Lúc ðÑc Ph§t còn tÕi thª cûng nhß sau khi ngài t¸ch di®t, vi®c th¶ Ph§t, tôn kính Ph§t ðßþc th¬ hi®n qua vi®c nghiêm trì gi¾i lu§t, vi®c n± lñc thñc hành nhæng di hu¤n cüa ngài. Ðây là ði«u then ch¯t trong vi®c th¶ Ph§t.

Th¶ Hình Tßþng Ph§t

Ь th¬ hi®n lòng tôn kính v¾i v¸ ðÕo sß, Ph§t tØ có th¬ v¨ h÷a hình tßþng ðÑc Ph§t ð¬ tôn th¶ tùy ý. trong truy®n ký có thu§t mµt câu chuy®n, th¶i ðÑc Ph§t còn tÕi thª, mµt hôm ngài dùng th¥n thông lên cõi tr¶i thuyªt pháp cho thân mçu và chß thiên liên tiªp trong ba tháng. vua vu Ði«n, mµt trong nhæng v¸ vua thâm tín ph§t pháp và thích ðßþc h¥u c§n ðÑc Ph§t, th¤y Ph§t ði lâu quá không v« ðem lòng nh¾ thß½ng bèn mß¾n mµt h÷a sî danh tiªng r°i di­n tä lÕi t¤t cä hình vóc, tß¾ng mÕo cüa ðÑc Ph§t ð¬ v¸ h÷a sî v¨ lÕi chân dung ngài. Chân dung cüa ðÑc Ph§t ðßþc v¨ r¤t s¯ng ðµng. Có nhæng lúc vua vu Ði«n ð¯i di®n trß¾c chân dung Ph§t, Oâng có cäm giác nhß Ph§t ðang hi®n hæu thuyªt pháp nhß m÷i ngày.

Sau ba tháng ðÑc Ph§t tr· v«, vua vu Ði«n mang chân dung cüa ðÑc Ph§t ðªn và thu§t lÕi câu chuy®n, ðÑc Ph§t mïm c߶i và làm thinh. Làm thinh là mµt trong nhæng cách mà ðÑc Ph§t th߶ng dùng ð¬ ch¤p nh§n vi®c làm cüa ð® tØ. Vi®c tôn kính hình tßþng cüa ðÑc Ph§t b¡c ð¥u t× ðó. Hình thÑc tôn kính này ðßþc ðÕi chúng hóa trong môn ð° cüa ðÑc Ph§t k¬ t× sau ngài t¸ch di®t dçn ðªn ngày nay.

TÕi sao Th¶ Ph§t

Nhß câu chuy®n trên cho th¤y, th¶ Ph§t ban ð¥u chï là bi¬u lµ sñ nh¾ thß½ng cüa môn ð® ð¯i v¾i ðÑc Ph§t trong lúc v¡ng ngài, d¥n d¥n dçn ðªn sñ tôn kính và tri ân.

Trong gia ðình, con cháu chßng th¶ di änh cüa ông bà, cha m© th߶ng bi¬u lµ tình thß½ng qua lòng hiªu thäo h½n là sñ tri ân và tôn kình. Dân tµc th¶ các v¸ anh hùng, bi¬u lµ sñ tri ân và ngßÞng mµ h½n là thß½ng nh¾ và tôn kính. Tín ð° cüa mµt tôn giáo ð¯i v¾i v¸ giáo chü cüa mình th߶ng bi¬u lµ tr÷n v©n sñ tôn kính tuy®t ð¯i h½n nhæng länh vñc trên. Là Ph§t tØ, hi¬u ðÑc Ph§t và h÷c ðòi theo l¶i dÕy cüa ngài, th¶ Ph§t ít ra cûng ðü ba phß½ng di®n: tri ân, ngßÞng mµ và tôn kính.

Tri Ân

Ph§t tØ tri ân ðÑc Ph§t ngoài vi®c tô tßþng, ðúc chuông, c¤t chùa còn phäi gia công h÷c ðòi l¶i dÕy cüa ngài. T§p s¯ng theo nhæng hÕnh mà ngài dÕy ð¬ phát tri¬n nång lñc tinh th¥n.

Tri ân ðÑc Ph§t không phäi vì chúng ta là tín ð°, mà vì mµt ng߶i ðã có mµt ân ðÑc sâu dày v¾i toàn th¬ nhân loÕi. Chúng ta th¶ Ph§t là ð¬ luôn có mµt t¤m gß½ng sáng tr÷n lành trß¾c m£t ð¬ ki¬m ði¬m t×ng tß tß·ng, t×ng l¶i nói, t×ng hành ðµng cüa chúng ta ð¬ tiªn d¥n ðªn chân thi®n mÛ nhß ngài v§y. Hình änh ðÑc Ph§t trß¾c m£t là mµt ng÷n ðèn trí tu® ðang ð¯t, chúng ta s¨ nß½ng theo ánh sáng ðó ð¬ soi r÷i lÕi lòng mình và t× ðó th¡p sáng lÕi ng÷n ðèn cüa chính ta. Hình änh mµt ðÑc Ph§t trß¾c m£t s¨ töa ngát hß½ng t× bi ð¬ nh¡c nh· chúng ta phát tri¬n hÕnh t× bi sÇn có ð¬ v½i b¾t kh± ðau cho chính ta và tha nhân. Ð×ng bao gi¶ th¶ hình änh ðÑc Ph§t trß¾c m£t v¾i sñ c¥u cÕnh Ngài ban phúc tr× h÷a hay ð¬ nß½ng vào uy lñc cüa Ngài làm nhæng chuy®n b¤t lß½ng. Nªu th¶ Ph§t v¾i nhæng møc ðích nhß trên, thì không nhæng chúng ta tñ hüy báng ðÑc Ph§t, mà còn tñ tÕo ra nhæng tß tß·ng không t¯t cho chính chúng ta và tha nhân næa.

NgßÞng Mµ

Ph§t tØ ngßÞng mµ ðÑc Ph§t không phäi dùng m÷i danh t× t¯t ð©p ð¬ khen t£ng ngài; cûng không phäi v¨ ra mµt ðÑc Ph§t ð¥y phép lÕ, ðü quy«n thi ân b¯ ðÑc. M£c dù ðÑc Ph§t có r¤t nhi«u th¥n thông, nhßng chßa bao gi¶ ngài dùng th¥n thông ð¬ mê ho£c nhân gian, ho£c ð¬ khuyªn dø ng߶i khác theo ngài. Câu chuy®n mµt thiªu phø có mµt ðÑa con yêu quí duy nh¤t b¸ chªt, ðªn xin ðÑc Ph§t dùng th¥n thông cÑu ðµ ð¬ ðÑa bé s¯ng thêm theo mong c¥u cüa ng߶i m©; thay vì ðÑc Ph§t dùng th¥n thông ð¬ làm cho ðÑa bé s¯ng lÕi, ngài ðã khéo léo giäng giäi ð¸nh lu§t vô th߶ng ð¬ ng߶i m© không kéo dài thêm sñ kh± ðau và ý thÑc sâu s¡c v« cuµc s¯ng cüa con ng߶i. V§y Ph§t tØ ngßÞng mµ ðÑc Ph§t nên chú tr÷ng vào ba ðÑc tánh ð£c bi®t: T× bi vô ng¥n, trí tu® vô biên, và hùng lñc phi th߶ng. ba ð£c tánh này giúp chúng ta xây dñng hÕnh phúc gia ðình, hoán cäi hoàn cänh xã hµi. Nói khác ði Bi, Trí và Dûng là ba tính cách ð£c thù có hi®u nång giúp cho nhæng ai hß¾ng v« chân thi®n mÛ. ÐÑc Ph§t là ng߶i duy nh¤t t× trß¾c ðªn nay ðã hoàn thành ba møc tiêu trên. NgßÞng mµ ðÑc Ph§t trong tinh th¥n ðó tÑc là chúng ta ðã t§p bß¾c nhæng bß¾c væng chãi trên con ð߶ng mà ngài ðã ði.

Tôn Kính

Tôn kính ðÑc Ph§t không phäi chúng ta linh thiêng hóa ðÑc Ph§t ra ho£c ð£t ðÑc Ph§t ra ngoài cuµc s¯ng cüa chúng ta. Tôn kính ðÑc Ph§t là ð£t mµt ni«m tin tß·ng tuy®t ð¯i r¢ng ngài là mµt bñc hoàn toàn giác ngµ. Ngài là mµt bñc th¥y sáng su¯t ðßa ð߶ng dçn l¯i và ð¥y ðü ðÑc hÕnh ð¬ ta h÷c ðòi h¥u thång tiªn cuµc s¯ng tâm linh cüa chúng ta. trong kinh có ghi lÕi 10 danh hi®u khác nhau ð¬ tán thán và tôn kính mµt bñc giác ngµ nhß ðÑc Ph§t: Ph§t là ð¤ng hoàn toàn tñ tÕi v¾i các pháp, Ph§t là ð¤ng ðáng ðßþc nhân gian và chß thiên cúng d߶ng, Ph§t là ð¤ng biªt hªt m÷i tâm tánh cüa chúng sanh, Ph§t là bñc ð¥y ðü cä phúc ðÑc và trí tu®, Ph§t là ð¤ng ðã ði«u phøc m÷i phi«n não, Ph§t là mµt ð¤ng toàn thi®n, Ph§t là ð¤ng ðã giäi thoát ðßþc chu±i dây tri«n phßþc trong thª gian, Ph§t là ð¤ng cao tµt, Ph§t là b§c th¥y cüa nhân gian và chß Thiên, Ph§t là ð¤ng thª gian hoàn toàn tôn kính. (Nhß lai, ºng cúng, Chánh biªn tri, minh hÕnh túc, Thi®n th®, Thª gian giäi, Vô thßþng sî, Ði«u ngñ trßþng phu, Thiên nh½n sß, Ph§t thª tôn). Là nhæng ng߶i ðang theo gót chân ngài, chúng ta nên tôn kính ðÑc Ph§t trong chân tinh th¥n ðó.

Th¶ Ph§t trong ba ý hß¾ng trên, chúng ta s¨ th¤y ðÑc Ph§t g¥n gûi và hi®n thñc trong cuµc s¯ng hàng ngày cüa chúng ta. B¢ng không, ðÑc Ph§t chï là bóng m¶ và giáo lý cüa ngài chï còn là mµt h÷c thuyªt suông.

Th¶ ÐÑc Ph§t Nào?

Ðã là Ph§t thì không có v¸ nào cao v¸ nào th¤p. MÑc ðµ giác ngµ và giäi thoát ngang nhau; nghîa là ðÑc Ph§t nào cûng tr÷n lành, cûng là mµt t¤m gß½ng sáng cä. do ðó, chúng ta có th¬ th¶ b¤t cÑ mµt v¸ Ph§t nào mà chúng ta cäm th¤y thích. Møc ðích cüa sñ th¶ Ph§t, nhß v×a nói, không phäi ð¬ c¥u cÕnh mà là ð¬ noi gß½ng lành. tuy nhiên, chúng ta cûng nên tùy theo th¶i kÏ hóa ðµ cüa mµt v¸ Ph§t ð¬ th¶. Chúng ta ðang · vào th¶i kÏ hóa ðµ cüa ðÑc Ph§t Thích Ca, thì hình änh và giáo lý g¥n gûi v¾i chúng ta nh¤t là ðÑc Ph§t Thích Ca. Vì v§y chúng ta th¤y hình änh cüa ðÑc Ph§t Thích ca ðßþc th¶ ph± thông trong t¤t cä các chùa B¡c Tông lçn nam Tông.

Th¶ Ph§t — ðâu?

*Hình thÑc:

TÕi b¤t cÑ mµt tß gia nào cûng có th¬ th¶ Ph§t ðßþc cä. trong nhà n½i nào mà chúng ta th¤y trang nghiêm là n½i ¤y có th¬ ð£t mµt bàn th¶ Ph§t. Vi®c trang nghiêm cüa mµt bàn th¶ Ph§t cûng r¤t c¥n thiªt. Vi®c trang nghiêm này không phäi ð¬ trang nghiêm cho hình änh cüa ðÑc Ph§t, mà chính là tÕo mµt khung cänh trang nghiêm cho chính chúng ta. khi ð¯i di®n trß¾c mµt khung cänh trang nghiêm, tâm chúng ta ð­ gom v« mµt m¯i. Tâm d­ gom v« mµt m¯i thì trí tu® d­ phát sanh. Ðây là lý do duy nh¤t chúng ta c¥n có mµt bàn th¶ Ph§t trang nghiêm trong nhà. Nói khác ði, hình thÑc là phß½ng ti®n ban ð¥u ð¬ ðÕt ðªn ph¥n nµi dung c¥n thiªt.

*Nµi dung:

Mµt ng߶i có mµt trình ðµ tu t§p væng chãi, nghîa là ðã vßþt qua m÷i hình thÑc r߶m rà, thì vi®c th¶ tñ ð¯i v¾i h÷ không còn c¥n thiªt næa. H÷ không c¥n nß½ng vào nhæng ð¯i tßþng bên ngoài ð¬ nh¡c nh· h÷ næa, mà lúc nào hình änh ðÑc Ph§t cûng hi®n rõ trong tâm h÷ và ð£c bi®t là cuµc s¯ng cüa h÷ hoàn toàn phù hþp v¾i l¶i dÕy cüa ðÑc Ph§t. Nhæng mçu ng߶i này là h÷ th¶ Ph§t ngay trong lòng h÷. trong cuµc s¯ng hàng ngày cüa h÷ là mµt bàn th¶ Ph§t trang nghiêm. Ði«u này không phäi là lý lu§n suông mà m²i ng߶i h÷c höi và tu t§p theo giáo lý cüa ðÑc Ph§t phäi tñ ki¬m ði¬m l¤y. Dî nhiên là mµt ði«u khó.

Chßng Hình Tßþng Ph§t

Trên ðây là vi®c th¶ Ph§t qua hai phß½ng di®n hình thÑc và nµi dung. Cûng có l¡m ng߶i không thích th¶ tñ mà chï thích có mµt bÑc hình Ph§t ðoan nghiêm v¾i vë m£t ð¥y tñ tÕi và hoan hÖ ð¬ chßng trong nhà. Ði«u này không có gì trái v¾i ðÕo và b¤t kính ð¯i v¾i ðÑc Ph§t cä. tuy nhiên, chúng ta cûng c¥n lßu ý là vi®c treo chßng hình Ph§t không phäi chï ð¬ làm tång thêm ph¥n th¦m mÛ trong phòng khách hay trong phòng ð÷c sách; mà vi®c treo hình Ph§t cûng phäi hàm mµt ý nghîa nhß vi®c th¶ · trên, nghîa là ð¬ nh¡c nh· chúng ta hß¾ng thi®n. ChÆng hÕn nhß mµt bÑc hình Ph§t ðßþc treo · phòng khách là ð¬ nh¡c nh· chúng ta m²i khi ng°i bàn lu§n nhæng công vi®c gì nên nh¡m ðªn vi®c lþi mình lþi ng߶i, hay ít nh¤t lþi mình nhßng ð×ng t±n hÕi ðªn ai. Nh¡c nh· chúng ta khi có chuy®n gì vui cûng không nên vui mµt cách thái quá; nh¡c nh· chúng ta khi g£p chuy®n bu°n cûng không bi thäm l¡m; ho£c giä khi bàn cäi mµt v¤n ð« gì chßa v· l¨ ðã ðßa ðªn sñ b¤t hòa, cûng không nên dùng nhæng l¶i l¨ quá n£ng n« ð¬ sát phÕt lçn nhau. treo mµt bÑc hình · trong phòng h÷c hay phòng ð÷c sách là ð¬ nh¡c nh· chúng ta mµt trong nhæng hÕnh ð£c bi®t cüa ðÑc Ph§t là tinh t¤n. tinh t¤n là mµt sñ n± lñc liên tøc cho ðªn khi công vi®c ðßþc viên mãn. Tóm lÕi, dù th¶ Ph§t hay chßng hình thì hình änh ðÑc Ph§t vçn là t¤m gß½ng sáng ð¬ chúng ta soi r÷i lÕi tâm tánh cüa chúng ta trong t×ng giây phút mµt.

Kªt Quä Cüa Sñ Th¶ Ph§t

Nªu th¶ Ph§t v¾i t¤t cä thành tâm thi®n ý nhß v×a nêu trên, thì chúng ta s¨ g£t hái ðßþc nhæng lþi lÕc cä hi®n tÕi lçn v¸ lai. trong hi®n tÕi, m²i chúng ta và cä gia quyªn chúng ta, dß¾i hình änh hi«n hòa t× bi nhßng chÑa ð¥y ngh¸ lñc cüa ðÑc Ph§t, chúng ta s¨ có mµt b¥u không khí ð¥m ¤m, bao dung nh¶ änh hß·ng ðÕo v¸ qua chân dung cüa ngài. T× không khí gia ðình này s¨ lan rµng ra ðªn xóm gi«ng; t× nhæng cá nhân trong gia ðình này s¨ änh hß·ng ðªn nhæng công dân ngoài qu¯c gia xã hµi.... Kªt quä này thu hoÕch ðßþc nhi«u hay ít, mÑc ðµ thång tiªn tinh th¥n cao hay th¤p, hoàn toàn tùy thuµc vào tÖ l® thñc hành cüa t×ng cá nhân qua nhân cách cüa ðÑc Ph§t, chÑ không phäi ðÑc Ph§t ban b¯ nhæng kªt quä ¤y cho chúng ta. M÷i kªt quä t¯t ðßþc khai qu§t t× kho tàng vô t§n cüa chính chúng ta. ÐÑc Ph§t chï là ng߶i chï ði¬m. Ph§t tØ nªu có phß½ng ti®n nên có mµt bàn th¶ Ph§t trang nghiêm và th¶ Ph§t v¾i t¤t cä tinh th¥n nhß v×a nêu trên. Th¶ Ph§t nhß v§y chính là tin Ngài và hi¬u Ngài.
*