Sau khi Thái tØ Sî-ÐÕt-Ta r¶i bö cung ði®n nguy nga giã t× vþ ð©p con th½ ði tìm chân lý, Ngài ðã träi qua không biªt bao nhiêu thØ thách nguy khó. Nhßng møc ðích chuyªn ði cüa Ngài là tìm cho b¢ng ðßþc mµt l¯i thoát ð¬ giäi phóng cho mình và chúng sanh ra khöi vòng sanh tØ luân h°i, nên Ngài không quän khó khån hi¬m tr·. Không tìm ðßþc Chân Thi®n MÛ n½i các th¥y Bà la Môn, Ngài cß½ng quyªt thñc hành phß½ng pháp kh± hÕnh. Chßa mµt ai trong l¸ch sØ nhân loÕi kiên trì kh± hÕnh nhß Ngài. ngay cä tuy®t thñc, tiªt chª höi th· cho ðªn khi thân th¬ hao mòn, th¸t khô máu cÕn, chï còn da b÷c xß½ng cûng không lay chuy¬n ðßþc ý chí s¡t ðá cüa Ngài. M£c dù ý chí kiên c߶ng nhßng xác thân ðã quá ki®t qu®. Mµt hôm Ngài ngã qu¸ bên dòng sông ni Liên Thi«n (Neranjarà). khi tïnh d§y, Ngài m¾i nh§n ra r¢ng con ð߶ng kh± hÕnh ðªn tµt cûng chï là hành hÕ thân xác, mà trí tu® lÕi càng thêm thoái hóa. M£c dù không lþi dßÞng, nhßng c¥n phäi có mµt xác thân tráng ki®n thì tâm h°n m¾i lành mÕnh, trí tu® m¾i minh mçn. Nhß mµt nhÕc công sØ døng ðàn, nªu dây lên quá cång thì s¨ ðÑt, nhßng nªu quá chùng thì ðàn s¨ không thành tiªng, chï có dây lên v×a phäi thì tiªng ðàn m¾i thanh tao. Cûng v§y, chï có con ð߶ng trung ðÕo, không lþi dßÞng, không kh± hÕnh ép xác m¾i ðßa ðªn cÑu cánh giäi thoát.
Nghî nhß thª, Ngài li«n xu¯ng sông ni Liên t¡m rØa và b¡t ð¥u trì trai kh¤t thñc. sau khi th÷ thñc, sÑc khoë ðßþc phøc h°i; Ngài ng°i tînh t÷a dß¾i cµi cây B° ð« trên mµt n¡m cö khô và tham thi«n nh§p ð¸nh. Nh¶ nång lñc an trø cüa chï thi«n, nhß mµt bình nß¾c ðã ðßþc l¡ng trong không còn mµt chút bþn nh½, Ngài cäm th¤y tâm h°n khinh an thß thái và sáng su¯t lÕ th߶ng. V¾i tâm trí minh mçn ðó, d¥n d¥n Ngài h°i tß·ng ðªn nhæng kiªp s¯ng quá khÑ cüa mình. Ngài nh¾ rõ trong nhæng kiªp xa xßa ¤y Ngài ðã s¯ng · ðâu, thuµc giai c¤p nào, vui kh± ra sao và sanh sanh tØ tØ trong nhæng cänh gi¾i nào. T¤t cä chi tiªt trong các kiªp s¯ng tr¥m luân cüa Ngài ðã hi®n lên trong ký Ñc rõ ràng nhß mµt cu¯n phim chiªu trên màn änh. Vào canh mµt, khi ðang chú tâm quan sát nhæng hi®n tßþng sinh di®t cüa kiªp s¯ng, b²ng nhiên Ngài chÑng ngµ ðßþc tu® giác ð¥u tiên tÑc là Túc MÕng Minh (Pubbe nivàsànussàti Nàna).
Kª ðªn Ngài suy xét ðªn kiªp s¯ng thång tr¥m cüa chúng sanh trong vòng sanh tØ luân h°i ð¬ tìm ra nguyên nhân nào khiªn cho ng߶i thì sang giàu, kë kh¯n kh±, ng߶i thông minh, kë ngu d¯t và vì sao chúng sanh vçn mãi ð¡m chìm trong b¬ sanh tØ không th¬ thoát ra khöi ð¸nh lu§t vô th߶ng, kh± não. Nh¶ trí tu® sáng su¯t, trong canh hai Ngài ðã tìm ra giäi ðáp và chÑng ngµ tu® giác thÑ nhì là Thiên Nhãn Minh (Cutùpapàta Nàna) tÑc là trí tu® th¤u tri®t nguyên nhân sanh tØ luân h°i cüa t¤t cä chúng sanh. Ngài biªt r¢ng do n½i nghi®p thi®n và b¤t thi®n phát xu¤t t× thân, kh¦u, ý mà chúng sanh sinh trß·ng trong nhæng cänh gi¾i khác nhau, trình ðµ khác nhau.
Ъn canh ba, Ngài lÕi dùng trí tu® soi xét và tìm kiªm phß½ng pháp nào khä dî ch¤m dÑt dòng tr¥m luân sinh tØ. Ngài nh§n thÑc r¢ng: "Ðây là kh±, là phi«n não và ô nhim. Ðây là nguyên nhân ðau kh±, phi«n não và ô nhim. Ðây là sñ di®t t§n m÷i kh± ðau, ô nhim. Và ðây là con ð߶ng dçn ðªn sñ ch¤m dÑt m÷i phi«n não kh± ðau." Nh§n thÑc nhß thª, tâm Ngài ðã ðßþc giäi thoát ra khöi døc l§u, hæu l§u, kiªn l§u và vô minh l§u. T× ðó dòng sinh tØ luân h°i ðã hoàn toàn ch¤m dÑt ð¯i v¾i Ngài. Ðó chính là tu® giác thÑ ba mà Ngài ðã chÑng ngµ tÑc là L§u T§n Minh (savakkhaya Nàna) v§y.
Khi cuµc chiªn th¡ng vinh quang v×a viên mãn, cä tam thiên ðÕi thiên ð«u rúng ðµng, hào quang ngû s¡c t× thân Ngài chiªu kh¡p tam gi¾i. Chß thiên trong m߶i muôn tri®u thª gi¾i ta bà ð«u ð°ng thanh tung hô Ngài là b§c -ng Cúng, Chánh Biªn Tri, minh HÕnh Túc, Thi®n Th®, Thª gian Giäi, Vô Thßþng Sî, Ði«u Ngñ Trßþng Phu, Thiên Nhân Sß, Ph§t và Thª Tôn.
Quä th§t cuµc chiªn th¡ng vë vang cüa Thái TØ Sî-ÐÕt-Ta có mµt änh hß·ng sâu xa ð¯i v¾i nhân loÕi. Chúng ta không l¤y làm lÕ khi nhi«u ng߶i tôn Ngài là b§c vî nhân, ho£c xem Ngài nhß mµt nhà ðÕi cách-mÕng, giäi phóng con ng߶i ra khöi hai thÑ xi«ng xích nô l®: tinh th¥n nô l® th¥n linh, th¬ ch¤t nô l® giai c¤p xã hµi.
Chúng ta thØ ðßa ra vài nh§n xét v« ý nghîa bài h÷c chiªn th¡ng cüa ÐÑc Ph§t Thích ca Mâu Ni.
1. Bài h÷c hy sinh và Kiên Trì: SÑc ch¸u ðñng gian kh±, ÐÑc tính nhçn nÕi b¤t th¯i chuy¬n và ý chí tinh t¤n vô ti«n khoáng h§u cüa Ngài quä là mµt bài h÷c vô giá ð¯i v¾i nhæng ai mu¯n noi gß½ng Ngài ði tìm chân lý. M£t khác, ðÑc tính hy sinh cüa Ngài quä th§t vô b¶ bªn. M¤y ai dám t× bö ti«n tài danh v÷ng ð¬ ð±i l¤y ð¶i s¯ng tu hành kh¡c kh±, thª mà Thái TØ ðã lìa bö cung ði®n nguy nga và khß¾c t× quy«n uy cüa mµt v¸ Chuy¬n Luân Thánh Vß½ng ð¬ d¤n thân vào con ð߶ng chông gai hi¬m tr·, min là thñc hi®n ðßþc lý tß·ng tñ giác giác tha.
2. Bài h÷c trung ÐÕo: Th¶i b¤y gi¶ ai cûng tin tß·ng r¢ng th¶ phøng th¥n linh ho£c kh± hÕnh ép xác m¾i ðßþc cÑu r²i. Có ng߶i tß½ng ð¯i sáng su¯t h½n cho r¢ng thân xác là n½i phát xu¤t nhæng tµi l²i, nhæng ham mu¯n nhøc døc. bao lâu không còn nô l® · thân xác thì tâm h°n m¾i ðßþc thanh thoát, do ðó h÷ hành hÕ xác thân cho ðªn khi sÑc cùng lñc t§n ð¬ mong thoát khöi ái døc. Nhßng ÐÑc Ph§t ðã chÑng nghi®m r¢ng kh± hÕnh quá ðáng là vô ích, vì tâm h°n chï minh mçn trong thân th¬ lành mÕnh. Nhß v§y chï có con ð߶ng trung ðÕo, không thái quá, không buông lung, m¾i ðßa ta ðªn cÑu cánh giäi thoát. con ð߶ng trung ðÕo ðó là phß½ng pháp duy nh¤t ð¬ chª ngñ thân, kh¦u, ý h¥u hß¾ng dçn hành ðµng, l¶i nói và tß tß·ng theo l¨ chánh.
3. Bài h÷c Thñc ChÑng: H¥u hªt các tôn giáo th¶i b¤y gi¶ ð«u dÕy phäi th¶ cúng th¥n linh và con ng߶i phäi quy phøc trß¾c uy quy«n thß·ng phÕt cüa Thßþng ðª. Sñ thñc chÑng cüa Ngài chÑng minh r¢ng t¤t cä chúng sanh ð«u có khä nång thành Ph§t. B¤t cÑ ai kiên trì, nhçn nÕi, tinh t¤n b¤t th¯i chuy¬n nhß Ngài cûng có th¬ tñ mình giäi thoát, giác ngµ và tr· thành b§c siêu phàm. M²i cá nhân có quy«n tñ do lña ch÷n cho mình mµt hß¾ng ði và ch¸u trách nhi®m v« m÷i hành ðµng cüa mình. trong sÕch hay ô nhim, hÕnh phúc hay kh± ðau, tr¥m luân hay giäi thoát ð«u do mình tÕo ra. Ðây quä là mµt cuµc cách mÕng giäi phóng tß tß·ng nô l® mà trong ðó con ng߶i phäi phøc tùng Thßþng ðª chÑ không th¬ tr· thành Thßþng ðª cüa chính mình. Có nô l® chång là con ng׶i nô l® n½i ch¤p ngã vì ðã tñ tÕo và tñ trói buµc mình trong mµt thÑ xi«ng xích Vô Minh, Ái Døc. T× sñ nô l® ðó con ng߶i tr· thành phàm phu, th¤p hèn. Ch×ng nào giäi phóng ra khöi nhæng th¢ng thúc ¤y con ng߶i m¾i ðßþc giäi thoát và tr· thành thánh nhân, chÑ không c¥n ðªn mµt ð¤ng quy«n uy cÑu r²i.
ÐÑc Ph§t cûng là mµt nhà ðÕi cách mÕng, chü trß½ng san b¢ng giai c¤p khi Ngài dÕy r¢ng: "Không có giai c¤p trong nß¾c m¡t cùng m£n. Không có giai c¤p trong dòng máu cùng ðö". Ngài chÑng tö r¢ng mµt ng߶i trong giai c¤p hÕ li®t có th¬ tñ giác và tr· thành toàn thi®n. Trái lÕi, mµt ng߶i trong giai c¤p vua chúa hay Bà la Môn nªu hành ðµng ðê ti®n, không sáng su¯t thì vçn là kë hÕ li®t.
Chúng ta còn h÷c ðßþc · sñ thñc chÑng cüa Ngài bài h÷c "Chiªn th¡ng ðßþc mình là mµt chiªn công oanh li®t". Bên trong m²i ng߶i ð«u có mµt ðÕo quân r¤t hùng h§u ðang ngñ tr¸ ð¶i s¯ng cüa h÷. Mu¯n ðánh ðu±i thÑ ngoÕi xâm ðó không phäi là d, vì gi£c phi«n não ðã n¢m ngay trong nhæng ph¥n sâu kín nh¤t cüa tâm h°n chúng ta và ðã tr· thành mµt thÑ nµi tuyªn nguy hi¬m mà albert camus g÷i là "Kë lÕ m£t". Hành ðµng cüa chúng ta h¢ng ngày b¸ chúng chi ph¯i mà không h« hay biªt. khi tïnh t÷a dß¾i cµi cây B° Ы, chính Thái TØ Sî-ÐÕt-Ta ðã ð¯i di®n v¾i nhæng ðÕo binh ma này và ðã hàng phøc chúng trß¾c khi tr· thành b§c Chánh ðÆng Chánh Giác. B¤t cÑ ai mu¯n hoàn thành sÑ mÕng tñ giác giác tha phäi rèn luy®n ý chí qu§t c߶ng và tinh th¥n dûng cäm ð¬ ph¤n ð¤u vì "Chiªn th¡ng vÕn quân không b¢ng tñ chiªn th¡ng mình".
Cu¯i cùng, chúng tôi xin trích dçn l¶i ca ngþi ÐÑc Ph§t cüa h÷c giä H. g wells sau ðây: "N½i ÐÑc Ph§t ta th¤y rõ ràng là mµt con ng߶i giän d¸, có lòng nhi®t thành; mµt mình tñ lñc phát huy ánh sáng tß½i ð©p, mµt nhân v§t s¯ng thñc, mµt con ng߶i nhß m÷i ng߶i, chÑ không phäi mµt nhân v§t th¥n thoÕi ¦n hi®n trong nhi«u truy®n hoang ð߶ng. Ngài cûng ban cho nhân loÕi l¶i khuyên bäo có tánh cách ph± thông. Nhi«u quan ni®m tân tiªn và ðÕo ðÑc cüa thª h® tân th¶i ð«u tß½ng hþp v¾i giáo lý ¤y".
Và sri radhakrishman cûng nói r¢ng: "N½i ÐÑc Ph§t C° Ðàm ta nh§n th¤y mµt tinh hoa toàn thi®n cüa ng߶i Ðông Phß½ng, änh hß·ng Ngài trong tß tß·ng và ð¶i s¯ng nhân loÕi là mµt kÏ công hy hæu cho ðªn nay không thua kém änh hß·ng cüa b¤t cÑ mµt v¸ giáo chü nào trong l¸ch sØ. M÷i ng߶i ð«u sùng kính, tôn Ngài là ng߶i ðã dñng nên mµt h® th¯ng tôn giáo vô cùng thâm cao huy«n di®u. Ngài thuµc v« l¸ch sØ tß tß·ng thª gi¾i. Ngài là kªt tinh cüa ng߶i thi®n trí. ÐÑng v« phß½ng di®n trí thÑc thu¥n túy, ðÕo ðÑc trang nghiêm và tinh th¥n minh mçn, ch¡c ch¡n Ngài là mµt trong nhæng b§c vî nhân cao thßþng nh¤t cüa l¸ch sØ".
(hi®u ðính, 06/99)
.
[Index][00] [01] [02][03][04][05][06][07][08][09][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]