-ÐÕi bi Thª Tôn! Vì chúng con giäng rõ pháp b¤t tß nghì nhß thª, v¯n là vi®c chßa t×ng th¤y nghe, nay chúng con nh¶ Ph§t dÕy d² khéo léo, ðßþc lþi ích l¾n, cäm th¤y thân tâm thß thái. xin Ph§t vì t¤t cä pháp chúng · ðây giäng lÕi giác tánh viên mãn cüa Pháp Vß½ng: nhæng s· chÑng s· ð¡c cüa t¤t cä chúng sanh, B° Tát và Nhß lai sai bi®t nhß thª nào, khiªn chúng sanh ði mÕt pháp nghe thánh giáo này, tùy thu§n cån c½ tu theo thÑ l¾p mà ðßþc khai ngµ".

Ngài thanh T¸nh Hu® B° Tát nói xong, nåm vóc gieo sát ð¤t, ðänh l­ thßa thïnh ba l¥n nhß v§y.

B¤y gi¶ Ph§t bäo thanh T¸nh Hu® B° Tát r¢ng:

-Lành thay! Lành thay! Thi®n nam tØ! Ngß½i khéo vì các B° Tát và chúng sanh ð¶i mÕt pháp höi Nhß lai v« pháp tu hành theo thÑ l¾p và sai bi®t. nay ngß½i hãy l¡ng nghe, ta s¨ vì ngß½i mà thuyªt.

Lúc ¤y thanh T¸nh Hu® B° Tát và ðÕi chúng hoan hÖ vâng l¶i Ph§t dÕy, im l£ng mà nghe.

-Thi®n nam tØ! Tñ tánh cüa Viên Giác vô s· trø (phi tánh tánh hæu), chÆng trø n½i Có và Không, chï tùy theo tánh nhân duyên sanh kh·i, chÆng thü chÆng chÑng. — trong th§t tß¾ng, th§t chÆng có B° Tát và nhæng chúng sanh. TÕi sao? Vì B° Tát chúng sanh ð«u là huy­n hoá, nªu huy­n hoá di®t thì chÆng có kë thü chÑng. Ví nhß nhãn cån chÆng tñ th¤y nhãn, pháp tánh v¯n bình ðÆng mà chÆng có kë bình ðÆng.

Lßþc giäi:

Tñ tánh cüa Viên Giác vô s· trø (phi tánh tánh hæu): Nói phi Tánh vì chÆng ch¤p tñ tánh là th§t, tÑc là chÆng trø n½i có; nói Tánh Hæu vì thánh phàm ð«u sÇn ð¥y ðü tÑc là chÆng trø n½i không.

(Lßþc giäi hªt)

Chúng sanh mê muµi, chßa th¬ di®t tr× t¤t cä huy­n hoá, lúc ðang døng công di®t tr×, mu¯n di®t mà chßa di®t thì hi®n ra sai bi®t. Nªu ðßþc tùy thu§n bän tánh t¸ch di®t cüa Nhß Lai, r¯t cuµc chÆng có sñ t¸ch di®t và kë t¸ch di®t.

Thi®n nam tØ! T¤t cä chúng sanh tØ vô thï ðªn nay, do mê giác tánh thành v÷ng tß·ng, ch¤p nhân ngû u¦n là ngã, và ngã kiªn kiên c¯, thành kë ái luyªn ngã mà chÆng tñ biªt v÷ng tâm ni®m ni®m sanh di®t, chìm ð¡m ngû døc nên sanh kh·i lòng yêu ghét.

Nªu g£p th¥y bÕn tu chánh pháp giáo hoá, khiªn cho khai ngµ giác tánh trong sÕch tròn ð¥y, ðßþc th¤u rõ ngu°n g¯c cüa sñ sanh di®t m¾i biªt sanh này v¯n vô sanh, thì tâm tr¥n lao cûng là tñ tánh v§y.

LÕi nªu có ng߶i dÑt hÆn tr¥n lao, ðßþc pháp gi¾i trong sÕch, ngay cái kiªn giäi trong sÕch ¤y tñ làm chß¾ng ngÕi cho mình, nên · n½i Viên Giác chÆng ðßþc tñ tÕi, ðây g÷i là tùy thu§n giác tánh cüa phàm phu.

Thi®n nam tØ! T¤t cä B° Tát do kiªn giác chiªu soi, biªt kiªn giäi là chß¾ng ngÕi, dù ðoÕn ðßþc chß¾ng ngÕi cüa kién giäi (s· chiªu) nhßng kiªn giác (nång chiªu) vçn còn, trø n½i kiªn giác cûng thành chß¾ng ngÕi mà chÆng th¬ tñ tÕi, ðây g÷i là tùy thu§n giác tánh cüa nhæng B° Tát chßa vào s½ ð¸a.

Thi®n nam tØ! Có chiªu soi có kiªn giác ð«u g÷i là chß¾ng ngÕi, cho nên th߶ng giác cüa B° Tát chÆng trø nång s·, nång chiªu và s· chiªu ð°ng th¶i t¸ch di®t. Ví nhß có ngßi tñ ch£t ð¥u mình, khi ð¥u ðã ch£t ðÑt thì chÆng còn kë nång ch£t. V§y dùng tâm chß¾ng ngÕi tñ di®t các chß¾ng ngÕi, nªu chß¾ng ngÕi ðã ðoÕn di®t thì chÆng có kë nång di®t chß¾ng ngÕi.

Kinh giác li­u nghîa cüa Ph§t nhß ngón tay chï m£t trång, nªu th¤y ðßþc m£t trång thì biªt ngón tay chÆng phäi m£t trång, ðü thÑ ngôn thuyªt cüa t¤t cä Nhß lai ð¬ khai th¸ cho B° Tát cûng là nhß thª, ðây g÷i là tùy thu§n giác tánh cüa nhæng B° Tát ðã vào s½ ð¸a.

Thi®n nam tØ! T¤t cä chß¾ng ngÕi cûng là cÑu cánh giác, ð¡c ni®m th¤t ni®m ð«u là giäi thoát; pháp thành tñu, pháp phá hoÕi ð«u g÷i là Niªt Bàn; trí hu®, ngu si cùng là Bát Nhã, pháp thành tñu cüa B° Tát và ngoÕi ðÕo ð°ng là B° Ы; vô minh v¾i Ch½n Nhß cänh gi¾i chÆng khác, nhæng gi¾i ð¸nh hu® và tham sân si ð«u là thanh t¸nh hÕnh, cõi chúng sanh và cõi Ph§t ð°ng mµt pháp tánh, ð¸a ngøc, thiên cung ð«u là t¸nh ðµ, hæu tánh vô tánh cùng nhau thành Ph§t, t¤t cä phi«n não tÑc giäi thoát. Dùng trí hu® bi¬n giác chiªu soi các tß¾ng trong pháp gi¾i ð«u nhß hß không bình ðÆng b¤t nh¸, ðây g÷i là tùy thu§n giác tánh cüa Nhß Lai.

Thi®n nam tØ! Nhæng B° Tát và chúng sanh ð¶i mÕt pháp phäi an trø tâm nhß thª này: B¤t cÑ lúc nào chÆng kh·i v÷ng ni®m, ð¯i v¾i v÷ng tâm cûng chÆng d×ng nghï và di®t tr×, n½i cänh v÷ng tß·ng không cho li­u tri, ð¯i v¾i sñ không li­u tri cûng chÆng phân bi®t là th§t không li­u tri.

Lßþc giäi:

B¤t cÑ lúc nào chÆng kh·i v÷ng ni®m tÑc là vô ni®m; ð¯i v¾i v÷ng tâm cûng chÆng d×ng nghï và di®t tr× tÑc là chÆng di®t v÷ng; n½i cänh v÷ng tß·ng không cho li­u tri tÑc là chÆng cho ch¤p th§t có v÷ng; ð¯i v¾i sñ không li­u tri cûng chÆng phân bi®t là th§t không li­u tri tÑc là chÆng cho ch¤p th§t không có v÷ng. tu theo nhß v§y tÑc là giæ ðßþc chánh ni®m cûng g÷i là an trø tâm v§y.

(Lßþc giäi hªt.)

Nªu nhæng chúng sanh ð¯i v¾i pháp môn khó tin khó hieu khó trì (khó thñc hành) này, nghe r°i mà chÆng sanh tâm kinh ngÕc và khiªp sþ, ¤y g÷i là tùy thu§n giác tánh.

Thi®n nam tØ! Các ngß½i nên biªt, nhæng chúng sanh này ðã t×ng cúng d߶ng tråm ngàn muôn Ñc h¢ng sa chß Ph§t và ÐÕi B° Tát, gieo tr°ng nhi«u phß¾c ðÑc thi®n cån, nên Ph§t nói ng߶i ¤y g÷i là thành tñu nh¤t thiªt chüng trí (quyªt ð¸nh s¨ thành Ph§t ).

Lúc ¤y Thª Tôn mu¯n giäng lÕi nghîa này mà thuyªt k® r¢ng:

Thanh T¸nh Hu® nên biªt,
Tánh B° Ы viên mãn.
ChÆng thü cûng chÆng chÑng,
ChÆng B° Tát chúng sanh.
Khi mu¯n giác chßa giác,
Có thÑ l¾p sai bi®t.
Chúng sanh b¸ giäi ( kien giäi) chß¾ng,
B° tát chßa lìa giác.
Vào Th§p иa t¸ch di®t,
ChÆng trø t¤t cä tß¾ng.
ÐÕi giác ð«u viên mãn,
G÷i tùy thu§n cùng kh¡p.
Chúng sanh ð¶i mÕt pháp,
Tâm chÆng sanh hß v÷ng.
Ph§t nói ng߶i nhß thª,
Hi®n ð¶i tÑc B° Tát.
Cúng d߶ng h¢ng sa Ph§t,
Công ðÑc ðã ð¥y ðü.
Dù có nhi«u phß½ng ti®n,
Ыu g÷i tùy thu§n trí (giác tánh).

Khi ¤y oai ÐÑc Tñ TÕi B° Tát · trong ðÕi chúng t× ch² ng°i ðÑng d§y, ði nhi­u quanh Ph§t ba vòng, ðänh l­ chân ph§t, ch¤p tay quÏ g¯i bÕch Ph§t r¢ng:

ÐÕi bi Thª Tôn! Ðã vì chúng con giäng rõ tùy thu§n giác tánh nhß thª, khiªn cho nhæng B° Tát nghe l¶ i Ph§t dÕy giác tâm sáng tö, chÆng nh¶ tu t§p mà ðßþc lþi ích l¾n.

BÕch Thª Tôn! Ví nhß thành ph¯ l¾n có b¯n cØa thành, ng߶i vào thành t× m÷i phß½ng ðªn chÆng ði cùng mµt ð߶ng, t¤t cä B° Tát trang nghiêm cõi Ph§t và thành quä B° Ы cûng chÆng thñc hành theo mµt phß½ng ti®n duy nh¤t. xin Thª Tôn vì chúng con giäng rõ t¤t cä phß½ng ti®n thÑ l¾p và ng߶i tu hành g°m có m¤y loÕi? Khiªn B° Tát trong hµi và chúng sanh ð¶i mÕt pháp, kë c¥u ðÕi th×a mau ðßþc khai ngµ, vào bi¬n ÐÕi T¸ch DI®t cüa Nhß Lai.

Ngài oai ÐÑc Tñ TÕi B° Tát nói xong, nåm vóc gieo sát ð¤t, ðänh l­ thßa thïnh ba l¥n nhß v§y.

B¤y gi¶ Ph§t bäo oai ÐÑc Tñ TÕi B° Tát r¢ng:

-Lành thay! Lành thay! Thi®n nam tØ! Ngß½i khéo vì các B° Tát và chúng sanh ð¶i mÕt pháp, höi Nhß lai v« nhæng phß½ng ti®n nhß thª, nay ngß½i hãy l¡ng nghe, ta s¨ vì ngß½i mà thuyªt.

Khi ¤y oai ÐÑc Tñ TÕi B° Tát và ðÕi chúng hoan hÖ vâng l¶i Ph§t dÕy, im l£ng mà nghe.

-Thi®n nam tØ! Vô thßþng di®u giác cùng kh¡p m߶i phß½ng không gian và th¶i gian, sanh ra Nhß lai và t¤t cä pháp, bän th¬ ð°ng nhau, bình ðÆng b¤t nh¸, nên nhæng ng߶i tu hành th§t chÆng có hai. Nªu tùy thu§n phß½ng ti®n thì s¯ ¤y vô lßþng, nay qui nÕp lÕi, theo các tánh sai bi®t phäi có ba thÑ.

1. Thi®n nam tØ! Nªu các B° Tát ngµ biªt Viên Giác v¯n trong sÕch, dùng giác tâm trong sÕch ¤y phát kh·i quán chiªu, l¤y t¸nh làm hÕnh quán tâm th¬ chÆng ðµng. do l¡ng l£ng các ni®m, v÷ng tß·ng ng×ng nghï thì th¤y tß¾ng nh§p khí sanh di®t trong thÑc thÑ tám, quán lâu thì t¸nh hu® sanh kh·i, b²ng th¤y khách tr¥n lång xång cüa thân tâm t× nay di®t hÆn, trong tâm li«n cäm th¤y t¸ch t¸nh khinh an. Vì tâm ðßþc t¸ch t¸nh nên th¤y tâm cüa Nhß lai trong m߶i phß½ng thª gi¾i ð«u hi¬n hi®n trong ðó nhß hình tßþng hi®n trong gß½ng, phß½ng ti®n này g÷i là thi«n quán sa ma Tha.

2. Thi®n nam tØ! Nªu các B° Tát ngµ biªt Viên Giác v¯n trong sÕch, dùng giác tâm trong sÕch ¤y phát kh·i quán chiªu, biªt tánh cüa giác tâm và cån tr¥n ð«u do huy­n hoá mà sanh kh·i các huy­n, nay dùng huy­n trí (thï giác) di®t tr× kë huy­n (vô minh), thì hi®n thân biªn hoá nhß huy­n, khai phá vô minh ð¬ ðµ chúng huy­n. do huy­n thân hoá ðµ chúng sanh mà chÆng ch¤p tß¾ng chúng sanh nên trong tâm cäm th¤y ðÕi bi khinh an. T¤t cä B° Tát t× ðây kh·i hÕnh theo thÑ l¾p tiªn lên, cái huy­n cüa trí nång quán kia chÆng ð°ng v¾i cái huy­n cüa cänh s· quán. Trí nång quán tuy chÆng ð°ng v¾i cänh s· quán, nhßng cûng là huy­n, vì s· di®t mà nång còn; nªu ch¤p nång quán vçn chßa lìa huy­n, vì nång quán s· quánð«u là huy­n, chÆng ð°ng v¾i kë ch¤p th§t có ng߶i ð¬ lìa hai thÑ huy­n (nång s·). S· quán ðã di®t thì nång quán cûng tiêu, cänh trí ð«u tuy®t, v§y m¾i ðßþc lìa hÆn tß¾ng huy­n.

Nhæng B° Tát này tu theo chánh hÕnh ke trên thì ðßþc di®u hÕnh viên mãn, cûng nhß m¥m Ch½n Nhß trß·ng thành n½i ð¤t pháp thân. Phß½ng ti®n này g÷i là thi«n quán tam ma Bát Ы.

3. Thi®n nam tØ! Nªu các B° Tát ngµ biªt Viên Giác v¯n trong sÕch, dùng giác tâm trong sÕch ¤y phát kh·i quán chiªu, chÆng ch¤p huy­n hoá và tß¾ng t¸nh, li­u tri thân tâm ð«u là chß¾ng ngÕi, nay chÆng ch¤p giác minh (giác minh là cµi g¯c cüa vô minh) chÆng ke chß¾ng ngÕi, thì ðßþc di®t hÆn cänh ngÕi và vô ngÕi. Sñ th÷ døng tâm thª gi¾i là tß¾ng phi«n não, Niªt Bàn · n½i phi«n não cüa cõi tr¥n cûng nhß âm thanh · n½i chuông tr¯ng, chuông tr¯ng dù nhö h©p, nhßng âm thanh vßþt ra ngoài xa, chÆng b¸ khuôn kh± cüa chuông tr¯ng chß¾ng ngÕi. Nhß thª Niªt Bàn vßþt ra ngoài tß¾ng phi«n não, cùng kh¡p pháp gi¾i, cûng chÆng b¸ phi«n não chß¾ng ngÕi v§y. tu theo thi«n quán k¬ trên thì trong tâm ðßþc t¸ch di®t khinh an, tùy thu§n cänh gi¾i t¸ch di®t cüa di®u giác thì th¤y b¯n tß¾ng ngã (tñ), nh½n (tha), chúng sanh, th÷ mÕng ð«u là v÷ng tß·ng trôi n±i, t¤t cä thân tâm ð«u chÆng th¬ ðªn ch² di®u giác. Phß½ng ti®n này g÷i là Thi«n Na.

-Thi®n nam tØ! ba thÑ pháp môn này ð«u là Viên Giác, vì m߶i phß½ng Nhß lai tu hành n½i nhân ð¸a ðßþc thân c§n tùy thuµc ba môn này, nên do ðó thành Ph§t.

Ðü thÑ phß½ng ti®n và t¤t cä ð°ng d¸ cüa m߶i phß½ng B° Tát ð«u tu hành theo ba thÑ pháp môn k¬ trên mà viên mãn chÑng nh§p, thành quä Viên Giác.

Thi®n nam tØ! Giä sØ có ng߶i tu hành thánh ðÕo, giáo hoá chúng sanh, thành tñu tråm ngàn muôn Ñc quä a la Hán và Bích chi Ph§t, chÆng b¢ng ng߶i nghe pháp môn vô ngÕi cüa Viên Giác này mà tùy thu§n tu t§p trong mµt sát na (pháp môn Viên Giác là chánh nhân thành Ph§t, nên h½n quä nhi«u quä chÑng cüa nh¸ th×a).

Lúc ¤y Thª Tôn mu¯n giäng lÕi nghîa này mà thuyªt k® r¢ng:

Oai ÐÑc ngß½i nên biªt,
Vô thßþng ðÕi giác tâm.
Bän th¬ v¯n b¤t nh¸.
Nªu tùy thu§n phß½ng ti®n,
Thì s¯ ¤y vô lßþng.
Nhß lai qui nÕp lÕi,
Thành có ba pháp môn.
Sa ma tha t¸ch t¸ch,
Nhß gß½ng soi các tß¾ng.
Tam ma Ы huy­n hoá,
Nhß m¥m tång trß·ng d¥n.
Thi«n na tß¾ng t¸ch di®t,
Nhß tiªng trong chuông tr¯ng.
Ba thÑ di®u pháp môn,
Ыu tùy thu§n Viên Giác.
M߶i phß½ng chß Nhß Lai,
Và các ÐÕi B° Tát,
Do ðó ðßþc thành ðÕo.
Ba môn chÑng r¯t ráo,
G÷i cÑu cánh Niªt Bàn