Khi trång thu b¡t ð¥u töa ánh sáng trên b¥u tr¶i ðêm cao v¶i vþi thì mùa vu Lan, mùa báo hiªu lÕi ðªn v¾i dân tµc Vi®t nam · quê nhà và · kh¡p n½i trên thª gi¾i. Vào ngày r¢m tháng bäy, nhæng ng߶i con Ph§t chúng ta ðªn chùa c¥u nguy®n cho ông bà cha m© ðßþc nhi«u an lành, sÑc khöe. Яi v¾i nhæng v¸ ðã qua ð¶i, chúng ta nguy®n c¥u chß Ph§t tiªp dçn h÷ siêu sinh v« ch¯n an lành, ch¯n T¸nh е, ch¯n giäi thoát, ch¯n an vui hÕnh phúc bao la. Là ng߶i con Ph§t, chúng ta luôn luôn nh¾ l¶i Ph§t dÕy:

"Tâm hiªu là tâm Ph§t, hÕnh hiªu là hÕnh Ph§t".

Xu¤t XÑ Ngày L­ vu Lan

Ngày l­ vu lan có mµt xu¤t xÑ r¤t ð£c bi®t t× th¶i ðÑc Ph§t còn tÕi thª. vu lan hay vu lan B°n theo tiªng PhÕn có nghîa giäi thoát nhæng ng߶i b¸ treo ngßþc, Giäi Ðäo Huy«n, là giúp cho ng߶i ðang b¸ sñ kh± ðau cñc kÏ thoát ðßþc nÕn kh± ðau ðó.

Mµt trong các ð® tØ n±i tiªng cüa ðÑc Ph§t là ngài Møc Ki«n Liên, mµt v¸ thánh tång có nhi«u phép th¥n thông có bà m© là bà thanh Ы. Lúc còn s¯ng bà thanh Ы ð¯i xØ r¤t ác ðµc v¾i m÷i ng߶i. khi qua ð¶i, bà b¸ ð÷a ð¸a ngøc ch¸u nhi«u kh± s·. Ngài Møc Ki«n Liên biªt rõ ði«u ¤y nhßng không th¬ cÑu cho m© cüa mình thoát kh±. ÐÑc Ph§t dÕy ðªn ngày r¢m tháng bäy, sau khi chß tång an cß kiªt hÕ, tu hành tinh t¤n trong ba tháng, ðÕo lñc tång trß·ng, ngài Møc Ki«n Liên hãy m¶i thïnh chß tång m· lòng t× bi, c¥u nguy®n cho m© mình ð¬ bà ðßþc siêu thoát. Ngài Møc Ki«n Liên vâng l¶i Ph§t dÕy thñc hành ðúng nhß thª và m© ngài ðßþc thoát nÕn kh± ðau n½i ch¯n ð¸a ngøc.

K¬ t× ðó, ngày L­ vu lan ðßþc cØ hành long tr÷ng · nhæng nß¾c theo Ph§t giáo và có mµt ý nghîa ð£c bi®t trong truy«n th¯ng vån hóa cüa nhi«u dân tµc. Яi v¾i dân tµc Vi®t Nam, chúng ta luôn luôn ghi nh¾:
 

"Công cha nhß núi Thái S½n
Nghîa m© nhß nß¾c trong ngu°n chäy ra
Mµt lòng th¶ m© kính cha
Cho tròn chæ hiªu m¾i là ðÕo con."

thì l­ vu lan ðßþm màu s¡c truy«n th¯ng cüa mµt dân tµc luôn luôn s¯ng v¾i tình nghîa, v¾i ni«m thß½ng yêu hiªu kính ông bà cha m© lúc h÷ còn tÕi thª hay khi h÷ ðã qua ð¶i. Ngoài ra, vào ngày l­ nói trên, ng߶i ta th߶ng nghî ðªn nhæng ng߶i ðã chªt trong cô ð½n lÕnh l¨o, nhæng ng߶i ðã hy sinh thân mình khi bäo v® ð¤t nß¾c mà m®nh mµt ch¯n sa tr߶ng, nhæng ng߶i chªt trong sñ oan nghi®t b¤t công. L­ vu lan là mµt ngày l­ chuyên chÞ t¤t cä nhæng tình thß½ng yêu và m¯i quan tâm cüa ng߶i s¯ng ð¯i v¾i nhæng kë ðã qua ð¶i.

Ý Nghîa Chân Th§t Ngày L­ vu Lan

Ngày l­ vu lan ðßþc t± chÑc vào ngày r¢m tháng bäy, là ngày l­ Tñ TÑ cûng còn g÷i là ngày Ph§t hoan Hï. Vào ngày l­ Tñ TÑ, các v¸ tång ni sau ba tháng tu h÷c, ðªn các v¸ TÏ kheo có ðÑc hÕnh mà thßa:

"BÕch ÐÕi ÐÑc mµt lòng thß½ng xót, con là TÏ kheo ..., trong ba tháng an cß, ÐÕi ÐÑc ho£c th¤y, ho£c nghe, ho£c nghi con có l²i l¥m gì thì thß½ng xót chï dÕy cho, con s¨ Phát L° Sám H¯i ðúng pháp."

S· dî chß tång ni thñc hành ði«u ¤y ð¬ buông xä m÷i sñ ngã ch¤p và thång tiªn trên con ð߶ng ðÕo hÕnh. Chính nh¶ ðÕo hÕnh ðó mà có ðßþc sÑc mÕnh tâm linh. T× sÑc mÕnh tâm linh ðó mà thñc hành sñ cÑu ðµ chúng sanh. Sñ c¥u nguy®n cüa nhæng v¸ s¯ng ð¶i ðÑc hÕnh s¨ có mµt sÑc giao cäm nhi®m m¥u.

Ngày nay, vì hoàn cänh ð£c bi®t phäi lo Ph§t sñ · các chùa ð¸a phß½ng, mµt s¯ quý v¸ tång ni khôngn th¬ an cß su¯t ba tháng hÕ nhßng các tu vi®n và các chùa vçn t± chÑc các khóa an cß ng¡n hÕn cho cá nhân hay cho mµt nhóm quý v¸ tång ni.

L­ Tñ TÑ không có hoàn cänh ð¬ t± chÑc theo hình thÑc bên ngoài nhßng trong mùa an cß các v¸ tång ni th߶ng dành t¯i ða thì gi¶ có th¬ có ðßþc ð¬ s¯ng v¾i tâm thanh t¸nh, tâm Ph§t cüa mình: Nh§n rõ, biªt rõ nhæng ý tß·ng, nhæng tâm tß vui, bu°n, thß½ng, ghét, sß¾ng,kh± chþt ðªn chþt ði v¯n vô th߶ng và luôn an trú trong chánh ni®m. Luôn luôn biªt rõ nhæng gì hay d· cüa mình cûng nhß cüa ng߶i nhßng lòng luôn luôn buông xä, không chút dính m¡c. khi nh§n biªt nhæng sai l¥m cüa mình thì m· rµng cõi lòng, thành tâm sám h¯i trß¾c chß Ph§t. Nªu biªt do ng߶i khác tÕo ra l²i l¥m thì cûng nhìn th¤y rõ nhæng sñ l¥m lçn ðó tánh tñ nhiên cüa chúng cûng v¯n trong sáng, r²ng l£ng, mà s¯ng ung dung tñ tÕi trong cuµc ð¶i:

"Biªt nhân pháp vô ngã
Phi«n não và s· tri
Th߶ng thanh t¸nh không tß¾ng
Mà kh·i tâm ðÕi bi."
(B° Tát ÐÕi Hu® - kinh Lång Già Tâm „n)

Khi cõi lòng an vui thoäi mái vì th¤u su¯t sñ trong sáng, r²ng l£ng, tinh sÕch cüa vÕn pháp - m÷i hi®n tßþng v§t ch¤t cûng nhß tinh th¥n - thì tâm cüa chúng ta tr· nên rµng l¾n bao la nhß b¥u tr¶i trong xanh, tràn ð¥y tình thß½ng yêu rµng l¾n, sñ hi¬u biªt chân th§t cùng ngu°n hÕnh phúc rñc sáng và sâu thÆm kÏ di®u. Tâm nhß thª là Tâm Ph§t hoan Hï.

Tâm Ph§t hoan Hï ðó chính là nµi dung cüa l­ Tñ TÑ. Và quý v¸ tång ni v¾i tình thß½ng yêu trong lành, sñ hi¬u biªt chân th§t, v¾i tâm trong sáng, an vui và tïnh thÑc, v¾i lòng mong mu¯n ðem lÕi hÕnh phúc cho thª gian, v¾i tâm hoan hï chân th§t mu¯n ðáp Ñng lòng mong c¥u cüa ng߶i Ph§t tØ thiªt tha c¥u nguy®n cho ông bà, cha m© mình ðßþc an lành hay ðßþc siêu sanh T¸nh е thì sñ t± chÑc l­ vu lan vçn ð¥y ðü ý nghîa cûng nhß mang lÕi nhi«u sñ t¯t ð©p cho Ph§t tØ, cho gia ðình cüa h÷, cho cµng ð°ng và cho xã hµi.

Theo tinh th¥n chân th§t cüa ngày l­ vu Lan, l­ này không chï gi¾i hÕn trong sñ tö bày lòng hiªu thäo cüa con cháu ð¯i v¾i ông bà, cha m© mà còn là d¸p ng߶i Ph§t tØ ðem tình thß½ng yêu trong sáng mà hß¾ng ðªn m÷i ng߶i và m÷i loài. ÐÕo Ph§t nh¤n mÕnh ðªn Ph§t tánh, tánh trong sáng, rµng l¾n, an vui, tràn ð¥y tình thß½ng yêu và sñ hi¬u biªt chân th§t n½i m²i chúng ta. Thñc hành ðÕo Ph§t là tr· v« v¾i tâm Ph§t sÇn có n½i mình, là s¯ng v¾i Ph§t tánh, tánh tñ nhiên khi cha m© sinh ra v¯n ðã trong sáng bao la, là s¯ng an vui hÕnh phúc trong tình thß½ng yêu töa sáng. Lúc nào chúng ta khai m· ðßþc tình thß½ng yêu trong sáng thì chúng ta có sñ hi¬u biªt chân th§t, lúc ðó ngu°n hÕnh phúc bao la dâng tràn lòng ta. Lúc nào chúng ta không bám víu vào nhæng ßa ghét, khen chê, nhæng ð¯i ngh¸ch d¤y kh·i trong tâm (lìa sanh di®t) thì lúc ðó lòng mình s¨ th¤y rõ ràng m÷i sñ v§t mµt cách chân th§t: m÷i sñ v§t có m£t mµt cách tràn ð¥y nhßng trong sáng, r²ng l£ng, không b¸ nhæng sñ ßa ghét, nhæng ý tß·ng khen chê cüa chúng ta làm cho sñ th¤y biªt v« chúng b¸ méo mó. khi có cái th¤y biªt chân th§t v« m÷i sñ v§t (VÕn pháp) thì trí óc chúng ta tr· nên thoäi mái, lòng chúng ta tr· nên thanh thän, an vui và tình thß½ng yêu n°ng ¤m bao la (Tâm ðÕi bi) b×ng d§y:

"Thª gian lìa sanh di®t
Ví nhß hoa hß không
Trí chÆng th¤y có không
Mà kh·i tâm ðÕi bi.
T¤t cä pháp nhß huy­n
Xa lìa n½i tâm thÑc
Trí chÆng th¤y có không
mà kh·i tâm ðÕi bi... "
(Kinh Lång Già)

Nói khác ði, khi chúng ta quay v« v¾i sñ th¤y biªt chân th§t, không ð¬ cho nhæng cäm xúc làm xáo trµn tâm tß thì tình thß½ng yêu có sÇn n½i m²i chúng ta b×ng d§y. khi tình thß½ng yêu ¤y có m£t thì ta s¯ng v¾i sñ nhi®m màu cüa ÐÕo nhß trong tác ph¦m quan Âm Di®u Thi®n:

"Chân nhß ðÕo Ph§t r¤t m¥u
Tâm trung chæ hiªu ni®m ð¥u chæ nhân
Hiªu là ðµ ðßþc song thân
Nhân là cÑu v¾t tr¥m luân m÷i loài."

Chúng ta ai cûng có cha m© nhß nhau. Chúng ta thß½ng yêu cha m© mình thì ng߶i khác cûng thß½ng yêu cha m© h÷ nhß thª. do ðó, trong ngày l­ vu lan quý v¸ Ph§t tØ chß tång ni cùng dâng chung l¶i c¥u nguy®n lên chß Ph§t:
 

"Nhü lòng lân mçn
Hµ ni®m cho
Bäy kiªp cha m© chúng con
Ðßþm nhu¥n mßa pháp
Còn tÕi thª: Thân tâm yên ±n
Phát nguy®n tu trì
Ðã qua ð¶i, ác ðÕo xa lìa
Chóng thành Ph§t quä..."
(Sám vu Lan)

Chính lòng thß½ng yêu rµng l¾n làm cho tâm chúng ta tr· nên trong sáng, linh ðµng, tß½i mát, bén nhÕy, tïnh thÑc và an lÕc. Ðó là tính cách b¤t nh¸, không hai, cüa t× bi và trí tu®: Cái này có thì cái kia có, cái này sinh thì cái kia sinh, cái này di®t thì cái kia di®t. do ðó, mµt ng߶i tu mµt mình trên núi cao lòng vçn tràn ð¥y tình thß½ng yêu loài ng߶i, loài v§t cùng thiên nhiên. Mµt ng߶i thñc hành hÕnh B° Tát, s¯ng trong cuµc ð¶i ð¬ lo l¡ng cho ð¶i s¯ng tinh th¥n cüa ng߶i Ph§t tØ, vçn töa chiªu ðßþc ánh sáng cüa sñ hi¬u biªt chân th§t, trí tu®, trong khi làm Ph§t sñ:

Chân quán, thanh t¸nh quán
Trí tu® quán bao la
Bi quán và t× quán
Th߶ng nguy®n th߶ng chiêm ngßÞng.
(Kinh Pháp hoa - Ph¦m Ph± Môn)

Lòng thß½ng yêu trong lành, rµng l¾n, kÏ di®u b×ng lên bao trùm l¤y t¤t cä khi ta nhìn th¤u su¯t các sinh hoÕt bình th߶ng hàng ngày, nhæng ng߶i và v§t chúng ta tiªp xúc hàng ngày, nhæng lo l¡ng, bñc bµi cùng phi«n não d¤y kh·i do sñ tß½ng quan v¾i tha nhân tñ chúng v¯n trong lành, tinh sÕch, r²ng l£ng và yên ±n.

Nhß thª, mµt ng߶i tu hành trên núi xa lìa cuµc ð¶i và mµt ng߶i tu hành ngay trong cuµc ð¶i, tñ bän tánh vçn không có gì khác bi®t khi ðôi cánh t× bi và trí hu® cüa tâm h÷ lßþn trên b¥u tr¶i bao la cüa thª gi¾i an vui giäi thoát.

Tö Bày Tình Thß½ng Yêu Rµng L¾n

Tình thß½ng yêu rµng l¾n xóa tan m÷i gi¾i hÕn phân bi®t. Vì thª, chúng ta thß½ng yêu cha m© và ng߶i thân cüa mình ðã quá vãng thì chúng ta cûng m· rµng con tim cüa mình ð¯i v¾i nhæng ng߶i qua ð¶i mà không có thân nhân ð¬ cúng và tß·ng ni®m ðªn h÷ cùng c¥u nguy®n cho h÷ ðßþc siêu sinh v« ch¯n an lành.

Thi hào Nguy­n du ðã nói rõ tình thß½ng yêu cüa ng߶i con Ph§t hß¾ng ðªn m÷i loài và sñ m¥u nhi®m cüa l­ cúng các vong linh vào d¸p l­ vu lan trong bài Vån Tª Th§p LoÕi Chúng sanh nhß sau:

Kiªp phù sinh nhß hình nhß änh
Có chæ r¢ng vÕn cänh giai không
Ai ½i l¤y Ph§t làm lòng
Tñ nhiên siêu thoát khöi trong luân h°i.
Ðàn ch¦n tª vâng l¶i Ph§t dÕy
Cüa có chi chén cháo nén nhang
G÷i là manh áo thoi vàng
Giúp cho làm cüa ðang ðàn thång thiên
Ai ðªn ðây dß¾i trên ng°i lÕi
Cüa làm duyên ch¾ ngÕi bao nhiêu
Phép thiên biªn ít thành nhi«u
Trên nh¶ tôn giä chia ð«u chúng sanh
Ph§t hæu tình t× bi tª ðµ
Ch¾ ngÕi ngùng có có không không
Nam mô Ph§t! nam mô Pháp! nam mô Tång!
Nam mô nh¤t thiªt siêu thång Ph§t ðài..."

Khi con tim mình m· rµng, khi lòng mình tràn ð¥y tình thß½ng yêu bao la thì cánh cØa nhi®m m¥u cüa tâm rµng l¾n xu¤t hi®n. trong thª gi¾i bao la không cùng t§n cüa tình thß½ng yêu kÏ di®u ¤y, mµt chén cháo tr¡ng, mµt n¡m xôi, mµt hÕt mu¯i tr· nên sáng chói và tràn ð¥y kh¡p ch¯n. Lòng t× bi là phép thiên nhi®m màu n½i chính m²i chúng ta.

Ng߶i con Ph§t hß¾ng v« sñ thñc hành lòng thß½ng yêu rµng l¾n ð¬ s¯ng an vui hÕnh phúc tràn ð¥y trong hi®n tÕi và mãi mãi v« sau. Ðó là con ð߶ng nhanh chóng nh¤t, væng ch¡c nh¤t ð¬ s¯ng v¾i tâm giäi thoát, v¾i tâm Ph§t, v¾i chân tâm, Ph§t tánh, ðó là s¯ng v¾i lòng thß½ng yêu bao la nhß l¶i ðÑc di L£c dÕy cho Thi®n Tài D°ng TØ, ng߶i thanh niên d¯c lòng tìm ðÕo và h÷c ðÕo:

"Chï có th¬ ðªn v¾i cänh gi¾i giäi thoát b¢ng mµt trái tim thß½ng yêu rµng l¾n cüa ðÕi t×, b¢ng tình thân thiªt bao la cüa ðÕi bi, b¢ng ðÕo hÕnh, b¢ng ß¾c mong to l¾n làm lþi lÕc cho chúng sanh mà không mong c¥u sñ báo ðáp, b¢ng nhæng phß½ng ti®n khéo léo phát sinh t× trí tu® siêu vi®t."

(Kinh hoa Nghiêm)

Nói khác ði, khi ta m· rµng tình thß½ng trong lành hß¾ng ðªn chúng sanh và thñc hành nhæng ði«u ðem ðªn an vui cho h÷ tÑc là ta ðang · trong cänh gi¾i giác ngµ, tÑc là ta ðang s¯ng v¾i tâm giäi thoát, v¾i tâm Ph§t tròn ð¥y, an vui và rµng l¾n không cùng cüa mình.

Ъn V¾i Thª Gi¾i B¢ng Trái tim Thß½ng Yêu

Nhß thª, ngày l­ vu lan là d¸p ð£c bi®t chúng ta tß·ng nh¾ ðªn công ½n sanh thành dßÞng døc cüa cha m©, ông bà trong ð¶i này và các ð¶i trß¾c, là d¸p chúng ta m· rµng cõi lòng mình mà hß¾ng v« t¤t cä nhæng ng߶i khác, nh¤t là nhæng kë ðã qua ð¶i mà không có thân nhân tؽng ni®m ð¬ c¥u nguy®n cho t¤t cä ð«u ðßþc sinh v« ch¯n an vui vô t§n. Thñc hành nhß thª là chúng ta khai m· lòng t× bi và trí hu®, là chúng ta s¯ng v¾i tâm giäi thoát, là chúng ta siêu vßþt lên t¤t cä nhæng gi¾i hÕn cüa sñ th¤y biªt nhö bé do nhæng xung ðµt, nhæng ð¯i ngh¸ch cüa tâm mê m¶, là chúng ta bi¬u lµ, bày tö, s¯ng v¾i trí tu® Bát Nhã, là chúng ta thñc hành hÕnh nguy®n B° Tát, ng߶i thñc hành ð¶i s¯ng an lành hÕnh phúc chân th§t bao la ð¬ ðem lÕi ni«m vui rµng l¾n cho m÷i ng߶i nhß ngài B° Tát di L£c dÕy cho Thi®n Tài аng TØ:

"Lành thay, lành thay, thi®n nam tØ! Ngß½i ðã phát tâm vô thßþng B° Ы, vì ð¬ làm lþi ích cho thª gian, vì ð¬ mang hÕnh phúc ðªn cho thª gian, vì ð¬ chæa tr¸ nhæng kh± não cho hªt thäy chúng sanh, vì ð¬ tìm c¥u t¤t cä ðÕo lý cüa Ph§t pháp. Này thi®n nam tØ,ngß½i ðã có nhi«u ði«u thi®n lþi, vui sß¾ng ðßþc sinh ra làm thân ng߶i, ðßþc s¯ng trong nhæng loài có s¯ng, và ðßþc s¯ng trong th¶i gian có ðÑc Ph§t xu¤t hi®n ..."

(Kinh hoa Nghiêm)

Sinh ra làm ng߶i là mµt ði«u quý báu vô cùng vì chï qua thân ng߶i mà chúng ta m¾i có th¬ ðÕt ðªn sñ hi¬u biªt chân th§t và s¯ng v¾i tâm hÕnh phúc tuy®t v¶i cüa Ph§t tánh, cüa chân tâm, cüa tâm giäi thoát. do ðó, g£p ðßþc Ph§t pháp là mµt ði«u may m¡n vô cùng do sñ tích tø công ðÑc trong nhi«u ð¶i vì Ph§t pháp là chìa khóa m· cánh cØa huy«n bí cüa ð¶i s¯ng, ðßa chúng ta bay ðªn t§n cùng cüa vû trø tâm thÑc bao la, tiªp xúc trñc tiªp v¾i ngu°n nång lßþng chiªu sáng cüa tình thß½ng yêu n°ng ¤m trong lành. Ph§t pháp cûng là ðôi cánh chim ðÕi bàng vî ðÕi ðßa chúng ta vßþt lên t¤t cä m÷i sñ phân bi®t cüa gi¾i hÕn do tâm phân bi®t nhö bé d¤y kh·i ð¬ chúng ta bay trên tr¶i cao bao la cüa sñ th¤y biªt chân th§t vÕn v§t, cüa tâm không dính m¡c, cüa tình thß½ng yêu töa sáng nhß m£t tr¶i làm tan ði t¤t cä m÷i kh± ðau phi«n não.

Nhß thª, vu lan trong ý nghîa chân th§t nh¤t cüa ngày l­ này là nh¡c nh· chúng ta thñc hành ðÕo an vui hÕnh phúc tuy®t v¶i, là phát tâm mong c¥u h÷c và thñc hành ðÕo ¤y hay phát B° Ы Tâm ð¬ ðem ðªn ni«m an vui chân th§t không nhæng cho cha m© mình ð¶i này mà cho t¤t cä m÷i chúng sanh trong các cõi:

"B° ð« tâm phát kh·i væng ch¡c trong tâm h°n nhæng ai
Tâm · trong cänh gi¾i hoàn toàn v¡ng l£ng
Làm khô cÕn nhæng ð¡m trß¾c, dÑt tr× m÷i con ð߶ng ô nhi­m
HÕnh phúc trong ni«m vui v¡ng l£ng, c·i bö sñ ràng buµc cüa sinh tØ.
B° Ы Tâm phát kh·i væng ch¡c trong tâm h°n nhæng ai
Mong c¥u hÕnh phúc cho ba cõi, làm tròn các trþ ðÕo
Tâm kiên quyªt thñc hi®n nhæng công trình cüa mình, thñc hành nhæng hành vi gian kh±
Không ng¾t n² lñc làm nhæng vi®c lành..."
(Kinh hoa Nghiêm)

Nhß bông hoa tß½i ð©p
Có s¡c nhßng không hß½ng
L¶i nói dù g¤m hoa
Không làm, không kªt quä.
Nhß bông hoa tß½i ð©p
Có s¡c lÕi thêm hß½ng
L¶i nói ðã g¤m hoa
Có làm, có kªt quä."
Ph¦m Bông hoa (Pupphavagga)
Kinh Pháp Cú