Nªu các tánh huy­n ð«u di®t hªt thì chÆng có tâm, v§y còn ai tu hành? TÕi sao lÕi nói tu hành nhß huy­n?

Nªu nhæng chúng sanh v¯n chÆng tu hành th߶ng ch¸u sanh tØ n½i huy­n hoá, thì chÆng biªt ¤y là cänh gi¾i nhß huy­n, làm sao khiªn tâm v÷ng tß·ng ðßþc giäi thoát?

Xin Thª Tôn vì t¤t cä chúng sanh ð¶i mÕt pháp chï dÕy nên dùng phß½ng ti®n nào ð¬ tu t§p theo thÑ l¾p, lìa hÆn các huy­n.

Ngài Ph± Hi«n B° Tát nói xong, nåm vóc gieo sát ð¤t, ðänh l­ thßa thïnh ba l¥n nhß v§y.

B¤y gi¶ Ph§t bäo Ph± Hi«n B° Tát r¢ng:

-Lành thay! Lành thay! Thi®n nam tØ! Ngß½i kheó vì các B° Tát và chúng sanh ð¶i mÕt pháp, höi Nhß lai v« phß½ng ti®n và thÑ l¾p tu t§p chánh ð¸nh nhß huy­n cüa B° Tát, khiªn cho chúng sanh ðßþc lìa các huy­n. nay ngß½i hãy l¡ng nghe, ta s¨ vì ngß½i mà thuyªt .

Lúc ¤y Ph± Hi«n B° Tát và ðÕi chúng hoan hÖ vâng l¶i Ph§t dÕy, im l£ng mà nghe.

-Thi®n nam tØ! T¤t cä chúng sanh ðü thÑ huy­n hoá ð«u sanh n½i di®u tâm Viên Giác cüa Nhß Lai, ví nhß hoa ð¯m t× hß không mà có, hoa ð¯m dù di®t, tánh hß không chÆng hoÕi, huy­n tâm cüa chúng sanh dù theo huy­n di®t, các huy­n di®t hªt, bän giác chÆng ðµng. DoHuy­n nói Gíac, giác cûng là huy­n, nªu nói Có Giác vçn chßa lìa huy­n, nói không Có Giác thì cûng nhß thª, nên nói các huy­n di®t hªt g÷i là bän giác chÆng ðµng.

Thi®n nam tØ! T¤t cä B° Tát và chúng sanh ð¶i mÕt pháp nên xa lìa t¤t cä huy­n hoá, nhæng cänh gi¾i hß v÷ng do v÷ng tâm c¯ ch¤p mà sanh. nay xa lìa v÷ng tâm, cái tâm nång lìa cûng là huy­n, cûng phäi xa lìa. Có sñ xa lìa cûng là huy­n cûng phäi xa lìa. Có sñ xa lìa ð¬ lìa vçn là huy­n, cûng phäi lìa luôn, lìa r°i lÕi lìa næa, ðªn ch² chÆng có s· lìa m¾i dÑt hÆn các huy­n. Ví nhß dùi cây l¤y lØa, hai cây chà xát vào nhau, lØa ra thì cây cháy thành tro, khói di®t tro bay, ð¤t ch² n½i ð¯t v¯n chÆng ðµng; v§y dùng huy­n tu huy­n cûng nhß thª, các huy­n di®t hªt nhßng chÆng phäi ðoÕn di®t.

Thi®n nam tØ! Biªt huy­n tÑc là lìa, chÆng l§p phß½ng ti®n; lìa huy­n tÑc là giác, cûng chÆng thÑ l¾p. T¤t cä B° Tát và chúng sanh ð¶i mÕt pháp theo ðó tu hành, nhß thª m¾i ðßþc lìa hÆn các huy­n .

Lúc ¤y Thª Tôn mu¯n giäng lÕi nghîa này mà thuyªt k® r¢ng:

Ph± Hi«n ngß½i nên biªt,
T¤t cä các chúng sanh.
Vô thüy huy­n vô minh,
Ыu nß½ng tâm Viên Giác,
Cüa Nhß lai kiªn l§p.
Ví nhß nhæng hoa ð¯m,
Nß½ng hß không có tß¾ng.
Hoa ð¯m nªu di®t r°i,
Hß không v¯n chÆng ðµng,
Huy­n t× bän giác sanh,
Huy­n di®t giác viên mãn.
Bän giác v¯n chÆng ðµng,
Nhß t¤t cä B° Tát,
Và mÕt pháp chúng sanh.
Th߶ng nên xa lìa huy­n,
Các huy­n thäy ð«u lìa,
Nhß dùi cây l¤y lØa,
Cây hªt lØa cûng di®t.
Giác v¯n chÆng thÑ l¾p,
Phß½ng ti®n cûng nhß thª.

Khi ¤y Ph± Nhãn B° Tát · trong ðÕi chúng t× ch² ng°i ðÑng d§y, ði nhi­u quanh Ph§t ba vòng, ðänh l­ chân ph§t, ch¤p tay quÏ g¯i bÕch Ph§t r¢ng:

-Xin ðÕi bi Thª Tôn vì các B° Tát trong hµi này và t¤t cä chúng sanh ð¶i mÕt pháp giäng v« sñ tu hành theo thÑ l¾p cüa B° Tát, nên quán nhß thª nào? an trø tâm nhß thª nào? Nhæng chúng sanh chßa ngµ, dùng phß½ng ti®n gì khiªn ð«u ðßþc khai ngµ? BÕch Thª Tôn! Nªu nhæng chúng sanh ¤y chÆng biªt phß½ng ti®n và thi«n quán cüa Chánh Pháp, nghe Ph§t thuyªt chánh ð¸nh này tâm sanh mê muµi, thì · n½i Viên Giác chÆng th¬ ngµ nh§p. xin Ph§t t× bi vì chúng con và chúng sanh ð¶i mÕt pháp giä thiªt phß½ng ti®n ð¬ ðßþc vào cØa tu hành.

Ngài Ph± Nhãn B° Tát nói xong, nåm vóc gieo sát ð¤t, ðänh l­ thßa thïnh ba l¥n nhß v§y.

B¤y gi¶ Ph§t bäo Ph± Nhãn B° Tát r¢ng:

-Lành thay! Lành thay! Thi®n nam tØ! Ngß½i khéo vì các B° Tát và chúng sanh ð¶i mÕt pháp höi Nhß lai v« thi«n quán và an trø tâm nhß thª nào, phäi nên theo thÑ l¾p tu hành nhß thª nào, cho ðªn giä thuyªt ðü thÑ phß½ng ti®n. nay ngß½i häy l¡ng nghe, ta s¨ vì ngß½i mà thuyªt.

Lúc ¤y, Ph± Nhãn B° Tát và ðÕi chúng hoan hÖ vâng l¶i Ph§t dÕy, im l£ng mà nghe.

Thi®n nam tØ! Nhæng B° Tát s½ h÷c và chúng sanh ð¶i mÕt pháp mu¯n c¥u tâm Viên Giác trong sÕch cüa Nhß Lai, nên dùng chánh ni®m ð¬ xa lìa các huy­n.

Lßþc giäi:

Chánh ni®m tÑc là vô ni®m, vô ni®m tÑc là lìa ni®m, lìa ni®m tÑc là lìa huy­n, lìa huy­n tÑc là tùy thu§n bän giác trong sÕch, phàm có kh·i tâm ðµng ni®m, n½i bän th¬ Viên Giác ð«u thuµc v« huy­n hoá. Ý Ph§t · ðây là: Ngoài bän ni®m ra chÆng sanh mµt ni®m nào thì các huy­n tñ di®t, nên nói: "Xa lìa các huy­n ".

(Lßþc giäi hªt.)

Mu¯n giæ chánh ni®m, trß¾c tiên phäi nß½ng theo hÕnh sa ma tha (b¢ng nhß chï quán) cüa Nhß Lai, kiên trì gi¾i c¤m, cho ð° chúng an cß, tînh t÷a trong t¸nh th¤t. Hành giä trß¾c tiên hãy quán tâm này do tÑ ðÕi hoà hþp, nhæng thÑ tóc, lông, móng, rång, da, th¸t, gân, xß½ng, tüy, não, ch¤t b¦n ð«u thuµc v« ð¸a ðÕi. Nß¾c m¡t, nß¾c mûi, m° hôi, mÞ, máu, mü, ð¶m, dãi, ti¬u ti®n, v.v... ð«u thuµc v« thüy ðÕi. H½i ¤m là hoä ðÕi, h½i th· là phong ðÕi. Nªu tÑ ðÕi lìa nhau thì thân này · ðâu? Nªu quán xét nhß thª thì biªt thân này v¯n chÆng co tñ th¬, do hoà hþp thành có tß¾ng, th§t ra ð°ng nhß huy­n hoá. Vì b¯n duyên giä hþp m¾i v÷ng có løc cån, t× tÑ ðÕi sanh kh·i løc cån, cån tr¥n hoà hþp sanh kh·i løc thÑc, do løc thÑc phân bi®t løc tr¥n, ghi nh¾ tích tø bên trong, tña nhß có tß¾ng nhân duyên hi®n ra nên giä g÷i là tâm.

Thi®n nam tØ! Cái v÷ng tâm này nªu chÆng có løc tr¥n thì chÆng th¬ có, tÑ ðÕi tan rã thì cänh tr¥n cûng không còn. Nhân duyên cån tr¥n ð«u tñ tiêu tán, r¯t cuµc cûng chÆng th¤y có gì là tâm phan duyên.

Thi®n nam tØ! Nhæng chúng sanh ¤y nªu huy­n thân di®t huy­n tâm cûng di®t, huy­n tâm di®t r°i huy­n tr¥n cûng di®t, huy­n tr¥n di®t r°i huy­n di®t cûng di®t, cái biªt huy­n di®t di®t r°i thì phi huy­n (bän giác) chÆng di®t, ví nhß chùi gß½ng, bøi sÕch gß½ng sáng.

Thi®n nam tØ! Phäi biªt thân tâm ð«u là c¤u b¦n cüa huy­n, tß¾ng c¤u b¦n di®t hÆn thì m߶i phß½ng trong sÕch (bän giác trong sÕch kh¡p m߶i phß½ng không gian và th¶i gian).

Thi®n nam tØ! Ví nhß hÕt châu ma Ni, bän th¬ trong sÕch v¯n chÆng màu s¡c, tùy theo màu s¡c bên ngoài mà hi®n ra màu s¡c ¤y, kë mê chÆng biªt, th¤y hÕt châu ma ni th§t có màu s¡c.

Thi®n nam tØ! Tánh trong sÕch cüa Viên Giác (bän giác) cûng nhß thª, tùy loÕi cäm Ñng hi®n ra thân tâm, kë mê chÆng biªt, lÕi cho bän th¬ Viên Giác th§t có thân tâm s¡c tß¾ng, ch¤p thành tñ tß¾ng cûng nhß v§y. Chúng sanh do ðó chÆng th¬ xa lìa huy­n hoá, nên ta nói thân tâm là c¤u b¦n cüa huy­n hoá. Яi v¾i ng߶i ðã lìa ðßþc c¤u b¦n cüa huy­n hoá g÷i là B° Tát. C¤u b¦n là s· lìa, B° Tát là nång lìa, c¤u b¦n sÕch (s· lìa hªt), ð¯i ðãi tr× (nång lìa hªt), v§y tÑc chÆng còn nång s· tß½ng ð¯i ð¬ lìa c¤u b¦n và tên g÷i ng߶i nång lìa ( B° Tát ).

Thi®n nam tØ! B° Tát n¥y v¾i chúng sanh ði mÕt pháp, do quán xét di®t ðßþc nhæng bóng hình cüa v÷ng tâm tÕo ra thì chÑng ðßþc các pháp ð«u huy­n. Lúc ¤y li«n th¤y m߶i phß½ng trong sÕch, vô biên hß không là bän giác s· hi®n, bän giác tròn ð¥y sáng tö, hi¬n hi®n ch½n tâm trong sÕch. Vì tâm trong sÕch nên kiªn tr¥n trong sÕch (có nång th¤y tÑc là tr¥n, chÆng phäi s¡c tr¥n). Kiªn trong sÕch (chÆng còn nång kiªn s· kiªn) nên nhän cån trong sÕch, nhãn cån trong sÕch nên nhãn thÑc trong sÕch, do nhãn thÑc trong sÕch nên vån tr¥n trong sÕch (có nång vån tÑc là tr¥n), vån trong sÕch nên nhî cån trong sÕch, nhî cån trong sÕch nên nhî thÑc trong sÕch, do nhî thÑc trong sÕch nên giác tr¥n trong sÕch (có nång giác tÑc là tr¥n), nhß thª cho ðªn tÖ, thi®t, thân, ý ð«u cûng trong sÕch nhß v§y.

Thi®n nam tØ! do løc cån trong sÕch nên s¡c tr¥n trong sÕch, s¡c tr¥n trong sÕch nên thanh tr¥n trong sÕch, cho ðªn hß½ng, v¸, xúc pháp ð«u trong sÕch nhß thª.

Thi®n nam tØ! do løc tr¥n trong sÕch nên ð¸a ðÕi trong sÕch, ð¸a ðÕi trong sÕch nên thüy ðÕi trong sÕch, höa ðÕi, phong ðÕi cûng ð«u trong sÕch nhß thª.

Thi®n nam tØ! do tÑ ðÕi trong sÕch nên th§p nh¸ xÑ, th§p bát gi¾i, cho ðªn nh¸ th§p ngû hæu (g°m døc gi¾i, s¡c gi¾i, vô s¡c gi¾i, tÑc là tam gi¾i) ð«u trong sÕch.

Vì các pháp thª gian cüa løc phàm trong sÕch nên các pháp xu¤t thª gian cüa tÑ thánh nhß: Th§p lñc, tÑ vô s· úy, tÑ vô ngÕi trí, m߶i tám pháp b¤t cµng cüa Ph§t, ba mß½i bäy ph¦m trþ ðÕo, v.v... ð«u trong sÕch. Nhß thª cho ðªn tám mß½i b¯n ngàn pháp môn t±ng trì, t¤t cä ð«u trong sÕch.

Thi®n nam tØ! Nói tóm lÕi t¤t cä pháp ð«u là tß¾ng, tánh v¯n trong sÕch. V§y thì mµt thân trong sÕch nên nhi«u thân trong sÕch; vì nhi«u thân trong sÕch nhß thª cho ðªn m߶i phß½ng chúng sanh Viên Giác trong sÕch.

Thi®n nam tØ! theo sñ trong sÕch k¬ trên, do mµt thª gi¾i trong sÕch nên nhi«u thª gi¾i trong sÕch, vì nhi«u thª gi¾i trong sÕch nhß thª cho ðªn kh¡p không gian và th¶i gian, t¤t cä bình ðÆng trong sÕch chÆng ðµng.

Thi®n nam tØ! Vì hß không bình ðÆng chÆng ðµng nên biªt giác tánh bình ðÆng chÆng ðµng; vì tÑ ðÕi bình ðÆng chÆng ðµng nên biªt giác tánh bình ðÆng chÆng ðµng, nhß thª cho ðªn tám mß½i b¯n ngàn pháp môn t±ng trì bình ðÆng chÆng ðµng, nên biªt giác tánh bình ðÆng chÆng ðµng.

Thi®n nam tØ! Giác tánh cùng kh¡p, trong sÕch chÆng ðµng, tròn ð¥y chÆng có ng¢n mé. Nên biªt løc cån cùng kh¡p pháp gi¾i, cån cùng kh¡p nên biªt løc tr¥n cùng kh¡p pháp gi¾i, tr¥n cùng kh¡p nên biªt tÑ ðÕi cùng kh¡p pháp gi¾i, nhß thª cho ðªn pháp môn t±ng trì ð«u cùng kh¡p pháp gi¾i.

Thi®n nam tØ! do di®u giác ¤y tánh v¯n cùng kh¡p, nên tánh cån tánh tr¥n chÆng hoÕi chÆng nhi­m. Vì cån tr¥n chÆng hoÕi chÆng nhi­m, nhß thª cho ðªn pháp môn t±ng trì chÆng hoÕi chÆng nhi­m, nhß ánh sáng cüa tråm ngàn ng÷n ðèn chiªu trong mµt phòng, ánh sáng ¤y cùng kh¡p, chÆng hoÕi chÆng nhi­m.

Thi®n nam tØ! Vì bän giác v¯n thành tñu, nên biªt B° Tát chÆng b¸ pháp trói buµc, chÆng c¥n pháp giäi thoát, chÆng chán sanh tØ, chÆng ßa Niªt Bàn, chÆng kính trì gi¾i, chÆng ghét phá gi¾i, chÆng tr÷ng tu lâu, chÆng khinh s½ h÷c. TÕo sao? Vì t¤t cä ð«u · trong bän giác, ví nhß con m¡t sáng tö, th¤y rõ cänh tßþng trß¾c m¡t, ánh sáng ¤y viên mãn chÆng sanh yêu ghét. TÕi sao? Vì bän th¬ ánh sáng b¤t nh¸ nên chÆng sanh yêu ghét v§y.

Thi®n nam tØ! B° Tát này và chúng sanh ð¶i mÕt pháp tu t§p tâm này ð«u ðßþc thành tñu. Vì bän giác v¯n ð¥y ðü, dù nói tu t§p thành tñu, th§t v¯n vô tu, cûng vô thành tñu. Vì Viên Giác ph± biªn chiªu soi, t¸ch di®t b¤t nh¸, trong ðó bao g°m tråm ngàn muôn Ñc a tång kÏ b¤t khä thuyªt vô s¯ h¢ng sa thª gi¾i cüa chß Ph§t, ví nhß hoa ð¯m hi®n trên hß không, kh·i di®t lång xång, chÆng hþp chÆng lìa, chÆng trói buµc, chÆng giäi thoát, vì thª m¾i biªt chúng sanh b±n lai thành Ph§t, sanh tØ Niªt Bàn ð«u nhß vi®c trong mµng.

Thi®n nam tØ! do các pháp nhß vi®c trong mµng, nên biªt sanh tØ và Niªt Bàn chÆng sanh chÆng di®t, chÆng khÑ chÆng lai, nhæng s· chÑng ¤y chÆng ð¡c chÆng th¤t, chÆng thü chÆng xä, nhæng nång chÑng kia vô tác vô chï vô nh§m vô di®t, n½i pháp chÑng này r¯t cuµc vô nång chÑng vô s· chÑng, t¤t cä pháp tánh ð«u bình ðÆng chÆng hoÕi.

Thi®n nam tØ! Nhæng B° Tát ¤y nên tu hành nhß thª, theo thÑ l¾p nhß thª, quán tß·ng nhß thª, an trø tâm nhß thª, phß½ng ti®n nhß thª, khai ngµ nhß thª, c¥u pháp nhß thª, t¤t cä thñc hành ðúng theo chánh pháp chánh hÕnh nhß thª thì tâm chÆng mê muµi.

Lúc ¤y Thª Tôn mu¯n giäng lÕi nghîa này mà thuyªt k® r¢ng:

Ph± nhän ngß½i nên biªt,
T¤t cä nhæng chúng sanh,
-Thân tâm ð«u nhß huy­n,
Thân tß¾ng thuµc tÑ ðÕi,
Tâm tánh v« løc tr¥n.
Th¬ tÑ ðÕi lìa nhau,
Ai là kë hoà hþp?
D¥n d¥n quán nhß thª,
T¤t cä ð«u trong sÕch.
Kh¡p gi¾i pháp chÆng ðµng,
Vô tác, chï, nh§m, di®t,
Cûng chÆng kë nång chÑng.
T¤t cä thª gi¾i Ph§t,
Nhß hoa ð¯m trên không.
Tam thª ð«u bình ðÆng,
R¯t cuµc chÆng khÑ lai.
Nhæng B° Tát s½ h÷c,
Và chúng sanh mÕt pháp.
Mu¯n c¥u vào Ph§t ðÕo,
Nên tu t§p nhß thª