Tìm Mµt иnh Nghîa:

Có nhi«u ng߶i ð£t câu höi: ÐÕo Ph§t có phäi là mµt tôn giáo không? T× ngæ chú ý trong câu höi là "tôn giáo". Ь trä l¶i cho chính xác, chúng ta thØ tìm mµt ð¸nh nghîa cho hai chæ "tôn giáo". trong cu¯n the american heritage dictionary ð¸nh nghîa tôn giáo nhß thª này: religion is an organized system of beliefs and rituals centering on supernatural being(s). Có nghîa là tôn giáo là mµt t± chÑc tín ngßÞng và l­ nghi ð£t tr÷ng tâm vào các ð¤ng siêu nhiên. Cø Ðào duy anh trong t× ði¬n Hán Vi®t thì cho r¢ng: Tôn giáo là mµt t± chÑc l¤y th¥n ðÕo làm trung tâm mà l§p nên gi¾i ß¾c ð¬ khiªn ng߶i ta tín ngßÞng.

Nªu tôn giáo ð¸nh nghîa mµt cách nh¤t quán nhß v§y, thì ðÕo Ph§t nh¤t ð¸nh không phäi là mµt tôn giáo. Vì ðÑc Ph§t, ng߶i khai sáng ra ðÕo Ph§t, không bao gi¶i chü trß½ng vi®c g·i hay phó thác cä thân mÕng mình cho ð¤ng th¥n linh siêu hình nào cä. Ngài luôn khuyên hàng ð® tØ cüa ngài häy tñ làm chü l¤y dòng sinh m®nh cüa chính mình. M£c dù trong kinh ðÑc Ph§t có ð« c§p ðªn các th¥n linh và quï v§t, nhßng ð¤y chï là mµt xác nh§n v« sñ hi®n hæu cüa các chúng sanh ¤y mà thôi, chÑ không phäi chúng ta c¥u ðäo g·i mình theo các v¸ ¤y. tuy nhiên, trên m£t hình thÑc thì dù mu¯n hay không ðÕo Ph§t cûng ðßþc xem là mµt tôn giáo, vì sñ th¶ phøng, l­ nghi và cúng bái ðã ðßþc du nh§p vào ðÕo Ph§t quá ð§m. Nhßng nhæng ði«u này phäi ðßþc xem là phß½ng ti®n chÑ không phäi là sñ cÑu cánh. Chúng ta s¨ bàn sâu v« v¤n ð« này trong các ph¥n th¶, cúng và lÕy Ph§t sau.

ÐÕo Ph§t là Gì?

Ph§t, nhß ðã ðßþc ð« c§p · bài trß¾c, là ng߶i ðã quán tri®t chân tß¾ng cüa các hi®n tßþng ngoÕi tÕi và nhæng biªn trÕng tâm linh nµi tÕi. Thu§t ngæ Ph§t giáo g÷i là ng߶i ðã giác ngµ mµt cách viên toàn. Ng߶i không nhæng làm chü l¤y mình, mà còn làm chü cä vÕn pháp. ng߶i ðßþc xßng tøng là vua cüa các pháp (Pháp Vß½ng).

Chæ "ðÕo" trong t× ngæ "ðÕo Ph§t" có nghîa là con ð߶ng. V§y thì ðÕo Ph§t là con ð߶ng chân chánh ðßþc soi r÷i b·i ánh sáng trí tu® dçn ðªn sñ giác ngµ tuy®t v¶i. Trß¾c hªt giác ngµ cho chính bän thân mình, kª ðªn giúp ðÞ, dìu d¡t ng߶i khác giác ngµ ð¬ t¤t cä cùng ðÕt ðªn mµt sñ giác ngµ r¯t ráo viên mãn.

ÐÕo Ph§t · Ðâu?

ÐÕo Ph§t ðßþc ðÑc Ph§t Thích ca khai sáng · „n ðµ, nhßng thñc sñ b¡t ð¥u t× lòng ng߶i. Giáo lý cüa ðÕo Ph§t ðßþc xây dñng trên n«n täng cån bän là ban b¯ tình thß½ng ðªn vÕn loài (t×) ð¬ làm v½i ði và d¥n d¥n tiêu di®t nhæng n²i th¯ng kh± do chính con ng߶i gây ra (bi). V§y, n½i nào có kh± ðau là n½i ¤y có ðÕo Ph§t và giáo lý cüa ðÕo Ph§t hi®n hæu. ÐÑc Ph§t ðã xác nh§n dù có ng߶i thành Ph§t ð¬ chï rõ nhæng pháp kh± ðau ¤y hay không thì tñ tánh cüa nhæng pháp ¤y vçn luôn luôn hi®n hæu. Giáo lý cån bän cüa ðÕo Ph§t không ra ngoài vi®c: Ðây là kh±, ðây là nguyên nhân cüa kh±, ðây là phß½ng pháp di®t kh±, và ðây là trÕng thái an bình sau khi ðã t§n di®t các kh± não (giáo lý tÑ di®u ðª). Giáo lý ¤y là giáo lý b¤t di b¤t d¸ch trong các thª gi¾i chúng sanh. Nói mµt cách khác là ðÕo Ph§t hi®n hæu trong các thª gi¾i chúng sanh ¤y. Trên bình di®n con ng߶i thì ðÕo Ph§t n¢m ngay trong lòng ng߶i ð¬ dçn ðÕo và cäi thi®n m÷i tham lam ích kÖ n¢m ngay trong ¤y. Nói khác ði là ðÕo Ph§t g¡n li«n v¾i cuµc s¯ng cüa con ng߶i dß¾i m÷i hình thÑc.

Khai Sáng ÐÕo Ph§t

Bài kinh PhÕm Võng trong tr߶ng bµ kinh có mµt ví dø, nhß mµt ng߶i chài lß¾i thi®n ngh® tung lß¾i trùm kh¡p mµt cái h°, t¤t cä cá l¾n cá nhö ð«u n¢m g÷n trong ðó. V§y thì, chúng ta có th¬ nói, t¤t cä chúng sanh khi chßa giác ngµ ð«u s¯ng trong mÕn lß¾i cüa ðÑc Ph§t. Cái mê m¶ cüa chúng sanh là s¯ng trong ¤y mà không tñ biªt r¢ng mình ðang s¯ng trong ¤y. Thái tØ T¤t ÐÕt Ða sau khi giác ngµ thành Ph§t ðã chï rö ði«u ðó. K¬ t× ngày ðó tr· ði, Ngài không chï là mµt v¸ Ph§t, mà còn ðßþc tôn xßng là giáo chü, ng߶i khai sáng ra ðÕo Ph§t. khai sáng vì, nhß v×a nói, ðÕo Ph§t v¯n dî sÇn có chÑ không phäi mµt cái gì m¾i më do sáng kiªn cüa mµt ng߶i ð£t ra. SÇn có nhßng vì không xài ðªn, không ý thÑc ðßþc, không khai tri¬n nên b¸ lu m¶. trong kinh Pháp hoa ðÑc Ph§t có nói r¢ng chß Ph§t chï làm mµt công vi®c duy nh¤t là chï bày cái ðÕo Ph§t, con ð߶ng giác ngµ, sÇn có trong lòng ng߶i, ð¬ m÷i ng߶i tñ s¯ng theo mµt cách an lÕc. Ng߶i khai sáng ra ðÕo ph§t hi®n nay chính là ðÑc Ph§t Thích ca Mâu Ni.

Truy«n Bá ðÕo Ph§t

*Th¶i Ph§t tÕi thª:

Su¯t 49 nåm k¬ t× ngày thành Ph§t và khai sáng ra ðÕo Ph§t, ðÑc ph§t ði kh¡p vùng trung ¤n ð¬ công b¯ lý tß·ng t× bi và giáo lý giác ngµ cüa ngài. trong th¶i gian này, có r¤t nhi«u ng߶i th¤m nhu¥n giáo lý cüa ngài ho£c · tÕi gia áp døng giáo lý ¤y qua cuµc s¯ng hàng ngày, có ng߶i bö gia ðình theo d¤u chân ngài và tñ nguy®n s¯ng duµc ð¶i l¤y thª gian ðau kh± làm nhà, l¤y chúng sanh làm thân quyªn. Các ð® tØ xu¤t gia này, sau mµt th¶i gian tu t§p chÑng ngµ ðÕo quä giäi thoát, ðÑc Ph§t kêu g÷i các v¸ ¤y vì lþi ích cho nhân gian hãy lên ð߶ng truy«n giáo, ngài bäo: "Này các th¥y TÖ kheo, các th¥y ðã thñc nghi®m giáo lý, và ðã chÑng ngµ ðÕo quä giäi thoát. Vì hÕnh phúc cho nhi«u ng߶i, vì t¯t ð©p và an lÕc cho nhi«u ng߶i, các th¥y nên lên ð߶ng truy«n giáo. M²i ng߶i nên ði mµt ngã. Hãy giäng dÕy giáo pháp hoàn häo t× ð¥u ðªn cu¯i (s½ thi®n, trung thi®n, h§u thi®n) trong cä hai phß½ng di®n tinh th¥n và vån tñ. Tôi cûng ði nhß các th¥y. Chúng ta hãy ph¤t cao ng÷n c¶ thi®n trí, hãy truy«n dÕy giáo pháp cao siêu ð¬ mang lÕi t¯t ð©p và bình an cho ng߶i khác là chúng ta hoàn t¤t nhi®m vø." (Lßþc thu§t theo tr߶ng bµ kinh).

ÐÑc Ph§t ðã không giæ vai trò truy«n ðÕt lý tß·ng trong cß½ng v¸ mµt ng߶i ðã hoàn toàn quán tri®t chân lý. Vì lòng thß½ng không b¶ bªn, l¤y hÕnh phúc cüa m÷i ng߶i làm hÕnh phúc cüa chính mình, nên sau khi ðào tÕo ðßþc nhæng cán bµ trung kiên, có ð¥y ðü khä nång truy«n ðÕt lý tß·ng giác ngµ, ngài thúc giøc các v¸ ¤y lên ð߶ng. Hành trang cüa các ngài trong chuyªn ði công tác xã hµi vî ðÕi này th§t là ð½n giän: Mµt bình bát ð¬ xin ån, mµt t¤m áo che thân v×a ðü ¤m và lòng t× bi th§t bát ngát. Không nhà không cØa, rày ðây mai ðó, lang thang trong thôn cùng xóm chþ, các ngài ðã thành công l¾n trong cuµc cách mÕng tâm linh và xã hµi này.

*Sau Ph§t t¸ch di®t:

Sau khi ðÑc Ph§t t¸ch di®t (kinh g÷i là nh§p di®t hay nh§p Niªt Bàn), các ð® tØ vçn tiªp tøc sÑ mÕng thiêng liêng cao cä ð¬ th¡p sáng ng÷n ðèn chánh pháp ¤y. Th¶i ðÑc Ph§t, sñ truy«n bá chï quanh vùng trung ¤n. sau khi ngài nh§p di®t, các ð® tØ m· rµng vòng ðai v« hai hß¾ng nam B¡c. Kh·i ð¥u hai hß¾ng nam B¡c này, ph§t giáo nghi¬m nhiên có hai phái: B¡c tông và nam tông. Phái chß tång ði v« hß¾ng B¡c có khuynh hß¾ng c¤p tiªn; phái chß tång ði v« hß¾ng nam có khuynh hß¾ng bäo thü. Nhßng dù c¤p tiªn hay bäo thü, các v¸ ¤y g£p nhau trên lµ trình giäi thoát: l¤y ðÑc Ph§t làm trung tâm và l¤y giáo lý cån bän cüa ngài làm kim chï nam. Nhßng, ð¤y cûng chï là mµt sñ g£p gÞ trên hình thÑc, sñ g£p gÞ t¯i h§u là minh li­u các pháp và sñ thanh l÷c cao ðµ các døc v÷ng cüa nµi tâm. Nói khác ði là h÷ g£p lÕi ðÑc Ph§t và ðÕo ph§t trong chính bän thân h÷.

Chß tång ði v« hai hß¾ng nam B¡c không nhæng chï truy«n bá rµng räi ph§t giáo · hai hß¾ng này, mà còn m· rµng vòng ðai ra các nß¾c ngoài. Chß tång hß¾ng nam ði qua các nß¾c Tích lan, Thái lan, Miªn ði®n, ai lao, cao miên... Chß tång hß¾ng B¡c ði qua các nß¾c Vi®t nam, trung hoa, Mông c±, Nh§t bän, ÐÕi hàn... Ъn bây gi¶i thì h¥u hªt các qu¯c gia trên thª gi¾i ð«u g£p ðÕo ph§t ho£c B¡c ho£c nam tông. Có nß¾c g£p cä hai phái cä B¡c lçn nam tông nhß tr߶ng hþp Vi®t nam chÆng hÕn.

Møc Ðích T¯i H§u Cüa ÐÕo Ph§t:

Nhß v×a nói, hàng ð® tØ ðÑc ph§t l¤y ðÑc ph§t làm trung tâm, l¤y giáo pháp cüa ngài làm kim chï nam ð¬ g£p lÕi ðÑc ph§t hi®n hæu trong chính h÷. G£p lÕi ðÑc ph§t trong chính chúng ta là møc ðích t¯i h§u cüa ðÕo ph§t. ÐÑc ph§t t×ng bäo: "Hãy tñ mình th¡p ðu¯c lên mà ði!" M²i ng߶i ð«u có sÇn mµt bó ðu¯c, bó ðu¯c trí tu®. Chï khác nhau là có ð¯t và không ð¯t. Bó ðu¯c cüa ðÑc Ph§t ðã ð¯t, ðã chiªu sáng và còn chiªu sáng cho t§n ngày nay. Chúng ta có th¬ m°i bó ðu¯c cüa chúng ta qua lØa chân lý cüa ðÑc Ph§t ð¬ r÷i sáng lòng mình. ÐÑc ph§t chï làm mµt công vi®c "gia hµ", nghîa là giúp thêm mµt vài phß½ng ti®n, nhßng nguyên ðµng lñc vçn là chính chúng ta. Tìm lÕi chính ta, s¯ng v¾i chính ta, ð¤y là ði¬m ð£c s¡c, ðµc ðáo và là møc ðích t¯i h§u cüa ðÕo ph§t.

Tóm lÕi, t× th¶i ðÑc ph§t ðªn các th¶i kÏ sau ðÑc ph§t, ðÕo Ph§t và sñ truy«n bá ðÕo ph§t có khác nhau trên phß½ng di®n hình thÑc, nhßng v¤n ð« cån bän và sñ g£t hái kªt quä vçn là mµt tinh th¥n nh¤t-quán. tinh th¥n ðó ðßþc bao hàm trong câu: "Nß¾c bi¬n thu¥n mµt v¸ m£n, giáo pháp ta chï thu¥n mµt v¸ giäi thoát." Chß tång, Ph§t tØ dù B¡c hay nam tông hay b¤t cÑ tông phái nào cûng ð«u phäi nªm hß½ng v¸ giäi thoát ðó.
*