Có nhi«u l¯i vào ðÕo Ph§t và, dî nhiên, cûng có nhi«u phß½ng pháp tu t§p ð¬ ðÕt ðÕo. Ni®m Ph§t là mµt trong nhæng phß½ng pháp tu t§p ð¬ ðÕt ðÕo ðó.

Ni®m Ph§t là Gì?

Ni®m là mµt tiªng Hán-vi®t, có nghîa là nh¾ nghî mµt ði«u gì. Ni®m Ph§t là nh¾ nghî ðªn Ph§t. Nh¾ nghî ðªn Ph§t có nhi«u cách: có ng߶i nh¾ nghî ðªn Ph§t b¢ng cách l§p ði l§p lÕi danh hi®u cüa ngài nhi«u l¥n; ho£c l§p lÕi ra tiªng ho£c chï trong tâm. Ng߶i thñc hành nhß v§y g÷i là trì danh ni®m Ph§t. Có ng߶i nh¾ nghî ðªn Ph§t b¢ng cách hình dung tß¾ng mÕo ðoan trang cüa ðÑc Ph§t trong m÷i th¶i; ng߶i thñc hành nhß v§y g÷i là quán tß·ng ni®m Ph§t. Có ng߶i nh¾ nghî ðªn ni®m Ph§t b¢ng cách nghî v« chæng công hÕnh tu t§p hay ðµ sanh cüa Ph§t mµt cách liên tøc; ng߶i thñc hành nhß v§y g÷i là quán hÕnh ni®m Ph§t. Nhßng dù ni®m Ph§t dß¾i phß½ng cách nào ði næa, thì møc ðích then ch¯t cüa nó vçn là ð¬ có g¡ng không nhæng noi theo bß¾c chân Ph§t, mà còn làm l¡ng ð÷ng nhæng phi«n não nhi­m ô trong tâm ð¬ cho tâm ta ðßþc thanh t¸nh. Nói mµt cách khác là vì sñ tu t§p c¥u giác ngµ nhß Ph§t v§y.

TÕi sao Phäi Ni®m Ph§t?

Nhß v×a nói, ni®m Ph§t là mµt trong nhæng phß½ng pháp tu t§p. ÐÑc Ph§t bäo tâm cüa chúng ta ví nhß con vßþn chuy«n cây; nghîa là luôn luôn v÷ng ðµng, b¸ chi ph¯i quá nhi«u b·i nhæng ý nghî mông lung. suy nghî mông lung càn nhi«u không phäi là s¨ ðßþc nh¾ nhi«u, mà kªt quä g£t hái ðßþc s¨ ngßþc lÕi, nghîa là quên r¤t nhi«u. Ni®m Ph§t là mµt phß½ng pháp t§p nh¾ mµt ði«u ð¬ quên nhæng ði«u khác. Nói mµt cách khác, trß¾c khi mu¯n ðßþc vô ni®m ð¬ khª hþp và hòa hài vào trong bi¬n trí thanh t¸nh cüa Ph§t, chúng ta phäi t§p nhÑt ni®m. Ni®m Ph§t là mµt trong nhæng cách giúp cho tâm ni®m chuyên nhÑt hay nhÑt ni®m, không có thì gi¶ ð¬ nhäy t× tâm ni®m này qua tâm ni®m khác. Sñ quay cu°ng cüa các tâm ni®m mông lung là nhæng ðþt sóng cuµn trên bi¬n trí thanh t¸nh. Nhæng ðþt sóng ¤y n±i lên càng nhi«u thì m£t trång trí tu® không th¬ nào lµ bóng toàn di®n ðßþc. Ðây là lý do chúng ta ni®n Ph§t.

Ni®m ÐÑc Ph§t Nào?

Nªu ni®m Ph§t v¾i ý nghî trên, thì ni®m ðÑc Ph§t nào cûng ðßþc cä. tuy nhiên, nói ðªn pháp môn ni®m Ph§t là ng߶i ta nghî ngay ðªn pháp môn t¸nh ðµ ni®m Ph§t A-Di-Ðà. Ni®m Ph§t A-Di-Ðà ðã tr· thành mµt pháp môn ð£c bi®t trong vi®c tu t§p hàng ngày, vì các lý do dau ðây: ThÑ nh¤t, khi phát tâm tu B° Tát hÕnh, ðÑc di Ðà có phát 48 l¶i nguy®n; mµt trong 48 l¶i nguy®n ¤y là sau khi ngài thành Ph§t, nªu có ai mu¯n sanh v« thª gi¾i cüa Ngài thì cÑ ni®m danh hi®u Ngài t× mµt ðªn m߶i ni®m, t× mµt ngày ðªn bäy ngày, khi lâm chung s¨ ðßþc hóa sanh v« thª gi¾i ¤y. ThÑ hai, khi ðÑc Ph§t Thích ca gi¾i thi®u cänh gi¾i Cñc LÕc và hÕnh nguy®n cüa ðÑc Ph§t A-Di-Ðà, ngài có khuyên chúng sanh nên phát tâm sanh v« thª gi¾i ¤y, nh¤t là chúng sanh vào th¶i mÕt pháp. Ngài nói, th¶i mÕt Phát, ni®m danh hi®u ðÑc Ph§t di Ðà ð¬ sanh v« thª gi¾i Cñc LÕc s¨ bäo ðäm ðßþc vi®c tiªn tu thÆng ðªn quä v¸ giäi thoát mµt cách d­ dàng. Vä lÕi, ni®m Ph§t cûng là mµt pháp môn tß½ng ð¯i d­ tu nh¤t. D­ tu vì hÕng ng߶i nào, trong sinh hoÕt nào, · môi tr߶ng nào cûng có th¬ hành trì ðßþc. tuy nhiên, nhß v×a ð« c§p, ni®m Ph§t cûng chï là mµt trong nhæng phß½ng pháp tu t§p, v§y nªu ai th¤y không thích hþp v¾i nhæng cách ni®m Ph§t nhß trên, thì cÑ ch÷n l¤y mµt phß½ng pháp tu t§p khác cho thích nghi v¾i mình, chÆng hÕn nhß thi«n ð¸nh, tøng kinh, trì chú, l­ bái... v¤n ð« quan tr÷ng là phß½ng pháp tu t§p ðó có giúp ta ðÕt ðßþc sñ an t¸nh tâm h°n mµt cách cao ðµ không. kinh Di-Ðà dù có cho chúng ta th¤y mµt phß½ng pháp d­ tu cüa môn ni®m Ph§t, nhßng ð°ng th¶i cûng ra mµt ði«u ki®n không phäi d­ dàng, ðó là "NhÑt tâm b¤t loÕn". T¤t cä các môn ð«u là phß½ng ti®n, vi®c "NhÑt tâm b¤t loÕn" là ði«u m÷i pháp môn d«u phäi nh¡m ðªn trß¾c khi thñc sñ bß¾c lên b¶ giäi thoát.

ÐÑc Ph§t a di Ðà Là Ai?

Ngài là mµt trong nhæng v¸ Ph§t th¶i quá khÑ. Lúc phát tâm tu B°-tát hÕnh dß¾i th¶i Ph§t Bäo TÕng, Ngài là mµt v¸ vua ðang tr¸ vì. kinh bi hoa ghi lÕi ti«n thân cüa Ngài nhß sau: "Th¶i quá khÑ có mµt v¸ vua tên là Vô Tránh Ni®m. V¸ vua này có mµt v¸ ðÕi th¥n tên là Bäo Häi. ÐÕi Th¥n Bäo Häi có mµt ng߶i con trai tên là Bäo TÕng. Ngài Bäo TÕng xu¤t gia tu t§p thành Ph§t hi®u là Bäo TÕng Nhß Lai. Ph§t Bäo TÕng thuyªt pháp, vua Vô Tránh Ni®m nghe và phát tâm cúng d߶ng v§t thñc và y phøc ðªn ðÑc Ph§t và chß tång liên tiªp trong ba tháng. sau ðó t× bö ngôi báu ði tu và phát nguy®n sau này thành Ph§t s¨ làm giáo chü mµt cänh gi¾i cñc kÏ trang nghiêm và thanh t¸nh ð¬ tiªp ðµ chúng sanh. vua Vô Tránh Ni®m phát nguy®n xong, ðÑc Ph§t Bäo TÕng th÷ ký là sau này vua s¨ thành Ph§t hi®u là A-Di-Ðà và qu¯c ðµ s¨ là mµt cõi t¸nh ðµ cñc lÕc n¢m v« hß¾ng Tây cüa cõi ta bà này.

Cõi T¸nh е Và ÐÑc Ph§t a di Ðà

Qua sñ huy«n ký cüa ðÑc Ph§t Bäo TÕng, cûng nhß nhæng bän kinh do ðÑc Ph§t Thích ca gi¾i thi®u, ð£c bi®t là kinh A-Di-Ðà có ghi: "Ði v« hß¾ng Tây cüa cõi ta bà này, träi qua nhi«u cõi Ph§t s¨ g£p mµt thª gi¾i tên là Cñc LÕc". G÷i cõi ¤y là cñc lÕc hay t¸nh ðµ vì hai l¨: ThÑ nh¤t, nhân dân · cõi ¤y không b¸ nhæng kh± não chi ph¯i, hoàn toàn hß·ng sñ sung sß¾ng cä v« v§t ch¤t lçn tinh th¥n. ThÑ hai, cõi ¤y không có nhæng sñ ô-uª, không b¸ c¤u nhi­m v« m÷i m£t nhß cõi chúng ta ðang · nên g÷i là t¸nh ðµ. ÐÑng ð¥u cõi ¤y là mµt v¸ Ph§t tên là A-Di-Ðà hi®n ðang thuyªt pháp và ðµ sanh tÕi ð¤y. V« công hÕnh cüa ðÑc Ph§t di Ðà thì cûng nhß bao nhiêu v¸ Ph§t khác, duy có ði«u m²i v¸ Ph§t nhß v§y, khi tu nhân, tÑc là lúc thñc hành hÕnh nguy®n B° Tát, có mµt hÕnh nguy®n riêng. HÕnh nguy®n cüa ðÑc Ph§t Di-Ðà là tiªp dçn chúng sanh v« cänh gi¾i cüa Ngài ð¬ hóa ðµ cho ðªn giác ngµ r¯t ráo. kinh Quán Vô Lßþng Th÷ mô tä ðÑc Ph§t A-Di-Ðà ngoài trí tu® vô biên, phß¾c ðÑc vô cùng, ngài còn th÷ mÕng vô lßþng. kinh g÷i là Vô Lßþng Quang, Vô Lßþng Th÷, Vô Lßþng Công ÐÑc.

Mµt Qu¯c е

Trên ðây là vài nét ðÕi cß½ng kinh ði¬n di­n tä v« ðÑc Ph§t và cõi Ph§t di Ðà. tuy nhiên, nªu chúng ta không n¡m ðßþc chân tinh th¥n cüa nó mà cÑ theo vån tñ ð¬ hi¬u, thì khó mà hình dung ðßþc mµt cõi t¸nh ðµ trong ð¥u. Th§t ra cõi ¤y cûng chï là mµt quä ð¤t không h½n không kém; chï có khác là qu¯c ðµ ¤y thù th¡ng h½n cõi cüa chúng ta v« m÷i phß½ng di®n, m÷i länh vñc. ChÆng hÕn nhß v« länh vñc chính tr¸, nhß trß¾c ðã ð« c§p, tr¸ vì nß¾c ¤y là mµt v¸ Ph§t; ðã là Ph§t thì bao gi¶ cûng dùng ðÑc tr¸ thay cho pháp tr¸. V« m£t vån hóa thì ðÑc Ph§t th߶ng xuyên thuyªt pháp hß¾ng dçn nhæng phß½ng pháp tu t§p nh¡m ðªn vi®c khai thác tri®t ð¬ kho tàng vån hóa nµi tâm. V« phß½ng di®n xã hµi thì cä qu¯c ðµ th¯ng nh¤t t× trên xu¯ng dß¾i. Nhân dân hoàn toàn hi«n lß½ng ðÕo ðÑc, ð«u là thi®n tri thÑc cüa nhau và cùng nhau tu t§p ð¬ ðÕt ðªn sñ giäi thoát viên toàn. Nªu phäi hình dung mµt cõi t¸nh ðµ thì nên hình dung nhß v§y. Chúng ta không nên hình dung mµt cõi t¸nh ðµ quá ß m½ h° r°i sanh tâm nghi ho£c ð¬ làm lung lÕc ni«m tin cüa chính chúng ta.

XÑng Tánh Ni®m Ph§t

XÑng tánh ni®m Ph§t là ni®m Ph§t ð¬ khª hþp v¾i bän tánh thanh t¸nh sÇn có cüa mình. Trình bày · trß¾c chï là trình bày v« "sñ ni®m Ph§t". Trên bình di®n tánh th¬ thì, Ph§t là giác ngµ, là bän th¬ thanh t¸nh, là Ph§t tánh. V§y ni®m Ph§t ð°ng nghîa v¾i sñ chiêm nghi®m lÕi bän tánh giác ngµ, chiêm nghi®m lÕi sñ thanh t¸nh uyên nguyên, chiêm nghi®m lÕi Ph§t tánh bình ðÆng nh¤t nhß trong chúng ta. kinh g÷i là bän tánh Di-Ðà. di Ðà ng߶i trung hoa d¸ch có ba nghîa: Vô lßþng quang, Vô lßþng th÷, Vô lßþng công ðÑc. trong m²i chúng sanh ð«u có mµt lßþng hào quang vô cùng, nhßng ðang che b·i bóng t¯i vô minh. trong m²i chúng sanh ð«u có mµt th÷ mÕng vô cùng, nhßng ðang b¸ làm gián ðoÕn b·i dòng sanh tØ. trong m²i chúng sanh ð«u có mµt kho tàng công ðÑc vô biên, nhßng ðang b¸ bào mòn b·i ác nghi®p muôn thu·. Ni®m Ph§t xÑng tánh là t§n døng ngu°n nång lñc tâm linh cüa m²i chúng ta ð¬ tài b°i và khai qu§t các kho tàng công ðñc vô giá trong chính chúng ta.

T¸nh е TÕi Tâm

Giáo lý cüa ðÑc Ph§t và t¤t cä nhæng phß½ng ti®n tu t§p ðÑc Ph§t ví nhß nhæng chiªc bè. khi chiªc bè ðã ðªn bªn, v¤n ð« còn lÕi cüa m²i ng߶i trên bè ðó là cùng nhau bö chiªc bè ð¬ bß¾c lên b¶ - b¶ giác ngµ. B¶ giác ngµ và b¶ sanh tØ tuy xa nhßng lÕi cách nhau không biên gi¾i. Mµt t± sß sau khi ðÕt ðÕo qua phß½ng pháp ni®m Ph§t ðã nói: "Tây phß½ng là ðây, ðây là tây phß½ng." "Ðây" có nghîa là ngay tÕi cõi này và · tÕi tâm mình sÇn có t¸nh ðµ. kinh duy ma C§t nói, "Døc ð¡c t¸nh ðµ, ðß½ng t¸nh kÏ tâm. Tùy kÏ tâm t¸nh tÑc Ph§t ðµ t¸nh." Nghîa là mu¯n ðÕt ðßþc t¸nh ðµ, trß¾c hªt phäi th§t sñ an t¸nh nµi tâm cüa mình. Tùy theo tâm cüa mình thanh t¸nh ðªn ðâu thì cõi Ph§t thanh t¸nh hi®n ra ðªn ð¤y. V¤n ð« chung cuµc vçn là v¤n ð« mà chúng ta th߶ng l£p ði l£p lÕi: t× sñ ð¬ ðÕt lý - t× cõi t¸nh ðµ · phß½ng tây ð¬ ðÕt ðªn cõi t¸nh ðµ ngay trong lòng minh. T× ðÑc Di-Ðà · cñc lÕc ð¬ g£p lÕi ðÑc Di-Ðà bän th¬ tÕi tâm. R¯t ráo là thành Ph§t. trong Ph§t tánh thì không còn biên gi¾i cüa qu¯c ðµ, t¤t cä ð«u là Ph§t ðµ. theo tinh th¥n kinh duy ma C§t thì t¤t cä các thª gi¾i chúng sanh cho ðªn t×ng công hÕnh tu t§p ð«u là Ph§t ðµ, n½i mà các v¸ B° tát th߶ng an trø.

Chúng ta thØ ð÷c lÕi mµt ðoÕn kinh duy ma C§t, Ph¦m qu¯c ðµ, ð¬ th¤y quan ni®m r¯t ráo v« t¸nh ðµ ra sao:

"... Này Bäo Tích, t¤t cä chúng sanh là cõi t¸nh ðµ cüa B° Tát. Vì sao? Vì B° tát tùy theo ch² giáo hóa chúng sanh mà nh§n l¤y cõi t¸nh ðµ; tùy theo sñ ði«u phøc chúng sanh mà B° tát nh§n l¤y cõi t¸nh ðµ; tùy theo chúng sanh cõi ¤y mu¯n theo qu¯c ðµ nào ð¬ vào trí tu® cüa Ph§t mà B° tát nh§n l¤y cõi t¸nh ðµ. TÕi sao? Vì B° tát nh§n l¤y cõi t¸nh ðµ ð«u mu¯n làm lþi ích cho t¤t cä chúng sanh." "... Bäo Tích nên biªt r¢ng, trñc tâm là t¸nh ðµ cüa B° tát, khi v¸ B° tát ¤y thành Ph§t, t¤t cä chúng sanh nào trñc tâm s¨ sanh v« nß¾c ðó. Thâm tâm là t¸nh ðµ cüa B° tát, khi v¸ B° tát ¤y thành Ph§t, chúng sanh nào ð¥y ðü công ðÑc s¨ sanh sang nß¾c ðó. B° ð« tâm là t¸nh ðµ cüa B° tát, khi v¸ B° tát ¤y thành Ph§t, chúng sanh nào phát tâm B° ð« s¨ sanh sang nß¾c ðó..." CÑ nhß v§y cho ðªn các hÕnh ba la m§t nhß b¯ thí, trì gi¾i... ð«u là t¸nh ðµ cüa B° tát.

Chép lÕi mµt ðoÕn kinh ng¡n ðó ðßþc xem chính cüa ðÑc Ph§t nói v¾i các v¸ B° tát ð¬ chúng ta th¤y r¢ng t¸nh ðµ không hÆn là chï riêng cho mµt cõi nào hªt, mà t¤t cä ð«u có th¬ là t¸nh ðµ, nªu tâm chúng ta thñc sñ thanh t¸nh. Tóm lÕi, c¥u t¸nh ðµ nhß v§y tÑc là c¥u t¸nh ðµ n½i tñ tâm và ni®m Ph§t nhß v§y m¾i là ni®m Ph§t ðúng nghîa. Ý nghîa tâm tÑc Ph§t và ngßþc lÕi là nhß v§y.
*