ThØ ðßa ra mµt nh§n ð¸nh v« cái Kh±
theo quan ni®m Ph§t Giáo
Nhi«u ng߶i khi ð« c§p ðªn Ph§t giáo th߶ng gán cho hai chæ bi quan, yªm thª. theo quan ni®m cüa h÷, ÐÕo Ph§t chï ð¬ dành riêng cho nhæng ng߶i già cä, không thích hþp v¾i tu±i trë còn hång say hoÕt ðµng; ÐÕo Ph§t chï là mµt triªt thuyªt bi quan; nhæng ng߶i theo ðÕo Ph§t là nhæng kë chán ð¶i, chï biªt than van, tìm lãng quên sñ thª qua câu kinh tiªng k®; qua nhãn quan Ph§t Giáo ðâu ðâu cûng th¤y toàn cänh kh±: sanh kh±, già kh±, ðau kh±, chªt kh±, mong mu¯n không ðßþc kh±, trái ý ngh¸ch lòng kh±. H÷ lý lu§n r¢ng nªu ð¥u óc luôn luôn chÑa ðñng sñ kh±, thì con ng߶i sinh ra chán nän, tiêu cñc và l߶i biªng...
Trß¾c khi ðßa ra nhæng lu§n cÑ phá nghi cho nhæng nh§n ð¸nh h©p hòi và có tính cách phiªm di®n trên, chúng ta thØ tìm hi¬u xem:
-- Thª nào là bi quan? Thª nào là LÕc quan? Chúng ta ðßa ra mµt thí dø cø th¬ ð¬ hi¬u rõ các danh t× có tính cách tr×u tßþng ¤y. Mµt b®nh nhân ðang qu¢n quÕi, ðau ð½n trên gi߶ng b®nh. Thân nhân m¶i th¥y thu¯c ðªn ði«u tr¸. V¸ th¥y thu¯c thÑ nh¤t nhìn con b®nh r°i l¡c ð¥u: "- B®nh quá hi¬m nghèo ch¡c không qua khöi, chæa chÕy cûng vô ích."
V¸ th¥y thu¯c thÑ hai nhìn con b®nh, kªt lu§n: "- -, không can gì, b®nh quá nh©, không c¥n thu¯c vçn khöi".
V¸ th¥y thu¯c thÑ ba c¥m l¤y tay b®nh nhân thåm (ch¦n) mÕch, tìm hi¬u b®nh nhân ðã lâm b®nh trong tr߶ng hþp nào, b®nh tình ra sao, nguyên nhân cüa cån b®nh và din tiªn cüa b®nh trÕng, r°i kê ð½n cho thu¯c.
Nhß thª, v¸ th¥y thu¯c thÑ nh¤t: quá bi quan. V¸ th¥y thu¯c thÑ hai: quá lÕc quan. V¸ th¥y thu¯c thÑ ba: v¸ th¥y thu¯c thñc tª tßþng trßng cho ÐÕo Ph§t. ÐÕo Ph§t là ðÕo thñc tª, Giáo Pháp cüa ÐÑc Ph§t là môn thu¯c tr¸ b®nh phi«n não cüa t¤t cä chúng sanh.
Th§t ra chæ Kh± không chï có nghîa là kh± ðau. Kh± ðßþc d¸ch t× danh t× PhÕn ngæ Dukkha, chân lý ð¥u tiên trong TÑ Di®u Ъ. Nhi«u ng߶i d¸ch dukkha là Kh± và cho r¢ng ði s¯ng theo Ph§t Giáo chï là ðau kh±. L¯i phiên d¸ch và giäi thích này r¤t sai lÕc, ðã gây ra ngµ nh§n khiªn nhi«u ng߶i cho r¢ng Ph§t Giáo là bi quan yªm thª. Kh± chï là mµt trong nhi«u nghîa cüa Dukkha. dukkha còn có nghîa là b¤t toàn, biªn ð±i, giä tÕo, tr¯ng r²ng, vô nghîa lý và ngû u¦n... R¤t khó tìm ra mµt chæ thích hþp ð¬ d¸ch tr÷n nghîa danh t× Dukkha. khi nói ðªn sñ kh± không phäi ÐÑc Ph§t ðã phü nh§n có hÕnh phúc trong cuµc s¯ng này. Ngài công nh§n có nhi«u loÕi hÕnh phúc: tinh Th¥n và V§t Ch¤t; hÕnh phúc cüa ð¶i s¯ng xu¤t gia và hÕnh phúc cüa cuµc s¯ng gia ðình; hÕnh phúc cüa khoái lÕc giác quan và hÕnh phúc cüa sñ t× bö thª tøc; hÕnh phúc cüa sñ ràng buµc và hÕnh phúc cüa giäi thoát v.v. Nhßng t¤t cä nhæng hÕnh phúc ðó ð«u n¢m trong Dukkha. ngay ðªn sñ an vui hÕnh phúc · cõi Tr¶i, nhæng cänh thi«n v¾i tâm an lÕc, thu¥n khiªt cûng là Dukkha. B·i vì chúng ð«u là ð¯i tßþng cüa sñ ð±i thay. do ðó, nhæng gì không væng b«n, còn ð±i thay ð«u là Kh± (Dukkha).
ÐÑng trß¾c sñ ðau kh± cüa nhân loÕi, cüa chúng sinh, Ngài phân tích tìm hi¬u cái kh±, không phäi phân tích cái kh± ð¬ chán nän, tiêu cñc trái lÕi tìm nguyên nhân cüa sñ kh± ð¬ tìm cách thoát khöi cái kh±, cái kh± ðeo ðÆng chúng sanh t× vô lßþng kiªp. Phân tích cái kh±, tìm nguyên nhân sñ kh± và ð« ra mµt phß½ng thÑc thoát kh± là chân lý cüa TÑ Di®u Ъ.
Nhi«u ng߶i chï m¾i nghe nói ðªn kh± và nguyên nhân cüa sñ kh±, ðã vµi cho ðó là bi quan. H÷ không biªt, sau khi ð« c§p ðªn hai ph¥n này, ÐÑc Ph§t ðã nói ðªn hÕnh phúc cüa sñ giäi thoát và con ð߶ng thoát ly. ChÆng khác nào v¸ th¥y thu¯c trß¾c khi chæa b®nh phäi biªt rõ cån b®nh.
Sau khi ð¡c quä Vô Thßþng Chánh ÐÆng Chánh Giác, tÑc là th¤u hi¬u chân tß¾ng cüa vÕn v§t, Ngài ðem ra giáo hóa cho chúng sanh. Ngài cùng v¾i hàng ð® tØ cüa Ngài ðã hoÕt ðµng mµt cách tích cñc ð¬ ðem lÕi sñ an vui cho m÷i loài. Tùy t×ng hÕng ng߶i, tùy cån c½, trình ðµ cüa m²i chúng sanh, Ngài chï dÕy mµt cách hành ðÕo riêng, nhßng chung quy vçn ðßa ðªn mµt møc tiêu là giäi thoát. Ngài luôn luôn chï cho th¤y r¢ng: Ðây là kh±, ðây là nhân sanh kh±; ðây là sñ di®t kh± và ðây là con ð߶ng ði ðªn n½i di®t kh±.
Ta có th¬ nói trong tám muôn b¯n ngàn pháp môn cüa ÐÑc Ph§t chï nh¢m møc tiêu "chuy¬n mê khai ngµ, ly kh± ð¡c lÕc". Cái kh± cüa chúng sanh k¬ sao cho xiªt, nhßng cái kh± nào tr÷ng ðÕi nh¤t? khi giäng ðÕo cho mµt v¸ Bà la Môn, Ngài dÕy r¢ng: Cái kh± vî ðÕi nh¤t cüa chúng sanh là còn luân h°i trong vòng sanh tØ.
Có thân t¤t phäi có kh± nhß trong ÐÕo ÐÑc Kinh. Lão tØ nói: "Ngô s· dî hæu ðÕi hoÕn giä v¸ ngô hæu thân, c§p ngô vô thân, ngô hæu hà hoÕn" (Ta vì có thân này m¾i kh±, nªu không có thân l¤y ðâu có kh±).
Nhßng th§t ra cái kh± cüa thân không ðáng k¬, chính vì sñ ch¤p r¢ng thân này là cüa ta, hay nói mµt cách khác là ngã ch¤p m¾i ðem lÕi kh± ðau. Nói ðªn ngã ch¤p, chúng ta phäi nói ðªn nguyên nhân sâu xa cüa nó tÑc là vô minh. khi tâm không sáng su¯t, tâm còn t¯i mê, thì còn tÕo nghi®p dæ, vì thª mà phäi tái sanh ð¬ ch¸u quä. B§c thánh nh½n không sþ quä mà chï sþ nhân, di®t ðßþc g¯c r cüa phi«n não, thì di®t ðßþc kh±. Di®t kh± là di®t ngay cái nhân khiªn cho nhæng ác pháp d¤y ðµng lên. khi các ác pháp không còn ðü sÑc vß½n lên, khi ðã tr× di®t ðßþc ngu°n g¯c cüa cái kh±, lúc ¤y s¨ ðßþc thoát kh± ch¡c ch¡n.
Phß½ng pháp di®t kh± cüa ÐÕo Ph§t có r¤t nhi«u nhßng tñu trung có th¬ tóm t¡t vào ba ði¬m chính yªu sau ðây:
-- Giæ không cho nhæng b¤t thi®n pháp phát sanh.
-- Di®t tr× phi«n não ngü ng¥m trong tâm.
-- Di®t vô minh, vì vô minh là ð¥u m¯i m÷i kh± ðau cüa chúng sanh. Mu¯n giæ không cho ác pháp phát sanh phäi Trì Gi¾i. Mu¯n di®t tr× phi«n não ngü ng¥m trong tâm phäi dùng иnh. Mu¯n t§n di®t vô minh phäi dùng minh Sát Tu®. Tóm lÕi Kh± Ъ nghîa là: sñ kh± là ði«u có th§t, mµt sñ th¬ ðß½ng nhiên. Kh± phát sinh do phi«n não, do lòng ái døc. Mu¯n hªt kh± phäi di®t ái døc. Phß½ng pháp có hi®u quä nh¤t ð¬ di®t tr× ái døc là thñc hành Bát Chánh ÐÕo.
Nªu chï quan ni®m, chï xét v« ph¥n Kh± và T§p, có th¬ hi¬u l¥m Ph§t Giáo là bi quan. Nhßng tìm hi¬u thêm hai ph¥n Di®t và ÐÕo, chúng ta m¾i th¤y rõ ÐÕo Ph§t là mµt l¯i s¯ng thñc tª. ÐÕo Ъ là l¯i thoát duy nh¤t cüa chúng sanh, là con ð߶ng dçn chúng sanh thoát khöi nhæng n²i th¯ng kh± ðªn n½i an vui tuy®t ð¯i. ÐÕo Ъ bao g°m Bát-Chánh ÐÕo, là chiªc bè r¡n ch¡c væng vàng ðßa con ng߶i thoát qua b¶ kh± sông mê. Thñc hành Bát-Chánh ÐÕo là tích cñc ðÕt ðªn Ch½n Nhß, bë gçy bánh xe sanh tØ luân h°i. Ph§t giáo là mµt kho tàng linh dßþc tr¸ t¤t cä tâm phi«n não tr¥m kha cüa chúng sanh v§y.
(hi®u ðính: 06/99)
Hªt
Hoa sen xin có l¶i cäm tÕ Dr. Bình Anson, Úc ÐÕi Lþi ðã gØi cho phiªn bän ði®n tØ dÕng chæ viscii này . .
[Index][00] [01] [02][03][04][05][06][07][08][09][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]
.