu¤t Bän nåm 1996 TÕi tu Vi®n Ch½n Nhß, Vi®t Nam

 L¶i Gi¾i Thi®u
Cüa Th¥y Trø Trì tu Vi®n Ch½n Nhß Thích Thông LÕc

Sau khi ð÷c t§p "Lu§n v« Nhân Quä" cüa Ch½n Quang, chúng tôi có gþi ý và nhu§n lÕi chính xác ð¬ ðúng v¾i lu§n Nhân Quä mà chúng tôi ðã nh§n ra trong lúc vßþt qua các ¤m.

Kinh nghi®m th¤y biªt Nhân Quä nhß thª nào chúng tôi ð«u góp ý nhß thª ¤y ð¬ làm sáng tö ð߶ng ði l¯i v« cüa nó, ð¬ giúp m÷i ng߶i không còn m½ h°, mê tín trong cuµc s¯ng ð¬ giäi thoát khöi nanh vu¯t cüa quÖ th¥n mà t× lâu ðã tÕo sþ hãi, kh± ðau cho loài ng߶i.

— ðây, sñ góp ý cüa chúng tôi không tác ý ch¯ng báng mµt pháp môn nào, mµt tôn giáo nào ho£c mµt tông phái nào, mà chï biªt nêu ra mµt sñ th§t ð¬ xác ð¸nh møc ðích giäi thoát chân th§t cüa ðÕo Ph§t ð¬ không b¸ änh hß·ng cüa b¤t cÑ mµt tôn giáo ho£c mµt sñ vô ý thÑc nào làm l®ch lÕc Ph§t Pháp.

Nhân Quä là mµt ð¸nh lu§t r¤t công b¢ng cho xã hµi, mµt lþi ích l¾n lao cho thª gian, mµt ÐÕo ðÑc sâu s¡c, m¥u nhi®m... M÷i ng߶i chúng ta c¥n th¤u hi¬u rõ ràng, l¤y ðó làm kim chï nam ð¬ rèn luy®n cho mình tÕo mµt ð¶i s¯ng ð¥y ðü ch½n hÕnh phúc.

Ð÷c "Lu§n v« Nhân Quä" quý v¸ s¨ th¤y rõ ràng ð¶i s¯ng cüa mình có hÕnh phúc hay ðau kh± ð«u do · chính mình tÕo nên.

Ð÷c "Lu§n v« Nhân Quä" chúng ta s¨ th¤y nhân ðâu quä ðó, do v§y chúng ta s¨ hß¾ng tâm mình ðªn chân thi®n mÛ.

Ð÷c "Lu§n v« Nhân Quä" chúng ta s¨ th¤y lþi ích thiªt thñc b¢ng cách vßþt quä t¤t cä kh± ðau, phi«n não th߶ng xäy ra trong cuµc ð¶i.

Ð÷c "Lu§n v« Nhân Quä" quý v¸ s¨ không làm nhæng ði«u ác, luôn luôn tång trß·ng nhæng ði«u lành, nh¶ thª cuµc ð¶i cüa quý v¸ s¨ ðÕt ðßþc an vui và hÕnh phúc.

Ð÷c "Lu§n v« Nhân Quä" quý v¸ s¨ không còn sþ hãi trß¾c bùa chú, th¥n linh, pháp thu§t và s¨ tñ tin h½n · chính mình ð¬ không còn b¸ mê m¶ tâm trí, b¸ gÕt gçm m¤t cüa m¤t ti«n mµt cách vô ích.

Ð÷c "Lu§n v« Nhân Quä" quý v¸ s¨ không b¸ l߶ng gÕt b¢ng các trò xem quë coi tay, nhìn tß¾ng, ðoán v§n mÕng, ch÷n ngày t¯t x¤u, xem sao giäi hÕn, cúng bái quÖ th¥n, c¥u an, c¥u siêu... vì Nhân Quä là ð¸nh lu§t công b¢ng nh¤t cüa muôn loài cho nên nhæng vi®c làm trên là phi Nhân Quä, phi lý và không công b¢ng.

Rõ lý Nhân Quä, quý v¸ c¦n th§n giæ gìn m÷i hành ðµng v« thân, kh¦u, ý, b·i vì mµt hành vi dù vô tình cûng không thoát khöi quä báo, vì bay lên tr¶i hay chui xu¯ng ð¤t hay dçu cho thành Ph§t thì cûng không thoát khöi b¸ ð«n trä.

Quy¬n sách có giá tr¸ thñc tª cho ð¶i lçn ðÕo, giúp quý v¸ nghiên cÑu v« lý Nhân Quä Nghi®p báo mµt cách c½ bän h½n ð°ng th¶i phân tích mµt cách sâu s¡c h½n v« các giáo ði«u ngoÕi ðÕo, k¬ cä Bà la Môn giáo, Tiên ðÕo, Kh±ng ðÕo và các triªt thuyªt khác ðã t¤n công và xâm nh§p Ph§t giáo ÐÕi th×a v« m÷i phía.

Giá tr¸ cüa t§p sách là di­n ðÕt tiªn trình cüa Nhân Quä thª gian, xu¤t thª gian và B° Tát ðÕo. Nµi dung còn chü trß½ng hþp nh¤t Nguyên thüy và ÐÕi th×a ð°ng th¶i chÑng minh Nguyên thüy và ÐÕi th×a là mµt.

Quy¬n sách có mµt giá tr¸ tinh th¥n r¤t l¾n. Ch½n quang có mµt ngòi bút nh§n ð¸nh Nhân Quä sâu s¡c và tª nh¸, nêu cao ng÷n ðu¯c chánh kiªn Ph§t Pháp làm sáng tö chân lý Ph§t dÕy.

Ð÷c t§p sách này quý v¸ có d¸p thß·ng thÑc nhæng câu chuy®n ð¥y thú v¸ v« Nhân Quä mà Ch½n quang ðã khéo léo trình bày, lu§n giÄãi r¤t sâu s¡c và tÖ mÖ.

Quy¬n sách này dành riêng cho sñ phán ðoán cüa quý v¸. Riêng ph¥n chúng tôi khi ð÷c "Lu§n v« Nhân Quä" th¤y có mµt lþi ích thiªt thñc cho m÷i ng߶i trong m÷i gi¾i cüa xã hµi xin gi¾i thi®u ðªn quý v¸ ðµc giä.

Ðây không phäi là quy¬n sách ð÷c mµt l¥n, càng ð÷c quý v¸ càng th¤m thía sâu s¡c h½n và nhìn lÕi cuµc ð¶i mình, càng ð÷c quý v¸ càng th¤y c¥n tÕo cho mình mµt l¯i s¯ng an vui và hÕnh phúc chân th§t, càng ð÷c quý v¸ càng th¤y ð߶ng giäi thoát cüa ÐÕo Ph§t không phäi là khó ði.

Ch½n Nhß, ngày 20 tháng 10 nåm 1988

TÏ kheo Thích Thông LÕc

Kính ghi

 Tña

Lu§t Nhân Quä Nghi®p báo ðã ðßþc nói ðªn tÕi „n е trß¾c khi ÐÑc Ph§t ra ð¶i, và nó tr· thành mµt giáo lý quan tr÷ng cüa b§c ðÕo Ph§t. Ði«u này nói lên hai ý nghîa:

Mµt, nhæng ÐÑc Ph§t quá khÑ, nhæng v¸ Bích chi Ph§t ðã t×ng tuyên giäng v« Nghi®p báo và giáo lý này lan truy«n ðªn Ph§t Thích Ca.

Hai, ð¯i v¾i nhæng giáo lý có sÇn, nªu là chân lý, luôn luôn ðßþc ðÕo Ph§t ch¤p nh§n và phát huy, nªu phi chân lý, s¨ b¸ ðÕo Ph§t loÕi tr×. Ðây là tinh th¥n khách quan bao dung cüa ðÕo Ph§t.

Vì nh§n th¤y t¥m quan tr÷ng trong vi®c nh§n thÑc ð߶ng ði cüa Nhân Quä và ÐÕo ðÑc cüa xã hµi, nh¤t là Ph§t tØ, nên chúng tôi chÆng ngÕi sñ thi¬n c§n cüa mình, ðã c¯ g¡ng phân tích m÷i khía cÕnh cüa lu§t Nhân Quä ð¬ góp ý kiªn trong kho tàng vån hóa cüa ÐÕo Ph§t. Nhßng dî nhiên sñ phân tích này không th¬ nào hoàn chïnh, mong m÷i ng߶i thÑ l²i cho chúng tôi.

Chúng tôi b¡t ð¥u viªt lu§n bän này trß¾c khi ðªn nß½ng v¾i th¥y trø trì tu vi®n Ch½n Nhß Thích Thông LÕc, và hoàn thành lu§n bän này tÕi ðây v¾i sñ dÕy bäo góp ý r¤t nhi«u cüa Ng߶i.

Chúng tôi xin cäm ½n nhæng tác giä mà chúng tôi có trích nhæng ðoÕn vào lu§n bän m£c dù chúng tôi không có ði«u ki®n ð¬ tìm g£p trñc tiªp, nh¤t là Hòa Thßþng Thích minh Châu v¾i tÕng kinh nikaya vô giá.

Công ðÑc này thuµc v« nhæng v¸ th¥y ðã dÕy bäo nuôi n¤ng chúng tôi, thuµc v« nhæng huynh ð® yêu mªn ðã chung s¯ng ðùm b÷c chúng tôi, thuµc v« các ðÕo hæu ðã h² trþ chúng tôi, và thuµc v« t¤t cä chúng sinh trong pháp gi¾i.

Ch½n Nhß, Ðông 1988

Ch½n Quang

    Lu§n V« Nhân Qüa

I. M· ð¥u:

Nói ðªn ðÕo Ph§t là nói ðªn lu§t Nhân Quä Nghi®p báo, mµt nguyên lý mà con ng߶i phäi ch¸u l¤y trách nhi®m hành ðµng cüa mình. Không phäi th¥n linh nào khác ðã qui ð¸nh thß·ng phÕt kiªp s¯ng cüa con ng߶i chính con ng߶i th§t sñ là Thßþng ðª t¯i cao cüa h÷, h÷ mu¯n làm chü ð¶i s¯ng hay mu¯n m¤t quy«n làm chü, h÷ mu¯n kh± hay mu¯n vui, hoàn toàn b·i h÷, không do mµt ai khác. Lu§t Nhân Quä là n«n ÐÕo ðÑc nhân bäo cao cä h½n m÷i n«n ÐÕo ðÑc nào khác. trong ðó giá tr¸ con ng߶i ðßþc nâng cao không còn gi¾i hÕn. Câu chuy®n v« ông già ch°n ðßþc truy«n mãi trong nhà thi«n nhß sau.

"Thoáng nhìn T± Bá Trßþng ðã biªt ðây không phäi là ng߶i bình th߶ng trong khi ông già ch¥m ch§m tiªn v« phía t±. Nhæng ð® tØ khác ð«u ra ngoài khi bu±i giäng ðã xong.

- Ông là ai? T± höi.

- BÕch hòa thßþng, con không phäi là ng߶i. Nguyên ð¶i ÐÑc Ph§t ca Diªp con là tång. Có mµt ð® tØ höi con "B§c ðÕi tu hành có còn b¸ Nhân Quä chi ph¯i hay không?"

- con ðáp: "Không b¸ Nhân Quä chi ph¯i!" (B¤t lñc Nhân Quä).

- Thª là t× ðó con ð÷a làm thân ch°n ðªn nay ðã nåm tråm ð¶i. Không biªt ch² sai · ðâu, con xin Hòa Thßþng ðáp lÕi cho ðúng, ð¬ con thoát ðßþc thân ch°n.

T± Bá Trßþng bäo:

- Bây gi¶ ông höi lÕi ta.

- BÕch hòa thßþng, b§c ðÕi tu hành có còn b¸ Nhân Quä chi ph¯i hay không?

T± bäo:

- Không còn m½ h° v« Nhân Quä! (B¤t muµi Nhân Quä).

Ngay câu nói ông già li«n ðÕi ngµ, thßa:

- Thª là t× nay con thoát ðßþc thân ch°n, dám xin Hòa Thßþng l¤y theo l­ Tång chªt t¯ng táng cho con.

Nói r°i ông già biªn m¤t. T± Bá Trßþng sai bÕch ki«n chùy bäo chúng sau gi¶ ng÷ trai s¨ ðßa ðám mµt v¸ tång. Tång chúng ð«u ngÕc nhiên vì th¤y không ai chªt, nhà b®nh không ai n¢m.

Sau gi¶ th÷ trai, T± dçn chúng tång vòng qua sau núi ðªn mµt chiªc hang, l¤y g§y b¾i ra xác mµt con ch°n ðem v« làm l­ trà tÏ".

Lúc ðßþc höi câu ðó, ông già ðang làm mµt v¸ tång th¶i ÐÑc Ph§t ca Diªp, có ðßþc ð¸nh lñc khá væng, nhßng trong cái ð¸nh ðó ông chßa th¤y ðßþc ð߶ng ði cüa Nhân Quä nên trä l¶i theo ch² th¤y cüa mình, không ng¶ phÕm mµt sai l¥m quá n£ng. Toàn bµ giáo lý cüa Ph§t ð«u dñng trên n«n täng Nhân Quä, dù là thª gian hay xu¤t thª gian, hay b° tát ðÕo. Phü nh§n Nhân Quä tÑc là phü nh§n toàn bµ Ph§t pháp, và quä báo cüa tµi l²i ðó là b¸ d÷a làm thân ch°n nåm tråm ð¶i. Ъn lúc tµi ðã möng, phß¾c làm Tång lúc trß¾c kh·i d§y, ông g£p T± Bá Trßþng hÕ mµt chuy¬n ngæ phá tan cái ð¸nh không ng½ cüa ông t× nåm tråm ð¶i trß¾c, khiªn ông nh§n ra Bän th¬ trí tu® sáng su¯t h¢ng hi®n hæu. Trí tu® sÇn có này tuy r¤t thanh t¸nh, nhßng chÆng phäi là hß vô, trái lÕi r¤t tinh tª nhö nhi®m, bao hàm trùm kh¡p, biªt rõ t×ng tác ðµng và h§u quä cüa nghi®p không chút l¥m lçn. Nªu cÑu cánh cùng tµt cüa sñ tu hành chï ðßa ðªn không ng½ nhß cây ðá thì ðÕo Ph§t quä là tai hÕi! Nhßng sñ th§t không phäi thª, cÑu cánh cùng tµt cüa ðÕo Ph§t là nh§n ra Bän th¬ sÇn có, ð¥y ðü trí tu®, ð¥y ðü t× bi, ð¥y ðü hoÕt døng, nhßng b¡ng bóng phi«n não kh± ðau, không mµt sñ trói buµc nào còn t°n tÕi. Ðó ðích th§t là sñ làm chü cho chính mình, không b¸ tham sân si chi ph¯i thúc ð¦y tÕo nghi®p kh± ðau, chï s¯ng và làm vì lþi ích cho nhæng chúng sanh khác.

Яi v¾i ðÕo Ph§t, chúng sanh có ba møc ðích c¥n nh¡m ðªn:

Mµt là s¯ng trong luân h°i b¾t kh± ðau, có phß¾c báo cõi tr¶i cõi ng߶i.

Hai là thoát khöi luân h°i, ch¤m dÑt sanh tØ, có ðßþc Niªt bàn an vui.

Ba là giáo hóa cho chúng sanh cùng ðßþc thành tñu trí tu® giäi thoát, g÷i là hành ðÕo B° Tát.

Tuy nhiên mu¯n thành tñu møc ðích thì phäi biªt Nhân Quä, biªt nhân nào s¨ thành tñu ðßþc møc ðích này. Lý Nhân Quä là n«n täng cüa ÐÕo Ph§t, nªu chßa hi¬u biªt thâm sâu v« lý Nhân Quä tÑc là chßa hi¬u ðÕo Ph§t và chßa thñc hành ðúng ðÕo Ph§t.

Con ng߶i sinh ra ðã không ð°ng nhau trên m÷i phß½ng di®n nhß giàu nghèo, mÕnh yªu, trí ngu, dòng tµc, gia ðình... Nhæng thång tr¥m may rüi trên ð߶ng mßu sinh lÕi càng muôn trùng sai khác. Nguyên nhân cüa sñ b¤t ð°ng ðó quá sâu kín, vßþt khöi t¥m hi¬u biªt cüa ng߶i th߶ng và h÷ ðã dñng lên Thßþng ðª, quy t¤t cä cho Thßþng ðª nhß là mµt ð¤ng sáng tÕo ð¬ che d¤u sñ m½ h° cüa mình. H÷ ngü yên n½i ni«m tin ðó, thöa mãn v¾i sñ tin tß·ng ðó, v¨ v¶i và truy«n bá thêm quan ni®m ðó cho con cháu h÷. T× nay con ng߶i tr· thành kë nô l® cho chính mµt th¥n linh mà h÷ dñng lên. Th§t v§y, chính con ng߶i ðã sáng tÕo nên Thßþng ðª, nhßng lÕi bäo Thßþng ðª sáng tÕo con ng߶i (Men created god but said that god had created men). Chï có chân lý m¾i cÑu v¾t con ng߶i khöi sñ sai l¥m này, phøc h°i lÕi quy«n làm chü cho con ng߶i ð¬ tñ h÷ quyªt ð¸nh cuµc ð¶i h÷ theo ý mu¯n. Chân lý ðó chính là lu§t Nhân Quä Nghi®p báo giúp ng߶i thoát khöi hai quan ni®m sai l¥m v« nhân sinh và vû trø, mµt cho Thßþng ðª ð¸nh li®u, hai cho m÷i vi®c ngçu nhiên. Nhæng sñ ki®n g¥n gûi quanh cuµc s¯ng ð«u có nguyên nhân xa g¥n cüa nó, chï vì không th¤y ðßþc nhæng nguyên nhân mà mµt s¯ ng߶i kªt lu§n vµi vàng là ngçu nhiên. Cûng nhß quan ni®m thiên m®nh, quan ni®m vÕn v®t ngçu nhiên cûng là bi¬u lµ sñ d­ dãi n½i tri thÑc cüa con ng߶i mà nhæng ng߶i chín ch¡n kinh nghi®m không bao gi¶ v¤p phäi.

Tuy nhiên, vì lu§t Nhân Quä chi ph¯i qua nhi«u kiªp s¯ng quá khÑ ðªn ð¶i s¯ng hi®n tÕi và kéo dài mãi ðªn ð¶i s¯ng v¸ lai nên c£p m¡t cüa con ng߶i còn nhi«u loÕn ðµng trong tâm thÑc không th¬ nào th¤y ðßþc. Có nhæng hi®n tßþng tái sinh có nhi«u ng߶i biªt ðªn, ðßþc báo chí ðång täi trên thª gi¾i khi mµt ng߶i nh¾ ðªn ð¶i s¯ng quá khÑ cüa mình và nhæng ng߶i có trách nhi®m ðã ki¬m chÑng th¤y là ðúng khiªn nhi«u ng߶i m½ h° ch¤p nh§n có nhi«u kiªp luân h°i. Nhæng ng߶i chï tin vào khoa h÷c thì yên l£ng ch¶ ðþi sñ chÑng minh cüa khoa h÷c r°i m¾i tin có luân h°i t× ð¶i s¯ng này sang ð¶i s¯ng khác. Nhßng khoa h÷c thì tiªn bµ d¥n d¥n qua nhi«u thª kÖ. Có nhæng ði«u lúc trß¾c chßa ðßþc khám phá, nhßng ðã ðßþc khám phá th¶i gian sau ðó và ch¡c hÆn là tß½ng lai v« sau khoa h÷c còn khám phá thêm nhæng ði«u mà bây gi¶ con ng߶i chßa biªt ðªn.

Các nhà khoa h÷c ðã c¯ g¡ng giäi thích v« tâm lý và sinh lý cüa nhæng ðÑa trë khi mà nó hoàn toàn không gi¯ng gì v¾i môi tr߶ng chung quanh cüa nó. trong gia ðình nhæng ng߶i con khác nhau ðªn kÏ lÕ v« tài nång và tính khí. R°i nhæng th¥n ð°ng h÷c mµt biªt mµt ngàn hay h÷c ðã biªt. Nhæng hi®n tßþng ðó vçn còn là bí m§t khi ng߶i ta chï c¯ g¡ng tìm hi¬u b¢ng tâm suy nghï lång xång cuä mình.

Thßþng ðª ß? L²i th¶i quá!

Ngçu nhiên ß? D­ däi quá!

Di truy«n ß? Kh§p khi¬ng quá!

Phäi chång con ng߶i ðã mang nhæng khuynh hß¾ng, nhæng tình cäm, nång khiªu t× ð¶i s¯ng quá khÑ theo ðªn ð¶i s¯ng hi®n tÕi và tiªp tøc gánh hành trang cüa ð¶i s¯ng này ði v« ð¶i s¯ng v¸ lai? TÕi sao ng߶i em say mê nghiên cÑu khoa h÷c trong khi ng߶i anh chï thä h°n theo tiªng nhÕc du dß½ng? TÕi sao ng߶i cha kÛ lßÞng chi li trong khi ng߶i con lÕi th¶ ½ h¶i hþt? TÕi sao cä cha m© ð«u là giáo sß dÕy sinh v§t · tr߶ng ÐÕi h÷c T±ng hþp trong khi ng߶i con duy nh¤t cüa h÷ không th¬ nào nhai n±i môn h÷c chán ng¤y này? Có ð¶i s¯ng trß¾c ð¶i s¯ng này chång, có sñ luân h°i thay ð±i t× kiªp s¯ng này sang kiªp s¯ng khác chång, và nªu có thì làm sao biªt ðßþc, hay phäi ch¤p nhÕn ði«u này b¢ng ni«m tin? Chúng ta ðã chán ngán cái ni«m tin không trí tu® này quá r°i, bây gi¶ nªu phäi có tin, xin cho chúng ta mµt ni«m tin sau khi ðã suy xét b¢ng trí tu®.

Nªu chúng ta không ch¤p nh§n có ð¶i s¯ng quá khÑ tÑc là cûng không ch¤p nh§n có ð¶i s¯ng v¸ lai. жi s¯ng hi®n tÕi chï b¡t ð¥u t× lúc g£p gÞ giæa cha m© và ch¤m dÑt khi h½i th· h¡t ra l¥n cu¯i cùng. Ngoài ra không có gì trß¾c và sau ðó næa.

V¾i quan ni®m nhß v§y, chúng ta không th¬ giäi thích ðßþc nhæng sñ khác bi®t nhau v« trí tu®, khuynh hß¾ng, s· thích tính khí và nång khiªu cüa con ng߶i dù h÷ cùng s¯ng trong mµt hoàn cänh nh¤t ð¸nh. Cûng ðành ngÕc nhiên trß¾c nhæng hi®n tßþng th¥n ð°ng phi th߶ng mà cha m© và môi tr߶ng không th¬ ðào tÕo n²i. Nhßng tai hÕi này ít h½n tai hÕi kª ðó. khi con ng߶i không tin luân h°i, th¤y kiªp ng߶i chï t°n tÕi vài mß½i nåm, h÷ s¨ sinh ra khuynh hß¾ng ðó, n«n ÐÕo ðÑc t¯t d8©p cüa con ng߶i søp ð± không có cách nào kéo lÕi ðßþc næa. Lúc này n²i ng߶i là mµt kë phá hoÕi xã hµi, là mµt kë c¡p gi§t trnh giành, dù lµ li­u hay kín ðáo. N«n an ninh xã hµi s¨ khüng hoäng tr¥m tr÷ng. Ng߶i ta s¨ tham nhûng, ån c¡p cüa t§o th¬, l½ là v¾i vi®c chung và kÛ lßÞng v¾i vi®c riêng, nhæng tµi ác hình sñ s¨ ð¥y d¦y kh¡p n½i mà không mµt quy«n lñc nào d§p t¡t ðßþc. Tình trÕng kinh tª cüa mµt qu¯c gia chï kéo lê thê nhß c½n h¤p h¯i b·i vì m²i con ng߶i trong gu°ng máy ðó chï nghî ðªn hß·ng thø cá nhân, che m¡t dß lu§n tranh giành xâu xé nhau, gÕt bö ng߶i có tài ra ngoài ð¬ kªt bè phái cüng c¯ ð¸a v¸ cüa mình, tuy là cán bµ cüa qu¯c gia nhßng lÕi chính là kë phá hoÕi qu¯c gia. H÷ không sþ tµi l²i chï c¥n kín ðáo che m¡t xã hµi, vì chªt r°i không còn quä báo næa, không ð¶i s¯ng nào næa, chªt là hªt!

ChÆng phäi lu§t Nhân Quä Nghi®p báo là sñ ð¯i phó v¾i tình trÕng xã hµi, mà sñ th§t lu§t Nhân Quä là mµt chân lý t°n tÕi khách quan. Lu§t Nhân Quä n¢m trong sâu kín cüa con ng߶i thò g÷i là lß½ng tâm, trùm phü chi ph¯i t¤t cä sñ vi®c cüa con ng߶i thì g÷i là báo Ñng. T§n trong thâm tâm chúng ta ai cûng ð°ng 1 r¢ng ng߶i có công ðáng ðßþc thß·ng, kë có tµi ðang b¸ phÕt. Chính vì lß½ng tâm con ng߶i ðã là lu§t Nhân Quä thª nên ai phát tri¬n lß½ng tâm ðªn t¯t cùng minh bÕch s¨ th¯t lên câu:

"Không Còn M½ H° V« Nhân Quä"

аng v¾i T± Bá Trßþng mµt cái nhìn khách quan sáng su¯t. Th§t v§y, ng߶i l¡ng d×ng m÷i tâm thÑc v÷ng ðµng, trí tu® sáng tö s¨ th¤u hi¬u lý Nhân Quä Nghi®p báo tinh vi h½n bao gi¶ hªt. Lu§t Nhân Quä là n«n ÐÕo ðÑc công b¢ng h½n m÷i n«n ÐÕo ðÑc nào khác và chính lu§t Nhân Quä cûng chính là lß½ng tri cüa nhân loÕi.

Vì quá khÑ ðã ðem lÕi an vui cho ng߶i nên hi®n tÕi chúng ta ðßþc hÕnh phúc. VÌ quá khÑ ch¸u ½n cüa ng߶i nên bây gi¶ phäi nh§n ng߶i sai khiªn. Nªu ðã l¥m lÞ làm kh± ng߶i thì bây gi¶ ðành chu¯c l¤y tai ß½ng. tuy nhiên lu§t Nhân Quä không c¯ ð¸nh cÑng ng¡t, biªn thiên vô cùng phÑc tÕp, nªu chúng ta không tr¥m tînh sáng su¯t ð¬ b¸ kªt lu§n vµi vàng thiªu sót.

 

II. ChÑng Kiªn Và ChÑng Minh:

Các nhà khoa h÷c ðã tinh tª chÑng kiªn nhæng nguyên lý vüa thiên nhiên, suy di­n thành nhæng ð¸nh lý và áp døng vào ð¶i s¯ng con ng߶i ðßþc hi®u quä g¤p vÕn l¥n h½n trß¾c. Tôi không nói là hi®u quä lþi hay hÕi vì ÐÕo ðÑc chßa ðßþc kªt hþp vào ð¤y. khoa h÷c luôn luôn b¡t ð¥u b¢ng sñ chÑng kiªn, chÑng kiªn nhæng nguyên lý khách quan có sÇn và phát tri¬n thành nhæng ð¸nh lý ðßþc chÑng minh. Nhß v§y nguyên lý là do chÑng kiªn và ð¸nh lý là do chÑng minh.

- Ví dø ng߶i ta ðã chÑng kiªn ðßþc nguyên lý Bäo toàn ðµng lßþng và chÑng minh ðßþc v¤n ð« có th¬ ði chuy¬n ngoài l¾p khí quy¬n. tuy nhiên nªu nhæng nguyên lý khách quan chßa ðßþc chÑng kiªn ð¥y ðü thì chúng ta ð×ng ðòi höi chÑng minh nhæng ð¸nh lý khác. Cån bän là chÑng kiªn, nªu chßa có sñ chÑng kiªn thì các vi®c khác bª t¡c. V¾i nhæng nång lñc trí tu® thông minh khác m÷i ng߶i, các nhà khoa h÷c ðã chÑng kiªn nhæng nguyên lý mà ng߶i th߶ng không th¤y ðßþc. Nhæng ng߶i khác chï áp døng nhæng ði«u khám phá cüa khoa h÷c vào ð¶i s¯ng cüa mình và ðßþc hi®u quä h½n. Nªu mu¯n tñ mình chÑng kiªn khám phá các nguyên lý khoa h÷c h÷ phäi trãi quä th¶i gian dài mi®t mài h÷c t§p. sau ðây là mµt câu chuy®n khoa h÷c giä tß·ng dí döm.

"Sau mµt th¶i gian khá lâu theo dõi quan sát nhæng sinh hoÕt cüa ð¸a c¥u, zed cho ðîa bay tr· v« hành tinh mình v¾i v§n t¯c vßþt h½n v§n t¯c ánh sáng. — v§n t¯c này, m÷i v§t th¬ ð«u b¸ tri®t tiêu v« kích thß¾c và kh¯i lßþng, nhßng không phäi m¤t hÆn, chï c¥n cho mµt giao ðµng ð£c bi®t là con tàu tr· thành tàng hình và lao ði khöi vßþt khöi v§n t¯c ánh sáng. Chï có phß½ng pháp này, vû trø m¾i tr· nên nhö bé lÕi. TÕi hành tinh cüa mình, zed ðã trình bày m÷i dæ ki®n ðã chÑng kiªn tÕi ð¸a c¥u cho hµi ð°ng khoa h÷c. Vì n½i hành tinh cüa zed không có thñc v§t, không có cây c¯i nên ðã có sñ nghi ng¶ xäy ra. zed nói:

- — hành tinh ðó (ð¸a c¥u) loài v§t thông minh nh¤t ðã l¤y mµt hÕt nhö nhß chiªc nút này, vùi xu¯ng ð¤t ¦m, vài ngày sau hÕt näy m¥m thành mµt cây bé xíu, vài nåm sau cây ¤y l¾n, l¾n ðªn n±i có tàng che kín cä mµt khoäng ð¤t rµng. Chúng g÷i vi®c ðó là tr°ng cây.

Nhæng ng߶i khác höi lÕi:

- TÕi sai mµt hÕt nhö xíu lÕi biªn thành cây quá l¾n nhß v§y? Nhæng sinh v§t ¤y có chÑng minh sñ ki®n ðó ra sao không? Nªu có anh hãy chÑng minh cho chúng tôi biªt tÕi sao mµt hÕt nhö lÕi biªn thành cái cây quá l¾n nhß v§y?

Zed lúng túng vài giây r°i ðáp:

- Loài v§t ¤y không có chÑng minh v« vi®c ðó, t× ban s½ cüa hành tinh, sñ vi®c này ðã tñ nhiên di­n tiªn. Loài v§t kia chï chÑng kiªn nhß mµt nguyên lý thông th߶ng và áp døng cho ð¶i s¯ng cüa chúng. Chúng chï chÑng kiªn chÑ không chÑng minh vì vi®c ðó quá hi¬n nhiên và ph± biªn, chúng không còn gì phäi th¡c m¡c v« ði«u ðó. Cây cö m÷c ð¥y cä ð¤t li«n và ðáy bi¬n, chúng không có chÑng minh tÕi sao cây lÕi m÷c vì ðó là nguyên lý tñ nhiên quá rõ r®t.

- Câu trä l¶i cüa anh chßa ±n thöa. Có khi vì sñ thoe dõi cüa anh còn thiªu sót nên chßa chÑng minh ðßþc vi®c ðó.

- Không phäi v§y!"

Thôi ð¬ h÷ tiªp tøc cäi nhau ði, còn chúng ta tr· lÕi công vi®c cüa mình. Cây c¯i m÷c ð¥u cä ð¸a c¥u và chÑng ta không có gì th¡c m¡c. Ðó là mµt nguyên lý tñ nhiên r°i. Chï nhæng ng߶i chßa chÑng kiªn thì ðòi höi phäi chÑng minh, còn ng߶i ðã chÑng kiªn r°i thì biªt ðó là S¹ TH‡T.

Cûng v§y, cây Nhân Quä bám r­ vào lòng ð¤t quá khÑ, vß½n ng÷n t¾i b¥u tr¶i v¸ lÕi và r½i røng ha quä trên m£t ð¤t cüa hi®n tÕi. Ng߶i chßa chÑng kiªn thì ðòi höi phäi chÑng minh, còn ng߶i có tâm an ð¸nh l£ng l¨ thì chÑng kiªn rõ ràng ðó là mµt nguyên lý chân th§t. Ð߶ng ði cüa Nhân Quä tuy vô hình ð¯i v¾i ng߶i tâm còn loÕn ðµng, nhßng bày hi®n rõ ràng v¾i ng߶i có nµi tâm an tînh sâu xa, giác ngµ ðßþc tñ tánh chân th§t. Nhæng ð® tØ cüa Ph§t khi vào thi«n ð¸nh duyên, báo Ñng cüa chúng sanh, biªt rõ danh hÕnh nghi®p gì t× quá khÑ mà chúng sanh kia phäi ch¸u kh± hay ðßþc an vui, th¤y rõ chÑng sanh chªt t× n½i này và sang n½i khác theo duyên nghi®p thª nào. Các Ngài trông th¤y rõ ràng nhß chúng ta cúi nhìn b¥y kiªn bò trên m£t ð¤t.

Các nhà khoa h÷c ðã chª tÕo ðßþc máy bay, di chuy¬n r¤t nhanh trên không trung và bây gi¶, ho£c là bÕn tin tß·ng mua vé ra phi tr߶ng lên máy bay ði ðªn n½i mong mu¯n, ho£c bÕn ðþi h÷c ðªn khi nào tñ chÑng minh ðßþc nhæng nguyên t¡c hoÕt ðµng cüa máy bay r°i s¨ ch¸u du hành b¢ng máy bay. BÕn mu¯n ch÷n ð߶ng nào?

Các b§c ðÕt ðÕo ðã chÑng kiªn lu§t Nhân Quä Nghi®p báo, và bây gi¶, ho£c là bÕn tin tß·ng áp døng tÕo nhæng nhân lành ð¬ ði v« n½i mong mu¯n, ho£c bÕn ðþi tu cho ðªn khi tñ chÑng kiªn ðßþc nhæng tính cách cüa lu§t Nhân Quä r°i m¾i ch¸u s¯ng ÐÕo ðÑc gây tÕo nhân lành, s¯ng vì m÷i ng߶i, t§n lñc phøng sñ quê hß½ng ð¤t nß¾c. BÕn mu¯n ch÷n con ð߶ng nào?

Chúng ta nên nh¾, lu§t Nhân Quä là mµt nguyên lý khách quan ð¬ chÑng kiªn, không phäi chÑng minh. Nªu bÕn ðã chÑng kiªn ðßþc ð߶ng ði cüa Nhân Quä thì không còn gì ð¬ bàn cäi thêm, tôi xin chân thành cúi ð¥u ðänh l­ bÕn nhß tôi ðã kính tr÷ng các b§c Thánh giäi thoát t× trß¾c. Nªu bÕn chßa chÑng kiªn ðßþc sñ chi ph¯i trùm kh¡p cüa lu§t Nhân Quä, nhßng công nh§n là ðúng v¾i lß½ng tri loài ng߶i, th§t sñ tin tß·ng và áp døng cho cuµc s¯ng cüa mình, thì tôi xin chúc m×ng cho bÕn vì t× ðây bÕn s¨ là ni«m vui cho m÷i ng߶i, là công dân t¯t cho ð¤t nß¾c, là cá nhân tiêu bi¬u trong t§p th¬, là con ng߶i ðáng kính trong gia ðình. Фt nß¾c chúng ta ðang c¥n nhi«u nhæng con ng߶i tin hi¬u Nhân Quä ð¬ chuy¬n mình phát tri¬n, ð¬ ÐÕo ðÑc vån minh sáng tö trong lòng ng߶i, trên ð߶ng ph¯, ch¯n ðông ng߶i, trong xanh n½i ðôi m¡t em th½, cao cä n½i l¶i nói cø già, th§t thà trong hành vi ng߶i trai trë. Thiªu hi¬u biªt Nhân Quä, con ng߶i ðã mßu tìm hÕnh phúc cho mình b¢ng cách chiªm ðoÕt cüa tha nhân, cüa t§p th¬, cüa ð¤t nß¾c. Trái lÕi ng߶i hi¬u biªt Nhân Quä s¨ mßu tìm hÕnh phúc cho mình xuyên qua vi®c làm lþi ích cho t§p th¬ trß¾c, t× bö cuµc s¯ng ích kÖ riêng mình, hòa vào ð¶i s¯ng công cµng vui vë vì môi tr߶ng t§p th¬ là n½i ð¬ chúng ta có d¸p phøng sñ nhi«u h½n ð¶i s¯ng cá nhân.

Chúng ta chßa ðü trình ðµ chÑng kiªn quy lu§t Nhân Quä Nghi®p báo ðã chi ph¯i nhß thª nào, nhßng không th¤y ðâu có nghîa là không có! Có nhi«u ði«u khoa h÷c chßa khám phá, nhßng nó vçn t°n tÕi hi®n hæu, và mãi v« sau khoa h÷c m¾i tìm th¤y. Cûng v§y, dù trí óc con ng߶i suy lu§n không t¾i, dù chúng ta không ðü sÑc ð¸nh tâm ð¬ chÑng kiªn nhßng lu§t Nhân Quä vçn trùm phü chi ph¯i mµt cách khách quan. Lu§t Nhân quä phù hþp v¾i lß½ng tâm loài ng߶i, có tính cách công b¢ng tñ nhiên, ð£t trách nhi®m n½i chính con ng߶i vì vi®c làm cüa h÷, không có sñ nô l® n½i mµt th¥n linh bên ngoài, cûng không có tính cách vô luân nhß kë chü trß½ng ngçu nhiên h÷a phúc. Chúng ta ðã kêu gào ðánh thÑc lß½ng tâm nhân loÕi trß¾c tµi l²i ðang lan tràn trên thª gi¾i, nhßng nªu không ðánh thÑc sñ hi¬u biªt Nhân Quä cüa con ng߶i thì sñ kêu gào ðó chï là tiªng than van giæa sa mÕc hoang vu.

Lu§t Nhân Quä là mµt quy lu§t khoa h÷c khách quan nhß m÷i quy lu§t khoa h÷c khác cüa tñ nhiên, chï khác · ch² mu¯n chÑng kiªn ðßþc ð߶ng ði cüa lu§t Nhân Quä thì phäi có mµt trình ðµ ð¸nh tâm không sâu. Các ð¤t nß¾c có n«n vån minh phát tri¬n cao bi¬u do khéo áp døng các khám phá cüa khoa h÷c cho ð¶i s¯ng con ng߶i làm tång thêm hi®u quä các vi®c làm cüa h÷. Cûng v§y, nªu ai áp døng ðßþc sñ hi¬u biªt lu§t Nhân Quä thì ð¶i s¯ng h÷ s¨ tr· nên t¯t ð©p h½n lúc trß¾c, lþi ích h½n cho gia ðình h÷, cho t§p th¬ và cho ð¤t nß¾c h÷. Nªu trong mµt qu¯c gia có ðÕi ða s¯ ng߶i hi¬u biªt quy lu§t Nhân Quä mµt cách th¤u ðáo, qu¯c gia ðó s¨ chuy¬n mình phát tri¬n không bao lâu. B·i vì sñ áp døng ðßþc mµt quy lu§t tñ nhiên ð«u ðem ðªn hi®u quä l¾n lao h½n trß¾c. Nhßng ßu vi®t h½n nhæng quy lu§t khoa h÷c khác chï ðem ðªn cho con ng߶i hi®u nång, lu§t Nhân Quä s¨ ðem ðªn cho con ng߶i ÐÕo ðÑc chân th§t.

— mÑc ðµ dao dµng tâm thÑc nào gi¶, con ng߶i ðã chÑng kiªn và chÑng minh nhi«u quy lu§t khoa h÷c tñ nhiên khác. — mÑc ðµ l¡ng ð¸nh tâm thÑc sâu h½n, con ng߶i s¨ chÑng kiªn và chÑng minh nhi«u quy lu§t ðang còn g÷i là bí ¦n cüa nhân sinh và vû trø. Nªu ch² an ð¸nh tµt cùng cüa tâm thÑc, ng߶i ta còn s¨ chÑng kiªn vô s¯ nhæng quy lu§t vô cùng phong phú phÑc tÕp ða dÕng cüa con ng߶i và vû trø mà dù cho mµt kë thông minh nh¤t cûng không th¬ nào suy lu§n n²i. — t§p hþp n không có các con s¯ âm. — t§p hþp z không có các con s¯ vô tÖ, và · t§p hþp r không có các hình thÑc s¯ äo nhß t§p hþp C. Cûng v§y, nhæng quy lu§t khám phá ðßþc · mÑc ðµ tâm thÑc dao ðµng không th¬ nào so sánh ðßþc v¾i nhæng quy lu§t ðßþc khám phá · mÑc ðµ tâm thÑc l¡ng ð¸nh. Ng߶i ta, bây gi¶ và mãi mãi, không th¬ nào dùng nhæng kiªn thÑc khoa h÷c hi®n nay ð¬ chÑng minh ðßþc lu§t Nhân Quä, chï b·i vì kiªn thÑc khoa h÷c hi®n nay thuµc t§p hþp cüa tâm thÑc dao ðµng, còn lu§t Nhân Quä thuµc t§p hþp cüa tâm thÑc an t¸nh. Th§t là quê mùa nªu chúng ta ta ðòi höi phäi chÑng minh lu§t Nhân Quä b¢ng nhæng kiªn thÑc khoa h÷c hi®n nay. Chï có chÑng kiªn, khách quan chÑng kiªn, khi tâm thÑc chúng taðã vào sâu trong an ð¸nh mà thôi. Ng߶i khôn ngoan là ng߶i nh§n th¤y rõ tính cách hþp lý cüa lu§t Nhân Quä và ch¤p nh§n nªu h÷ chßa ðü ð¸nh lñc ð¬ tñ chÑng kiªn sñ v§n hành cüa nó.

[Lu§n V« Nhân Quä][Nhân Quä Thª Gian-1][Nhân Quä Thª Gian-2][Nhân Quä Xu¤t Thª Gian]
[Nhân Quä B° Tát ÐÕo][Suy Lu§n Nhân Quä]