Ph¦m Bát Nhã ThÑ Hai

Qua ngày sau, vi SØ Quân lÕi xin giäng næa, Sß thång toà bäo ðÕi chúng r¢ng: C¥n phäi tînh tâm ni®m ma ha Bát Nhã ba la M§t Ða. LÕi nói: Thi®n tri thÑc, trí b° ð« Bát Nhã cüa chúng sanh v¯n tñ có, chï vì tâm mê chÆng th¬ tñ ngµ, phäi nh¶ ðÕi thi®n tri thÑc khai th¸ dçn d¡t ð¬ ði ðªn kiªn tánh. Phäi biªt Ph§t tánh cüa kë ngu ngß¶i trí v¯n chÆng sai bi®t, chï vì mê ngµ chÆng ð°ng, nên m¾i có kë ngu ngß¶i trí. nay ta thuyªt Pháp ma ha Bát Nhã ba la M§t, khiªn cho m÷i ngß¶i ð«u ðßþc trí hu®, hãy chú tâm nghe: Thi®n tri thÑc, ngß¶i ð¶i su¯t ngày mi®ng ni®m BÁT NHÃ, chÆng nh§n ðßþc T¹ TÁNH BÁT NHÃ, cûng nhß nói ån mà chÆng no, mi®ng chï thuyªt KHÔNG, muôn kiªp chÆng ðßþc KIŠN TÁNH, r¯t cuµc vô ích.

Thi®n tri thÑc, Ma ha Bát Nhã ba la M§t là tiªng PhÕn, d¸ch là ðÕi trí hu® ðªn b¶ bên kia, ðây c¥n phäi tâm hành, chÆng · mi®ng ni®m, mi®ng ni®m tâm chÆng hành thì cûng nhß huy­n hoá. Mi®ng ni®m tâm hành, thì tâm và mi®ng tß½ng ßng. Bän tánh là Ph§t, lià tánh chÆng có Ph§t.

Sao g÷i là Ma Ha? ma ha là ðÕi, tâm lßþng quäng ðÕi nhß hß không, chÆng có biên gi¾i, cûng chÆng vuông tròn l¾n nhö, cûng chÆng phäi xanh vàng ðö tr¡ng, cûng chÆng trên dß¾i dài ng¡n, cûng chÆng gi§n, chÆng vui, chÆng phäi chÆng qu¤y, chÆng thi®n chÆng ác, chÆng ð¥u chÆng ðuôi. Các cõi Ph§t ð«u ð°ng nhß hß không, di®u tánh con ngß¶i v¯n không, chÆng có mµt pháp có th¬ ð¡c, tñ tánh ch½n không cûng nhß thª. Thi®n tri thÑc, ch¾ nên nghe ta nói KHÔNG mà li«n ch¤p KHÔNG. Trß¾c nh¤t ch¾ ch¤p KHÔNG, nªu ð¬ tâm KHÔNG tînh t÷a là l÷t vào VÔ KÝ KHÔNG. Thi®n tri thÑc, thª gi¾i hß không bao hàm s¡c tß¾ng vÕn v§t, m£t tr¶i m£t trång, núi sông ð¤t ðai, cây c¯i, bi¬n l¾n, kë dæ ngß¶i lành, pháp ác pháp thi®n, thiên ðàng ð¸a ngøc, t¤t cä ð«u · trong hß không, TÁNH KHÔNG cüa con ngß¶i cûng v§y. Thi®n tri thÑc, tñ tánh hay bao hàm muôn pháp là ЀI, muôn pháp ð«u · trong tñ tánh cüa con ngß¶i. Nªu th¤y ði«u dæ ði«u lành cüa ngß¶i, t¤t cä ð«u chÆng l¤y chÆng bö, chÆng ch¤p chÆng nhi­m, tâm nhß hß không g÷i là ЀI, nên nói là MA HA. Thi®n tri thÑc, kë mê mi®ng nói, ngß¶i trí tâm hành. LÕi có kë mê ð¬ tâm không mà tînh t÷a, tråm ði«u chÆng nghî, tñ xßng là ðÕi, v¾i b÷n ngß¶i này không th¬ nói gì ðßþc, vì h÷ b¸ r½i vào tà kiªn. Thi®n tri thÑc, tâm lßþng quäng ðÕi cùng kh¡p pháp gi¾i, dùng thì li­u li­u rõ ràng, Ñng døng li«n biªt t¤t cä. T¤t cä tÑc mµt, mµt tÑc t¤t cä, t¾i lui tñ do, tâm th¬ vô ngÕi tÑc là BÁT NHÃ.

Thi®n tri thÑc, t¤t cä TRÍ BÁT NHà ð«u t× tñ tánh mà sanh, chÆng t× bên ngoài vào, ch¾ l¥m dùng ý thÑc, g÷i là ch½n tánh tñ døng. Nh¤t ch½n nh¤t thiªt ch½n, tâm lßþng là vi®c l¾n, chÆng nên hành ðÕo nhö, mi®ng ch¾ tr÷n ngày nói không mà trong tâm chÆng tu hÕnh này, gi¯ng nhß thß¶ng dân tñ xßng là vua thì không ðßþc, hÕng ngß¶i này chÆng phäi ð® tØ cüa ta.

Thi®n tri thÑc, sao g÷i là BÁT NHÃ? BÁT NHÃ d¸ch là trí hu®. B¤t cÑ n½i nào lúc nào, ni®m ni®m chÆng ngu muµi (chÆng ch¤p th§t), thß¶ng hành ðúng trí hu®, tÑc là hÕnh BÁT NHÃ. Mµt ni®m ngu muµi (ch¤p th§t) thì BÁT NHÃ tuy®t, mµt ni®m trí hu® thì BÁT NHÃ sanh. con ngß¶i ngu mê chÆng th¤y BÁT NHÃ, mi®ng nói BÁT NHÃ mà trong tâm thß¶ng ngu muµi, tñ nói ta tu BÁT NHÃ, ni®m ni®m nói KHÔNG mà chÆng biªt CH´N KHÔNG. BÁT NHÃ không hình tß¾ng, ¤y là tâm trí hu®, nªu hi¬u th¤u nhß thª g÷i là TRÍ BÁT NHÃ.

Sao g÷i Ba la M§t? Ba la M§t là tiªng „n е, d¸ch là ðªn b¶ bên kia, nghiã là lià sanh di®t. Ch¤p cänh thì sanh di®t d¤y lên nhß nß¾c n±i làn sóng, tÑc g÷i b¶ bên này, lìa cänh thì chÆng sanh di®t nhß nß¾c chäy im lìm, tÑc là b¶ bên kia, nên g÷i ba la M§t. Thi®n tri thÑc, kë mê mi®ng ni®m, ðang trong lúc ni®m có v÷ng có sai, ni®m ni®m nªu hành, g÷i là ch½n tánh. Kë ngµ pháp này là PHÁP BÁT NHÃ, kë tu hÕnh này là H€NH BÁT NHÃ, chÆng tu tÑc là phàm phu, mµt ni®m tu hành, tñ thân b¢ng Ph§t. Thi®n tri thÑc, phàm phu tÑc Ph§t, phi«n não tÑc B° Ы; ni®m trß¾c mê tÑc phàm phu, ni®m sau ngµ tÑc Ph§t. Ni®m trß¾c ch¤p cänh tÑc phi«n não, ni®m sau lià cänh tÑc B° Ы.

Thi®n tri thÑc! MA ha BÁT NHà ba la M‡T, t¯i cao t¯i thßþng t¯i ð® nh¤t, không trø không ði cûng không ðªn, tam thª chß Ph§t t× ðó ra. C¥n phäi dùng ЀI TRÍ HUŽ, phá ngû u¦n phi«n não tr¥n lao, tu hành nhß thª, nh¤t ð¸nh thành Ph§t, ð±i tam ГC thành GI•I, ИNH, HUŽ. Thi®n tri thÑc, pháp môn này t× mµt BÁT NHà mà sanh ra tám mß½i b¯n ngàn trí hu®. TÕi sao v§y? Vì con ngß¶i có tám mß½i b¯n ngàn tr¥n lao, nªu không có tr¥n lao thì trí hu® luôn luôn hi¬n hi®n, chÆng lià tñ tánh. Ngß¶i ngµ pháp này tÑc là vô ni®m, vô Ñc (không ghi nh¾), vô nhi­m trß¾c, chÆng kh·i cu°ng v÷ng. Яi v¾i t¤t cä pháp, dùng trí hu® cüa ch½n nhß tñ tánh chiªu soi, chÆng l¤y chÆng bö, tÑc là KIŠN TÁNH THÀNH PH‡T. Thi®n tri thÑc, mu¯n ði vào pháp gi¾i thâm sâu và BÁT NHà tam MU“I, phäi tu hÕnh BÁT NHÃ, thñc hành theo kinh kim cang thì s¨ ðßþc KIŠN TÁNH. Phäi biªt cái công ðÑc cüa kinh này vô lßþng vô biên, trong kinh rõ ràng tán thán, chÆng th¬ k¬ xiªt. Pháp môn này là TI TH¿”NG TH»A, vì ngß¶i ðÕi trí mà thuyªt, vì ngß¶i thßþng cån mà thuyªt, kë cån khí nhö nghe ðßþc khó tin. TÕi sao v§y? Ví nhß tr§n mßa bão løt, thành th¸ nông thôn ð«u b¸ cu¯n trôi nhß cö lá, nªu mßa bão trong bi¬n l¾n thì chÆng thêm chÆng b¾t; nhß ngß¶i thßþng th×a, ngß¶i t¯i thßþng th×a nghe ðßþc kinh kim Cang, tâm li«n khai ngµ. Nên biªt tñ tánh v¯n có cái TRÍ BÁT NHÃ, trí hu® tñ tánh thß¶ng chiªu soi nên chÆng nh¶ vån tñ, ví nhß nß¾c mßa, chÆng do tr¶i có mà do khí tr¶i làm nên, khiªn cho t¤t cä chúng sanh, t¤t cä cây c¯i, hæu tình vô tình, ð«u ðßþc th¤m nhu¥n, t¤t cä sông ngòi ð«u chäy v« bi¬n l¾n, hþp thành nh¤t th¬. Cái TRÍ T¹ TÁNH BÁT NHà cüa chúng sanh cûng v§y. Thi®n tri thÑc, kë ti¬u cån nghe ðßþc PHÁP MÔN ЏN GIÁO này, cûng nhß cây cö mà g£p mßa bão, ð«u tñ gãy ð± chÆng sanh trß·ng ðßþc, kë ti¬u cån thì cûng nhß v§y: h÷ v¯n có cái TRÍ BÁT NHà ð°ng v¾i ngß¶i ðÕi trí, chÆng có khác bi®t, tÕi sao nghe Pháp mà chÆng ðßþc tñ ngµ? Ðó là do tà kiªn chß¾ng n£ng, phi«n não cån sâu, cûng nhß mây l¾n che khu¤t m£t tr¶i, chÆng ðßþc gió th±i nên chÆng hi®n ánh sáng. CÁI TRÍ cüa BÁT NHà v¯n chÆng l¾n nhö, chï vì t¤t cä chúng sanh tñ tâm mê ngµ chÆng ð°ng, tâm mê tu hành hß¾ng ngoÕi tìm Ph§t mà chßa ngµ tñ tánh, tÑc là ti¬u cån. Nªu khai ngµ ð¯n giáo, chÆng ch¤p l¤y hình tß¾ng bên ngoài, chï · trong tñ tâm thß¶ng kh·i chánh kiªn, phi«n não tr¥n lao thß¶ng chÆng ô nhi­m, tÑc là KIŠN TÁNH. Thi®n tri thÑc, trong ngoài chÆng trø, ði lÕi tñ do, nªu tr× ðßþc ch¤p tâm thì thông ðÕt vô ngÕi. Nªu tu ðßþc hÕnh này, v¾i kinh BÁT NHà v¯n chÆng sai bi®t. Thi®n tri thÑc, t¤t cä kinh ði¬n và vån tñ, ðÕi ti¬u nh¸ th×a, mß¶i hai bµ kinh ð«u do ngß¶i ð£t ra, vì có tánh trí hu® m¾i ðßþc kiªn l§p; nªu chÆng có con ngß¶i thì vÕn pháp v¯n chÆng tñ có. Nên biªt vÕn pháp v¯n do tâm ngß¶i kiªn tÕo, t¤t cä kinh sách là vì con ngß¶i mà nói. Vì trong con ngß¶i có kë ngu ngß¶i trí, ngu là ti¬u nh½n, trí là ðÕi nh½n,kë ngu höi pháp v¾i ngß¶i trí, ngß¶i trí thuyªt pháp cho kë ngu, kë ngu ð¯n ngµ tñ tâm thì chÆng khác v¾i ngß¶i trí v§y.

Thi®n tri thÑc, khi chßa ngµ thì Ph§t tÑc chúng sanh, lúc mµt ni®m khai ngµ, chúng sanh tÑc Ph§t. Nên biªt vÕn pháp ð«u · n½i tñ tâm, v§y sao chÆng · trong tñ tâm ð¯n th¤y ch½n nhß bän tánh? kinh PhÕm Võng nói: Tñ tánh v¯n thanh t¸nh, nªu nh§n ðßþc tñ tâm, th¤y ðßþc bän tánh, tÑc thành Ph§t ðÕo. kinh duy ma C§t nói: ngay lúc ðó hoát nhiên ð¯n ngµ, li«n ðßþc b±n tâm. Thi®n tri thÑc, ta · n½i Hoà Thßþng Ho¢ng Nhçn v×a nghe câu nói li«n ngµ, ð¯n th¤y ch½n nhß bän tánh, cho nên ho¢ng dß½ng giáo pháp này, khiªn hành giä ð¯n ngµ B° Ы, m÷i ngß¶i tñ th¤y b±n tâm, tñ kiªn bän tánh, nªu chÆng tñ ngµ, phäi tìm ngß¶i ðã khai ngµ pháp t¯i thßþng th×a, chï ngay ðß¶ng l¯i CHÁNH PHÁP, vì thi®n tri thÑc có nhân duyên l¾n giáo hoá dçn d¡t, khiªn hành giä ðßþc KIŠN TÁNH, t¤t cä thi®n pháp ð«u do thi®n tri thÑc mà ðßþc kiªn l§p. tam thª chß Ph§t, mß¶i hai bµ kinh · trong tñ tánh v¯n ðã ð¥y ðü, vì tñ ngµ chÆng ðßþc, nên phäi nh¶ thi®n tri thÑc chï ra m¾i th¤y, kë tñ ngµ thì chÆng phäi nh¶ ðªn ngß¶i khác. Nªu c¯ ch¤p r¢ng phäi luôn luôn Ö lÕi thi®n tri thÑc m¾i mong ðßþc giäi thoát thì không bao gi¶ ðßþc. TÕi sao v§y? Vì · trong tñ tâm sÇn có tri thÑc tñ ngµ, nªu kh·i tà kiªn mê ch¤p v÷ng tß·ng ðiên ðäo, dçu cho g£p thi®n tri thÑc dÕy bäo cûng chÆng cÑu ðßþc. Nªu kh·i ch½n chánh BÁT NHà tham cÑu, trong mµt sát na v÷ng tß·ng ð«u tiêu, nh§n ðßþc tñ tánh, ð¯n siêu Ph§t ð¸a. Thi®n tri thÑc, dùng trí hu® chiªu soi, trong ngoài sáng tö rõ ràng thì nh§n ðßþc b±n tâm. Nªu nh§n ðßþc b±n tâm tÑc v¯n là giäi thoát, ðßþc giäi thoát tÑc là BÁT NHà tam MU“I, BÁT NHà tam MU“I tÑc là VÔ NIŽM.

Sao g÷i là vô ni®m? Nªu th¤y t¤t cä pháp tâm không nhi­m trß¾c g÷i là VÔ NIŽM, dùng thì kh¡p n½i, cûng chÆng dính m¡c · kh¡p n½i, h­ sÕch ðßþc b±n tâm, khiªn løc thÑc ra cØa løc cån, ð¯i v¾i løc tr¥n mà chÆng nhi­m chÆng trß¾c, ði lÕi tñ do, Ñng døng vô ngÕi tÑc là BÁT NHà tam MU“I, tñ tÕi giäi thoát, g÷i là hÕnh VÔ NIŽM. ChÑ chÆng phäi nhß ngß¶i l¥m tß·ng cho là ©tråm ði«u chÆng nghî, chï cho ni®m tuy®tª, ¤y là pháp trói buµc, tÑc là biên kiªn. Thi®n tri thÑc, kë ngµ pháp VÔ NIŽM thông ðÕt vÕn pháp, ngµ pháp VÔ NIŽM th¤y ðßþc cänh gi¾i chß Ph§t, ngµ pháp VÔ NIŽM ðßþc ðªn ð¸a v¸ Ph§t. Thi®n tri thÑc, nªu ngß¶i ð¶i sau ngµ ðßþc pháp này, ðem pháp môn ð¯n giáo này v¾i nhæng ngß¶i ð°ng mµt chánh kiªn chánh hÕnh phát nguy®n cùng tu, nhß cúng dß¶ng Ph§t mà su¯t ð¶i chÆng th¯i lui, ngß¶i ¤y nh¤t ð¸nh ðßþc vào Thánh v¸.

Nhßng phäi truy«n th÷, t× trß¾c ðªn nay các T± ð«u m£c truy«n tâm ¤n, chÆng ðßþc ¦n gi¤u Chánh Pháp. Nªu chÆng phäi ð°ng mµt chánh kiªn, chánh hÕnh, là ngß¶i ðã · trong pháp khác thì chÆng ðßþc truy«n th÷, vì sþ kë ngu chÆng hi¬u, lÕi sanh phï báng pháp môn này, phá hoÕi truy«n th¯ng CHÁNH PHÁP cüa C± ÐÑc, làm cho muôn ngàn kiªp sau ðoÕn dÑt Ph§t chüng, cu¯i cùng vô ích.

Thi®n tri thÑc, nay ta có mµt bài VÔ T¿•NG TžNG, m÷i ngß¶i hãy tñ giæ l¤y, không k¬ xu¤t gia, tÕi gia, nên y theo bài tøng mà tu hành, nªu chÆng tñ tu mà chï ghi nh¾ l¶i ta cûng chÆng ích lþi gì. Bài tøng r¢ng:

Sß lÕi nói: nay ta · chùa ÐÕi PhÕn thuyªt pháp ð¯n giáo này, nguy®n cho pháp gi¾i chúng sanh nghe ðßþc pháp này li«n kiªn tánh thành Ph§t.ª Lúc ¤y vi SØ Quân và t¤t cä quan chÑc, ðÕo tøc, nghe sß thuyªt pháp ð«u ðßþc tïnh ngµ, ðänh l­ tán thán r¢ng: Lành thay, ðâu ng¶ xÑ Lãnh nam lÕi có Ph§t ra ð¶i.

GHI CHÚ:

(1) Thuyªt thông lÕi tâm thông, Nhß m£t tr¶i giæa không. Thuyªt thông chßa ch¡c là tâm thông, tâm thông tñ nhiên thuyªt cûng thông. V§y thª nào là tâm thông? Trên phù hþp ý Ph§t, dß¾i khª hþp ðß½ng c½ m¾i ðßþc g÷i là tâm thông, khi tâm ðã thông r°i m¾i có th¬ gi¯ng nhß m£t tr¶i giæa hß không. M£t tr¶i giæa không chÆng có nh¶ c§y dính m¡c gì cä, nên chiªu soi kh¡p n½i chÆng thiªu sót. Nªu m£t tr¶i có nh¶ c§y b¢ng mµt sþi chï buµc treo lên, thì sþi chï ¤y s¨ che khu¤t m£t tr¶i, làm cho sñ chiªu soi cüa m£t tr¶i có ch² thiªu sót v§y. Nhß Giáp S½n Hoà Thßþng ra ho¢ng pháp, Tång höi: Thª nào là Pháp thân? Giáp S½n ðáp: Pháp thân chÆng tß¾ng. Höi: Thª nào là Pháp Nhãn? Ðáp: Pháp Nhãn chÆng b®nh. khi ðó có ÐÕo Ngô Thi«n Sß nghe xong li«n cß¶i, Giáp S½n xu¯ng toà höi ÐÕo Ngô r¢ng: Giáp S½n v×a trä l¶i Tång này, ch¡c có ch² không ðúng khiªn Thßþng T÷a b§t cß¶i, xin Thßþng T÷a t× bi chï dÕy cho. ÐÕo Ngô nói: Hoà Thßþng ra ho¢ng pháp chßa có Th¥y. Giáp S½n nói: nay xin l­ Thßþng T÷a làm Th¥y. ÐÕo Ngô nói: Th¥y cüa Hoà Thßþng là Huê Ðình Thuy«n TØ. Giáp S½n ðªn Huê Ðình g£p Thuy«n TØ ðßþc khai ngµ, tr· v« n½i cû ho¢ng pháp. ÐÕo Ngô lÕi sai mµt v¸ Tång ðªn höi: Thª nào là Pháp Thân? Giáp S½n vçn ðáp r¢ng: Pháp Thân chÆng tß¾ng. Höi: Thª nào là Pháp Nhãn? Ðáp: Pháp Nhãn chÆng b®nh. Tång l§p lÕi v¾i ÐÕo Ngô. ÐÕo Ngô nói: Ông ¤y nay ðã tri®t ngµ. L¶i Giáp S½n ðáp Tång trß¾c, ÐÕo Ngô chê cß¶i cho là thuyªt thông tâm chÆng thông; l¶i ðáp Tång sau cûng gi¯ng nhß l¶i ðáp trß¾c mà ÐÕo Ngô lÕi tán thán, cho là tâm thông thuyªt thông. Ch² này ch¾ nên dùng ý thÑc ð¬ phân bi®t; nªu dùng ý thÑc tìm hi¬u thì chï có th¬ thuyªt thông, chÆng th¬ tâm thông. Mu¯n tâm thông c¥n phäi tham ngµ m¾i ðßþc.

(2) Mu¯n hoá ðµ chúng sanh, Tñ phäi có phß½ng ti®n, Khiªn h÷ hªt nghi ng¶, TÑc là tñ tánh hi®n. hai chæ phß½ng ti®n này chÆng phäi gi¯ng nhß nhæng ngß¶i lÕm døng ð¬ c¥u thêm danh lþi, ho£c che gi¤u tµi l²i; cûng chÆng phäi dùng ð¬ ðµ ngß¶i s½ c½. Phß½ng ti®n · ðây là xu¤t phát t× Bát Nhã, phäi ngß¶i kiªn tánh m¾i có Phß½ng ti®n này, mà dùng ð¬ khiªn cho ðß½ng c½ t× NGHI ðªn NG“. T× NGHI ðªn NG“: tùy theo ngß¶i, t× mµt sát na cho ðªn nåm, mß¶i nåm không ch×ng, cûng nhß: Ngài Hu® minh v×a nghe, ngµ li«n, Ngài Giáp S½n, trong vài phút ðßþc ngµ, Ngài Pháp Nhãn, mµt tháng ðßþc ngµ, T± Hoài Nhßþng, tám nåm m¾i ngµ. Không phäi mau ngµ là cao, ch§m ngµ là th¤p. Ngß¶i chÑng ngµ m¾i ðoÕn dÑt ðßþc NGHI CÅN (Ngu°n g¯c nghi ng¶ ð¯i v¾i vÕn pháp.) ÐoÕn dÑt nghi CÅN tÑc là KIŠN TÁNH. Nên nói: TÑc là tñ tánh hi®n (kiªn tánh).

[Ph¦m 1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10]