T¤m gß½ng ng߶i con hiªu
Nhân mùa báo hiªu chúng tôi xin c¯ng hiªn quý v¸ mµt gß½ng hiªu thäo s¯ng thñc, ðúng theo tinh th¥n Ph§t giáo, ð¥y ý v¸ không kém gì Nh¸ Th§p TÑ Hiªu ngày xßa. Ðó là chuy®n mµt nhà chính khách l²i lÕc, mµt nhà lãnh ðÕo thª gi¾i có uy tín: Ông cñu T±ng Thß Ký Liên Hi®p Qu¯c u Thant.
Nªu chúng ta vi®n l¨ vì chiªn tranh, vì änh hß·ng cuµc khüng hoäng kinh tª, chính tr¸ mà l¡m lúc phäi lãng quên b±n ph§n làm con ð¯i v¾i cha m©, thì trái lÕi ông thant trong khi phäi dàn xªp vô s¯ công vi®c chính tr¸, ngoÕi giao, kinh tª, xã hµi, vån hóa... vçn không h« xao lãng b±n ph§n cüa mình ð¯i v¾i m© già.
Chúng tôi r¤t cäm ðµng khi th¤y bÑc hình ông cñu T±ng Thß Ký Liên Hi®p Qu¯c ðang quÏ lÕy và dâng c½m nß¾c cho bà m© ðång trong mµt t¶ báo tÕi kuala Lumpur, Mã Lai. Quý v¸ có th¬ bäo r¢ng cØ chï ðó quá giän d¸, ai mà chÆng làm ðßþc. Vâng, giän d¸ th§t, nhßng không phäi ai cûng thñc hi®n ðñ½c, vì nó phän änh mµt t¤m lòng hiªu thäo ðßþc các b§c thánh hi«n ca ngþi trong n«n vån hóa truy«n th¯ng Á Châu.
Bßng c½m cho cha m© thì d, nhßng h¥u hÕ v¾i lòng cung kính thành thñc và biªt ½n thì th§t là hiªm có. Nhi«u thanh niên thi ðÕi ðã xem cØ chï khiêm cung ð¯i v¾i cha m© nhß là mµt c± l®, lÕc h§u, không phù hþp v¾i cao trào tiªn bµ cüa vån minh c½ gi¾i. H÷ sþ bÕn bè c߶i chê khi phäi quÏ lÕy, ch¡p tay hay cúi ð¥u trß¾c song thân. Th§m chí chúng ta còn nghe h÷ g÷i cha m© là "ông già khó tính" hay "bà già tr¥u"! Mµt ng߶i con không hiªu kính, không biªt ½n, không yêu thß½ng cha m©, thì t¤t nhiên ð¯i v¾i xã hµi có th¬ anh ta là mµt ng߶i vô ân bÕc nghîa, vô l, ngang ngÕnh và ích kÖ, nói chung là mµt ng߶i hß höng.
Cûng l¡m ng߶i khi ðßþc nuôi n¤ng nên danh ph§n, h÷ không dám nhìn cha m© cüa mình chï vì cha m© cüa mình xu¤t thân t× giai c¤p nghèo hèn, thþ thuy«n, quê mùa hay là ng߶i tàn t§t. trong mµt xã hµi nhß thª, cØ chï hiªu kính cüa ông u thant dî nhiên phäi n±i b§t nhß mµt gß½ng sáng cho m÷i ngu¶i.
Ông thant sinh ra tÕi Miªn Ði®n, mµt nß¾c l¤y Ph§t Giáo làm Qu¯c Giáo, và ðßþc th¤m nhu¥n giáo lý Ph§t Ðà nên ông ðã tö ra là mµt Ph§t tØ thu¥n thành gß½ng mçu. M£c d¥u n¡m giæ vai trò quan tr÷ng nh¤t trên chính trß½ng qu¯c tª và ðßþc nhân loÕi tôn tr÷ng, kính nh߶ng nhß mµt nhà lãnh ðÕo thª gi¾i, nhßng v« nhà ông vçn là mµt ng߶i con hiªu thäo, vçn lo sån sóc, h¥u hÕ cha m© ðúng theo l¶i Ph§t dÕy. HÆn ông ðã không quên s· dî ông có ðßþc ð¸a v¸ cao tr÷ng ngày nay là nh¶ công lao sinh thành dßÞng døc, nh¶ tình thß½ng vô b¶ bªn và t¤m lòng hy sinh cao cä cüa ng߶i m©, vì thª ông sÇn sàng gác qua mµt bên nhæng công tác l¾n lao và n£ng nh÷c cüa mµt nhà chính khách vî ðÕi trên thª gi¾i ð¬ có thì gi¶ làm tròn b±n ph§n cüa mµt ng߶i Ph§t tØ ngoan ðÕo, mµt ng߶i con hiªu thäo trong gia ðình. M© cüa ông hÆn phäi hãnh di®n và sung sß¾ng không phäi vì th¤y con mình là mµt nhà lãnh ðÕo thª gi¾i hay mµt chính khách l²i lÕc mà chính vì bà có mµt ng߶i con ngoan ðÕo và hiªu thäo.
Ðây là mµt bài h÷c cø th¬ cho t¤t cä Ph§t tØ chúng ta. Mµt gß½ng hiªu thäo không siêu qu¥n bÕt chúng nhßng ðü ð¬ làm mçu mñc cho m÷i ng߶i noi theo, ð¬ luôn ghi nh¾ r¢ng: trong b¤t cÑ tr߶ng h½p nào, dù danh v÷ng cao sang, ð¸a v¸ quý tr÷ng hay có uy tín l¾n lao ðªn ðâu cûng phäi khiêm cung, hiªu kính ð¯i v¾i b§c sinh thành.
Trong mangala sutta (Kinh HÕnh Phúc), ÐÑc Ph§t dÕy: Phøng sñ cha m© là mµt ði«u hÕnh phúc cao thßþng.
Chính ÐÑc Ph§t cûng ð«n ðáp công ½n sinh thành cüa cha m© b¢ng mµt hành ðµng siêu phàm. Ngài ðã ðµ cho vua cha tr· thành mµt b§c thánh nhân trß¾c khi lià ði, và kinh ði¬n có chép r¢ng su¯t mùa an cß kiªt hÕ thÑ bäy, Ngài ðã dùng h¥u hªt thì gi¶ ð¬ thuyªt pháp cho hoàng h§u ma gia · trên cung tr¶i Ðao Lþi.
Theo ðÕo Ph§t hß¾ng dçn cha m© s¯ng ðúng theo chánh ðÕo là mµt thái ðµ hiªu thu§n có ý nghîa nh¤t trong nhæng b±n ph§n cüa con ð¯i v¾i cha m©.
Nhæng b±n ph§n này ðßþc ÐÑc Ph§t ð« c§p ðªn trong kinh sigala (L Sáu Phß½ng) nhß sau:
1- Phøng dßÞng cha m© b¢ng phß½ng ti®n v§t ch¤t và hß¾ng dçn ng߶i trên bß¾c ð߶ng tinh th¥n.
2- Làm nhæng công vi®c n£ng nh÷c thay cha m©.
3- Gìn giæ gia phong.
4- chi døng gia sän cüa cha m© mµt cách h½p lý.
5- H°i hß¾ng công ðÑc cho cha m© khi ng߶i ðã lià ð¶i. Mµt ng߶i con có th¬ xem là b¤t hiªu nªu ði ngßþc lÕi nåm b±n ph§n chính yªu k¬ trên nghîa là: 1. Không nuôi dßÞng cha m© và không hß¾ng dçn cha m© theo chánh ðÕo khi cha m© là ng߶i tà kiªn.
2. Không ðÞ ð¥n nhæng công vi®c n£ng nh÷c cho cha m©
3- Làm ô uª gia phong.
4- Làm tán gia bÕi sän cüa cha m©.
5- Không màng t¾i thâm ân cüa cha m© khi các ng߶i ðã quá vãng. Chúng ta có th¬ so sánh ði«u này v¾i nåm tµi b¤t hiªu mà MÕnh TØ ðã dÕy: 1- L߶i biªng không làm vi®c ð¬ nuôi cha m©.
2- say mê c¶ bÕc, rßþu trà, không nghî ðªn cha m©.
3- ham ti«n cüa, lo vþ con, chÆng ðoái hoài ðªn cha m©.
4- ham vui ch½i ð¬ cho cha m© mang nhøc
5- ham sÑc mÕnh thích ðánh nhau làm phi«n ðªn cha m©. Ng߶i con nào không phÕm ðªn nåm tµi b¤t hiªu trên ðßþc xem là hiªu tØ. So sánh hai l¶i dÕy trên cüa ÐÑc Ph§t và cüa ÐÑc MÕnh TØ, chúng ta th¤y hai Ngài ð«u lßu tâm ðªn cách phøng dßÞng cha m© b¢ng v§t ch¤t. Nhßng ði¬m n±i b§t là ÐÑc Ph§t có ð« c§p ðªn phß½ng di®n tª nh¸ h½n: hß¾ng dçn cha m© theo chánh ðÕo. Nhß tr߶ng hþp cha m© không rành ðÕo lý, ham thích c¶ bÕc, rßþu chè, tham lam, trµm c¡p hay ðµc ác hÕi nhân... nhßng ng߶i con may m¡n có d¸p ðªn chùa nghe kinh thính pháp nên biªt s¯ng theo ðÕo ðÑc, hi¬u biªt ðÕo lý, trong tr߶ng hþp này ng߶i con phäi tìm cách khôn khéo hß¾ng dçn cha m© tr· lÕi ð߶ng ngay nëo chánh.
Nhi«u Ph§t TØ ðã hß¾ng dçn cha m© b¢ng cách xây chùa, c¤t t¸nh th¤t cho cha m© tu ni®m. H÷ còn thïnh chß Tång ðªn giäng ðÕo, thuyªt pháp cho cha m© nghe. Ho£c chính h÷ thñc hành l¶i Ph§t dÕy nhß b¯ thí, trì gi¾i, tham thi«n cho cha m© hành theo. T¤t cä nhæng cØ chï ðó ð«u ðßþc ca ngþi trong Ph§t giáo.
Tóm lÕi, làm con phäi nh¾ công ½n sinh thành dßÞng døc cüa cha m© và phäi báo ð«n ân thâm ¤y b¢ng b¤t cÑ giá nào, vì ðó là nghîa vø trß¾c tiên trong t¤t cä nghîa vø làm ng߶i; ðúng nhß ðÑc Kh±ng TØ ðã dÕy: "Hiªu giä bách hÕnh chi tiên".
(hi®u ðính: 06/99)
.
[Index][00] [01] [02][03][04][05][06][07][08][09][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]
.