Ь Thành Tñu Quä V¸ Ph§t

B¤t cÑ mµt chúng sanh nào mu¯n làm Ph§t cûng phäi träi qua mµt th¶i gian làm B° Tát. Nói mµt cách khác là phäi có mµt th¶i gian tu t§p và làm t¤t cä nhæng công hÕnh ð¬ tiªn ðªn quä v¸ Ph§t. Th¶i gian này lâu hay mau hoàn toàn tùy thuµt vào mÑc ðµ n± lñc và công phu tu t§p cüa ng߶i thñc hành. Có ít nh¤t là ba cách ð¬ thành quä v¸ Ph§t: thanh Vån, Duyên Giác và B° Tát.

Thanh vån là nhæng v¸ sanh ra ð¶i g£p Ph§t, trñc tiªp nghe ðÑc Ph§t giäng pháp r°i tu t§p và trñc ngµ chân lý và tiªn ðªn thành tñu tu® giác viên mãn, nên có th¬ g÷i là thanh Vån Ph§t.

Duyên Giác là nhæng v¸ sanh ra ð¶i không g£p Ph§t, chï ðßþc nghe giáo pháp cüa ðÑc Ph§t qua các v¸ chân sß r°i tu t§p ho£c tñ quán sát pháp duyên sanh cüa các hi®n tßþng mà tö ngµ chân lý và tiªn ðªn thành tñu tu® giác viên mãn, nên ðßþc g÷i là еc giác Ph§t.

B° Tát, nhß ðã nói, là mµt chúng sanh · trong th¶i kÏ tích cñc trau d°i và phát tri¬n tri®t ð¬ nhæng công hÕnh nhß b¯ thí, trì gi¾i, tinh t¤n, nhçn nhøc, thi«n ð¸nh và trí tu®. Thành ngæ Ph§t giáo g÷i là thành tñu sáu pháp ba-la-m§t. (Có ch² tri¬n khai thành 10 ba-la-m§t. C÷ng thêm 4 pháp: xu¤t gia, ch½n th§t, tâm t×, tâm xä) Thành ngæ ba-la-m§t có nghîa là mµt công vi®c nào ðó ðã ðßþc hoàn t¤t mµt cách tr÷n v©n. trong ba-la-m§t không h« có sñ ích kÖ, không có tà kiªn, không có ngã mÕn. Ba-la-m§t ðßþc dçn d¡t b·i trí tu® và ðßþc tài b°i b·i t× bi và dûng mãnh.

Hành ðµng cüa mµt v¸ B° Tát là tuy®t ð¯i v¸ tha. Dù träi qua bao nhiêu kiªp s¯ng ði næa, v¸ B° Tát luôn luôn n± lñc nâng cao ð¶i s¯ng v§t ch¤t và phát tri¬n ð¶i s¯ng tinh th¥n cho kë khác không phân bi®t sang giàu, nghèo hèn; b¢ng m÷i cách, v¸ B° Tát làm giäm thi¬u kh± não cho m÷i loài. Và, ði«u then ch¯t sau cùng cüa mµt v¸ B° Tát ð¬ bß¾c sang quä v¸ Ph§t là phäi t§n di®t m÷i nhi­m ô, ch¤m dÑt m÷i tham ái và chÑng ngµ th§t tß¾ng cüa các pháp.

Quä V¸ Ph§t:

Ph§t là gì?

Mµt ng߶i ðã t§n di®t m÷i nhi­m ô, ðã ch¤m dÑt t¤t cä m÷i tham ái và ðã th¬ nh§p thñc tß¾ng cüa vÕn pháp, ng߶i ¤y ðã hoàn toàn tñ tÕi, nghîa là không b¸ chi ph¯i b·i nhæng thÑ ðó. Thu§t ngæ Ph§t giáo g÷i là Giäi Thoát. Mµt ng߶i ðã giäi thoát , tuy còn mang xác thân loài ng߶i, nhßng có mµt cuµc s¯ng nµi tâm hoàn toàn khác hÆn v¾i loài ng߶i, và t× ðó hi¬n lµ nhæng tß¾ng mÕo ðoan trang d¸ th߶ng. ÐÑc Ph§t ðßþc mô tä là ng߶i có ð¥y ðü t¤t cä nhæng tß¾ng mÕo t¯t ð©p d¸ th߶ng ¤y. Câu chuy®n sau ðây trong kinh A-hàm cho th¤y ði«u ðó:

Mµt hôm có ng߶i ðÕo Ba-la-môn g£p ðÑc Ph§t và th¤y d¤u chân cüa Ngài có nhæng ð£c ði¬m lÕ th߶ng, nên höi:

-Thßa Ngài, Ngài có phäi là mµt v¸ tr¶i không?

-Tôi không phäi là mµt v¸ tr¶i.

-Ngài là mµt nhÕc công · cõi tr¶i chång?

-Tôi cûng không phäi là mµt nhÕc công · cõi tr¶i.

-Ngài là quï dÕ xoa chång?

-Tôi không phäi là quï dÕ xoa.

-V§y Ngài là ng߶i?

-Th§t ra, tôi cûng không hÆn là ng߶i.

-V§y xin Ngài vui lòng cho biªt Ngài là ai?

-Tôi là ng߶i ðã t§n di®t m÷i phi«n não, m÷i tr¥m luân và s¨ mãi mãi không b¸ tái sanh vào cänh gi¾i tr¶i hay ng߶i næa. Và Ngài nói thêm:

"Ví nhß hoa sen ð©p,

không b¸ dính bùn nh½

giæa ðám bùn tr¥n gian

ta không vß¾ng bøi d½

nhß v§y ta là Ph§t."

Tóm lÕi, Ph§t là mµt v¸ ðã ðÑng ra ngoài vòng chi ph¯i cüa phi«n não và luân h°i. Nói khác ði, Ph§t là ng߶i ðã t§n di®t ba m¯i nguy hi¬m ðã có mµt n«n täng thâm sâu nh¤t trong con ng߶i: tham lam, Sân h§n và si mê.

B° Tát T¤t ÐÕt Ða Thành Ph§t

Su¯t sáu nåm tr߶ng ð½n ðµc liên tøc chiªn ð¤u, không mµt sñ trþ lñc t× bên ngoài, không mµt sñ tiªp sÑc cüa b¤t cÑ ð¤ng siêu nhân nào, ðªn cu¯i ðêm m°ng 7 rÕng m°ng 8 tháng chÕp, sau tr§n chiªn ð¤u và chiªn th¡ng sau cùng, B°-tát-t¤t-ðÕt-ða ðßþc xßng tán là Ph§t. Ngài là mµt trong vô s¯ nhæng v¸ Ph§t ðã xu¤t hi®n trong quá khÑ cûng nhß s¨ xu¤t hi®n trong tß½ng lai. Ði«u ðáng lßu ý, không phäi ngài là Ph§t khi m¾i sanh ra mà ngài tr· thành mµt v¸ Ph§t do sñ n± lñc không ng×ng cüa chính ngài. Ngài ðßþc mô tä là "Vô sß tñ ngµ". Không có mµt v¸ th¥y nào dÕy ngài phß½ng pháp ð¬ thành Ph§t. H°i còn là Thái tØ, ngài có h÷c v¾i nhæng v¸ th¥y, nhßng chï ð¬ hi¬u biªt v« thª pháp, còn v« xu¤t thª pháp thì không. Lúc xu¤t gia, ngài cûng có h÷c v¾i mµt s¯ các ðÕo sî, nhßng chï h÷c ðßþc nhæng pháp tu t§p ð¬ sanh lên cõi tr¶i. Ngài ðã tuyên b¯, các cõi tr¶i dù là còi tr¶i cao nh¤t, cûng còn n¢m trong luân h°i sanh tØ. Cu¯i cùng ngài ðã t× giä các ðÕo sî ra ði ð¬ tñ tìm mµt con ð߶ng trong chính nµi tâm ngài. con ð߶ng Ngài khám phá chính là ðÕo quä Ph§t ngài thành.

Ph§t là ng߶i ðã th¤u tri®t t¤t cä nhæng gì c¥n th¤u tri®t. Sñ th¤u tri®t này không kinh qua sách v·, mà träi qua sñ tu luy®n, phát tri¬n và thành ðÕt trí tu® siêu phàm. Ngài ðích thñc là b§c toàn giác. Ðây là kªt quä r¯t ráo sau chu±i th¶i gian dài dày công tu luy®n.

Ph§t hay Ph§t-ðà là tiªng ðßþc d¸ch cä âm lçn nghîa t× PhÕn ngæ Buddha. T× buddha ðßþc thành l§p t× ðµng t× Budh, có nghîa là hi¬u biªt hay tïnh thÑc. G÷i là Ph§t vì ngài ðã tñ tïnh thÑc, hi¬u biªt và th¬ nh§p mµt cách tr÷n v©n vào chân tß¾ng cüa vÕn hæu vû trø.

Sñ Siêu Vi®t Cüa ÐÑc Ph§t

Nhß v×a nói, ngài không sanh ra trong tß thª cüa mµt v¸ Ph§t, mà ngài tr· thành Ph§t sau m÷i n± lñc t§n di®t vô minh và phi«n não. Ngài tuyên b¯, m÷i loài ð«u có khä nång thành Ph§t. thay vì tñ ð£t mình · mµt ð¸a v¸ ðµc tôn ð¬ ðßþc sùng kính và bái phøc, ngài lÕi bäo, ta không phäi là mµt th¥n linh, không ban phúc giáng h÷a cho ai cä. ta chï là ng߶i c¥m ðu¯c soi ð߶ng. soi cä con ð߶ng dçn ðªn phß¾c báo và r÷i lçn con ð߶ng ðßa ðªn hi¬m h÷a. Câu chuy®n ðßþc ghi lÕi trong A-hàm bµ sau ðây s¨ soi sáng thêm v¤n ð«.

Th¶i ðÑc Ph§t có mµt ng߶i ðàn bà l§p gia ðình ðã lâu mà vçn chßa có con. Bà ði c¥u th¥n sông, th¥n núi, ðªn th¥n cây... N½i ðÑc Ph§t thành ðÕo là mµt trong nhæng ch² bà ðªn c¥u.

Sau khi sanh ðßþc muµn con, bà mu¯n trä l­ nhæng n½i ðã c¥u nguy®n. S¡m sæa l­ v§t th§t thanh khiªt và thßþng v¸. Ъn n½i th¤y ðÑc Ph§t ðang ng°i tr¥m tß v¾i vë m£t uy nghiêm rÕng rÞ và chÑa ð¥y tình thß½ng; bà ðªn quì bên cÕnh ð£t ðÑa bé trß¾c m£t, dâng l­ v§t lên, kh¤n: "BÕch ngài, phäi chång ngài là th¥n núi, ng߶i ðã giúp con sanh ðßþc muµn con yêu quí này?" ÐÑc Ph§t bäo: "Ta không phäi là th¥n núi, cûng không n¢m trong b¤t cÑ mµt v¸ th¥n nào cä. Trß¾c ðây ta cûng chï mµt ng߶i nhß bao nhiêu ng߶i khác. Gi¶i ðây ta cûng là ng߶i, nhßng ng߶i ðã giác ngµ. B¢ng sñ giác ngµ thanh t¸nh cüa tâm h°n, ta c¥u cho m© con ngß½i hß·ng tr÷n nhæng phß¾c báo ðã gieo." ÐÑc Ph§t ð£t bàn tay lên ð¥u ðÑa bé nhß ð¬ chuy«n qua dòng sæa tình thß½ng lai láng t× tim huyªt. Ng߶i ðàn bà sung sß¾ng ðänh l­ ngài và Æm ðÑa con ra v«.

Sñ giän d¸, nhæng l¶i nói khiêm cung và cuµc s¯ng rày ðây mai ðó v¾i ý hß¾ng gieo r¡c tình thß½ng, ðem lÕi lþi lÕc cho nhân qu¥n xã hµi, c÷ng v¾i nhæng l¶i tuyên b¯ và câu chuy®n trên ðây, tß·ng cûng ðã di­n ðÕt ðßþc tính cách siêu vi®t cüa ðÑc Ph§t.

Ь kªt lu§n, chúng ta ð×ng bao gi¶ ð¬ ðÑc Ph§t lên quá t¥m v¾i chúng ta. Ð×ng ð¬ ðÑc Ph§t trong cái khám, dù là khám có nÕm ng÷c thªp vàng, r°i chï l­ lÕy không thôi, mà nên ð¬ ðÑc Ph§t ngay trên ð¥u n¢m, ngay trong lòng mình. Nói cách khác, nên suy tß, nghi«n ngçm, chiêm nghi®m v« cuµc ð¶i cüa ngài r°i t§p tành b¡t chß¾c.
*