B¯n mß½i tri®u ng߶i hoa KÏ ðßþc biªt là có b®nh tim qua các cuµc khám nghi®m. Hàng tri®u ng߶i khác không biªt mình m¡c phäi b®nh tim. Sáu chøc tri®u ng߶i b¸ chÑng áp huyªt (máu cao). Tám tri®u ng߶i b¸ chÑng cao cholesterol trong máu. Hàng nåm, trên mµt tri®u rß·i ng߶i b¸ chÑng ðµng tim hay tim ngßng ð§p c¤p tính (heart attack).

Thông th߶ng, các b®nh nhân b¸ ngh¨n dµng mÕch tim ðßþc giäi ph¦u b¢ng cách thay ðµng mÕch b¸ ngh¨n: mµt ð¥u n¯i vào quai ðµng mÕch chü, mµt ð¥u n¯i vào ðoÕn ðµng mÕch b¸ t¡c ngh¨n ðßþc tách bö (Coronary bypass surgery). M²i nåm b®nh nhân trä 78 tÖ ðô la cho sñ chæa tr¸ b®nh tim, trong ðó có 7 tÖ cho giäi ph¦u thay ðµng mÕch vành tim.

Ngoài cách giäi ph¦u, các bác sî dùng phß½ng pháp thông mÕch máu: ð¦y mµt quä bóng th§t nhö qua vùng mÕch máu b¸ ngh¨n r°i cho quä bóng ¤y ph°ng lên ð¬ ép ch¤t làm ngh¨n tim lÕi, tái tÕo ð߶ng thông thß½ng cho máu lßu thông nhß rß¾c. Ðó là ph¦u thu§t tái tÕo hình thái cû cüa mÕch máu (coronary angioplasty). Ngoài hai cách trên, các b®nh nhân ðßþc cho thu¯c u¯ng ð¬ giäm s¯ lßþng cholesterol trong máu.

Nhân Quä

Khoa chæa tr¸ b®nh tim hi®n nay r¤t tân tiªn nhßng cûng r¤t t¯n kém. trung bình, các bác sî giäi ph¦u tim ðßþc trä 30 ngàn ðô la cho mµt kÏ ghép ðµng mÕch vành tim, 7 ngàn rß·i ðô la cho mµt vø thông mÕch máu b¸ ngh¨n. Có ði«u, sau cuµc giäi ph¦u b¯n hây nåm nåm sau ðó, các mÕch máu m¾i vành tim này cüa nhi«u b®nh nhân lÕi b¸ ngh¨n nhß cû. Còn ð¯i v¾i nhæng b®nh nhân ðßþc thông mÕch máu thì chï trong vòng sáu tháng sau ðó là chÑng ngh¨n mÕch máu có th¬ lÕi xu¤t hi®n nhß trß¾c ðây.

Có mµt phß½ng pháp khác ð¬ chæa tr¸ cho nhæng ng߶i b¸ b®nh tim quá n£ng là thay tim. M²i l¥n thay tim phí t±n nhi«u tråm ngàn mÛ kim và ðòi höi có ng߶i hiªn tim khi h÷ lìa ð¶i.

ÐÕo Ph§t chú tr÷ng ðªn nhân quä và khuyªn khích chúng ta chæa tr¸ t× nguyên nhân chÑ không chæa tr¸ n½i các hi®n tßþng bi¬u lµ hay hµi chÑng (symtom) là quä nhß câu th߶ng nói: "B° Tát sþ nhân, chúng sanh sþ quä". do ðó, chúng ta tìm hi¬u nguyên nhân th§t sñ chÑng b®nh này kh·i ð¥u t× ðâu.

Tim là mµt máy b½m ð¦y máu chÕy kh¡p c½ th¬ ð¬ nuôi c½ th¬. tim cûng b½m máu chÕy vào các mÕch máu n½i tim, g÷i là ðµng mÕch vành tim, ð¬ nuôi b¡p th¸t cüa tim. Có ba ðµng mÕch chính nuôi tim: еng mÕch bên phäi nuôi ph¥n phäi quä tim, hai ðµng mÕch bên trái ðem máu ðªn ph¥n phía trß¾c và bên trái cüa quä tim cùng ph¥n phía sau quä tim. khi nhæng mÕch máu này b¸ ngh¨n thì máu s¨ không ðªn ðßþc b¡p th¸t tim làm cho n½i ðó b¸ chªt và thành s©o. Ðó là nguyên nhân g¥n cüa chÑng ðµng tim hay tim ngßng ð§p c¤p tính.

Duyên kh·i là nguyên nhân nhæng thÑ kªt hþp lÕi tÕo nên mµt trÕng thái nào ðó, mµt hi®n tßþng, mµt sñ ki®n nào ðó. Nhß chÑng tim b¸ ngßng ð§p c¤p tính là do ðµng mÕch vành tim b¸ ngh¨n. V§y cái gì làm cho ngh¨n? Ðó là mµt chu±i dài nhân và quä n¯i tiªp mà chúng ta g÷i là trùng trùng duyên kh·i. Nªu chúng ta biªt ðßþc nguyên nhân sâu xa trong chu±i trùng trùng duyên kh·i này thì sñ chæa tr¸ s¨ ít t¯n kém và hæu hi®u h½n nhi«u.

ChÑng ngh¨n mÕch máu b¡t ð¥u khi vành trong cüa mÕch máu b¸ thß½ng t±n. C½ th¬ tÕo ra mµt màng phü lên vùng b¸ thß½ng t±n không khác gì khi b¸ chþt da, chúng ta ðáp mµt miªng bång (ban aid) lên trên. Miªng "bång" trong mÕch máu ðó ðßþc làm b¢ng ch¤t cholesterol, mô liên kªt (collagen) và nhi«u ch¤t khác.

Khi vùng b¸ thß½ng t±n kéo dài thì cái "bång" trong mÕch máu này dày thêm do sñ ch°ng ch¤t cái này trên cái kia. qua nhi«u chøc nåm, nhæng cái "bång" ðó tÕo thành mµt kh¯i ngån ch£n sñ lßu thông cüa máu. Nhß thª, nªu sñ thß½ng t±n chï nh© và ng¡n hÕn thì c½ th¬ chæa tr¸ nhanh chóng. Ngßþc lÕi, nªu sñ thß½ng t±n vùng bên trong vành mÕch máu b¸ n£ng và lâu dài thì sñ chæa tr¸ cüa c½ th¬ lÕi là mµt ði«u tai hÕi ðßa ðªn sñ ngh¨n ðµng mÕch vành tim.

Nguyên Nhân Bên trong Làm MÕch Máu B¸ Thß½ng T±n

Chúng ta hãy ði xa h½n trong chu±i trùng trùng duyên kh·i này ð¬ tìm hi¬u nguyên nhân nào làm cho vách thành trong cüa mÕch máu b¸ thß½ng t±n. Các nguyên nhân g°m có:

• Áp huyªt cao,
• Nhi«u ch¤t cholesterol trong máu,
• Ån nhi«u ch¤t chÑa cholestrol và m· bäo hòa (không liên h® gì ðªn mÑc ðµ cholesterol cao trong máu),
• Ch¤t nicotine trong thu¯c lá,
• Cång thÆng nhi«u trong ð¶i s¯ng.

Huyªt Áp cao (Hypertension):

Còn ðßþc g÷i là máu cao là mµt nguyên nhân làm t±n thß½ng vành trong mÕch máu tim. khi áp xu¤t, sÑc ð¦y, gia tång trong mÕch máu thì máu b¸ ð¦y mÕnh h½n nên va chÕm mÕnh h½n vào thành hay vách trong cüa mÕch máu. Sñ va chÕm mÕnh và liên tøc ðó làm cho thành mÕch máu b¸ thß½ng t±n. C½ th¬ chæa tr¸ b¢ng cách tÕo ra mµt miªng "bång' ð¬ che lÕi, bäo v® cho ph¥n b¸ thß½ng t±n. Nhßng khi ch² thß½ng t±n tiªp tøc b¸ va chÕm thì nhi«u l¾p "bång" ðßþc ð¡p lên làm cho mÕch máu b¸ nhö lÕi. Ðó là sñ b¡t ð¥u cüa mµt chu kÏ luçn quçn tai hÕi: Vùng lßu thông cüa mÕch máu càng b¸ thu nhö lÕi thì sÑc ép, áp xu¤t huyªt, ð¦y máu phäi gia tång m¾i chuy¬n máu ði ðßþc. SÑc ép càng gia tång thì thành trong mÕch máu càng b¸ t±n hÕi. Thành trong mÕch máu càng b¸ t±n hÕi thì các l¾p "bång" lÕi gia tång làm cho sñ ngh¨n mÕch máu gia tång.

Ch¤t cholesterol trong Máu Quá Nhi«u:

Cholestrol là mµt ch¤t c½ th¬ xØ døng ð¬ tÕo nên miªng "bång" nói trên. Ngoài ra, ch¤t cholesterol là mµt ch¤t c¥n thiªt cho c½ th¬ vì nó là mµt thành ph¥n chính cüa màng b÷c ngoài các tª bào mà c½ th¬ chúng ta ðßþc kªt hþp b·i hàng tÖ tÖ tª bào. Ch¤t này cûng r¤t c¥n thiªt ð¬ c½ th¬ tÕo ra nhæng ch¤t khích thích t¯ trong ng߶i cûng nhß ch¤t m§t mà gan tiªt ra ð¬ giúp tiêu hóa thÑc ån. tuy nhiên, nªu ch¤t cholesterol quá nhi«u trong máu t× 220 ðªn 240 milligrams trong mµt ph¥n m߶i lít máu (mµt deciliter) thì có th¬ tÕo ra sñ nguy hÕi cho tim. Ng߶i nào có t× 260 milligram tr· lên thì c¥n phäi u¯ng thu¯c, còn có t× 300 tr· lên thì có th¬ b¸ chÑng b®nh s½ cÑng ðµng mÕch vành tim. cholesterol là mµt loÕi mÞ (fat) ðßþc chuy¬n ði kh¡p thân th¬. Ch¤t này do gan chúng ta tÕo ra.

Ch¤t cholesterol Và MÞ cao do Ån Quá Nhi«u Ch¤t Béo:

Cholesterol là mµt loÕi ch¤t béo. Ngoài ra còn các ch¤t béo khác nhß mÞ súc v§t, d¥u thñc v§t chúng ta ån vào. Nhæng thÑ th¸t bò, da gà, th¸t heo dù là ph¥n th¸t nÕc, vçn chÑa ðñng mµt s¯ lßþng mÞ r¤t cao. Ch¤t m· khi ån vào ðßþc ruµt h¤p thø. tuy nhiên, mu¯n ðßþc máu chuy¬n v§n thì ch¤t mÞ này c¥n phäi kªt hþp v¾i mµt loÕi ch¤t ðÕm ð¬ tr· thành mµt ch¤t có th¬ luân lßu trong máu g÷i là ch¤t lipoprotein. M· súc v§t ån vào cûng kªt hþp v¾i ch¤t lipoprotein này ð¬ ðßþc chuy¬n ði trong mÕch máu. Nhæng ch¤t kªt hþp giæa ch¤t ðÕm và m· này có ba loÕi: loÕi chÑa nhi«u ð½n v¸ lipoprotein (HDL), loÕi chÑa ít ð½n v¸ lipoprotein (LDL) và loÕi chÑa r¤t ít ð½n v¸ (VLDL). Ða s¯ ch¤t cholesterol ðßþc chuy¬n v§n do ch¤t ðÕm chÑa ít d½n v¸ lipoprotein.

Gan và ruµt cung c¤p các ch¤t cholesterol cho các tª bào. Các tª bào có bµ ph§n tiªp thu ch¤t này khi máu chuy¬n ðªn và xØ døng cho nhæng vi®c c¥n thiªt. Nªu trong máu có quá ít cholesterol thì tª bào m÷c thêm nhæng bµ ph§n tiªp thu ð¬ dành v¾i các tª bào khác. Nªu có quá nhi«u ch¤t cholesterol trong máu thì tª bào s¨ giäm các bµ ph§n tiªp thu ði. Nh¶ ðó có sñ quân bình trong vi®c tiªp nh§n ch¤t béo. Có nhæng ng߶i ån bao nhiêu ch¤t béo cûng không sao vì c½ th¬ h÷ có th¬ h¤p thø và tiêu hóa ch¤t này, có nhi«u ng߶i khác thì chï ån mµt ít ch¤t béo cûng làm gia tång s¯ lßþng cholesterol ðáng ngÕi trong mÕch máu. theo lu§t trùng trùng duyên kh·i nói trên, khi ån nhi«u ch¤t béo thì sñ nguy hÕi có th¬ gia tång g¤p ðôi: khi các tª bào nh§n th¤y có quá nhi«u ch¤t béo trong máu mà chúng không th¬ h¤p thø nhiªu thì chúng làm cho s¯ lßþng bµ ph§n h¤p thø cholesterol giäm ði. khi bµ ph§n h¤p thø giäm ði mà s¯ lßþng ch¤t béo ån vào không thay ð±i thì ch¤t này càng lúc càng gia tång nhanh chóng r°i lÕi càng làm cho tª bào giäm thêm các bµ ph§n tiªp thu. Kªt quä là ch¤t béo lÕi gia tång nhi«u h½n næa.

Ch¤t nicotine T× Thu¯c Lá:

M²i nåm 400 ngàn ng߶i hoa KÏ chªt do hút thu¯c lá tÕo ra. Nhi«u ng߶i chï biªt thu¯c lá gây ra ung thß ph±i mà không biªt thu¯c lá cûng gây ra b®nh tim. Ch¤t nicotine và nhi«u ch¤t ðµc hÕi khác ðßþc hít vào trong ph±i t× ðó chuy«n qua máu và làm cho hß hÕi vách thành mÕch máu vành tim. Ngoài ra ch¤t nicotine ðµc hÕi này cûng làm cho mÕch máu vành tim co th¡c lÕi cùng tÕo ra các hÕt máu dông (cøc huyªt-clot) n½i mÕch máu vùng tim.

Ngoài ch¤t nicotine, nhæng ch¤t c¥n sa, ma túy cûng làm cho ðµng mÕch b¸ co th¡c. Tr߶ng hþp các lñc sî n±i danh don Roger, len Bias, v.v...dùng ma túy và b¸ chªt khi còn r¤t trë và r¤t mÕnh là nhæng thÆm k¸ch cüa kë dùng nhæng loÕi thu¯c ðµc hÕi này.

Sñ Cång ThÆng trong жi S¯ng

Có hai loÕi cång thÆng trong ð¶i s¯ng chúng ta, mµt loÕi k¸ch li®t (c¤p tính) và mµt loÕi lâu dài (tr߶ng kÏ). C½ th¬ con ng߶i ð¯i phó v¾i sñ cång thÆng k¸ch li®t d­ dàng h½nlà sñ cång thÆng tr߶ng kÏ. Nhß khi chúng ta ð¯i di®n v¾i mµt sñ ðe d÷a nào ðó, óc chúng ta li«n ra l®nh cho tim b½m nhanh h½n và mÕnh h½n, cùng th§n sän xu¤t ch¤t andrenaline, ch¤t cortisol, cùng các ch¤t khích tích t¯ khác. khi nhæng ch¤t này ðßþc chuy«n ði trong máu thì c½ th¬ phän Ñng tÑc th¶i:

• B¡p th¸t sån cÑng lÕi ð¬ bäo v® c½ th¬ khöi b¸ thß½ng t±n. Sñ chuy¬n hóa nång lßþng gia tång ð¬ chúng ta có thêm sÑc mÕnh. Nh¸p th· gia tång ð¬ chúng ta có thêm dßÞng khí xØ døng ð¬ ho£c chiªn ð¤u ho£c bö chÕy.

• H® th¯ng tiêu hóa ngßng hoÕt ðµng ð¬ d°n máu lên b¡p th¸t. Các giác quan ði«u gia tång hi®u nång ð¬ nh§n biªt và phän Ñng k¸p th¶i.

• MÕch máu tay và chân co th¡t lÕi ð¬ phòng khi b¸ thß½ng máu s¨ chäy ít. Máu ðông lÕi nhanh trên vªt thß½ng ð¬ không b¸ xu¤t huyªt nhi«u.

Mµt cuµc nghiên cÑu g¥n ðây h½n ðßþc thñc hi®n b·i bác sî peter snall thuµc tr߶ng ðÕi h÷c cornell cho th¤y nhæng ng߶i thþ phäi ðáp Ñng nhi«u sñ ðòi höi cüa công vi®c mà không có quy«n tham dñ nhi«u v« quyªt ð¸nh hàng ngày thì có g¤p ba l¥n rüi ro b¸ huyªt áp cao. Nhæng ng߶i b¸ cång thÆng lâu dài ðó ð«u b¸ chÑng tim to hay tim dày ra.

H§u Quä Là Cái Chªt B¤t Ng¶ do B®nh Tim

Có 40 ph¥n tråm ng߶i chªt do b®nh tim nhßng không biªt là mình có b®nh cho ðªn khi h÷ b¸ b¤t ð¡c kÏ tØ. Cái chªt b¤t ng¶ ðó xäy ra trong hai tr߶ng hþp:

• S¯ lßþng máu chuy¬n ðªn tim b¸ giäm xu¯ng, tÕo nên chÑng tim ngßng ð§p c¤p tính.
• Tim ð§p th¤t th߶ng, không ðúng nh¸p.

Nguyên do cüa chÑng nói trên là do máu ðªn tim b¸ giäm s¯ lßþng vì ðµng mÕch tim b¸ ngh¨n, b¸ cøc máu, v.v...Ngoài ra, sñ cång thÆng tinh th¥n do nhæng cäm xúc trong ð¶i s¯ng cûng là mµt nguyên do quan tr÷ng khác. khi sñ cång thÆng quá mÑc kéo dài, tim co th¡t làm cho b¡p th¸t tim b¸ hß hÕi.

Cách Phòng B®nh

Thân th¬ chúng ta có sñ thông minh và khä nång làm cho nó lành b®nh. tuy v§y, mu¯n cho c½ th¬ thñc hi®n khä nång ¤y, chúng ta c¥n phäi s¯ng an vui, thoäi mái và ð×ng có ån u¯ng quá nhi«u ch¤t ðµc hÕi cûng nhß ð×ng hút thu¯c và rßþu chè. Lúc ðó tim chúng ta b¡t ð¥u tñ chæa tr¸ các b®nh t§t cho mình.

Bác sî dean orsnish · California, chuyên gia v« tim n±i tiªng hi®n nay qua sñ chæa tr¸ b¢ng cách cho b®nh nhân b¸ b®nh tim n£ng ån chay, ng°i thi«n, thi«n hành, ð¯i xØ v¾i nhau b¢ng tình thß½ng yêu trong sáng và nh¶ ðó h÷ bình phøc r¤t nhanh chóng. Nhß thª, chúng ta biªt rõ nhæng ng߶i b¸ b®nh c¥n ðßþc bác sî chåm sóc và theo dõi, c¥n ðßþc u¯ng thu¯c men và ði«u c¥n h½n næa là thñc hành phß½ng pháp thi«n, thi«n hành, c¥u nguy®n và quán tß·ng hình änh cüa chß Ph§t, chß B° Tát cùng khai m· lòng t× bi, tình thß½ng yêu rµng l¾n, sñ hi¬u biªt chân th§t ð¬ gia tång sÑc mÕnh tâm linh cûng nhß th¬ ch¤t h¥u s¯ng ð¶i lành mÕnh, an vui và hÕnh phúc.

"Chiªn th¡ng không th¬ bÕi
Trên ð¶i không d¤u tích
Ph§t gi¾i rµng mênh mông
Làm sao hòng theo dõi.
Lß¾i mê ðßþc giäi töa
Ái phßþc hªt buµt ràng
Ph§t gi¾i rµng mênh mông
Làm sao hòng theo dõi...
Ch¾ làm các ði«u ác
G¡ng làm các hÕnh lành
Giæ tâm ý trong sÕch
Chính l¶i chß Ph§t dÕy."
Ph¦m Ph§t Ðà (Buddhavagga)
Kinh Pháp Cú