Ng÷c Lâm Qu¯c Sß tuy còn ít tu±i, song tài, ðÑc v©n toàn, ngài lÕi có chí ch¤n hßng Ph§t giáo, cÑu ðµ chúng sinh, nên b¤t lu§n lúc nào ngài cûng c¯ dùng nång lñc ð¬ änh hß·ng ðªn Thu§n Tr¸, mu¯n nhà vua phäi xét ðªn n²i kh± cñc cüa nhân dân, và thành tâm hµ trì Ph§t giáo.

Thu§n Tr¸ Hoàng Ъ cûng là mµt v¸ vua sáng su¯t, nhân t×, trên ðßþc Ng÷c Lâm Qu¯c Sß chï dçn, dß¾i có các hi«n th¥n giúp ðÞ, cho nên chính tr¸ ð¥u ð¶i nhà thanh th¸nh vßþng, nß¾c gi¥u, dân mÕnh và ðâu ðâu cûng ca khúc thanh bình.

ÐÑc tß¾ng trang nghiêm cüa Ng÷c Lâm Qu¯c Sß tràn ð¥y nhân tính rñc rÞ, trong cung m£c d¥u ngài ít nói c߶i, song không ai là không tôn kính và cäm mªn cái phong ðµ giän d¸ và hi«n t× cüa ngài.

B¯n nåm nåm s¯ng cuµc ð¶i nay ðây, mai ðó ðã quen r°i, nay b²ng tr· v« hoàng cung, dî nhiên Ng÷c Lâm Qu¯c Sß cûng có cäm giác không ðßþc tñ nhiên, ngài ng°i trong phòng tr¥m tß, nhßng phía ngoài có r¤t nhi«u ngñ lâm quân bao vây hµ v®; lúc ngài ra v߶n hoa ð¬ tän bµ, nhæng v® binh ¤y cûng theo xa xa sau ngài. Ðã m¤y l¥n Ng÷c Lâm Qu¯c Sß bäo h÷ v« nghî ng½i, nhßng h÷ ð«u nói là h÷ phøng m®nh Hoàng Thßþng bäo v® an ninh cüa qu¯c sß, nên không gi¶ phút nào h÷ dám xa Qu¯c Sß.

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ði ðâu cûng phäi ti«n hô h§u üng, ng߶i khác thì cho thª là oai hùng, vî ðÕi l¡m, song ð¯i v¾i ngài ðó chï là ði«u ràng buµc, con ng߶i v¯n phäi tñ do, thª mà lÕi b¸ danh lþi, quy«n thª trói buµc. Nhßng chü ý cüa Ng÷c Lâm Qu¯c Sß là mu¯n ho¢ng dß½ng Ph§t pháp, nên phäi nhçn nÕi, ð¯i v¾i kh± nÕn cûng phäi nhçn nÕi, mà ð¯i v¾i vinh hoa, danh v÷ng cûng phäi nhçn nÕi, thân tuy s¯ng trong cänh nhung løa, song tâm ð×ng tham luyªn, thª cûng là tñ tÕi r°i.

Anh chàng thanh niên h÷ Mã ðã ðánh cuµc v¾i Ng÷c Lâm Qu¯c Sß dß¾i thuy«n, lúc này th¤y trên t× Thiên TØ dß¾i ðªn th¥n dân trong hoàng cung ð«u tôn kính ngài, chàng ta cûng b¸ quy«n thª b¡t phäi tôn kính. Hi®n gi¶ anh ta h¥u hÕ Qu¯c Sß, thôi thì dâng trà, l¤y nß¾c, cái gì cûng phäi làm ðúng nghi l­ hoàng cung, tuy b« ngoài phäi kính c¦n, song anh ta cûng Ñc trong lòng. Chàng tñ th¤y bao nhiêu ß¾c v÷ng khi ra ði ðã tan thành mây khói; chàng v« kinh Ñng thí møc ðích ð¬ l§p công danh, m· ð߶ng tiªn thü, cûng mong ðÑng vào hàng mû cao, áo rµng, nào ng¶ giæa ð߶ng chï vì m¤y câu nói mà b²ng ch¯c tr· thành anh th¸ giä cüa mµt ng߶i xu¤t gia, hàng ngày buông màn, träi n®m, h¥u hÕ trß¾c sau, th§t không khác nhæng kë tôi ðòi. Dî nhiên là Ti¬u Mã cäm th¤y áo não và oán h§n vô cùng.

Vì mu¯n kh¡c phøc lòng kiêu mÕn, tñ cao cüa Ti¬u Mã mà Ng÷c Lâm Qu¯c Sß phäi ð¬ anh ta h¥u hÕ ngài. Nhßng th§t tình ngài r¤t thß½ng Ti¬u Mã, ngài cho ng߶i ðßa ðªn c¤p dßÞng cho gia ðình chàng tám mß½i lÕng bÕc, song Ti¬u Mã không h« vì thª mà cäm ðµng, chàng không dám phän ð¯i ngài, song chàng tÑc v¾i Ph§t giáo, tÑc v¾i t¤t cä m÷i ng߶i xu¤t gia, chàng chï ch¶ c½ hµi ð¬ trä thù cho n²i nhøc nhã cüa chàng.

Th¤m thoát ba nåm trôi qua, Ng÷c Lâm không th¤y n²i lòng u¤t h§n cüa Ti¬u Mã, ngài l¤y ðÑc t× bi ð¯i v¾i t¤t cä m÷i ng߶i, ngài tß·ng Ti¬u Mã ðã hªt kiêu mÕn, nên ngài th¤y cûng thß½ng.

Mµt hôm Ng÷c Lâm Qu¯c Sß g÷i Ti¬u Mã ðªn höi:

- Ti¬u Mã! con mu¯n làm quan không?

Ti¬u Mã c¯ nén u¤t h§n và trä l¶i mµt cách thäm thß½ng:

- B¦m Qu¯c Sß, kë ti¬u nhân này lúc ð¥u ð¸nh v« Kinh, møc ðích chï ð¬ c¥u công danh.

- Ðã thª ð¬ ta nói v¾i Hoàng Thßþng cho con mµt chÑc quan nhö.

- Cäm tÕ Qu¯c Sß!

Ti¬u Mã cúi ð¥u trß¾c Ng÷c Lâm Qu¯c Sß, ngài nghî ngþi mµt lát, r°i nhìn Ti¬u Mã b¢ng c£p m¡t hi«n t×, ngài höi tiªp:

- Ti¬u Mã! con có biªt vi®c tr÷ng yªu nh¤t cüa ng߶i làm quan là gì không?

- B¦m Qu¯c Sß, vi®c tr÷ng yªu nh¤t cüa ng߶i làm quan là phäi phøc vø và yêu dân nhß con!

- Còn vi®c thÑ hai? Ng÷c Lâm Qu¯c Sß höi thêm.

- xin Qu¯c Sß chï dÕy! Ti¬u nhân s¨ tuân theo l¶i giáo hu¤n cüa Qu¯c Sß!

V¾i gi÷ng uy nghiêm và tha thiªt, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß nói:

- Làm quan ði«u c¥n nh¤t dî nhiên là phäi trung quân, ái qu¯c, chåm chï phøc vø và thß½ng yêu dân, và thÑ hai næa là phäi sØa mình, trau d°i ðÑc tính, thành kh¦n hµ trì Ph§t pháp ð¬ phát huy ðÕo ðÑc, vån hóa, tÕo thành mµt xã hµi t¯t ð©p, lành mÕnh.

- B¦m Qu¯c Sß, nhæng vi®c ¤y ti¬u nhân có th¬ làm ðßþc!

Tuy Ng÷c Lâm Qu¯c Sß cûng cäm th¤y khó tin ðßþc l¶i hÑa cüa Ti¬u Mã, song ngài lÕi cho r¢ng con ng߶i d¥u sao cûng có nh¤t ði¬m lß½ng tâm, không nên hoàn toàn th¤t v÷ng, b·i thª ngài m¾i nói v¾i Thu§n Tr¸ Hoàng Ъ cho Ti¬u Mã làm quan. Vì tôn kính Qu¯c Sß nên Hoàng Ъ tuân l¶i ngay, và m¤y hôm sau thì có thánh chï truy«n xu¯ng phong cho Ti¬u Mã làm Tu¥n phü kiêm T±ng Яc H° B¡c.

Khi ðßþc biªt tin ¤y, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß cho r¢ng Ti¬u Mã không xÑng ðáng v¾i chÑc vø ðó, song thánh chï ðã phê chu¦n, nói ra không ti®n.

Vào ð¶i nhà Thanh, làm quan · kinh Ðô chÆng có uy quy«n gì cä, không h¯ng hách v¾i ai ðßþc, còn nªu b± ði các tïnh nhö thì tha h° mà cÞi ð¥u, cÞi c± dân, tác uy tác phúc, cho nên ai làm quan cûng mong ðßþc b± ði các tïnh, lúc ðó tr¶i thì cao, vua thì xa, mu¯n làm gì thì làm. B·i thª, khi biªt mình ðßþc b± nhi®m Tu¥n phü H° B¡c, Ti¬u Mã vui sß¾ng g¥n nhß phát ðiên.

Ti¬u Mã lên ð߶ng nh§m chÑc. khi t¾i H° B¡c, lúc ð¥u Ti¬u Mã vçn chßa dám có hành ðµng ngang ngßþc, nhßng d¥n d¥n hi¬u rõ tình thª trong quan tr߶ng, Ti¬u Mã ra m£t phän ð¯i Ph§t giáo, nh¤t là hôm ðªn chùa quy Nguyên, mµt cänh chùa danh tiªng · H° B¡c, hòa thßþng trø trì không ð£c bi®t tiªp ðãi Ti¬u Mã, nên anh chàng lÕi càng ghét nhæng ng߶i xu¤t gia. Ti¬u Mã li«n ra các m®nh l®nh r¤t hà kh¡c ð¯i v¾i nhæng chùa chi«n, các sß xßa nay v¯n theo hÕnh t× bi, trong lòng tuy b¤t mãn v¾i quan tân Tu¥n Phü, song h÷ không h« tö hành ðµng phän khán bên ngoài, b·i thª Ti¬u Mã ng߶i ðã t×ng ba nåm h¥u hÕ Ng÷c Lâm Qu¯c Sß càng làm t¾i, chàng dña vào danh nghîa xây Kh±ng Miªu ð¬ hÕ l®nh phá hüy chùa quy Nguyên, t¤t cä các sß trong chùa ð«u b¸ trøc xu¤t.

Lúc này Ti¬u Mã ðã n¡m ðßþc quy«n hành trong tay, chàng không còn nh¾ gì ðªn Ng÷c Lâm Qu¯c Sß, và cûng ðã quên hªt nhæng l¶i ngài dÕy bäo v« ðÕo làm quan. Chàng tß·ng nhß nªu không gây ðßþc khó khån cho Ph§t giáo, thì chàng s¨ không th¬ tö ra con ng߶i vî ðÕi!

L®nh phá chùa, ðu±i sß cüa Ti¬u Mã là mµt tin ðµng tr¶i, chàng ta cho r¢ng Thu§n Tr¸ Hoàng Ъ và Ng÷c Lâm Qu¯c Sß không th¬ biªt ðßþc, th§m chí còn nghî r¢ng dù nhà vua và Qu¯c Sß có biªt cûng không sao, vì chàng là mµt ông quan to tr¤n thü mµt phß½ng, h½n næa chàng phá chùa ð¬ xây dñng Kh±ng Miªu, tôn th¶ v¸ VÕn Thª Sß bi¬u là hþp cách.

Các v¸ trø trì các chùa · H° B¡c bàn tán xôn xao, h÷ không th¬ tß·ng tßþng ðßþc r¢ng, mµt ng߶i ðã t×ng h¥u c§n Qu¯c Sß mà lÕi có hành vi phän bµi nhß v§y.

Mµt hôm, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ðang ng°i tham thi«n trong t¸nh th¤t tÕi cung Tây Uy¬n, b²ng ngài th¤y lòng nao nao ðµng loÕn, ngài không th¬ nào tr¤n tînh ðßþc, có l¨ vi®c gì rüi ro ðã x¦y ra? Ngài ðÑng d§y ði ra cØa cung, mà ði là ði, chÑ ngài cûng không biªt là mình ði ðâu. Mµt lúc sau ngài ðªn b¶ sông, bên b¶ sông có chiªc thuy«n nhö, trên thuy«n mµt ông già ð¥u tóc bÕc ph½ ðang gi½ tay v¾i ngài, lòng thúc døc, ngài cÑ xåm xåm bß¾c t¾i, cûng chÆng tß·ng v« cáo bi®t Hoàng Ъ, và cûng nhß h½n m߶i nåm trß¾c, ngài chÆng mang gì theo, chï c¥m có chiªc quÕt ngà trên có m¤y chæ "Nhß Trçm Thân Lâm" mà nhà vua ðã dâng cúng ngài, ngài lÕi yên l£ng ra ði.

Lên thuy«n r°i, ngài ðang ð¸nh höi chuy®n ông già, b²ng tr¶i n±i gió, mây ðen t× b¯n phía kéo t¾i ùn ùn, phong ba bão táp, mµt con thuy«n nan quay cu°ng giæa dòng nß¾c bÕc, ông già chú hªt tâm lñc vào vi®c chèo lái, không còn thì gi¶ ð¬ nói chuy®n v¾i Ng÷c Lâm Qu¯c Sß. trong tình trÕng nguy nan ¤y, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß chï còn cách c¥u nguy®n B° Tát quan Âm che ch· cho ðßþc thoát nÕn, ði«u ðó không có nghîa là ngÕi sþ nguy hi¬m ho£c chªt chóc, thñc ra ngài không nÞ th¤y ông già tu±i tác chªt mµt cách oan u±ng!

Quái lÕ! Ông già cÑ yên l£ng, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß b¤t giác cûng hoài nghi, ông già v×a chèo thuy«n, v×a ðßa tay chï vào m°m, r°i lÕi xua xua tay, tö ý mu¯n nói v¾i Qu¯c Sß ông là ng߶i câm, lúc ðó Ng÷c Lâm Qu¯c Sß m¾i biªt tÕi sao ông già cÑ yên l£ng.

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß xu¯ng thuy«n vào lúc hoàng hôn, và hi®n gi¶ thì màn ðêm ðã bao trùm cä vÕn v§t. Ngài ra ði v¯n không có møc ðích là ði ðâu, mà chiªc thuy«n lênh ðênh trên sông, trôi theo chi«u gió tña h° cûng không có bªn b¶. Gió táp ðã ðßa con thuy«n ði nhß mµt vì lßu tinh, trong khoäng mµt ðêm ðã bång qua m¤y nghìn d£m và ðªn mµt n½i xa lÕ nào.

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß trä công ông già m¤y lÕng bÕc, nhßng ông l¡c ð¥u, và lÕi trao cho Qu¯c Sß mµt bao gi¤y, ðßa ngài lên b¶, ch¡p tay vái chào r°i chèo thuy«n ra ði.

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß quay lÕi ð¬ cäm tÕ ông già, thì lúc ¤y con thuy«n ðã lß¾t theo dòng nß¾c êm ð«m, không bao lâu, hình bóng ông già ðã m¶ d¥n trong khói sóng.

Ch¶ cho bóng ông già khu¤t hÆn, lúc ðó Ng÷c Lâm Qu¯c Sß m¾i bóc bao gi¤y ra xem, trong bao ngài chï th¤y có mµt m¦u gi¤y nhö, trên viêt m¤y hàng chæ ngu®ch ngoÕc nhß sau: "Ng÷c lam nh¶ tôi ðªn chùa quy Nguyên · H° B¡c có vi®c, v« Thiên hoa am mµt l¥n, Hµ Pháp vi Ðà ðang ðþi ngài".

Xem xong, Ng÷c Lâm biªt ngay là sß huynh Ng÷c lam sai ng߶i ðªn, nhßng ngài không hi¬u hªt ý nghîa trong m¤y hàng chæ nói trên, câu thÑ nh¤t, ngài cho r¢ng ông già ðó phäi là bÕn thân cüa sß huynh, nên sß huynh m¾i nh¶ ðßa thuy«n ðªn ðón ngài; câu thÑ hai "Chùa quy Nguyên" · H° B¡c có vi®c là vi®c gì? Còn câu thÑ ba thì rõ ràng r°i, nghîa là sß huynh mu¯n ngài thåm Giác Chúng · Thiên hoa am mµt l¥n.

Song lúc ¤y Ng÷c Lâm Qu¯c Sß không mu¯n bån khoån v« ý nghîa khúc m¡c trong câu nói, ngài chï mu¯n tìm mµt ng߶i ð¬ höi ð߶ng xem ðây thuµc v« ð¸a phß½ng nào.

Sau khi höi thåm thì ngài ðßþc biªt n½i ¤y thuµc ð¸a ph§n H° B¡c, không c¥n suy nghî, ngài tìm ngay ðªn chùa quy Nguyên xem vi®c gì ðã x¦y ra, nªu không ngài không th¬ yên tâm, vä lÕi, trong khoäng mµt ðêm ông già ðã ði m¤y nghìn d£m và lÕi áp thuy«n cho ngài lên ðúng n½i ðây, th§t là mµt vi®c ly kÏ!

Khi g¥n ðªn chùa quy Nguyên, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß nhìn thì ðó là mµt ngôi chùa ð° sµ, nguy nga và coi r¤t quy mô, thäo nào cÑ nghe ng߶i ð°n quy Nguyên là mµt tòa chùa danh tiªng. Nhßng khi vào hÆn cØa tam Quan, ngài th¤y cänh tßþng th§t hoang tàn. Trß¾c hªt ngài vào Chính Ði®n l­ Ph§t, r°i ngài ð¸nh tìm mµt v¸ sß ð¬ höi chuy®n, nhßng tìm kh¡p n½i trong chùa không th¤y mµt v¸ sß nào cä. Ðang lúc hoang mang thì ngài th¤y mµt v¸ sß già yªu ðang ng°i than van trong góc mµt bÑc t߶ng ð±, ngài li«n ðªn vái chào r°i höi thåm:

- BÕch Trß·ng lão, tÕi sao trong chùa này không có tång chúng?

V¸ sß già nhìn Ng÷c Lâm Qu¯c Sß mµt ch£p, buông mµt tiªng th· dài não nuµt, r°i nói qua mµt gi÷ng r¤t ðau thß½ng:

- ÐÕi ÐÑc ch¡c t× xa m¾i ðªn nên không biªt n±i kh± cüa chúng tôi. ÐÕo cao mµt thß¾c, ma cao m߶i trßþng, ðây là cái nÕn cüa Ph§t giáo; ai bäo là chùa quy Nguyên không có tång chúng? Tång chúng chùa quy Nguyên ðã b¸ ma lñc ðu±i ði r°i.

- xin höi Trß·ng lão vi®c gì ðã x¦y ra · ðây?

- chao ôi! - V¸ sß già lÕi th· dài - BÕch ÐÕi ÐÑc, ngài vçn chßa biªt ngày mai này Mã Tu¥n phü H° B¡c s¨ ðªn phá hüy chùa quy Nguyên ð¬ xây lÕi thành ngôi Kh±ng Miªu à? Tång chúng trong chùa ð«u ði hªt r°i, còn có mình tôi già yªu, · lÕi ðþi ngày mai, khi Mã ðÕi nhân ðªn phá chùa s¨ ðem cái thân già này li«u chªt v¾i ông ta!

Nghe xong, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß kinh hoàng, v¸ sß già nói ðªn Mã tu¥n phü H° B¡c có phäi Ti¬u Mã chång? Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ðã giúp ðÞ cho bao nhiêu ng߶i công thành, danh toÕi, nhßng ngài không nh¾ nhæng vi®c ðó næa, hi®n gi¶ nghe v¸ trß·ng lão nói ðªn Mã Tu¥n Phü H° B¡c, ngài m¾i sñc nh¾ ðªn Ti¬u Mã.

Nhßng Ng÷c Lâm Qu¯c Sß mu¯n höi lÕi cho ch¡c ch¡n:

- BÕch Trß·ng lão, Mã ðÕi nhân là ng߶i thª nào?

- Ái cha! nghe ðâu cái ông mu¯n xu¯ng ð¸a ngøc ¤y ðã t×ng là th¸ giä cüa Ng÷c Lâm Qu¯c Sß, mà Ng÷c Lâm Qu¯c Sß cûng mu¯n xu¯ng ð¸a ngøc n¯t, nªu không, tÕi sao ngài lÕi ði giúp ðÞ tên ðÕi ma vß½ng ¤y, tâu Hoàng Thßþng cho nó làm Tu¥n phü ðÕi nhân. Tôi già r°i, r¤t tiªc không còn ðßþc g£p Ng÷c Lâm Qu¯c Sß, chÑ nªu ðßþc g£p, tôi cûng s¨ li«u s¯ng chªt v¾i ngài mµt phen, ngài có quy«n thª, tôi ðây chÆng có chi hªt, nhßng tôi có th¬ lên trß¾c Ph§t ðài t¯ cáo ngài!

Gi÷ng v¸ trß·ng lão chìm trong tiªng n¤c, khiªn ng߶i nghe phäi cäm ðµng.

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß th¤y x¤u h±, ngài r¤t xúc ðµng trß¾c t¤m lòng nhi®t thành vì ðÕo cüa v¸ trß·ng lão nhæng l¶i trách ngài không sai, l¨ ra ngài không nên giúp cho mµt kë vô ân bÕc nghîa làm quan, nh¤t là chÑc quan to nhß thª!

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß chï biªt ðem tâm tình ån nån nói v¾i v¸ trß·ng lão:

- BÕch Trß·ng lão! Ng߶i nói th§t ðúng, Ng÷c Lâm và Mã Tu¥n phü ð«u là nhæng ng߶i không t¯t nên m¾i khiªn Ph§t giáo · n½i này g£p nÕn, nhßng xin ng߶i ð×ng lo, tôi s¨ có cách làm cho Mã Tu¥n phü không dám ðªn phá chùa quy Nguyên.

- ÐÕi ÐÑc có cách? Ð×ng nói ch½i! Hòa thßþng trø trì và các thân sî ð¸a phß½ng ðã dùng hªt cách r°i, nhßng cûng vô hi®u, nghe ðâu ngày mai Mã Tu¥n Phü ðích thân ðem quân sî ðªn phá chùa!

- Không sao, tôi không nhæng c¤m Mã tu¥n phü không ðßþc phá, mà còn b¡t phäi sØa sang lÕi chùa khác. Nhßng phäi nh¶ Trß·ng lão giúp tôi mµt vi®c m¾i xong.

- sao ÐÕi ÐÑc nói cÑng thª? Ngài mu¯n tôi làm vi®c gì? Nªu bäo t°n ðßþc ngôi tam Bäo này thì dù có phäi làm trâu, làm ngña tôi cûng vui lòng!

- Gi¶ xin Trß·ng lão ði tìm ngay m¤y ng߶i làm ðªn ðây, c¤t mµt cái chòi cao giæa sân chùa ð¬ tôi ng°i trên ¤y, r°i bên ngoài viªt m¤y chæ "Qu¯c Sß · ðây" th§t to, thì dù Mã Tu¥n Phü có cä gan ðªn m¤y chång næa cûng không dám ðøng ðªn mµt viên gÕch · chùa quy Nguyên này.

- Ngài, ngài.... là Ng÷c Lâm Qu¯c Sß?

V¸ Trß·ng lão r¤t ð±i ngÕc nhiên và cûng r¤t h¯i h§n nhæng l¶i ng߶i v×a nói lúc nãy.

- BÕch Trß·ng lão, ðó chï là hß danh thôi, không ðáng quan tâm, vì bäo v® Ph§t pháp nên tôi không th¬ ð×ng ðßþc, m¾i phäi nêu cái hß danh ¤y lên!

Phong ðµ ðÕo mÕo và khiêm t¯n cüa Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ðã làm cho v¸ Trß·ng lão kính phøc, v¸ sß già vui m×ng và l§p tÑc ði mßþn ng߶i ðªn c¤t chòi, ng߶i sung sß¾ng nhß ðã ðßþc trông th¤y Ph§t v§y.

Hôm sau, khi chòi ðßþc c¤t xong, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß lên ng°i ð¬ ch¶ Mã Tu¥n Phü ðªn, không lâu, quä nhiên ngài th¤y mµt ðoàn ch×ng h½n mµt nghìn quân sî ðang t× xa tiªn ðªn, Mã Tu¥n Phü ng°i trong mµt cái xe có tám ng߶i kéo.

G¥n ðªn chùa quy Nguyên, Mã Tu¥n Phü ðã th¤y chiªc chòi cao l×ng læng trß¾c chùa, lòng ông ta tñ nghî hôm nay s¨ phá cho b¢ng hªt, ai còn c¤t chòi lên làm gì thª kia? Ъn n½i, ông ta bäo d×ng xe lÕi, bß¾c xu¯ng và ðßa m¡t nhìn lên chòi, ông ta th¤y dñng tóc gáy và m° hôi toát ra ð¥y mình. Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ðang ng°i trên chòi, phía ngoài có m¤y chæ "Qu¯c Sß · ðây", Mã Tu¥n Phü vµi n¢m phøc xu¯ng ð¤t, h½n mµt nghìn quân sî ðÑng há h¯c mi®ng, v¸ Trß·ng lão th¤y thª, nói l¾n:

- Qu¯c Sß · ðây sao các ng߶i không quÏ xu¯ng ð¬ bái kiªn?

Nghe xong, quân sî vµi vàng quÏ cä xu¯ng, cänh tßþng lúc ¤y trông nhß mµt tri«u ðình có vån, võ bá quan tri«u phøc!

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß bäo Mã Tu¥n Phü:

- Ti¬u Mã! Ng¦ng ð¥u lên!

- Qu¯c Sß · trên, ti¬u nhân không dám ng¦ng ð¥u?

- Ngß½i là kë vô ân bÕc nghîa, không tr÷ng chæ tín, ta nói v¾i ngß½i nhæng gì, ngß½i còn nh¾ không?

- xin Qu¯c Sß rü lòng thß½ng, ti¬u nhân vçn còn nh¾!

- Vçn còn nhó? Thª hôm nay ngß½i ðem quân sî ðªn ðây làm gì?

- Ðó là..... tµi ðáng chªt cüa ti¬u nhân xin cúi ð¥u, mong Qu¯c Sß m· lßþng t× bi, ti¬u nhân không dám có ý nghî phá chùa næa, và t× nay tr· ði xin nhi®t thành üng hµ Ph§t pháp, nªu không xin ch¸u tµi hªt!

Mã Tu¥n Phü d§p ð¥u xu¯ng sân gÕch, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß th¤y con ng߶i ðáng ghét mà cûng ðáng thß½ng, ð¯i v¾i kë phän phúc không th¬ không dÕy rån, b·i v§y, ngài nói v¾i Ti¬u Mã:

- Ti¬u Mã, ta h©n cho ngß½i trong vòng nØa tháng, ngß½i phäi sØa sang lÕi ngôi chùa này, trang hoàng các tßþng Ph§t, mà phí t±n ng߶i phäi ch¸u hoàn toàn, không ðßþc trích cüa công, ngß½i có ch¸u không?

- DÕ, Ti¬u nhân xin ch¸u trách nhi®m hoàn toàn, tÕ ½n Qu¯c Sß!

- tha cho ngß½i l¥n ð¥u, l¥n sau mà còn hành ðµng phá hoÕi Ph§t pháp, nh¤t ð¸nh ta s¨ tr¸ tµi, thôi, cho d§y!

Ti¬u Mã ðÑng d§y, r°i nhß mèo m¤t tai, c¡m ð¥u kéo quân rút lui.

Bu±i chi«u hôm ¤y Mã Tu¥n Phü ðßa thþ n«, thþ s½n ðªn chùa quy Nguyên, lúc này ông ta không còn dám h¯ng hách. V¸ Trß·ng lão th¤y thª, r¤t sung sß¾ng và cäm ðµng, tuy tu±i hÕc cüa ng߶i h½n Ng÷c Lâm Qu¯c Sß nhi«u, song ng߶i m£c cà sa ra làm l­ cäm tÕ Qu¯c Sß, Qu¯c Sß t× ch¯i, và ngài cûng luôn tay vái v¸ Trß·ng lão.
Sau khi t× giä v¸ Trß·ng lão · chùa quy Nguyên, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß, nhß hÕc nµi mây ngàn, lÕi ð£t chân lên ð߶ng muôn d£m. hai nåm trß¾c, lúc hòa thßþng Thiên †n viên t¸ch, ngài tr· v« chùa Sùng Ân mµt l¥n, núi Chính Giác ngài vçn nh¾, Thiên hoa am cûng không th¬ hoàn toàn lãng quên. Hình änh sß huynh Ng÷c lam và ni cô Giác Chúng th߶ng l·n v·n trong ð¥u óc ngài. Nhßng ngài chï nghî thª thôi, chÑ không có ý ð¸nh ðªn g£p h÷, ng߶i ðã ðßþc ðµ r°i thì c¥n gì ngài phäi ðªn? Cõi ð¶i còn biªt bao nhiêu ng߶i ðau kh±, cô ð½n, không ng߶i giúp ðÞ, không ai an üi, cho nên, ông cø già chèo thuy«n bäo ngài ðªn thåm Thiên hoa Am, ngài th¤y không c¥n thiªt.

R¶i chùa quy Nguyên, Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ði ðªn chùa giang Thiên · kim S½n, ngài d¤u tên tu±i và · lÕi ðây tham thi«n ít lâu, và cûng chính · ðây, ngài ðã li­u ngµ thi«n c½. Nåm ¤y Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ðã 63 tu±i, sau khi li­u ngµ, ngài th¤y trên bß¾c ð߶ng tu hành không còn gì có th¬ tr· ngÕi, ngài li«n chu du các n½i tùy duyên hóa ðµ chúng sinh.

Ngài cÑu giúp không biªt bao nhiêu ng߶i thoát khöi kh± nÕn, ngài khuyªn khích tång ð° ði vân du tham h÷c ð¬ höi ÐÕo; m²i khi g£p thiên tai, ngài t± chÑc các cuµc cÑu tª, ngài qua cä nam Dß½ng ð¬ c± ðµng phong trào truy«n bá Ph§t giáo có tính cách qu¯c tª, khi · nam Dß½ng v«, ngài ðem theo mµt cây B° Ы nhö và hi®n gi¶ vçn còn um tùm xanh t¯t tÕi chùa Sùng Ân.

Trong nhæng nåm Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ði chu du hành hóa, ngài nghe nói, · Thiên hoa Am, Giác Chúng và các sß ni cûng th߶ng m· hµi giäng kinh, thuyªt pháp, nh¤t là hàng nåm, cÑ ðªn mùa ðông giá rét, Giác Chúng lÕi mua gÕo và qu¥n áo phát cho nhæng ng߶i nghèo kh±, ði«u ðó làm cho Ng÷c Lâm Qu¯c Sß hoan hï vô cùng. Núi Chính Giác ðã tr· thành mµt ÐÕi Tùng Lâm, có hàng tråm tång chúng.

Thª sñ vô th߶ng, ð¶i ng߶i nhß mµng, cái thân hình ð©p ð¨ tu¤n tú cüa Ng÷c Lâm Qu¯c Sß r¯t cuµc cûng suy tàn, già yªu, m¤y nåm sau này, trông ngài nhß mµt v¸ lÕi ð¥u ðà, mµt chiªc g§y, mµt gói cà sa, lang thang ðây ðó, không còn ai nh§n ra ngài là Ng÷c Lâm Qu¯c Sß.

Mµt hôm ngài ðªn giang Tô thì th¤y trong mình möi m®t, cây già ch¡c phäi c²i, ngài ðã biªt trong mình. do ðó ngài lßu lÕi · chùa Pháp Vß½ng. Pháp Vß½ng là mµt cänh chùa ðã suy ð°i, ngài th¤y r¤t thß½ng tâm, ngài bèn quyªt ð¸nh ðem t¤m thân tàn ð¬ trùng tu lÕi chùa Pháp Vß½ng mong gây chút Pháp duyên cu¯i cùng.

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß li«n nói v¾i th¥y tri khách trong chùa:

- BÕch th¥y tri khách: lão tång xin tá túc m¤y ngày.

Th¥y tri khách höi:

- Lão tång · ðâu ðªn và s¨ ð¸nh ði ðâu?

- T× ch² không ðªn mà ðªn, và s¨ ði ðªn ch² không ði!

- Không c¥n dùng thi«n ngæ. Th¥y tri khách nói.

- Chùa chúng tôi nhö, không có thi«n th¤t ð¬ tiªp lão tång.

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ð±i gi÷ng nói:

- Tôi ðau, xin cho nghï · ðây ít bæa!

- Lão tång tu±i tác quá thª này, ngµ có m®nh h® nào, bän tñ lo li®u làm sao?

- xin ð×ng lo, tôi có mµt chiªc quÕt và hai phong thß, không nhæng không phi«n løy ðªn quý tñ, mà n½i ÐÕo Tràng này ch¡c ch¡n cûng nh¶ ðó mà ðßþc ch¤n hßng.

Th¥y tri khách bán tín bán nghi, nhßng là ng߶i ð°ng ðÕo, không th¬ t× ch¯i, cho nên th¥y phäi nh§n l¶i cüa Ng÷c Lâm Qu¯c Sß.

Chßa ðßþc m¤y hôm thì Ng÷c Lâm Qu¯c Sß viên t¸ch! Ngài ng°i xªp b¢ng trên gi߶ng, tuy ðã viên t¸ch, nhßng trông nhß ng߶i ðang tham thi«n.

Vì th¤y Ng÷c Lâm Qu¯c Sß viên t¸ch mµt cách b¤t ng¶, chúng tång trong chùa ð«u hoäng sþ, th¥y tri khách vµi tìm chiªc quÕt và hai phong thß di chúc cüa ngài. hai phong thß ðó, mµt gØi cho sß huynh Ng÷c lam trên núi Chính Giác, mµt gØi cho Giác Chúng · Thiên hoa Am. Giác Chúng và Ng÷c lam là nhæng ng߶i thª nào? trong chùa Pháp Vß½ng không ai biªt cä, khi d· chiªc quÕt ra coi thì th¤y b¯n chæ "Nhß Trçm Thân Lâm" và dß¾i m¤y chæ có ðóng con d¤u b¢ng ng÷c mang tên Thu§n Tr¸ Hoàng Ъ.

- Ái chà! Ðây là ai? Thu§n Tr¸ Hoàng Ъ ðã bång hà r°i, có l¨ v¸ khách tång này là Ng÷c Lâm Qu¯c Sß? Th¥y tri khách kinh ngÕc höi v¸ trø trì và giám vi®n.

V¸ trø trì c¥m l¤y chiªc quÕt xem, r°i nói:

- Nªu ngài là Qu¯c Sß thì chúng ta không th¬ m· ðßþc hai phong thß di chúc này, chúng ta ðâu ðßþc phép ðµng ðªn v§t cüa Qu¯c Sß.

V¸ trø trì quyªt ð¸nh:

- Trên chiªc quÕt cüa ngài ðã có m¤y chæ "Nhß Trçm Thân Lâm", chúng ta không th¬ 𬠷 ðây ðßþc, phäi ðßa trình quan huy®n ð¸a phß½ng, mµt m£t cho ng߶i c¥m hai phong thß này tìm ðªn núi Chính Giác và Thiên hoa am ð¬ trao t§n tay cho ng߶i nh§n.

- BÕch hòa thßþng - Th¥y tri khách nói v¾i trø trì - Ngài th߶ng nói hai phong thß và chiªc quÕt này có th¬ giúp chúng ta trùng tu lÕi ngôi ÐÕo Tràng này!

- Ngài nói thª hä? Nªu th§t là mµt v¸ Qu¯c Sß mà viên t¸ch · cänh chùa nhö bé này, ði«u ðó là mµt vinh dñ l¾n cho chúng ta, ngài viên t¸ch mà còn làm ích lþi cho ðÕo, th§t là mµt v¸ Qu¯c Sß ðáng kính!

V¸ trø trì v×a nói v×a ðßa ðôi m¡t cung kính nhìn di hài cüa Ng÷c Lâm Qu¯c Sß. Nhßng v¸ giám vi®n thì cäm th¤y x¤u h± và trong lòng ân h§n vô cùng:

- X¤u h±! trong khi ngài ðau yªu, chúng ta ðã không sån sóc ðªn n½i ðªn ch¯n!

Th¥y tri khách nói v« b®nh trÕng cüa ngài:

- Tôi th¤y nhß ngài ðã biªt trß¾c ngày gi¶ viên t¸ch. Ngài chÆng ðau ¯m gì cä, vì quá già yªu nên trông chï có vë möi m®t mà thôi.

Khi quan huy®n Hoài an thuµc giang Tô biªt tin Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ðã viên t¸ch · huy®n mình tÑc kh¡c ðßa hß½ng án ðªn ð¬ tiªp rß¾c chiªc quÕt "Nhß Trçm Thân Lâm", r°i báo v« tri«u ðình. Không bao lâu thì tiªp ðßþc thánh chï cüa Hoàng Ъ khang Hy, ra l®nh làm l­ Qu¯c Táng, lÕi phái ðÕi th¥n trong tri«u v« chü t÷a l­ Qu¯c Táng, và trùng tu chùa Pháp Vß½ng, xây tháp kÖ ni®m Ng÷c Lâm Qu¯c Sß.

Ng÷c Lâm Qu¯c Sß ð¬ lÕi hai phong thß cho Ng÷c lam và Giác Chúng, trong thß nói gì, ði«u ðó không ai biªt, ng߶i ta chï biªt hôm làm l­ höa táng, Ng÷c Lam, Giác Chúng, Giác ÐÕo, và ÐÕo Ho¢ng (Pháp danh cüa Thúy H°ng sau khi ðã xu¤t gia) ð«u có m£t trong s¯ nåm vÕn ng߶i ðªn cØ hành l­ höa táng. Hình hài cüa Ng÷c Lâm Qu¯c Sß tan theo ng÷n lØa trà tÏ b¯c lên, nhßng t¤m lòng vì ÐÕo và thß½ng ng߶i cüa ngài vçn còn trong hai phong thß di chúc t°n tÕi v¾i núi sông.