ÐÑc Ph§t dÕy làm các ði«u lành, không làm các ði«u dæ, và nói rõ các ði«u ¤y là gì. ðây, chúng ta c¥n biªt rõ vi®c làm ði«u lành, tránh ði«u dæ v¯n có lþi lÕc cho xã hµi nhßng các ði«u ¤y không phäi chï là nhæng nguyên t¡c luân lý, nhæng m®nh l®nh mà mµt ng߶i quy«n uy b¡t ng߶i khác phäi thñc hành nªu không thì b¸ tr×ng phÕt, b¸ ðày xu¯ng ð¸a ngøc. Ðó chï là tß½ng quan cüa bÕo lñc: Vì sþ hãi mà con ng߶i phäi làm ði«u này hay không làm ði«u kia.
Làm lành, tránh dæ trong Ph§t giáo b¡t ngu°n t× ngu°n cµi sâu xa h½n, và khi thành tâm thñc hành các ði«u ¤y, cá nhân và xã hµi ð«u hß·ng nhi«u lþi lÕc. HÕnh phúc cá nhân và tr§t tñ xã hµi hòa hþp tròn ð¥y, dña trên tình thß½ng yêu và sñ hi¬u biªt chân th§t.
Khi ta hi¬u rõ B¯n Sñ Th§t cao Quý (TÑ Thánh Ъ) thì ta kh·i tâm mu¯n quay v« con ð߶ng hÕnh phúc chân th§t và thñc hành Tám con Ð߶ng cao Quý (Bát Chánh ÐÕo). T¤t cä các tông phái Ph§t giáo nhß T¸nh е, Thi«n Tông, M§t tông, v.v., ð«u có các phß½ng pháp thñc hành ð¬ làm sáng tö các l¯i dÕy trên trong ð¶i s¯ng hàng ngày.
Sñ thñc hành thành tâm và tinh t¤n giúp chúng ta khám phá b¯n tính cách rµng l¾n cüa Tâm (TÑ Vô Lßþng Tâm) là: T×, Bi, HÖ, và Xä.
T× là ng÷n lØa thß½ng yêu trong sáng, bao la luôn luôn cháy rñc rÞ n½i m²i chúng ta. Tình thß½ng yêu ðó có m£t t× giây phút n¥y qua giây phút khác dù ta không biªt ðªn. khi tâm ta không còn b¸ dính m¡c, b¸ che m¶ b·i nhæng xáo trµn bên trong, thñc hành sñ buông xä các ý tß·ng kh½i d§y các cäm xúc ð¯i ngh¸ch, tß½ng tranh nhß vui, bu°n, thß½ng, ghét, thân, thù thì bÑc t߶ng bao b÷c tâm ta tñ nó tan biªn: ta tr· thành vû trø bao la. trong khoäng không gian mênh mông ðó , lòng thß½ng yêu, ng÷n lØa thß½ng yêu trong sáng, ¤m áp b×ng d§y rñc rÞ, ðßa ta ðªn ngu°n an vui sâu thÆm. Ðúng h½n, ng÷n lØa tình thß½ng yêu trong sáng ¤y không b×ng lên mà tñ nhiên hi®n ra rñc rÞ vì nó ðã luôn luôn có m£t n½i ta, gi¶ ðây nhß mây tan thì m£t tr¶i chiªu sáng.
Khi ng÷n lØa tình thß½ng yêu ¤y töa sáng thì ngu°n hÕnh phúc dâng ð¥y. T× ni«m an vui ðó mà ta mong mu¯n m÷i ng߶i ð«u ðßþc hÕnh phúc tràn ð¥y. Ðó là lòng Bi: mu¯n giúp ð· ng߶i ðang b¸ kh± ðau, mu¯n ch¤m dÑt sñ kh± ðau cho kë khác.
Khi tâm töa sáng tình thß½ng yêu bao la và lòng mong mu¯n cÑu giúp kë kh± ðau thì tâm ta an trú trong ni«m hÕnh phúc tràn ð¥y. Ðó là tâm HÖ: mµt ni«m an ±n, vui sß¾ng không cùng. Lúc ðó, lòng ta r¤t thoäi mái, trí ta r¤t tß½i mát thông minh, tâm ta r¤t rµng l¾n. Không có ði«u gì làm ta b¸ vß¾ng vít, ta nh§n biªt m÷i cái ðúng, sai, hay, d· trong cuµc s¯ng hàng ngày, làm các ði«u lành, không làm các ði«u dæ v¾i lòng an nhiên, tñ tÕi, thoäi mái. Ðó là sñ bi¬u lµ cüa tâm xä trong ð¶i s¯ng hàng ngày.
Ðó chính là tánh tñ nhiên trong sÕch, thông minh, hi¬u biªt và an vui cüa tâm chúng ta. Ðó chính là trÕng thái giäi thoát hay Niªt Bàn cüa tâm v¯n chÑa ð¥y ðü m÷i ði«u t¯t ð©p mà chúng ta nh§n rõ có b¯n yªu t¯ cån bän là t×, bi, hï và xä.
TÑ Vô Lßþng Tâm ðó chính là ngu°n hÕnh phúc bao la cüa m²i chúng ta, và chính t× ni«m hÕnh phúc ðó mà ta thñc hành Ngû Gi¾i, Nåm Ði«u Dæ Không Làm, và Th§p Thi®n, M߶i Ði«u Lành Nên Làm.
Nåm Ði«u Dæ Không Làm
Ь bäo v® cho ng߶i thñc hành ðÕo Ph§t không phÕm phäi các ði«u sai l¥m, ðÑc Ph§t khuyªn khích chúng ta xin nh§n giØ ngû gi¾i. Ngû gi¾i là nåm ði«u dæ ta không làm ð¬ khöi b¸ kh± ðau. Gi¾i không phäi ði«u ng߶i trên c¤m ðoán kë dß¾i không ðßþc làm, nªu làm thì b¸ tr×ng phÕt. Gi¾i là ði«u mình tñ nguy®n làm, vì các ði«u ¤y phù hþp v¾i ði«u mình hi¬u biªt v« ðÕo và khi thñc hành chúng ta có ðßþc sñ an vui tinh th¥n và sÑc khöe th¬ ch¤t. Nåm Gi¾i chính là:
Không giªt hÕi là không tñ mình giªt hÕi hay xúi døc kë khác giªt hÕi ng߶i và v§t.
Có ng߶i thñc hành tri®t ð¬ gi¾i lu§t n¥y, hoàn toàn không sát hÕi dù ðªn con sâu, con kiªn. Có ng߶i · trong quân ðµi hay c½ quan bäo v® lu§t pháp, h÷ ðßþc l®nh thi hành các nhi®m vø bäo v® qu¯c gia và lu§t pháp. Nªu h÷ không thi hành thì nß¾c nhà có th¬ b¸ xâm chiªm, xã hµi có th¬ b¸ r¯i loÕn ðßa ðªn nhi«u kh± ðau h½n næa. khi thi hành nghîa vø bäo v® xã hµi, an ninh và tài sän cho ng߶i dân lành thì h÷ không phÕm gi¾i.
Ngoài ra, có mµt s¯ con v§t gieo b®nh t§t, phá hÕi nhà cØa nhß loài chuµt, dán, mu²i s¯t rét, vi trùng, v.v., nªu không ai tr× khØ, gi¾i hÕn sñ sanh sôi n¦y n· cüa chúng thì b®nh t§t lan tràn ðßa ðªn sñ chªt chóc.
Яi v¾i ng߶i Ph§t tØ tâm không sát hÕi là ði«u quan tr÷ng nh¤t. Tình thß½ng yêu n½i ta hß¾ng ðªn sñ bäo v® ð¶i s¯ng m÷i loài. tuy v§y, trß¾c nhæng hoàn cänh ð£c bi®t nhß nß¾c nhà b¸ xâm lßþc, xã hµi b¸ loÕn lÕc, b®nh t§t lan truy«n ta phäi chia xë trách nhi®m v¾i m÷i ng߶i ð¬ bäo v® an ±n và hÕnh phúc chung cüa xã hµi.
Tâm không mu¯n sát hÕi là ði«u quan tr÷ng b¡t ngu°n t× tình thß½ng yêu và sß hi¬u biªt chân th§t. hai ði«u ¤y giúp ta biªt mµt cách thông minh ði«u gì nên làm và ði«u gì nên tránh. Ь nuôi dßÞng tâm không sát hÕi ðó ta nên tìm hi¬u thêm v« các nhóm chüng tµc trong xã hµi, các nß¾c láng gi«ng, các loài v§t n½i ta sinh s¯ng, sñ ích lþi và tác hÕi cüa m÷i loài nhß thª nào. Chánh kiªn và chánh tß duy s¨ giúp ta nhi«u trong vi®c s¯ng hòa hþp v¾i môi tr߶ng sinh s¯ng g°m có thiên nhiên, loài v§t và loài ng߶i.
Hãy thß½ng yêu m÷i loài. Ðó là bÑc thông ði®p cüa ÐÑc Ph§t trên 25 thª kÖ trß¾c ðây, hi®n ðang vang dµi trong lòng nhi«u ng߶i · nåm châu.
2. Không Tà Dâm
Ng߶i Ph§t tØ tôn tr÷ng ð¶i s¯ng hÕnh phúc gia ðình. khi làm l thành hôn, ng߶i Ph§t tØ nguy®n s¯ng trung thành v¾i nhau, chia xë m÷i ði«u vui bu°n trong cuµc s¯ng và bäo v® hÕnh phúc gia ðình. do ðó, khi ðã có vþ ch°ng, ng߶i Ph§t tØ không có liên h® xác th¸t v¾i ai khác, tÑc không tà dâm. Sñ trung thành và yêu thß½ng cüa vþ ch°ng làm cho mái ¤m gia ðình ðßþc ¤m cúng và con cái ðßþc nhi«u sñ an vui t¯t lành.
Ng߶i Ph§t tØ, ðµc thân hay có gia ðình, không vì nhu c¥u tình døc cüa mình làm tan v· gia ðình kë khác. Ð×ng làm cho kë khác nhæng gì mà mình không mu¯n kë khác làm cho mình. Ðó là mµt l¶i nh¡c nh· t¯t ð©p cho m÷i ng߶i.
Thñc hành sñ tu t§p tinh t¤n s¨ khai m· tình thß½ng yêu và sñ hi¬u biªt chân th§t, t× ðó ta an vui tñ tÕi trong cuµc ð¶i và làm các ði«u t¯t ð©p cho bän thân, gia ðình và xã hµi.
3. Không Nói D¯i
Không nói d¯i là nói nhæng ði«u thành th§t, không d¯i trá ð¬ l×a gÕt kë khác. Có nhæng lúc ta không mu¯n nói các ði«u liên h® ðªn ð¶i s¯ng riêng tß cüa ta và ng߶i khác. Cách hay nhÑt là nói thÆng mình không mu¯n nói các ði«u ¤y mµt cách thân m§t và l¸ch sñ h½n là nói d¯i.
Có nhæng tr߶ng hþp b¸ cß¾p bóc, mÕng s¯ng kë khác b¸ ðe d÷a, ta có th¬ tùy nghi nói nhæng gì tránh khöi gây t±n hÕi cho ng߶i khác. Nhß có kë ði lùng kiªm ng߶i anh ta mu¯n làm hÕi, ta biªt mà không chï cho anh ta ho£c làm cho anh ta kiªm không ra ng߶i kia.
Nói các l¶i d¯i trá th߶ng ðßa ðªn sñ xáo trµn tâm th¥n n½i ta. Nói l¶i thành th§t tÕo sñ an vui cho mình và cho ng߶i.
Ng߶i Ph§t tØ ngoài sñ không nói d¯i còn ðßþc nh¡c nh· phäi nói l¶i hòa nhã, l¸ch sñ và l¶i ðem lÕi an vui cho ng߶i khác.
4. Không Trµm Cß¾p
Không trµm cß¾p là không l¤y cüa cäi cüa ng߶i khác làm cüa mình b¢ng cách ôn hòa hay bÕo ðµng. Làm vi®c ð¬ nuôi thân và ðóng góp cho sñ phát tri¬n xã hµi. Trµm cß¾p ðßa ðªn sñ hüy hoÕi tài sän và sinh mÕng kë khác. Ng߶i Ph§t tØ thß½ng yêu cuµc ð¶i và tôn tr÷ng sinh mÕng và tài sän kë khác nê không làm chuy®n trµm cß¾p.
Có ng߶i chü trß½ng trµm cß¾p ng߶i ác cho ng߶i nghèo kh±. Ng߶i Ph§t tØ không làm ði«u ¤y vì ðßa ðªn sñ b¤t an n½i mình cùng tÕo ra sñ r¯i loÕn xã hµi. Có nhi«u cách lành và khéo (thi®n xäo) nhß thñc hi®n các chß½ng trình xã hµi, canh tác, kÛ ngh®, pháp lý ð¬ giúp ð· ng߶i nghèo mà ng߶i giàu có d¸p ðóng góp công góp cüa cûng nhß tài nång cüa mình.
5. Không Dùng Các Ch¤t еc HÕi
Ng߶i Ph§t tØ không u¯ng rßþu hay hút c¥n sa, ma túy, cùng xØ døng các loÕi ðµc hÕi khác làm cho c½ th¬ suy nhßþc. Chúng ta không dùng các thÑ ¤y ð¬ có sñ tïnh thÑc trong ð¶i s¯ng, có sÑc khöe và ni«m an vui lành mÕnh.
Hi®n nay, tÕi hoa KÏ s¯ các em nhö u¯ng rßþu gia tång. Ng߶i l¾n là khuôn mçu cho trë em. Chúng ta s¯ng ð¶i tß½i vui, lành mÕnh, thì các em có ch± nß½ng tña và noi theo.
Sñ tu t§p tinh t¤n ðßa ta tr· v« v¾i su¯i ngu°n an vui hÕnh phúc trong lành, ðó là ni«m an vui rµng l¾n không c¥n l® thuµc b¤t cÑ thÑ gì. Ni«m hÕnh phúc ¤y sâu ð§m, trong sáng, b«n bî tß½i mát, linh ðµng. Dùng các ch¤t ðµc hÕi nhß rßþu, thu¯c lá, c¥n sa, ma túy, lsd phá hüy ni«m hÕnh phúc trong lành ¤y và biªn ta thành kë nghi®n ng§p, kë nô l® cho các thói quen tai hÕi.
Có Th¬ B¡t Ð¥u T× Mµt Gi¾i
Nhß thª, gi¾i là nhæng ði«u mình không làm ð¬ phòng ng×a b®nh t§t, ð¬ bäo v® cho chính ð¶i s¯ng hÕnh phúc cüa mình, ð¬ thân, mi®ng và ý lúc nào cûng an ±n, lành mÕnh, trong sáng và an vui. Ðó là nhæng bñc c¤p væng ch¡c giúp ta tiªn bß¾c trên con ð߶ng tu t§p.
Ph§t tØ tÕi gia có th¬ xin nh§n nåm gi¾i ho£c tùy hoàn cänh t× mµt ðªn nåm gi¾i. Nªu th÷ mµt gi¾i thì g÷i là NhÑt Ph§n cß sî, th÷ hai gi¾i là Thiªu Ph§n cß sî, th÷ ba gi¾i là Bán Ph§n cß sî, th÷ b¯n gi¾i là Ða Ph§n cß sî, th÷ nåm gi¾i là Mãn Ph¥n cß sî.
Thñc hành gi¾i lu§t ðem ðªn sñ an vui cho mình và cho ng߶i. Chúng ta th߶ng nói ðªn hß½ng th½m cüa gi¾i (gi¾i hß½ng) ðem cúng Ph§t tÑc là nói ðªn ðÑc ðµ, ðªn vi®c làm lành và t¯t cüa ng߶i Ph§t tØ giæ gi¾i là món quà quý cho cuµc ð¶i. khi h÷ làm lþi ích chúng sanh tÑc là h÷ ðã thành tâm cúng d߶ng, ðem dâng lên Chß Ph§t.
Ng߶i Ph§t tØ khi ðã nguy®n giæ gi¾i nào, t× mµt ðªn nåm gi¾i thì c¯ g¡ng giæ cho tr÷n, ð×ng xin th÷ nhi«u gi¾i cho vui r°i chÆng giæ ðßþc gi¾i nào cä. Chúng ta có th¬ xin th÷ mµt gi¾i thôi và giæ gi¾i th§t ðàng hoàng còn h½n là th÷ ðü các gi¾i r°i r¯t cuµc chÆng giæ tr÷n gi¾i nào cä. khi ðã s¯ng thoäi mái v¾i mµt gi¾i, chúng ta th¤y ích lþi cüa vi®c tình nguy®n thñc hành gi¾i lu§t và xin th÷ thêm gi¾i khác ð¬ thñc hành.
M߶i Ði«u Thi®n C¥n Làm
Nåm gi¾i luât trên chï là sñ nh¡c nh· chúng ta d×ng lÕi trß¾c các h¥m h¯ có th¬ gây t±n hÕi cho ð¶i s¯ng chúng ta và kë khác. M߶i ði«u lành là nhæng bß¾c chân væng chãi cüa chúng ta trong các hành ðµng cûng nhß sñ giao tiªp hàng ngày cüa mình qua sñ bi¬u lµ cüa chân tâm, Ph§t tánh, tánh tñ nhiên sÇn có n½i ta.
Tình thß½ng yêu, sñ hi¬u biªt chân th§t ni«m hÕnh phúc n½i m²i chúng ta là ngu°n nång lñc trong lành thúc ð¦y ta làm các ði«u t¯t ð©p. Làm các ði«u thi®n là sñ bi¬u lµ tñ nhiên, là sñ ðáp Ñng nhu c¥u mu¯n ðem lÕi hÕnh phúc cho kë khác. Nhß thª, làm các ði«u lành không phäi do sñ bó buµc cüa kë khác hay sþ b¸ tr×ng phÕt ho£c mong c¥u ðßþc thß·ng trong ð¶i n¥y hay ð¶i sau. Các hành vi, l¶i nói, ý tß·ng t¯t ð©p chính là sñ bi¬u lµ (manifestation) cüa Ph§t tánh, cüa ngu°n hÕnh phúc bao la trong sáng n½i m²i chúng ta. Thñc hành m߶i ði«u lành tÑc là thñc hành ð¶i s¯ng hÕnh phúc v§y.
M߶i Ði«u Lành:
Thñc hành các ði«u thi®n ¤y là bày tö, bi¬u lµ Ph§t tánh n½i mình. Làm b¤t cÑ mµt ði«u gì t¯t ð©p thì ngu°n hÕnh phúc n½i ta ð«u khai m·.
Thñc hành Ði«u Thi®n V¾i tinh Th¥n khoa H÷c
Møc ðích cüa vi®c tr· thành ng߶i Ph§t tØ mà chúng ta th߶ng g÷i là quy y tam Bäo là ð¬ có ðßþc ni«m hÕnh phúc, sÑc khöe, phát tri¬n và sñ dûng mãnh trong cuµc s¯ng. HÕnh phúc xu¤t hi®n khi tình thß½ng yêu rµng l¾n và sñ hi¬u biªt chân th§t có m£t. V¾i tâm tràn ð¥y ni«m an vui và sñ thông minh tß½i mát cùng lòng thß½ng yêu cuµc ð¶i thì tñ nhiên ta không làm b¤t cÑ ði«u gì gây sñ r¯i loÕn, t±n hÕi cho mình và cho ng߶i (ngû gi¾i) và làm t¤t cä nhæng gì ðem ðªn ni«m vui, lþi ích và sñ t¯t ð©p cho mình và cho ng߶i (th§p thi®n).
Nhæng ði«u nói trên xäy ra tñ nhiên theo lu§t nhân quä chÑ không phäi vì tr¶i, tiên, thánh, quÖ, th¥n hay Ph§t b¡t buµc ta làm, nªu không làm thì ð÷a ð¸a ngøc hay b¸ xui xëo. ÐÑc Ph§t tuy®t ð¯i không tr×ng tr¸ ai, không ð÷a ai vào ch¯n ð¸a ngøc mà chï có cÑu v¾t ng߶i ra khöi ch¯n ð¸a ngøc.
Khi s¯ng v¾i tình thß½ng yêu và sñ hi¬u biªt chân th§t, ta luôn luôn c·i m·, ðón nh§n nhæng khám phá khoa h÷c, và sñ suy nghî, l§p lu§n cüa ta dña trên các sñ ki®n cø th¬, có th§t và khoa h÷c, trong các lãnh vñc tôn giáo, chính tr¸, xã hµi, kinh tª, giáo døc, vån hóa, v.v...
Khi thñc hành nåm gi¾i và m߶i ði«u thi®n là ta xây dñng cho mình mµt n«n täng t¯t ð©p v« th¬ ch¤t và tinh th¥n. жi s¯ng ta töa ð¥y hß½ng th½m cüa ðÕo hÕnh, cüa an lÕc và cüa sñ hi¬u biªt chân th§t. Ðó là gi¾i hß½ng và tu® hß½ng. Có gi¾i hß½ng và tu® hß½ng thì l§p tÑc có ð¸nh hß½ng tÑc là hß½ng th½m cüa tâm trong sáng, tïnh thÑc và bình an. ba thÑ hß½ng th½m ¤y chính là hß½ng giäi thoát, hß½ng giác ngµ v§y.
S¯ng ðßþc nhß thª là s¯ng v¾i ðÑc ðµ cao quý (Thánh ÐÑc) mà m²i ng߶i chúng ta ð«u có và thñc hành ðßþc.
Nhß thª, thñc hành ðÕo Ph§t là thñc hành ðÕo cao quý vì ðó là con ð߶ng ðßa ðªn hÕnh phúc chân th§t. Ni«m tin cüa ng߶i Ph§t tØ ð£t tr÷n v©n n½i khä nång s¯ng an vui hÕnh phúc cüa m²i con ng߶i. Chß Ph§t, Chß B° Tát ra ð¶i vì lòng thß½ng yêu chúng ta, chï rõ cho chúng ta cái giä tÕo cüa kh± ðau và sñ chân th§t cüa hÕnh phúc, giúp chúng ta thñc hành sñ tu t§p ð¬ s¯ng v¾i ni«m hÕnh phúc bao la bây gi¶ và mãi mãi v« sau.
Chúng ta ðªn chùa l Ph§t ð¬ tö lòng biªt ½n và tôn kính Chß Ph§t ð°ng th¶i ð¬ xä bö ngã ch¤p, tøng kinh ð¬ nh¡c nh· chân lý cao cä, c¥u nguy®n ð¬ ðßþc gia tång nång lñc, nghe giäng ð¬ h÷c höi thêm v« Ph§t ÐÕo cùng g£p các ðÕo hæu ð¬ nâng ð· và khuyªn khích lçn nhau trên con ð߶ng tu h÷c. m÷i n½i, chúng ta làm các ði«u lành, tránh ði«u dæ.
Thñc hành ðßþc các ði«u ¤y thì ng÷n lØa tình thß½ng cháy sáng trong ta, sñ hi¬u biªt chân th§t luôn có m£t và ngu°n hÕnh phúc tß½i mát tràn ð¥y.
S¯ng жi Dûng Cãm
Mµt ng߶i thñc hành ðßþc các ði«u trên là mµt ng߶i dûng cäm. Sñ mÕnh m¨ và gan dÕ hay dûng cäm này không hß¾ng ra ngoài ð¬ khu¤t phøc kë khác mà hß¾ng vào sñ hi¬u biªt chân th§t bên trong lçn bên ngoài chúng ta qua ð¶i s¯ng tïnh thÑc và an vui trong các sinh hoÕt th߶ng ngày. Chúng ta hãy ð¬ tâm trong sáng, thoäi mái l¡ng nghe l¶i thì th¥n tñ ðáy lòng sâu thÆm cüa chính mình nói ra t×ng chæ rõ ràng, t×ng l¶i chân th§t, t×ng ý giän d¸ nhßng r¤t sâu thÆm và linh ðµng qua l¶i dÕy cüa ðÑc Ph§t:
D¥u nói ngàn ngàn l¶i
Nhßng không chút lþi ích
Không b¢ng nói mµt l¶i
Nghe xong ðßþc t¸nh lÕc.
D¥u nói ngàn câu k®
Nhßng không chút lþi ích
Không b¢ng nói mµt câu
Nghe xong ðßþc t¸nh lÕc.
D¥u tøng tråm câu k®
Nhßng không chút lþi ích
Không b¢ng mµt câu pháp
Nghe xong ðßþc t¸nh lÕc.
D¥u tÕi bãi chiªn tr߶ng
Th¡ng ngàn ngàn quân ð¸ch
Không b¢ng tñ th¡ng mình
Th§t chiªn th¡ng t¯i thßþng.
Tñ th¡ng v¨ vang h½n
H½n chiªn th¡ng ng߶i khác
Kë khéo ði«u phøc mình
Th߶ng s¯ng tñ chª ngñ.
Ph¦m Ngàn (Sahassavagga)
Kinh Pháp Cú
Nªu yêu quý tñ ngã
Phäi khéo bäo v® mình
Ng߶i trí trong ba th¶i*
Phäi luôn luôn tïnh thÑc...
Tñ mình làm ði«u ác
Tñ mình sanh ô nhim
Tñ mình không làm ác
Tñ mình thanh t¸nh mình
Thanh t¸nh, không thanh t¸nh
Ыu do tñ chính mình
Ai thanh t¸nh cho ai.
Ph¦m Tñ Ngã (Attavagga)
Kinh Pháp Cú
*Ba th¶i: Th¶i thanh niên, trung niên và lúc lão niên.
.