Tham Thi«n Ph± Thuyªt Lai Quä Thi«n Sß Thích duy Lñc d¸ch t× Hán Vån sang Vi®t Vån T× Ân Thi«n Ð߶ng hoa KÏ Xu¤t Bän Nåm 1993 Ph§t l¸ch 2536
4l. ham THÍCH TH´ KTham thi«n cñc kh± nhi«u nåm, cäm th¤y công phu tñ nhiên thâm nh§p, thình lình ngay n½i ngôn cú cüa c± nhân có ch² giäi ngµ, ho£c · trên b±n ph§n công phu cûng có ch² thú v¸. Ng߶i trß¾c kia ðã biªt chæ nghîa nhi«u thì ngâm th½, ng߶i biªt chæ nghîa ít thì làm k®. Ng߶i biªt chæ nghîa nhi«u, thân · ch² thanh u, tâm ð¡m thi«n t¸ch, tình buông thä theo cänh huyn, nghîa v¸ uyên thâm, ban ngày l¤y v¸nh th½ làm nghi®p, ban ðêm l¤y Lý BÕch, в Phü làm th¥y. cho ðªn t÷a hß½ng thì thân lay ð¥u l¡c, ngâm th½ cûng có th¬ thành bài. Ng߶i chæ nghîa ít, chæ nghîa b¸ t¡c ngh¨n thì mi®ng ð÷c r°i tâm ðu±i theo, k® m¾i thành v¥n. sao chÆng nghî th¶i gi¶ r¤t quý mà nÞ ð¬ trôi suông, nhân duyên l¾n ðßþc · Thi«n ð߶ng mà cûng ð¬ lu¯ng qua vô ích. danh hèn cüa thi tång sao chÆng tránh, nghi®p x¤u cüa vån tång sao lÕi tÕo ! Ng߶i xßa ðÕi sñ sáng tö, vi®c mình ðã xong, sau ðó m¾i quán sát cån c½ mà l§p giáo, dùng vån ð¬ tiªp hàng trí thÑc, dùng th½ ð¬ tiªp ng߶i h÷c rµng hi¬u sâu. L¤y th½ vån làm phß½ng ti®n ð¬ dçn ng߶i nh§p ðÕo, ð«u do lòng t× bi làm lþi ích thª gian, chÑ chÆng phäi nhß b÷n phù phiªm ßa thích ý v¸ cüa vån th½ mà tñ xßng là ng߶i xong vi®c (ðã ngµ).
42. CHNG NGUYN TIN SÂUNg߶i hành ðÕo chí chßa kiên c¯, g£p sñ ràng buµc h½i nhi«u, chÆng ðßþc lþi ích, chÆng nguy®n tiªn sâu thì có th¬ ðúng. Ng߶i ðã ðßþc lþi ích mà chÆng ch¸u tiªn næa, ¡t có hai thÑ chß¾ng. theo Thi«n tông, hai thÑ chß¾ng ¤y là gì ?
l. Thân chß¾ng là cái chß¾ng trong thân, ngoài thân.
2. Tâm chß¾ng là cái chß¾ng trong tâm, ngoài tâm.
Chß¾ng trong thân là løc cån khiªm khuyªt, b®nh n£ng dây dßa, tu±i già sÑc yªu, th߶ng sanh b®nh hoÕn, chÆng ch¸u n±i sñ ån u¯ng cñc kh± và sñ lÕnh l¨o. Chß¾ng ngoài thân là các vi®c l¾n nhö phi«n rµn, ho£c vì vi®c khác làm chß¾ng ngÕi, ho£c vì thói quen t× trß¾c lôi kéo, tuy thân ð£t n½i ðÕo mà b¸ chß¾ng ngÕi nên khó tiªn sâu.
Chß¾ng trong tâm là ðÕo ni®m ðß½ng ði thÆng, công phu thu¥n t¸nh, ngçu nhiên b¸ phi«n não ðªn nhiu loÕn tâm, khiªn cho v÷ng tâm tß½ng tøc sanh kh·i, cäm th¤y khó d×ng nghï cho thanh t¸nh. Chß¾ng ngoài tâm là lúc công phu ð¡c lñc, nghe tiªng thì chÕy theo tiªng, th¤y s¡c thì chÕy theo s¡c. Vì chÆng có thi«n sâu, nên thi«n lâu cäm th¤y h½i ðµng. tuy phát giác ðßþc ðµng ðang nhiu loÕn n½i tâm, song vì m®t nh÷c sÑc kém nên công phu khó d×ng ðßþc ni®m, ngày lÕi qua ngày chÆng nguy®n tiªn sâu, khó mong kiªn tánh. Nªu t¤t cä chÆng màng, trong ngoài ð«u sÕch, xä thân xông vào, thÆng ðªn ch² huy«n vi thì m¾i biªt công phu c¥n phäi tiªn sâu mãi mãi.
43. CÁI DNG Ð KHI
Ng߶i tham thi«n døng công ðªn ch² tâm cùng lñc t§n, cänh m¶, thân nh÷c, chÆng nhæng công phu khó ð« mà cho ðªn v÷ng tß·ng cûng khó kh·i. Nói chuy®n v¾i ng߶i, höi cái này thì ðáp cái kia, làm vi®c trong chúng thì nh¾ trß¾c quên sau, nhß si nhß ng¯c. Ng߶i không biªt, cho là ðÕo nhân vô tâm. Ng߶i biªt thì cho ðó là thi«n nhân cÕn cþt. Phäi biªt, công phu hành ðÕo cûng gi¯ng nhß ng߶i ði ð߶ng, nªu mµt ngày siêng m߶i ngày l߶i thì ¡t b¸ k©t · giæa ð߶ng không bao gi¶ ðªn nhà ðßþc. Nªu biªt giæa ð߶ng chÆng phäi ch² an thân, chÆng c¯ g¡ng thì ðâu hy v÷ng ðßþc v« ðªn nhà ! do ðó ðem công án sÇn sàng, t§n sÑc ð« kh·i khiªn cho quÖ l߶i biªng phäi gi¤u hình, ra sÑc tham cÑu cûng nhß ng߶i xa quê dûng mãnh lên ð߶ng tr· v« nhà. Dçu cho tr¶i long ð¤t l· cûng luôn luôn ð« kh·i, luôn luôn tham cÑu, cho ðªn thân quên, tâm l£ng. Ng߶i tham thi«n dù m߶i nåm lÕnh bång bång nhßng có th¬ mµt mai lØa phát d§y trong tro lÕnh. Cái ðÕo dûng mãnh ð« kh·i, công · ch² huân t§p lâu dài, m¾i tránh khöi sñ l¥m l²i.
44. CÔNG NÅNG TR» VNGCông phu tr× v÷ng tß·ng chÆng phäi là chánh hÕnh. V§y mu¯n tr× v÷ng phäi dùng công phu gì ? Nªu l¤y tr× v÷ng làm công phu, th§t sai l¥m l¾n. sao v§y ? Vì ð¯i v¾i v÷ng tß·ng, ng߶i chßa liu ngµ thì không thích, còn ng߶i ðÕi ngµ thì không chê. TÕi sao không thích ? Vì lúc không døng công, tâm cäm th¤y thanh nhàn, ni®m không phi«n nhiu. Công phu v×a kh·i thì các v÷ng chÕy ðªn, vi®c bu°n vui yêu ghét lång xång hi®n ti«n làm cho nghi tình b¸ v÷ng ni®m ðánh m¤t. Nghî ðªn gi§n mà phát khóc, tÑc nó, h§n nó mà r½i l®, b®nh này n£ng th¤u xß½ng, chÆng tr× thì không ðßþc. Thñc ra, ð¯i v¾i vi®c này nªu gi§n nó là l¥m v§y. Phäi biªt, v÷ng tß·ng hay tÕo sanh tØ mà liu sanh tØ cûng là nó. V÷ng tß·ng hay làm chúng sanh mà thành Ph§t cûng là nó. V÷ng tß·ng hay xu¯ng ð¸a ngøc mà lên thiên ð߶ng cûng là nó. SÑc cüa v÷ng tß·ng h½n sÑc Ph§t. Công cüa v÷ng tß·ng h½n công Ph§t. xin m¶i các Thi«n sß mu¯n tr× v÷ng tß·ng hãy suy nghî kÛ xem ! Ðáp r¢ng : "L¶i này r¤t ðúng, v§y phäi døng công phu nhß thª nào ?". mau ðem cái công phu tr× v÷ng tß·ng ð±i ra tham câu thoÕi ð¥u m¾i ðßþc
45. CÔNG NÅNG TR» NGCông phu tr× ngü này lÕi cûng l¥m n¯t. Nhß sáng là tr¶i sáng, t¯i là tr¶i t¯i, trong lúc ði ð߶ng, ban ngày ði chÆng ðü, tiªp tøc ði luôn cä ban ðêm. Lúc thÑc døng công phu chÆng ðü, tiªp tøc døng luôn cä lúc ngü. Phäi biªt, ni®m có d¤y l£ng, tâm có thÑc ngü, chï lo døng công, chÆng lo thÑc ngü. Ði ð߶ng nhß v§y, døng công cûng nhß v§y, cùng mµt cách thÑc, thì hai chæ TR» NG ð£t · ch² nào ? Nªu nói ban ngày ði ð߶ng thì vui vë, ban ðêm ði ð߶ng thì lo âu, toan mu¯n tìm cách tr× bö ðêm t¯i ð¬ th¤y tr¶i sáng, có lý này ß ? Døng công cûng v§y, thÑc ngü v¯n là ði«u tñ nhiên, ng߶i ngu thì theo cái ni®m d¤y l£ng, ng߶i trí thì thÑc ngü ð«u là lúc døng công. Th¬ døng song song, ðâu thÑc ðâu ngü. Th¬ døng b¤t nh¸, tÑc d¤y tÑc l£ng. Ð×ng lo lúc ngü không có công phu, chï lo lúc thÑc không có nghi tình. LÕi, ngü là ban ðêm, thÑc là ban ngày, t¯i sáng qua lÕi ðâu ngÕi hß không, thÑc ngü thay nhau ðâu quan h® gì ðªn công phu tham thi«n. Nªu hi¬u ðßþc nhß v§y thì ngü cûng không ngÕi gì
46. L€C пNG T¹ T€I (LÕc ð߶ng là công phu ðªn thoÕi ð¥u)
Trß¾c ðã tr× v÷ng tß·ng, kª lÕi tr× hôn tr¥m. Công phu "lÕc ð߶ng" thân tâm tñ tÕi, nªu cäm th¤y vui m×ng là l¥m l¾n v§y ! Nhß ng߶i mang gánh n£ng tính v« ðªn nhà m¾i buông gánh xu¯ng, nhßng ng£t vì thân th¬ möi m®t, sÑc lñc ki®t qu® c¥n nghï ng½i, nên · giæa ð߶ng làm nhà, tñ cho là thanh cao, thích thú trø ch² vui ðó. Nhßng ðây là giæa ð߶ng ðâu phäi là nhà. Mu¯n ði su¯t con ð߶ng v« nhà ðâu th¬ d×ng lÕi · ðây. Ng߶i tham thi«n cûng v§y, ban ð¥u · trong tr¥n thª hÕ thü công phu, kª · trong huyn thân hÕ thü công phu, r°i · trong phi«n não hÕ thü công phu, t× thô ðªn tª thân tâm träi qua ðü thÑ cñc kh±, nhß v§y ðßþc ðªn ch² tr¥n không, thân t¸ch, tâm t¸nh, ý nhàn, nhìn trß¾c không có ð߶ng ði (ch² thoÕi ð¥u), nhìn sau không gì lo âu, g÷i là công phu ©lÕc ð߶ngª thân tâm tñ tÕi, l¥m tß·ng là ch² buông thân an trø. Phäi biªt, con ð߶ng phía trß¾c r¤t l¾n, l¾n h½n núi sông, cån nhà thu· xßa (tñ tánh) r¤t rµng, rµng h½n hß không. Hãy bö nhà giä tÕm (nhà dñng · giæa ð߶ng), mau lên nhà xßa. T× ðây cúi ð¥u ði thÆng, chÆng chút quày ð¥u ngó lÕi, t× "ð¥u sào tråm thß¾cª (thoÕi ð¥u) tiªn lên mµt bß¾c li«n ðßþc kiªn tánh.
47. VNG T¹ TH»A п´NGCông phu cüa ng߶i tu hành ðã ðªn thân tâm tñ tÕi, an thân · ch² vui, cho r¢ng không sai l¥m. Nªu tiªp tøc · lâu n½i ch² sai l¥m, ðß½ng nhiên s¨ n±i lên r¤t nhi«u v÷ng kiªn, tñ cho "ÐÕi ð¸a chï là con m¡t cüa ta", "Hß không trong n¡m tay ta", "Cá dß¾i ðáy bi¬n thò tay b¡t ðßþc'", "Chim · trên tr¶i g÷i nó li«n ðªnª, "Tay Ph§t cùng tay ta ð°ng nhau, m£t chó cùng m£t ta chÆng khác", "Nhß¾ng mày là làm Ph§t sñ ðµ ng߶i. Trþn m¡t là ho¢ng dß½ng pháp chân truy«n cüa Ph§t, T±","T¢ng h¡ng thì tiªng vang kh¡p m߶i phß½ng, khiªn ng߶i nghe ngµ ðÕo. Nh± ðàm thì tñ- tha tánh không, khiªn ng߶i th¤y tr· v« chân", "L¶i nói ð«u là hi¬n tánh, nín l£ng ngay ðó truy«n tâm". Bu°n thay ! Lý lu§n sai l¥m th§t là to l¾n, ý v÷ng th§t là u mê, mà không biªt h± th©n ! Ðâu biªt mình cùng v¾i kë ån xin làm bÕn, bàn lu§n v« vàng bÕc châu báu, mµt lát næa ðây ðói khát cûng y nhß cû, vçn phäi ði t×ng nhà xin ån. Th§t r¤t là ngu mà không tñ phát giác. V§y c¥n phäi ph¤n ch¤n tinh th¥n. H còn mµt chút chßa liu ngµ thì cä thân ð«u sai l¥m, chÆng chªt trong h¥m th߶ng kiªn, cûng r½i vào h¯ ðoÕn kiªn. Hãy mau ðem b±n ph§n công phu ra sÑc c¯ g¡ng ð« kh·i tham cÑu ði, m¾i có th¬ ðªn ch² không còn lo âu.
48. GII LUT sai TRÁINg߶i døng công ðã th×a ðß½ng ðßþc tñ kÖ, lÕi có th¬ änh hß·ng ðªn ng߶i khác, b²ng b¸ ng߶i m¡t sáng qu· là kë ån xin, m¡ng là th¢ng ng¯c. Ъn ðây không biªt mình phäi làm sao, hoang mang không biªt ð߶ng tiªn th¯i. Mu¯n tiªn t¾i lÕi tr· thành th¯i lui. Mu¯n th¯i lui lÕi sþ tr· v« quê hß½ng døc v÷ng, làm cho tiªn th¯i lßÞng nan. Nhß v§y, nghi®p cû n±i lên thì yêu ghét rõ ràng, tâm dâm h½i ðµng hai má ðö b×ng, phçn nµ bùng d§y toàn thân tím ng¡t, tñ mình không biªt, lÕi làm cho ng߶i khác sþ hãi chÕy tr¯n. Phäi biªt, ðã quét tâm tr¥n t× lâu mà tro dâm døc vçn còn, th߶ng lau chùi bøi ý mà sân si chßa sÕch, ng߶i chân th§t c¥u ðÕo ðªn ðây m¾i biªt khi ðèn sáng chiªu kh¡p mµt cån nhà, quay ð¥u nhìn lÕi mình, vçn là ng߶i ðen t¯i, m¾i rõ tâm thô dù hàng phøc mà v÷ng vi tª còn ¦n sâu, do ðó tâm gi¾i b¸ t±n thß½ng, r¤t sanh h± th©n. T× ðây chuyên tu tª hÕnh, không cho mäy may ¦n gi¤u, tiªp tøc døng công, vùi ð¥u tiªn t¾i. LÕi nghî : ChÆng n±i tâm nghi®p thì ðâu biªt ðßþc mình qu¤y. cho nên nói : "B¤t ð¡c ngß phü dçn, ch¦m ð¡c kiªn ba ðào" (ChÆng nh¶ ngß ông dçn, ðâu th¬ th¤y sóng to)
49. TÂM PHÁP ÐU TCHNg߶i døng công phu, trß¾c ðã tâm pháp ði ðôi, không còn ð¯i ðãi. Ð߶ng ðÕo xa xôi, t×ng bß¾c tiªn hành, thÆng ðªn ch² ð߶ng cùng, v¡ng vë, muôn tiªng ð«u l£ng, quày ð¥u chÆng th¤y thôn làng, nhìn quanh không biªt xÑ s·. Ngß¾c lên nhìn tr¶i, tr¶i chÆng · trên. Cúi xu¯ng nhìn ð¤t, ð¤t chÆng · dß¾i. Th¤y v§t nhß ánh sáng trong m£t trång. Th¤y mình nhß ánh sáng trong m£t tr¶i. Tß½ng tñ nhß thân quang minh ng°i ch² quang minh tr÷n không ch² th¤y cûng không ch² nghe. Kiªn giäi nhß v§y r¤t d mê ho£c ng߶i. Nên biªt, tr¥n hªt thì quang minh sanh chÆng phäi kÏ lÕ, bøi sÕch thì ánh sáng hi®n ¤y là vi®c bình th߶ng. Tâm và pháp toàn ¦n chßa phäi ch½n liu ngµ. sao v§y ? T¸nh ni®m hi®n ti«n thì tâm tñ t¸ch, c¤u tr¥n tÕm sÕch thì pháp tñ quên, ch¾ nên vì chÆng th¤y ng߶i mà v÷ng nói là nhân không, chÆng th¤y pháp bèn nói là pháp m¤t. Tâm b¸ t¸ch làm mê, chï nh§n cái t¸ch mà chÆng th¤y tâm, chÆng biªt tâm vçn t°n tÕi. Pháp do t¸nh mà ¦n, chï biªt cái t¸nh mà quên cái pháp, thñc ra pháp ðâu có m¤t. Cái ðÕo tâm pháp ð«u t¸ch, chÆng phäi là tin tÑc ðªn nhà. Ng߶i hành ðÕo c¥n phäi mãnh tïnh, ð¯i v¾i cänh gi¾i thâm sâu ch¾ nên có chút lßu luyªn. tham thi«n ðªn ch² không có bi®t ni®m c¥n phäi tiªn thêm mµt bu¾c m¾i là chánh hÕnh. B¢ng không, lâu ngày nh½ c¤u b²ng d§y tr· tay không k¸p.
50. пC CHÚT ÍT cho LÀ ÐCông phu døng ðªn lúc tr¥n hªt thì quang minh sanh, bøi sÕch thì ánh sáng hi®n, quay m£t khÕc nh± ð«u là tñ kÖ, ch¡p tay cúi ð¥u ð«u là Ph§t sñ. M£c dù m²i bß¾c ð«u ði trên ðïnh ð¥u cüa tñ tánh Ph§t, m²i v§t ð«u hi®n dß¾i ánh sáng m£t tr¶i cüa mình, nªu ðªn ch² này chÆng mu¯n tiªn t¾i chính là ðßþc chút ít cho là ðü, nên ÐÑc Thª Tôn qu· hàng Duyên Giác, thanh Vån r¢ng : trên chÆng h÷c Ph§t th×a, dß¾i chÆng ðµ chúng sanh, tiêu dao ngoài tam gi¾i, tñ cho giæa ð߶ng là nhà ·, chÆng ch¸u bö Hóa thành ð¬ ði ðªn Bäo s·, trø n½i Niªt Bàn Ti¬u Th×a, cam làm hÕt gi¯ng cháy mà chÆng tñ phát giác. sao ngu v§y ! ThØ xem : Ph§t qu· la Hán ðßþc chút ít cho là ðü, la Hán còn có m߶i tám thÑ th¥n thông, có th¬ hi®n · hß không, ¦n dß¾i ð¤t, hi®n · trong nß¾c, ¦n trong lØa, trên ð¥u phun nß¾c, dß¾i chân phun lØa, cµng chung m߶i tám th¥n thông mà còn b¸ nói là ©ph¥n ítª ! B¸ qu· trách n£ng là trên chÆng h÷c Ph§t th×a, dß¾i chÆng ðµ chúng sanh, tñ hß·ng an lÕc, chÆng c¥u tiªn lên, chán các kh±, chÆng nguy®n ðµ chúng sanh, cho nên nói : ©Ðßþc chút ít cho là ðüª. Hu¯ng chi chúng ta còn là phàm phu, thi«n tham chßa thông, ðÕo chßa tiªn sâu, dçu cho có nh§p chút ít nhßng chßa ðªn cùng tµt lÕi tñ ngßng tu. V§y ðßþc chút ít cho là ðü há chÆng h± th©n trong h± th©n ß ? Hãy mau ðem cái công cüa ðßþc chút ít ðó buông xu¯ng ði, cái ðÕo cüa chÆng ðü ðó hành lÕi ði, thì sñ l¾n lao cüa ti«n ð°, sau này s¨ tñ biªt.
5l. sanh TÂM DNGNg߶i tham thi«n ðªn ch² tâm pháp ð«u t¸nh, cäm th¤y không có gì tr· ngÕi, mu¯n dùng tâm næa e sþ khó tiªn bµ. Không nghî cái pháp tham thoÕi ð¥u. Pháp ¤y, do nhi«u ðªn mµt, do mµt ðªn chuyên. Tâm ¤y, t× loÕn ðªn ð¸nh, t× ð¸nh ðªn thi«n, cho ðªn pháp v¾i tham ð«u hªt, tâm v¾i thi«n ð«u tiêu, còn mu¯n kh·i tu næa, chính là trên ð¥u lÕi ch°ng thêm ð¥u. Mµt chæ DNG t× ðâu hÕ thü ? Nhß ng߶i døng công hi®n nay biªt ðßþc kë nghe tiªng trß¾c m¡t, kë th¤y s¡c trß¾c m¡t, cho là ng߶i chân th§t bän lai (tñ tánh) là sai l¥m l¾n. Vì mµt cØ mµt chï nªu không có ni®m thì không th¬ ðµng, vì có nói m¾i có nín ð«u là tác døng cüa v÷ng tâm, chÆng phäi là v÷ng tâm không sanh kh·i. y là cái kiªn ch¤p cüa tâm ðã thâm sâu. Thñc ra, b¤t cÑ cØ ðµng nào cûng ð«u t× tâm sanh kh·i, nªu chÆng do tâm thì làm sao có lý sanh kh·i này ? Nhæng vi®c k¬ trên ð«u là tß½ng ð¯i, có tß½ng ð¯i ð«u thuµc v« kiªn ch¤p, có kiªn ch¤p thì làm sao døng công ? Nhß thª, mµt b§c nhân tài r¤t t¯t cam làm kë l² mãng. C¥n phäi mau ðem t¤t cä nhæng kiªn ch¤p trß¾c kia t× trong xß½ng tüy nh± ra, tr× sÕch, di®t hªt, r°i lÕi nhß ng߶i s½ h÷c døng tâm (giæ nghi tình) cho nó (cái biªt cüa bµ óc) chªt ði ba mß½i nåm r°i hãy tr· lÕi g£p ta nói chuy®n Ph§t pháp.
52. HÿU TÂM DNGDo trß¾c døng tâm, không có gì ð¬ mò n¡m, sau thêm tham cÑu hình nhß khó vào cØa, cho nên l§p chí b¡t chß¾c ng߶i s½ tham làm lÕi t× ð¥u nhß ng߶i m¾i h÷c. Lúc ¤y døng công so v¾i lúc s½ tham khó h½n g¤p bµi, vì trß¾c kia chßa tham, thân tâm thô phù, chï là cái cänh ðµng trß¾c m¡t. nay ðã tham lâu nåm r°i, tâm pháp ð«u t¸ch, lÕi thêm mµt l¾p t¸nh cänh, do ðó lúc døng công phäi lßu tâm n½i ðµng t¸nh, phòng ng×a khi chßa phát sanh. Dù là thßþng ði®n quä ð߶ng cûng có tâm tham cÑu, m£c áo ån c½m cûng døng ý kiên trì, ði ð߶ng cûng kh¦n thiªt ð« kh·i, nói chuy®n cûng lßu tâm vì sþ b¸ ðánh m¤t, toan n¢m xu¯ng thi«n sàng, l¤y công phu làm m«n, sáng s¾m thÑc d§y, l¤y nghi tình làm áo, dùng câu thoÕi ð¥u rØa m£t, ðem câu thoÕi ð¥u u¯ng trà. N½i nào cûng có tâm døng công, ngày nào cûng không có lúc ngßng nghï. Ngày kia ð§p vÞ kh¯i nghi, chÆng nhæng chÆng tham ð¡m ti¬u ngµ mà ðÕi ngµ cûng chÆng ch¸u trø. Ng߶i hæu tâm døng c¥n phäi có tâm này.
53. TÁN TÂM DNGTán tâm døng này chÆng phäi là tâm tán loÕn cüa ng߶i s½ tham døng. Ng߶i tu hành c¥n phäi kÛ lßÞng. tuy s½ tham v¾i lão tham có khác mà tán loÕn v¯n ð°ng, chï khác · ch² khéo døng hay chÆng khéo døng mà thôi. S½ tham døng công, døng thì có tâm døng, tán thì không có tâm døng. Tâm døng ðã không thì công phu làm sao có ðßþc, ðây g÷i là s½ tham. Công phu lão tham, døng chÆng phäi không, nhßng tán cûng vçn có. Tán tâm ðã có thì hæu tâm có thêm, ðây g÷i là lão tham. Xét kÛ tán tâm chÆng ra ngoài hai thÑ :
l. Tâm nghi®p thÑc thu¥n thøc.
2. Tâm công phu thu¥n thøc.
Tâm nghi®p thÑc thu¥n thøc là tâm tán · n½i nghi®p thÑc. Tâm công phu thu¥n thøc là tâm tán · trên công phu. Tâm tán · n½i nghi®p thÑc thì tâm ¤y khó thu nhiªp. Tâm tán · trên công phu thì tâm ¤y d thu nhiªp. Ðem câu thoÕi ð¥u, mµt mi®ng c¡n ch£t, mµt chân ðè cÑng, mµt tay n¡m ðÑng, nh¤t tâm ghi nh¾, muôn ngàn sai khác ð°ng th¶i tiêu hªt, muôn ngàn nhánh lá quét mµt ch±i hoàn toàn sÕch tr½n. Quý · ch² tham cÑu thâm sâu chÑ không tham luyªn công phu ð¡c lñc, mµt phen ló ð¥u ra (ngµ) thì hi®n b§c ðÕi nhân (tñ tánh).
54. NM GIÿ DNGDøng công t× tán tâm ðªn nh¤t tâm, b²ng t× nh¤t tâm ð±i ra tán loÕn, vì không n¡m giæ ðßþc. Nhß ng߶i nuôi r¡n, ban ngày ðem ð° ån cho nó ån, ban ðêm ðem gi߶ng cho nó n¢m, mu¯n cho nó tÕm · yên mµt ch² cûng chÆng ðßþc. Vì r¡n sÇn có tánh ðµng, chÆng ðµng chÆng ðßþc. khi ði thì cùng tánh ði, khi · thì cùng tánh ·, khi ng°i thì cùng tánh ng°i, khi n¢m thì cùng tánh n¢m, dçu ðánh chªt vçn e khó làm cho không ðµng ðßþc. C¥n phäi b¡t lÕi, n¡m giæ nó th§t ch£t m¾i min cßÞng ngßng lÕi ðßþc, dù cho qua lÕi ra vào cûng chÆng r¶i ch² n¡m. Cái dø n¡m giæ này, v¾i cái n¡m giæ døng công cûng gi¯ng nhß v§y. Phäi biªt, tâm cüa døng công còn ðµc h½n n÷c r¡n, nó có th¬ hÕi ng߶i xu¯ng ð¸a ngøc, có th¬ hÕi ng߶i thành Ph§t, T±, có th¬ hÕi ng߶i tr°ng g¯c phàm, có th¬ hÕi ng߶i gieo gi¯ng Thánh, có th¬ hÕi ng߶i liu sanh tØ, có th¬ hÕi ng߶i chÑng Niªt Bàn (xem lßþc giäi). Cái hÕi cüa r¡n r¤t l¾n, cái ðµc cüa r¡n r¤t sâu, nay ðã b¸ ta n¡m ch£t trong tay, th« r¢ng: "Mi s¯ng ta s¯ng, mi chªt ta chªt, chÆng phäi mi ðµc làm chªt ta, mà là ta n¡m chªt mi". Mµt mai r¡n chªt, ng߶i m¤t, m¾i biªt kë n¡m giæ v¯n là cái này (tñ tánh). Hê ! Ch¾ nên nh§n l¥m !
Lßþc giäi : Ph§t, T± là ð¯i v½i chúng sanh, Thánh là ð¯i v¾i phàm, Niªt Bàn là ð¯i v¾i sanh tØ, ð«u là tß½ng ð¯i, tß½ng ð¯i là nh¸, ¤y là ngh¸ch v¾i tñ tánh v¯n b¤t nh¸ cho nên nói b¸ hÕi. Lßþc giäi hªt.
55. ÐC L¹C DNG Ðßþc n¡m giæ døng, ði ðÑng ng°i n¢m ngày ðêm không có gián ðoÕn. Dù biªt câu thoÕi ð¥u công phu sâu nhßng chÆng biªt hªt ðßþc sñ th÷ døng và chÆng biªt ð¡c lñc hay không ? Công phu nhß thª nào, nay c¥n phäi xét kÛ xem ! Nhß thân ng°i ngay thÆng, nghi tình tñ kh·i, v÷ng tß·ng chÆng th¬ ðªn g¥n, hôn tr¥m cûng tránh xa, ðây là công phu ð¡c lñc. Lúc ði hß½ng, trong tâm nghi tình dù chÆng thân thiªt, song chánh ni®m vçn còn, nghi tình ni®m ni®m chÆng gián ðoÕn, là ð¡c lñc. Lúc cùng ng߶i nói chuy®n, trß¾c ðµng cái ni®m døng công, sau m¾i ðµng cái ni®m nhân sñ, là ð¡c lñc. Lúc ån c½m, ni®m cüa công phu · trß¾c, ni®m cüa c¥m bát · sau, là ð¡c lñc. Lúc ngü, trß¾c tiên biªt có công phu, chÆng biªt có mùng m«n, là ð¡c lñc. Làm m÷i vi®c, biªt ðßþc cái ni®m công phu · trß¾c, cái ni®m làm vi®c · sau, dù nhß thª cûng chï là ð¡c lñc ðßþc mµt nØa. Nªu ng߶i th§t ð¡c lñc thì ðµng t¸nh, nhàn vµi, thÑc ngü, nói nín ð«u có công phu, cùng v¾i vi®c làm không trái, cûng không có trß¾c sau, cûng không u±ng phí mµt chút th¶i gi¶, ðây là b¢ng chÑng væng ch¡c cüa công phu ð¡c lñc. Ng߶i chÆng ð¡c lñc, ban ð¥u nghi tình ðßþc miên m§t, b²ng nghe tiªng ðµng ho£c nói chuy®n v¾i ng߶i li«n b¸ âm thanh và ng߶i lôi kéo ði m¤t, m¤t r°i không biªt ðã qua bao lâu quày ð¥u tñ höi : "Công phu miên m§t · ch² ð¡c lñc døng, r¯t cuµc b¸ ngoÕi cänh lôi ði". Xét kÛ nhß thª m¾i biªt là chÆng ð¡c lñc. Câu thoÕi ð¥u v×a ð« lên, ngay ðó chÆng nghe tiªng, chÆng th¤y s¡c, b²ng g£p gÞ ng߶i quen, chï biªt nói chuy®n nhà, chÆng còn nh¾ ðªn công phu. Bu°n thay ! Ng߶i døng công nên l¤y ch² ð¡c lñc làm pháp thñc hành m¾i ðßþc. .
